Sự khác nhau giữa một công ty khởi nghiệp thành công và một công ty thất bại chủ yếu phụ thuộc vào vấn đề tiền bạc. Dù ý tưởng có hay đến đâu, lượng cầu từ phía khách hàng có cao đến đâu, các doanh nghiệp mới đều sẽ vấp ngã khi không có đủ nguồn lực tài chính.

Vấn đề tài chính có lẽ là lý do chính gây ra căng thẳng khi bạn mở một doanh nghiệp, nhưng cuộc chạy đua tìm kiếm những đồng đô la không phải lúc nào cũng là thử thách mà một số doanh nhân vẫn tưởng tượng ra. Sự đơn giản của quy trình này thậm chí còn có thể khiến bạn ngỡ ngàng. Kym A. Nelson, 37 tuổi, đã xin một khoản vay doanh nghiệp từ Tập đoàn National City Corp. chỉ qua điện thoại. Nelson, người sáng lập ra The Furry Beastro, một cửa hàng chuyên các phụ kiện cho vật nuôi, tắm rửa và làm bánh cho chó tại Chicago vào năm 2003 cho biết: “Thật là dễ dàng.”

Nelson đã gặp may. Kinh nghiệm quản lý của cô tại MTV Networks, điểm tính dụng thuộc loại xuất sắc và lối sống không nợ nần đã giúp chiếm được cảm tình của những người cho vay, nhưng hầu hết các doanh nghiệp mới không thể có được mức độ uy tín ấy. Những nhà đầu tư chuyên nghiệp, ví dụ như các nhà đầu tư mạo hiểm cũng như các thiên thần đầu tư đều hầu như là ngoài tầm với. Thay vào đó, nhiều doanh nhân dựa vào bạn bè và gia đình, khoản tiền tiết kiệm cá nhân và các thẻ tín dụng với những dòng tính dụng cao chót vót để làm nguồn vốn ban đầu chủ yếu cho mình. Giữa hai thái cực đó còn có những khả năng ít có tính truyền thống hơn, bao gồm những tập đoàn chuyên về phát triển kinh tế, các cuộc thi dự án kinh doanh, và những người cho vay quy mô nhỏ tư nhân và công cộng.

Cái nhìn đầu tiên

Trong một số trường hợp nhất định, ngay cả một khách hàng tiềm năng cũng có thể trở thành nguồn hỗ trợ tài chính. Axel Bichara, một cổ quyền lực tại Atlas Venture, một hãng đầu tư mạo hiểm ở giai đoạn đầu quốc tế tại an Waltham, Massachusetts, nói rằng một nhà phát triển phần mềm chẳng hạn có thể xây dựng cơ nghiệp từ một mối quan hệ sẵn có bằng cách đề nghị được phát triển một sản phẩm dành riêng cho doanh nghiệp mà mình có quan hệ. Khách hàng này có được một lợi thế cạnh tranh, và doanh nhân thì có được sự thử nghiệm trên thực tế cho tính khả thi của sản phẩm.

Mặc dù vậy, rất có khả năng là nơi đầu tiên bạn tìm kiếm nguồn lực tài chính chính là từ túi bạn—một tài khoản tiết kiệm, một khoản vay thế chấp nhà đất, các cổ phiếu và trái phiếu, hay tiền bán những đồ vật giá trị cao. Ngay cả một hợp đồng bảo hiểm nhân thọ trọn đời với giá trị tiền mặt cao cũng có thể trở thành nguồn tiền, vì một số hãng bảo hiểm sẽ cho vay tới 90% giá trị tiền mặt ghi trong hợp đồng. Tiếp đến là các thẻ tín dụng, một nguồn tiền giá cao, hữu ích nhất cho tiêu dùng ngắn hạn.

Gia đình và bạn bè là vô số những lựa chọn về nguồn vốn dễ tiếp cận của bạn. Cũng giống như khoản tiết kiệm cá nhân và thẻ tín dụng, nguồn vốn từ bè bạn có xu hướng trở thành những khoản đầu tư mà doanh nhân quản lý lỏng lẻo. Nhưng không giống như tiết kiệm và thẻ tín dụng, những khoản đầu tư với tư cách cá nhân không bao giờ có dấu hiệu hoàn trả có thể dễ dàng xóa sổ những mối quan hệ hàng chục năm.

Tiền từ bạn bè cũng gây ra một vấn đề cho những doanh nghiệp đang phát triển đã sẵn sàng cho cấp độ đầu tư hỗ trợ cao hơn. Lý do nằm ở vấn đề định giá. Khi một người bạn đầu tư 10 ngàn đô la vào doanh nghiệp của bạn và bạn hứa với họ 10 phần trăm cổ phần, điều đó có nghĩa là công ty có giá trị 100 ngàn đô la. Những nhà đầu tư chuyên nghiệp tham gia sau đó có thể đưa ra sự định giá chính xác hơn, thí dụ là 50 ngàn đô la, và bất chợt giá trị cổ phần của nhà đầu tư chỉ còn một nửa. David S. Rose, chủ tịch hãng New Rose Angels, một tập đoàn gồm các thiên thần đầu tư tại thành phố New York cho biết; “Cuối cùng thì người bạn sẽ cảm thấy như bị tước đoạt mất quyền lợi.”

Một phương pháp tiếp cận hay hơn theo Rose là coi tiền từ gia đình và bạn bè là khoản vay thay vì cổ phần. Khi doanh nghiệp của bạn thu hút được các nhà đầu tư chuyên nghiệp, hãy chuyển đổi giá trị khoản vay thành cổ phần ưu tiên được định giá bằng với mức đưa ra cho những nhà đầu tư mới, hoặc được giảm giá một chút. Nhưng hãy áp dụng phương pháp này thật cẩn trọng. Đối xử với những nhà đầu tư ban đầu như người cho vay có thể khiến họ có ấn tượng rằng họ sẽ được trả tiền ngay cả khi công ty thất bại. Nếu công ty thực sự thất bại, Rose nói: “gia đình và bạn bè cần phải hiểu rằng họ sẽ không được trả lại tiền. Khoản bồi hoàn của họ phụ thuộc vào thành công của công ty bạn.”

Kết giao

Khi Steve Grushcow, giám đốc điều hành, và David Ries, giám đốc phụ trách hoạt động, mở công ty dịch vụ bảo trì web của họ có tên Edit.com, họ đã cố ý tránh mượn tiền từ bạn bè và gia đình, hy vọng rằng thay vào đó sẽ thể hiện một thái độ nghiêm túc hơn để từ đó thu hút các nhà đầu tư chuyên nghiệp. Hai doanh nhân này đã dựa vào việc Grushcow được tuyển vào chương trình đào tạo thạc sĩ quản trị điều hành kinh doanh của Trường Kinh doanh Columbia và liên kết tới nguồn hỗ trợ đầu tư qua Quỹ Sáng kiến Doanh nhân Eugene M. Lang của trường dành cho sinh viên Columbia. Từ đó, họ đã tiếp tục cùng với một chiến dịch thiết lập mạng lưới không ngừng nghỉ để tiếp cận được những nhà đầu tư mạo hiểm. Quá trình đó mất khoảng một năm gặp gỡ và trình bày hầu như chỉ để thu về các lời khuyên và mẹo vặt—và cuối cùng là được được giới thiệu với một thiên thần đầu tư tỏ ra quan tâm, người đã quyết định hỗ trợ cho họ.

Vụ đầu tư này đã đưa Grushcow và Ries vào nhóm doanh nhân cao cấp. Theo Trung tâm Nghiên cứu Dự án kinh doanh, trong tổng số 24,7 triệu doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ, chỉ có 48 ngàn doanh nghiệp đã được nhận nguồn vốn từ các thiên thần đầu tư vào năm 2004, thu được tổng số 22,5 tỉ đô la.

Mặc dù có tỉ lệ chênh lệch như vậy, hầu hết các thiên thần đầu tư đề cho các doanh nghiệp cơ hội công bằng để ít nhất là tìm hiểu xem liệu họ có đủ tiêu chuẩn hay không. Hiệp hội Vốn đầu tư thiên thần (The Angel Capital Association) liệt kê các tập đoàn thiên thần đầu tư với những đường link đến trang web của họ nơi các doanh nhân có thể xem những yêu cầu để xin đầu tư và nộp dự án kinh doanh. Nhìn chung, các thiên thần đầu tư tìm kiếm các công ty có tiềm năng phát triển cao, ban giám đốc dày dạn kinh nghiệm và lợi thế thị trường riêng có, ví dụ như công nghệ độc quyền hay bằng sáng chế. Một số thiên thần đầu tư có thể tập trung vào một ngành nghề hay khu vực cụ thể nào đó; những người khác luôn cởi mở với bất kỳ một ý tưởng hay nào. Các khoản đầu tư vào khoảng 100 ngàn đến 1 triệu đô la. Một số thiên thần đầu tư chỉ nhìn vào những công ty mà họ được giới thiệu, vì thế hãy tiếp tục mở rộng mạng lưới kinh doanh của bạn.

Joyce A. Woodlen, 46 tuổi, nhận ra giá trị của các mối quan hệ khi cô cần tiền để mở công ty Re-Joyce Medical Billing tại Wilmington, Delaware, vào năm 2004. Cô đã định sử dụng bất động sản thương mại của mình như vật thế chấp để vay ngân hàng PNC, nhưng ngân hàng này đã đặt vấn đề nghi vấn về mức độ thương mại của toàn nha sau khi biết được rằng nó cũng có những người thuê để ở. Vì mối quan hệ lâu năm của Woodlen với ngân hàng, phụ trách doanh nghiệp phát triển cộng đồng của PNC đã nhận trách nhiệm và sắp xếp một chuyến thăm thực địa mà sau này đã giải tỏa được mối lo ngại của ngân hàng. Woodlen nói: “Nếu không phải vì Jacinta, tôi không nghĩ là mình sẽ được phê duyệt.”

Nếu những lần rút tiền từ máy ATM xác định mức độ quan hệ với ngân hàng của bạn, hãy bắt đầu cố gắng tạo ra nhiều giao tiếp trực tiếp hơn tại ngân hàng của bạn. Nhiều tháng trước khi mở doanh nghiệp, hãy thăm viếng giám đốc chi nhánh ngân hàng tại địa phương hay người phụ trách các khoản vay doanh nghiệp, và tự giới thiệu bản thân cùng dự án kinh doanh của bạn. Bản mô tả phải ngắn gọn, nhưng đảm bảo có nhắc đến sự thiết tha của bạn trong vấn đề thiết lập mối quan hệ ngân hàng thân thiện với doanh nghiệp nhỏ.

Mở rộng mạng lưới quan hệ của bạn cũng có thể mang lại câu trả lời cho nhu cầu tài chính đồng thời giúp bạn tinh chỉnh chiến lược kinh doanh của mình. Jan Norman, một chuyên gia về doanh nghiệp nhỏ và tác giả của cuốn What No One Ever Tells You About Financing Your Own Business (Điều chưa ai cho bạn biết về tìm kiếm nguồn tài chính cho doanh nghiệp của bạn), khuyên bạn liên hệ với những chủ doanh nghiệp trong cùng lĩnh vực để phán đoán thị trường nhằm tìm kiếm ý tưởng, đặc biệt là những công ty đủ lớn để không cảm thấy bạn là mối đe dọa trong  cạnh tranh. Nếu các đối thủ cạnh tranh địa phương lẩn tránh, hãy thử vươn ra những khu vực địa lý khác. Theo Norman, dù rằng điều này có thể sẽ không mang lại một khoản đầu tư, các doanh nhân thường thu được những mẹo vặt bổ ích, ví dụ như tên các đại lý cho thuê thiết bị hay nhà cung ứng có điều khoản ưu đãi cho những công ty non trẻ.
Những cơ hội vươn tới các chủ doanh nghiệp là tại các cuộc họp hiệp hội thương mại, các phòng thương mại địa phương, các tổ chức nghề nghiệp, các diễn đàn doanh nghiệp trẻ, các bữa sáng bàn chuyện kinh doanh và các bài giảng tại trường kinh doanh cho cộng đồng. Thomas C. Kinnear, giám đốc điều hành của Viện Zell Lurie chuyên nghiên cứu doanh nghiệp tại Đại học Michigan, Trường kinh doanh Ann Arbor’s Ross, cho biết: “Mỗi cộng đồng đều có mạng lưới riêng của nó. Bạn phải làm quen được với những người có biết người trong mạng lưới đó.”

Một phương pháp ít truyền thống hơn để tìm nguồn vốn cho doanh nghiệp có thể là những cuộc thi kế hoạch kinh doanh, thường do các tổ chức phát triển kinh tế thành phố và trường đại học tài trợ. Các công ty với những ý tưởng độc đáo và các bản kế hoạch kinh doanh vững chắc là những ứng cử viên xuất sắc nhất. Jay và Vicki Perdue, cả hai đều ở tuổi 51, chủ doanh nghiệp  Amarillo, hãng Pedal-Paddle Inc. tại Texas (tên ghép đại diện cho sản phẩm xe đạp trên mặt đất và mặt nước của công ty), đã thắng 75 ngàn đô la tại cuộc thi Thử thách Doanh nghiệp Amarillo 2004. Họ cho rằng cuộc thi đã giúp họ chỉnh sửa lại kế hoạch kinh doanh của mình sau lần nộp đầu tiên thất bại vào năm 2003. Vicki cho biết: “Chúng tôi đã nảy ra ý tưởng hay hơn về chi phí, làm thế nào để lập dự án hay hơn và thị trường của mình ở đâu.”

Mỗi nguồn vốn sẽ có những tiêu chí riêng của nó để phán xét một doanh nghiệp, nhưng David Terry, trợ lý giám đốc của Mạng lưới Doanh nghiệp của Đại học West Texas A&M tại Amarillo, nhà điều hành cuộc thi Thử thách Doanh nghiệp Amarillo cho tập đoàn phát triển kinh tế thành phố này, liệt kê một sô quy tắc xây dựng kế hoạch kinh doanh thành công, dù cho nhà đầu tư tiềm năng là ai. Kế hoạch của bạn cần phải mô tả rõ ràng:

•    Doanh nghiệp của bạn giải quyết một vấn đề như thế nào

•    Các đối thủ cạnh tranh giải quyết vấn đề đó như thế nào

•    Những khách hàng tiềm năng của bạn là ai

•    Công ty của bạn kiếm tiền như thế nào

•    Dự tính doanh thu và chi phí trong 3 đến 5 năm của bạn

Mục cuối cùng nhận được nhiều sự chú ý nhất từ những người cho vay và nhà đầu tư, vì thế bạn càng cung cấp được nhiều thông tin càng tốt. Đây thường là thách thức khó khăn nhất cho doanh nhân. Jerry Ezell, 33 tuổi, chủ hãng SFS Fabrication, một công ty bán buôn và chế tác đồ kim loại cung cấp cho các văn phòng tại Tulsa, Oklahoma cho biết: “Việc này rất tốn thời gian. Nếu bạn không phải là tiến sĩ chuyên ngành tài chính, hãy thuê một nhà tư vấn để thực hiện việc này đúng cách.”
Nguồn vốn chủ yếu

Với sự giúp đỡ từ một Trung tâm Phát triển doanh nghiệp nhỏ trực thuộc Cục Quản trị Doanh nghiệp nhỏ (SBA), Ezell đã tính toán chi tiết từng chi phí có thể xảy ra, đến cả lượng gas sử dụng để làm cỏ ngoài văn phòng. Khi tính toán xong, người cựu binh Chiến tranh Iraq này thấy rằng các chi phí thấp, có thể giúp anh trở thành ứng cử viên sáng giá cho một khoản vay SBA Community Express-một hình thức vay ngắn hạn đến 25 ngàn đô la dành cho phụ nữ, các dân tộc thiểu số và thành viên quân đội qua các ngân hàng và công ty tài chính tư nhân hay phi lợi nhuận.

Quá trình cho vay rất đơn giản. Theo Robert Tannenhauser, chủ tịch đồng thời là giám đốc điều hành của Business Loan Express, một tổ chức cho vay ưu đãi của SBA tại thành phố New York, các khoản vay của Community Express thường được phê duyệt chỉ trong vòng ba ngày. Vì những khoản vay này là không đảm bảo, vay bằng điểm tính dụng, theo Tnnenhauser: “không có quá nhiều tài liệu hay phiền phức.”

Vay Community Express đồng hành với chương trình cho vay SBA Express, mở rộng cho tất cả các ứng cử viên đủ tiêu chuẩn. Ngoài tiền còn có một khóa học chớp nhoáng về quản lý tiền bạc trong doanh nghiệp nhỏ. Mỗi ứng viên phải làm việc với một trung tâm hỗ trợ kỹ thuật do SBA phê chuẩn, thường là một Trung tâm phát triểm doanh nghiệp nhỏ, trước và sau khi khoản vay được chấp thuận.

Nhưng bạn không nhất thiết phải vay của SBA mới được trung tâm phát triển trợ giúp. Trên thực tế, nhiều trung tâm như thế này chủ yếu giúp khách hàng tìm được những nguồn vốn hứa hẹn. Kelly Mizeur, giám đốc tài chính tại Trung tâm phát triển doanh nghiệp của phụ nữ tại Chicago, cho biết cô liên hệ với những thiên thần đầu tư trong cộng đồng của mình, những tổ chức cho vay phi lợi nhuận hoặc trực thuộc chính phủ, và các ngân hàng thân thiện với doanh nghiệp nhỏ để tìm được đối tác phù hợp cho khách hàng của cô, với chương trình hỗ trợ tài chính và đưa họ ra khỏi tình cảnh phải mò mẫm lối đi trong bóng tối. Mizeur nói: “Năm ngân hàng hàng đầu cho biết họ là tổ chức cho doanh nghiệp nhỏ vay rất toort, nhưng điều đó không có nghĩa là sự thực đúng như vậy.” Những ngân hàng bậc trung và ngân hàng cộng đồng không cạnh tranh để giành giật những khách hàng xếp hạng Fortune 500 là sự lựa chọn đúng đắn hơn, đặc biệt là những ngân hàng giao cho những nhân viên tài năng làm việc trong bộ phận cho vay doanh nghiệp nhỏ.

Ngoài các khoản vay ngắn hạn của SBA, các khoản vay và tài trợ của chính phủ ít hữu dụng đối với hầu hết các doanh nghiệp mới, nhưng vẫn đáng để xem xét. Chương trình nghiên cứu cải tiến doanh nghiệp nhỏ của chính phủ liên bang và Chương trình chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ nhằm vào những nhà cách mạng công nghệ cao. Nguồn vốn nhà nước và địa phương có thể tiếp cận qua các tổ chức phát triển kinh tế thường tập trung vào các nhà sản xuất định hướng xuất khẩu, những người sẽ tạo ra công ăn việc làm và mang lại nhiều thu nhập hơn cho cộng đồng. Nhưng cũng có những ngoại lệ: Nếu bạn may mắn kinh doanh tại North Dakota chẳng hạn, Ngân hàng nhà nước North Dakota cho vay qua Chương trình vay dành cho doanh nhân khởi nghiệp với rất ít quy định hạn chế.

Dù nguồn vốn có đến từ đâu, chúng cũng có thể là không đủ khi các hóa đơn chồng chất. Ezell nói: “Dù bạn nghĩ tổng chi phí của bạn sẽ là bao nhiêu, hãy thêm vào đó 20 đến 30 phần trăm để có thể chi trả cho mình.” Nhưng chỉ chi cho những gì tối cần thiết. Bruce Gjovig, giám đốc kiêm tư vấn doanh nghiệp tại Trung tâm Đổi mới Đại học North Dakota tại Grand Forks, khuyên rằng: “Sau tất cả, các doanh nhân phải biết nghệ thuật tự nỗ lực vươn lên. Hãy rải tiền của bạn xa hết mức có thể.”

Nguồn vốn thân thiện

Không có gì tốt cho bản thân mình như hỗ trợ tài chính từ gia đình và bạn bè cho doanh nghiệp còn non trẻ của bạn. Nhưng cảm giác tốt đẹp đó có thể tan biến nếu doanh nghiệp thất bại và các nhà đầu tư cảm thấy mình bị lừa dối. Làm thế nào để tránh ảnh hưởng của một doanh nghiệp làm ăn thất bát? Briar L. McNutt, một luận sư chuyên tư vấn doanh nghiệp và tài chính doanh nghiệp tại văn phòng Boston của hãng Eckert Seamans Cherin & Mellott LLC, khuyên rằng bạn nên đối xử bới những người góp vốn này giống như những nhà đầu tư chuyên nghiệp. Đảm bảo rằng tất cả những người liên quan hiểu rõ nguy cơ rủi ro về tài chính bằng những lời khuyên của McNutt sau đây:

•    Lập một dự án doanh nghiệp nhỏ liệt kê các tài sản, khoản vay, đối thủ cạnh tranh và nguy cơ rủi ro của doanh nghiệp bạn.

•    Công khai rõ ràng rằng nhà đầu tư có thể không được trả lợi nhuận đầu tư hoặc mất toàn bộ khoản tiền đầu tư, rằng không có thị trường cho cổ phần họ được nhận để đổi lấy khoản tiền đầu tư và rằng cổ phần trong doanh nghiệp không thể đem bán.

•    Lựa chọn những nhà đầu tư có hiểu biết chung về doanh nghiệp-họ dễ có khả năng hiểu nguy cơ rủi ro liên quan đến nó hơn.

•    Ký thỏa thuận với từng nhà đầu tư chứng nhân về những điều công khai đã nêu trên.

•    Giữ những giấy tờ đã ký ở nơi an toàn. Giao bản sao cho nhà đầu tư. Một chút công việc giấy tờ có thể giúp bạn rất nhiều trong việc kiểm soát thiệt hại từ thất bại của doanh nghiệp và đảm bảo tất cả mọi người đều tuân theo những điều khoản đã nói.

Họ đã làm thế nào

Nếu bạn cần có thêm sự khích lệ để tìm kiếm nguồn tài chính phục vụ việc khởi nghiệp, hãy xem những ví dụ sau đây từ cuốn What No One Ever Tells You About Financing Your Own Business của Jan Norman:

•    Diane Fallon đã mở công ty phát hành sách tại Irvine, California có tên Dickens Press, bằng cách đăng một quảng cáo tìm nhà đầu tư trên tờ Publishers Weekly, một tạp chí thương mại của ngành.

•    Amy Frey đã mở doanh nghiệp xuất nhập khẩu có tên ATC International Inc. tại Silver Spring, Maryland, với khoản tiền bồi thường sau tai nạn giao thông.

•    Alice Cunningham đã bán một nhà có ba căn hộ thuộc sở hữu của cô tại Berkeley, California, để tạo vốn cho công ty Olympic Hot Tub Co., một nhà bán lẻ bồn tắm nóng tại Seattle.

•    Danny Archibald đã bán chiếc đồng hồ Rolex, những dụng cụ điện, đàn ghita và tác phẩm nghệ thuật của mình trên eBay để tạo vốn khởi nghiệp cho Archibald’s Inc., một công ty bán ô tô đắt tiền đã qua sử dụng tại Kennewick, Washington.

•    John Powers đã chiến thắng trong một cuộc thi dự án kinh doanh quốc gia do tạp chí DiversityInc, hãng Ford Motor Co. và SCORE tài trợ. Anh đã sử dụng khoản tiền thưởng 50 ngàn đô la để mở Trung tâm ReCONNstruction, một công ty chuyên bán lại vật liệu xây dựng thừa hoặc đã qua sử dụng tại New Britain, Connecticut.

Khoảng 6 năm trước, MedHelp Inc., công ty MedHelp có trụ sở tại Baltimore cần một phần mềm mới để nâng cao chất lượng quảng cáo và dịch vụ trợ giúp y tế mà công ty cung cấp cho các bệnh viện và bác sĩ. Để tài trợ cho dự án này, công ty cung cấp phần mềm cho MedHelp gợi ý sử dụng dịch vụ của một công ty tài chính địa phương đã có quan hệ đối tác với họ trước kia. Mặc dù MedHelp có quan hệ tốt với ngân hàng nhưng công ty vẫn cảm thấy rằng ngân hàng sẽ nghi ngại trong việc tài trợ cho loại tài sản này. Ian Johnson, phó giám đốc điều hành của MedHelp nói: “Tôi cho rằng chúng tôi ít có khả năng nhận được vốn từ ngân hàng để đầu tư cho phần mềm này vì phần mềm sẽ mất giá nhanh chóng.”

Một lý do chính khiến cho việc nhận vốn vay từ ngân hàng trở nên khó khăn là vì Johnson và các cộng sự của ông ấy không có thẩm quyền đảm bảo cá nhân cho các khoản vay. “Ngân hàng muốn mọi thứ để đảm bảo an toàn”, ông ấy nói: “ngân hàng muốn có tài sản thế chấp và mọi thứ khác.”

Kể từ giao dịch đầu tiên đó, công ty có giá trị 1,8 triệu này bắt đầu giao dịch thường xuyên với công ty tài chính để tìm các nguồn vốn. Gần đây, công ty cần một khoản 50,000 Đô la để mua thiết bị máy tính từ hang Dell. “Dell mời chào một máy chủ có chất lượng tốt và giao hàng trong một vài ngày.”. Johnson, 36 tuổi, nhớ lại, “Chúng tôi đã tiết kiệm được 10,000 Đô trong giao dịch này vì công ty tài chính đã đáp ứng nhu cầu vốn của chúng tôi trong vòng 24 tiếng đồng hồ”.

Các công ty nhỏ là các cơ hội làm ăn lớn

Thói quen tài chính của MedHelp không phải là duy nhất. Một nghiên cứu gần đây, tài trợ bởi Văn phòng luật sư của SBA, cho thấy các công ty tài chính là sự hậu thuẫn tài chính lớn cho các doanh nghiệp nhỏ. Các công ty tài chính là nguồn vốn quan trọng thứ hai trong việc cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ. Theo nghiên cứu của SBA, các khoản vay tài trợ cho thiết bị, máy móc là dịch vụ phổ biến của các công ty tài chính.

Sự sẵn sàng đầu tư cho các thiết bị chuyên môn với thời hạn và kế hoạch hoàn vốn dài hơn, mềm dẻo hơn là một nguyên nhân quan trọng giải thích cho sức hấp dẫn của các công ty tài chính. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ chuyển hướng sang các công ty tài chính do họ không hài lòng với các ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng siêu lớn.

Nhà chiến lược kinh doanh Andrew Sherman cho rằng ” Không còn lòng trung thành đối với các ngân hàng thương mại như trước kia đã có. Với hàng loạt vụ sáp nhập, sự sụt giảm trong dịch vụ trợ giúp khách hàng, các doanh nghiệp nhỏ cảm thấy họ bị bỏ rơi”. Sherman, đồng sáng lập Grow Fast Grow Right Enterprises LLC, Rockville, Maryland, một công ty cung cấp dịch vụ giáo dục và đào tạo cho các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh và các công ty ở khúc giữa thị trường, quan sát và nhận định. “Những công ty tài chính này đã nhảy vào và cung cấp nhiều dịch vụ tới khách hàng.”

Đây là thời kì may mắn cho các doanh nhân để khai thác nguồn vốn tài trợ đang tăng lên. Sherman nhận định tiếp: “Ngày càng có nhiều công ty tài chính tham gia vào thị trường trong vài năm qua. Và điều này làm cho thị trường trở nên cạnh tranh hơn. Người đi vay sẽ được lợi nhiều hơn. “

Ngoài việc chào mời các dịch vụ tài chính cá nhân và có tính cạnh tranh tới các doanh nghiệp nhỏ, các công ty tài chính phi ngân hàng này còn cung cấp các phương thức xử lý giấy tờ, hồ sơ để làm trơn tru quá trình tiếp cạnh vốn. “Quá trình xử lý xảy ra nhanh hơn”, Sherman nói:”Và nếu quá trình này xảy ra nhanh hơn thì sẽ tạo ra những thay đổi lớn đối với các doanh nghiệp nhỏ.”

Butler Capital, công ty cho MedHelp vay, thường đưa ra quyết định tín dụng cho doanh nghiệp trong vòng 1 tới 3 ngày cho các khoản vay có giá trị 500,000 Đô la trong khi đó “một ngân hàng thì thường mất 2 hoặc 3 tuần.“. Joe Serio, phó giám đốc điều hành của công ty tài chính Hunt Valley, Maryland nói ” vì chúng tôi am hiểu lĩnh vực kinh doanh mà chúng tôi cho vay nên chúng tôi ra quyết định nhanh hơn một ngân hàng thông thường”.

Có lẽ điều quan trọng nhất là công ty tài chính đa phần đều sẵn sàng cho vay để tài trợ thiết bị, ô tô và các vật dụng khác trong khi đó ngân hàng thì không sẵn lòng”. Sherman nói: “Rõ ràng là ngân hàng cần phải mất thời gian để khai thác các mối quan hệ và họ thường muốn khai thác các khách hàng vay lớn”.

Hơn nữa. Serio lưu ý rằng ngân hàng thường trì hoãn cho vay khi nó không đáp ứng một tiêu chuẩn nào đó của họ. “Lịch sử tín dụng có thể rất tốt nhưng họ không cho vay vì công ty đó mua phần mềm”. Serio nói,”Nếu lịch sử tín dụng tốt thì có điều gì khác biệt giữa việc vay để mua thiết bị văn phòng với phần mềm? Điều quan trọng là khả năng hoàn trả”.

Ít ràng buộc hơn

Cùng với sự sẵn sàng với nhiều kiểu giao dịch, các công ty tài chính cũng ít gây áp lực lên người vay về một môi quan hệ lâu dài. Ngược lại, ngân hàng thì thường muốn khai thác mối quan hệ lâu dài với khách hàng để gia tăng lợi nhuận thông qua việc chào mời nhiều dịch vụ đi kèm. Nhiều ngân hàng thậm chí còn yêu cầu kí quĩ trước khi cho vay. Sherman nói “Nếu như khách hàng chỉ sử dụng một dịch vụ duy nhất thì khi đó họ sẽ ít chịu áp lực khi muốn chấm dứt mối quan hệ”. “Bạn có thể bước vào, thực hiện một giao dịch đơn lẻ và không phải chịu sức ép để thực hiện các giao dịch khác.”

Sự mềm dẻo, tất nhiên, cũng có cái giá của nó. Ngân hàng thường là nguồn vốn rẻ nhất cho các doanh nghiệp và thường là họ tính phí thấp hơn 1 hoặc 2 điểm so với các công ty tài chính khác. Các công ty tài chính thường tính lãi suất từ 8 % cho các giao dịch nhỏ đến 10 % cho các giao dịch lớn. Serio thừa nhận “chúng tôi tính phí cao hơn ngân hàng nhưng ngân hàng thì mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành giao dịch”.

Đối với Johnson, chi phí cao hơn chỉ là một cái giá rẻ phải trả để tiếp cận được các khoản vay nhanh chóng, thuận tiện. “Tôi chẳng bao giờ nhìn vấn đề từ góc độ tính phí. Butler (công ty tài chính) đã thực hiện công việc tốt hơn là mong đợi vì thế chúng tôi sẵn sàng trả cao hơn một chút để nhận được dịch vụ như thế.”

Ngoài vấn đề chi phí tín dụng cao hơn, cần nhớ rằng mặc dù có nhiều công ty tài chính để lựa chọn, không phải tất cả họ đều đáng tin cậy. Sherman cảnh báo “Cần phải xem xét tình hình hoạt động của họ. Cần xem xét khả năng chịu đựng vỡ nợ của họ như thế nào. Cần đảm bảo rằng bạn không làm ăn với một công ty đã bị báo cáo nên cục quản lý doanh nghiệp. Một số công ty rất tốt và có uy tín tuy nhiên cũng có một vài công ty vừa mới thành lập và họ chỉ là những kẻ vô danh”.

Serio bổ sung thêm: “Nếu có cơ hội, bạn nên nói chuyện với các khách hàng khác đã làm việc với công ty tài chính đó.”

Thích những cái nhỏ

Đôi khi những cái tốt lại đến từ những cái nhỏ. Một số cổ phiếu loại nhỏ (có giá trị thị trường khoảng 50 triệu đến 500 triệu) lại có tốc độ tăng trưởng nhanh 72.3%  trong vòng 5 năm. Cũng dễ hiểu vì sao mà những cổ phiếu nhỏ này lại thu hút sự chú ý của nhà đầu tư.

Cho đến gần đây, nhà đầu tư quan tâm đến việc mua các cổ phiếu nhỏ hoặc là mua các quĩ đầu tư tham gia vào mảng thị trường cổ phiếu nhỏ. Tương ứng với hai lựa chọn trên là tính rủi ro và giá cao. Sáu tháng gần đây, sự xuất hiện của 3 quĩ trao đổi, ETF, khiến cho việc mua một rổ cổ phiếu nhỏ trở nên rẻ hơn và dễ dàng hơn. Với tỉ lệ chi phí là 0,6 % (1,58 % đối với quĩ tương trợ), iShares Russell Micro-cap Index fund (Quĩ đầu tư cổ phiếu nhỏ iShares Russell Micro-cap), PowerShares Zacks Micro Cap Portfolio (Quĩ đầu tư cổ phiếu nhỏ PowerShares Zacks Micro Cap) , và First Trust Microcap ETF (Quĩ ủy thác Microcap ETF), mỗi quĩ sở hữu một danh mục khoảng 250 tới 450 cổ phiếu nhỏ.

Zacks Investment Management Inc (Công ty quản lý đầu tư Zacks), đăng kí kinh doanh cổ phiếu nhỏ với Powershares Capital Management nhận thấy ETF là các công cụ tốt để đa dạng hóa danh mục đầu tư. Mitch Zacks, phó chủ tịch và giám đốc quản lý danh mục đầu tư, nói “vì không có nhiều tổ chức mua các cổ phiếu loại này nên giá của chúng sẽ ít tương quan với giá của các cổ phiếu giá trị lớn”. “Vì thế chúng sẽ giảm rủi ro cho toàn bộ danh mục đầu tư của bạn”.

Các nhà đầu tư cá nhân mua cổ phiếu nhỏ trước kia nên cân nhắc đến ETF. Zacks giải thích: “Khi bạn mua 50 triệu cổ phiếu của một công ty chỉ bán 100, 000 cổ phiếu một tuần, thì giao dịch của bạn có thể làm dịch chuyển thị trường. Vì thế sự biến động có thể là rát lớn. Vấn đề thanh khoản sẻ nảy sinh.” Nếu bạn sử dụng số tiền đó vào ETF, bạn có thể dễ dàng tham gia và rút lui mà it ảnh hưởng đến thị trường”.
Crystal Detamore-Rodman
Crystal Detamore-Rodman, Charlottesville, Virginia là chuyên gia nghiên cứu  thị trường tài chính cho doanh nghiệp nhỏ.

Hãy thừa nhận rằng: Các doanh nhân không thể gào lên khi một khách hàng trả chậm.  Họ có thể làm gì?
Ai có thể khiển trách bạn? Khi bạn sở hữu một công việc kinh doanh tại gia thì việc nhận được thanh toán là một trong những phiến toái lớn. Nếu bạn làm việc cho một công ty thì cho dù bạn hoàn thành hay chưa hoàn thành dự án, bạn vẫn nhận được lương vào một ngày nhất định. Điều này xảy ra chính xác như một chiếc đồng hồ vậy.

Tuy nhiên, khi bạn quản lý công ty của chính bạn, hoàn thành một dự án và nhận được thanh toán cho dự án đó là hai việc hoàn toàn khác nhau. 30 ngày, 60 ngày, thậm chí là 90 ngày sau khi bạn lập hóa đơn, bạn vẫn chưa nhận được một đồng nào. Mỗi tuần trôi qua, bạn lại càng nóng ruột hơn.

Bennie Thayer, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của Hiệp hội quốc gia về công việc tự làm chủ, nói: “Ngày nay, vấn đề chậm thanh toán phổ biến hơn so với cách đây 10, 15 năm trước”. Chúng ta trở thành một quốc gia của những người thanh toán chậm. Gánh nặng nợ nần khiến cho nhiều người phải trả chậm một vài tháng.

Vậy bạn cần làm gì để gia tăng tốc độ thanh toán? Sau đây là một số chiến lược mà một số doanh nhân đã sử dụng thành công trong các năm qua nhằm nhận được thanh toán đúng hạn:

•    Ký một hợp đồng. Điều này rất rõ ràng và là quan trọng nếu như bạn muốn điều khoản về thanh toán được nhấn mạnh và đưa lên vị trí đầu trong hợp đồng. Có rất nhiều doanh nghiệp nhỏ dựa trên các thỏa thuận miệng khi nhận công việc, và điều này đặc biệt đúng đối với các chủ doanh nghiệp kinh doanh tại gia mới thành lập. Họ rất vui mừng nhận công việc và họ không muốn quá đòi hỏi khách hàng mới của họ. Đó là một lỗi lớn. Hãy kí một hợp đồng, và đảm bảo rằng nó bao gồm điều khoản về thời gian thanh toán. Nếu như ngày thanh toán đã qua, bạn hãy gọi khách hàng của bạn và lịch sự thông báo với họ rằng khoản thanh toán đã quá hạn. Nếu có thể, hãy yêu cầu séc thanh toán chuyển qua đêm

•    Hãy rút ngắn thời hạn thanh toán. Hầu hết các hóa đơn thanh toán đều yêu cầu trả trong vòng từ 30 đến 60 ngày. Tại sao bạn không thêm một dòng vào hóa đơn của bạn như sau: “Thanh toán trong thòi hạn 14 đến 21 ngày”. Ngoài ra cũng cần ghi cụ thể ngày tới hạn trong hóa đơn. Theo cách này, bạn có lý do để liên lạc với khách hàng của bạn sớm hơn để kiểm tra thanh toán. Và khi họ được thông báo về việc quá hạn thanh toán, nhiều khả năng khoản thanh toán này sẽ được thực hiện.

•    Hãy xem xét lại hóa đơn của bạn. Hóa đơn của bạn có quá chung chung và giống những hóa đơn khác? Mọi hóa đơn đều có tên, địa chỉ liên lạc của khách hàng, số đặt hàng và ngày đến hạn thanh toán. Tuy nhiên, không nên dừng lại ở các thông này này.  Hãy thêm điều khoản phạt 5 %  hoặc 10 % cho việc trả chậm. Hãy tìm hiểu xem khách hàng của bạn có danh sách những giao dịch viên mà họ thích làm việc hay không. Hãy gợi lại những người đó và các dự án mà bạn đã hoàn thành đúng hạn cho khách hàng để nhắc nhở họ thanh toán.

•    Hãy yêu cầu nhận tiền trước. Là một tác giả viết sách kinh doanh, tôi có may mắn được nhận trước một nửa tiền thanh toán cho mỗi dự án. Yêu cầu nhận tiền trước dường như là một việc mang tính lợi ích cá nhân đối với một số khách hàng, tuy nhiên, bạn đang hành động trong một thế giới khác với khách hàng của bạn.  Yêu cầu nhận tiền trước với thiện chí và sự tin tưởng là một chiến lược rất tốt. Bạn sẽ nhận được tiền nếu như bạn hỏi. Luôn có cơ hội cho việc này.

•    Hãy gia nhập một hiệp hội. Nên nhớ rằng, số đông luôn là sức mạnh. Vì thế, thậm chí một nhà nhiếp ảnh hoạt động đơn lẻ, hoặc những người bán thức ăn cũng không nhất thiết phải chiến đấu một mình trong cuộc chiến thanh toán. Có hàng trăm hiệp hội tồn tại để giúp đỡ bạn kiểm soát các khách hàng trây ì và giúp bạn thu được tiền. Khách hàng có thể cười khẩy vảo yêu cầu của một doanh nhân đơn độc, nhưng họ không muốn đối diện với một hiệp hội. Hãy tìm hiểu phòng thương mại địa phương hoặc vào trang web SBA’s Web site để có thêm chi tiết.

•    Hãy thuê người thu tiền thanh toán hóa đơn. Đây có lẽ là phương sách cuối cùng. Khi bạn phải thuê người thu tiền thì tức là các cơ hội yêu cầu khách hàng của bạn thanh toán thông qua các hình thức liên lạc khác đã không thành công. Khi khoản thanh toán đã quá hạn 90 ngày hoặc hơn thế, thì bạn muốn gì? Các công ty thu nợ thường lấy 10 hoặc thậm chi 50 % phí trong giá trị thu nợ. Tuy nhiên, điều này còn tốt hơn là bạn chẳng thu được đồng nào. Chú ý: Cục quản lý Doanh nghiệp có theo dõi và lưu giữ thông tin về các khoản thanh toán chậm qua các công ty thu nợ. Với các thông tin này, bạn có thể giúp người khác tránh xa các các khàng dây dưa.

•    Hãy kiện khách hàng ra tòa. Vâng, hạ sách cuối cùng. Với 25 Đôla, bạn có thể kiện khách hàng của bạn ra tòa trong một vụ kiện nhỏ với giá trị thanh toán thường dưới 15,000 Đôla. (Hãy kiểm tra trang web sau site để biết giới hạn mà bạn có thể kiện tại bang của bạn). Bạn cũng không cần phải thuê luật sư vì phiên tòa kiểu này không quá phức tạp và bạn có công lý trong tay. Hãy tìm hiểu Những Trang Vàng để có sự giúp đỡ.

Hãy nhớ rằng, nhận tiền thanh toán là vấn đề của bạn. Đó là tiền của bạn và bạn có quyền nhận nó. Đừng ngại để chiến đầu vì những gì là của bạn.
Brian O’ Connell
Brian O’Connell là một tác giả viết sách kinh doanh tự do tại Framingham, Massachusetts. Cuốn sách gần đây nhất,  B2B.com (Bob Adams Media), sẽ được phát hành vào tháng 9. Các cuốn sách trước đây Generation E: How Young Entrepreneurs are Changing the Corporate Landscape (Thế hệ E: Các doanh nhân trẻ đã làm thay đổi khung cảnh doanh nghiệp ra sao) (Entrepreneur Press), and The 401(k) Millionaire (Triệu phú 401k) (Random House/Villard), có trong các hiệu sách.

Qua khoá học xây dựng doanh nghiệp của tôi, tôi đã tăng vốn từ nhiều kiểu nhà đầu tư khác nhau: các công ty đầu tư vốn mạo hiểm, các công ty đầu tư nhỏ, các nhà đầu tư tốt bụng giàu có, các nhóm tốt bụng, những người cho vay cá nhân, và họ hàng và bạn bè.

Tôi đã nhìn thấy ngay sự hám lợi và sự sợ hãi đôi khi thúc đẩy các nhà đầu tư đối xử theo các cách phi lý như thế nào. Hiểu rõ hơn về những động cơ thúc đẩy này có thể không những giúp bạn tăng vốn mà còn giúp bạn quản lý tốt hơn những nhà đầu tư của bạn và hiểu được mặt con người của việc tài trợ một doanh nghiệp khởi đầu.

Cho mục này, tôi sẽ tập trung vào hai nguồn tài trợ đáng kế: các công ty đầu tư vốn mạo hiểm và các nhà đầu tư tốt bụng. Khi tôi còn trẻ, tôi được nói rằng các công ty đầu tư vốn mạo hiểm đầu tư vì lo sợ (mất vụ giao dịch cho một công ty khác) và những người tốt bụng đầu tư vì hám lợi (kiếm được nhiều tiền hơn bạn bè của họ). Tôi đã hiểu rằng đó là một trường hợp quá đơn giản hiển nhiên.

Một công ty đầu tư vốn mạo hiểm bao gồm các cá nhân những người đưa ra các quyết định đầu tư vì những lợi ích của bạn thân họ và những lợi ích đang bị đe doạ của công ty họ. Danh tiếng có ý nghĩa rất nhiều – danh tiếng của công ty giữa những công ty tương tự nó, danh tiếng của một đối tác hay phó chủ tịch người đang đề nghị đầu tư đối với các đồng nghiệp, và danh tiếng của công ty giữa các đối tác hạn chế như các khoản tiền quyên góp của trường đại học và các quỹ tư nhân mà chuyển thành vốn của công ty đầu tư vốn mạo hiểm. Theo lý thuyết này, đó là danh tiếng làm cho các công ty đầu tư vốn mạo hiểm lo sợ mất một vụ giao dịch – đó là một cơ hội để đầu tư vào công ty của bạn – vào tay một công ty khác mà cũng đang cạnh tranh để được công nhận trong lĩnh vực này. Trong khi có nhiều sự thật cho vấn đề này, tôi đã thấy rằng các công ty đầu tư vốn mạo hiểm được điều khiển bởi những lượng bằng nhau của bản năng can đảm, những quy tắc cơ bản của việc kinh doanh lạnh lùng khó khăn và sự sợ hãi.

Vậy điều đó có ý nghĩa gì với bạn? Bản năng can đảm là cách đối xử phi lý và không thể dự đoán được – khi bạn nằm ở phía “sai” của nó. Các đối tác đầu tư mạo hiểm thường sẽ bỏ qua một vụ giao dịch bởi vì nó “không cảm thấy đúng”, mặc dù họ nghĩ cơ hội kinh doanh là hợp lý và họ có thể mất vụ giao dịch đó cho một công ty khác. Tôi đã thấy các công ty đầu tư vốn mạo hiểm thay đổi ý kiến của họ vào phút cuối – thậm chí sau khi bắt tay và chúc mừng một loạt các điều khoản đã thoả thuận được. Các nhà doanh nghiệp được thanh minh bằng cách cảm thấy bị phản bội và bị thất vọng bởi kiểu cư xử này. Nhưng quan trọng để nhớ rằng bạn không có sự kiểm soát đối với các cá nhân người nắm giữ hầu bao và đưa ra những quyết định dựa trên bản năng can đảm.

Những thứ mà bạn có nhiều sự kiểm soát hơn đó là những cơ sở kinh doanh tốt mà cần thiết để lôi kéo các công ty đầu tư đầu tư vốn mạo hiểm sở hữu một phần công ty của bạn. Đối với các công ty đầu tư vốn mạo hiểm lớn, cơ hội thị trường với nhu cầu cho dòng sản phẩm của công ty bạn là đủ lớn để hỗ trợ sự tư bản hoá thị trường 1 tỷ đô la trong tương lai. Một vài triệu đô la đã từng được coi là đủ lớn; thì bây giờ một tỷ đô la là mục tiêu. Cùng với một thị trường lớn, các công ty đầu tư vốn mạo hiểm thường thích nhìn thấy một vài sự kết hợp của những nguyên tắc cơ bản mạnh khác, như lợi thế cạnh tranh bền vững từ công nghệ đặc biệt và các mối quan hệ, sự kiểm chứng của khái niệm, sự quản lý có kinh nghiệm và một lĩnh vực ngành nghề đang phát triển.

Tìm ra những công ty đầu tư mạo hiểm với những lợi ích và cách cư xử nhất quán mà có thể hướng dẫn các nhà doanh nghiệp phát triển doanh nghiệp và tăng giá trị cổ đông.

Mặt khác, những nhà đầu tư có lòng tốt giỏi nhất là những người không tham gia vào việc của bạn và cung cấp lời khuyên và những sự liên lạc khi được hỏi đối với phần lớn công việc. Những người có lòng tốt, như một biệt danh được gợi ý, đưa ra các quyết định đầu tư với một lợi ích nhằm giúp bạn thành công, không chỉ đạt được các mục tiêu tài chính. Trong khi sự hám lợi của việc kiếm được một khoản lãi đầu tư được dự đoán rất cao thường được coi như là động cơ chính thì tôi đã thấy rằng động lực để tham gia vào một công ty có nhiều thứ để làm như một sự pha trộn của các quyền khoe khoang và sự vui lây hơn chỉ đơn giản là các khoản lãi đầu tư được dự đoán.

Đối với các nhà đầu tư giàu có, có một lợi ích bằng việc có thể nói với bạn bè và họ hàng của họ về cách họ đầu tư nhiều tiền vào các công ty khởi nghiệp với một mô hình kinh doanh hấp dẫn. Không có gì phải xấu hổ về các quyền khoe khoang; nó là một phần có thể hiểu được và có thực của động lực của các nhà đầu tư – những thứ mà bạn nên nhớ khi diễn đạt chúng.

Các nhà đầu tư có lòng tốt cũng thích sống thay cho các nhà doanh nghiệp, nhiều người bản thân nguyên là những chủ sở hữu doanh nghiệp. Báo Theo dõi doanh nghiệp toàn cầu đã nghiên cứu lai lịch của những nhà đầu tư có lòng tốt và phát hiện ra rằng những cá nhân này chủ yếu là đàn ông, nguyên là những nhà quản lý doanh nghiệp với kinh nghiệm của nhà doanh nghiệp trước đây và một giá trị ròng cao. Mức độ để nhà đầu tư hiểu được sản phẩm của bạn và đã có sự tham gia trước đây vào lĩnh vực của bạn là trong số những yếu tố quan trọng nhất trong việc xác định xem liệu họ sẽ đầu tư vào công ty của bạn hay bỏ qua vụ giao dịch đó. Sự hám lợi chỉ là một phần động lực của họ.

Đối với nhiều nhà đầu tư, các quyết định của họ là dựa trên những cái nhiều hơn chỉ đơn thuần là việc kiếm tiền. Bạn càng hiểu rõ hơn về một số loại động lực điển hình của họ thì bạn sẽ có thể giúp đỡ doanh nghiệp của bạn – và làm việc với họ một khi họ đã cam kết.

Tuy nhiên, các doanh nhân cần phải định giá một doanh nghiệp mới nhằm huy động vốn, cũng như các nhà đầu tư cần thẩm định các khoản đầu tư nhằm đưa ra quyết định. Và vì chẳng có nhà doanh nghiệp hoặc nhà đầu tư nào vận dụng lối suy nghĩ cảm hứng nghệ sĩ của bán cầu não phải, một vài lời khuyên về việc sử dụng bán cầu não trái để định giá đúng một doanh nghiệp mới.

1. Bạn sẽ có giá trị đúng như thị trường xác định. Nếu các nhà đầu tư cho rằng việc doanh nghiệp của bạn đáng giá 1 triệu đô la, vậy thì đúng là như thế. Bạn có thể nghĩ rằng nó đáng giá hơn.

Thậm chí bạn có thể biết rõ là nó đáng giá hơn vì công ty của bạn có thể có tài sản với giá trị thanh khoản nhiều hơn 1 triệu đô la, hoặc các khoản phải thu nhiều hơn 1 triệu đô la, hoặc số vốn cổ phần nhiều hơn 1 triệu đô la. Nhưng nếu bạn không có khả năng huy động nhiều hơn 1 triệu đô la để khởi đầu doanh nghiệp, bạn sẽ phải chấp nhận giá trị thị trường.

Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đúng. Nếu bạn mượn tiền từ người thân hoặc bạn bè chứ không phải từ các nhà đầu tư chuyên nghiệp, có khả năng doanh nghiệp của bạn được định giá quá cao hoặc quá thấp (thường thì là quá cao). Thí dụ, nếu bạn thuyết phục bố bạn và bà dì giàu có mua cổ phần công ty với giá 20 đô la mỗi cổ phần, điều này không đồng nghĩa với việc trong tương lai các nhà đầu tư khác cũng sẽ trả đến 20 đô la mỗi cổ phần – ngay cả khi việc kinh doanh của bạn rất phát triển và thịnh vượng.

2. Tuy nhiên bạn cũng có thể cho thị trường biết giá trị của bạn. Mặc dù điều này nghe có vẻ mâu thuẫn với điều đã nói, bạn vẫn có thể cho thị trường biết cách đánh giá công ty của bạn. Hơn thế, nếu các nhà đầu tư cho rằng doanh nghiệp mới của bạn đáng giá 1 triệu đô la, thường thì đó là từ những điều bạn đã nói với họ. Rõ ràng, sẽ không có số liệu kinh doanh trong quá khứ để làm căn cứ định giá các doanh nghiệp mới. Do đó, sẽ tùy thuộc vào nhà doanh nghiệp đưa ra một quy trình định giá công ty dựa trên so sánh giá và các dự báo tài chính.

Giá trị tương đương: Tìm hiểu giá trị của các công ty tương tự trong lĩnh vực và khu vực hoạt động của bạn. Bạn cũng có thể vào các trang như BizBuySell và BizQuestto để thử xem các doanh nghiệp trong lĩnh vực của bạn đang được rao bán bao nhiêu. Nếu doanh nghiệp mới của bạn thuộc loại công nghệ cao hoặc tăng trưởng nhanh, các kế toán viên và luật sư là những nhà tư vấn tốt nhất giúp bạn định giá thị trường so với các công ty cùng loại. Theo kinh nghiệm bản thân, các luật sư thường có khuynh hướng định giá các doanh nghiệp mới quá thấp, còn các kế toán viên lại định giá quá cao, vì thế bạn nên tham khảo ý kiến cả hai trước khi đi đến quyết định.

Dự báo tài chính: Có thể dự báo doanh thu của một doanh nghiệp mới rất khó, bạn vẫn cần phải làm việc này để làm cơ sở cho việc định giá. Ví dụ, nếu bạn khởi lập một cửa hàng thức ăn cho vật nuôi, giá trị và các dự báo tài chính rõ ràng sẽ thấp hơn so với khi bạn khởi lập một công ty công nghệ sinh học.

3. Bạn sẽ chẳng có giá trị gì nếu không có lợi nhuận. Nếu bạn chưa thu được lợi nhuận, doanh nghiệp của bạn sẽ có giá rất thấp. Đó là vì nó sẽ không có tính thanh khoản so với một doanh nghiệp đang sinh lợi. Nhiều công ty và nhất là những công ty thua lỗ chẳng thể nào bán được vì không có người mua.

Điều này khiến việc định giá cho một doanh nghiệp mới thành lập càng khó khăn hơn. Do phải cần thời gian để có thể bắt đầu sinh lãi, việc định giá các doanh nghiệp mới chủ yếu chú trọng vào tương lai. Trước hết, cần xác định sẽ có lãi sau bao nhiêu năm. Doanh nghiệp mất nhiều thời gian để có lãi thường sẽ kém giá trị hơn doanh nghiệp tốn ít thời gian hơn. Kế tiếp, hãy xác định những công ty tương đương được định giá bao nhiêu khi chúng bắt đầu sinh lãi. Một công ty lúc sinh lãi đáng giá 5 triệu đô la sẽ chỉ được định giá bằng một phần của giá trị này khi ở giai đoạn khởi đầu, dựa trên các yếu tố như khả năng thành công, khoảng thời gian hoạt động và chất lượng của đội ngũ quản lý.

Rất dễ xảy ra tình trạng bạn định giá công ty với giá trị cao nhất có thể mà quên rằng sẽ đến một ngày bạn phải thỏa mãn kỳ vọng của các nhà đầu tư. Bạn cũng dễ bị ảnh hưởng bỡi quyết định thay đổi mô hình kinh doanh nhằm tăng cao hết mức giá trị công ty. Hãy cẩn thận đừng định giá doanh nghiệp mới của bạn quá cao với những giả định không chính xác; điều này sẽ chỉ mang lại phiền phức cho bạn nhất là khi nhà đầu tư nằm trong hội đồng quản trị và có quyền ra quyết định.

Cũng như các nghệ sĩ, các doanh nhân cần phải sáng tạo khi định giá doanh nghiệp mới thành lập của họ. Các cách định giá truyền thống dựa trên giá trị sổ sách và tỷ số P/E rất giống với việc tô màu các con số. Nếu bạn muốn doanh nghiệp mới của bạn thật sự đáng giá, hãy sử dụng cả hai bán cầu não phải và trái của bạn để định giá.

Khác với đầu tư tài chính thông thường, đối tượng được đầu tư mạo hiểm phần lớn là công ty công nghệ cao, công nghệ tân tiến có quy mô vừa và nhỏ đang trong giai đoạn khởi nghiệp.Vì đầu tư vào công nghệ cao, công nghệ tân tiến nên độ rủi ro cao, nhưng ngược lại nếu thành công, thì lợi nhuận rất lớn. Một trong những đặc điểm của đầu tư mạo hiểm là nhà cung cấp vốn đầu tư mạo hiểm không trực tiếp cung cấp vốn cho doanh nghiệp mà thông qua một tổ chức chuyên nghiệp để thực hiện và quản lý vốn đầu tư, vì việc này đòi hỏi phải có trình độ chuyên môn cao.

Nhiều công ty công nghệ danh tiếng của Mỹ như Microsoft, Apple, Yahoo… đều được thành lập và phát triển từ nguồn vốn mạo hiểm. Đến nay, vốn đầu tư mạo hiểm của Mỹ là khoảng 60 tỷ đô-la.

Ở Việt Nam, gần đây Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Thủ tướng đề án Quỹ Đầu tư mạo hiểm công nghệ cao Việt Nam với số vốn dự kiến 450 tỷ đồng, nhằm thúc đẩy hoạt động của các doanh nghiệp công nghệ và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu công nghệ cao.

Hầu hết những ai khởi nghiệp bằng các dịch vụ trên mạng và công nghệ thông tin đều mong một ngày nào đó nhận được sự đầu tư của VC, đơn giản vì không phải ai sinh ra cũng đã là triệu phú. Tuy nhiên, chính vì những mong muốn này, rất nhiều nhà kinh doanh đã dối trá.

Guy Kawasaki là hiện là Giám đốc điều hành của Garage Technology Ventures – một ngân hàng đầu tư vốn cho các công ty công nghệ cao. Trước đây, ông từng là cố vấn cho hãng Apple Computer. Ông là tác giả của tám cuốn sách viết về kinh doanh, mà cuốn sách gần đây nhất là Nghệ thuật khởi nghiệp. Với vai trò là một nhà đầu tư mạo hiểm, hàng năm ông nhận được rất nhiều lời kêu gọi đầu tư vốn vào các dự án trong giai đoạn khởi nghiệp. Ông đã nhận ra rằng, trong khi giới thiệu về những dự án kêu gọi vốn đầu tư, các nhà kinh doanh đã sử dụng ít nhất từ ba đến bốn lời nói dối. Những lời nói sai sự thật được ông tổng kết thành 10 điều dưới đây.

Vậy nếu như bạn với tư cách là người khởi đầu các dự án công nghệ và muốn kêu gọi vốn từ các nhà đầu tư mạo hiểm, bạn nên tránh 10 điều mà Guy Kawasaki đã tổng kết.

1. “Dự án của chúng tôi được tính toán rất kỹ lưỡng và sẽ bảo toàn được vốn đầu tư”. Một dự án kinh doanh dù được tính toán kỹ lưỡng đến đâu, cũng chưa thể đảm bảo chắc chắn sẽ thành công và bảo toàn được vốn. Và chỉ với mục tiêu bảo toàn được vốn thì cũng chẳng có ý nghĩa gì. Theo kinh nghiệm của ông Guy Kawasaki, thông thường từ khi bắt đầu xem xét dự án, thì một năm sau đó nó mới có khả năng được đưa vào triển khai, và nếu thành công thì cũng phải vài năm sau đó mới có khả năng sinh lời.

2. “Một hãng nghiên cứu có tên tuổi đã dự đoán rằng thị trường của chúng tôi sẽ đạt 50 tỷ đô-la vào năm 2010”. Thậm chí chỉ là những dự án công nghệ phầm mềm nhỏ, các nhà đầu tư cũng tuyên bố rằng thị trường tiềm năng của họ rất lớn, tới 10 tỷ đô-la. Tuy nhiên, đừng nhắc đến những dự đoán về quy mô thị trường, vì nó thường là không chính xác.

3. “Một công ty lớn, có tên tuổi trên thị trường sẽ ký kết hợp đồng kinh doanh với chúng tôi vào tuần sau”. Chỉ nên sử dụng quân bài này sau khi đơn đặt hàng đã được ký kết, bởi vì không nhà đầu tư nào bị lừa bịp bởi điều này.

4. “Nhiều người có chuyên môn giỏi, có tên tuổi, sẽ đảm nhận những vị trí quan trọng trong dự án này, họ đã sẵn sàng gia nhập công ty ngay sau khi chúng tôi nhận được vốn đầu tư”. Khi một nhà đầu tư mạo hiểm gọi điện cho nhân vật mà bạn nói rằng sẽ tham gia vào dự án của bạn, thường sẽ nhận được câu trả lời như sau: “Tôi đã gọi điện lại hẹn gặp anh ta, nhưng tất nhiên không thể đưa ra lời hứa hẹn chắc chắn rằng mình sẽ rời bỏ công việc hiện tại với mức lương 250.000 đô la/năm để đến làm cho anh ta”.

Nếu như những người có trình độ chuyên môn giỏi này có ý định và sẵn sàng gia nhập công ty của bạn và tham gia dự án, chắc chắn họ sẽ gọi cho nhà đầu tư mạo hiểm và xác nhận điều đó, vì đơn giản chính các nhà đầu tư mạo hiểm mới là người rót vốn và có thể quyết định mức lương của họ.

5. “Chưa ai đang làm những gì mà dự án của chúng tôi sẽ thực hiện”. Điều này cũng có nghĩa là hiện tại không có thị trường cho sản phẩm của bạn, hoặc bạn đã quá tự tin và thiếu thông tin cần thiết đến mức không cần sử dụng Google để tìm ra những đối thủ cạnh tranh của mình. Việc thiếu thị trường và không tìm ra manh mối của các đối thủ cạnh tranh là điều không có lợi để đảm bảo kêu gọi được vốn đầu tư.

6. “Không ai có thể làm được những gì mà dự án của chúng tôi sẽ làm được”. Đây chính là sự kiêu ngạo.

7. “Hãy quyết định nhanh lên, bởi nhiều công ty đầu tư mạo hiểm khác cũng đang rất quan tâm đến dự án của chúng tôi”. Có lẽ, có thể đếm được hàng trăm nhà kinh doanh trên thế giới đã tuyên bố như thế. Hy vọng sau khi đọc thông tin này, bạn sẽ không phải là một trong số họ.

8. “Oracle không ghê gớm đến mức có thể trở thành một sự đe dọa với chúng tôi”. Lý do mà Larry Ellison (Chủ tịch của Hãng Ocracle – người giàu có thứ hai trên thế giới và là người duy nhất có thể đuổi kịp Bill Gate về mọi phương diện) lên được vị trí như hiện nay nằm chính trong câu nói của bạn. Larry Ellison và hãng Oracle đã nổi tiếng và thành công đến mức mà dự án của bạn có lớn đến đâu cũng khó có thể vượt qua. Những nhà kinh doanh đã thốt lên lời nói này thật là ngớ ngẩn và ngu xuẩn hết chỗ nói.

9. “Chúng tôi có một đội ngũ quản lý đã được thử thách và có kinh nghiệm”. Nếu bạn thực sự chứng minh được bản thân mình và có kinh nghiệm, có lẽ bạn đã không cần đến việc kêu gọi vốn đầu tư. Lời nói tốt hơn: hãy tuyên bố là bạn có kinh nghiệm thích hợp và sẽ làm tất cả những gì có thể mang đến sự thành công. Bạn sẽ tập hợp được xung quanh mình những nhà tư vấn chuyên nghiệp, có kinh nghiệm.

10. “Tất cả những gì chúng tôi cần làm là chiếm được 1% thị trường”. Đầu tiên, không có nhà đầu tư mạo hiểm nào lại quan tâm đến một công ty mà chỉ cần chiếm được 1% thị trường. Thứ hai, cũng không dễ dàng chiếm được 1% thị trường, vì vậy bạn trông thực sự ngớ ngẩn với lời nói giả bộ như vậy. Thay vào đó, hãy nhận rõ và đánh giá những khó khăn có thể để một công ty đến thành công.

Tóm lại, cần phải thận trọng trong quá trình đàm phán để kêu gọi vốn đầu tư, vì cái đích cuối cùng mà bạn hướng tới vẫn là nguồn vốn đầu tư mà bạn cần. Tuy nhiên, nếu bạn chuẩn bị nhận vốn của VC, thì hãy chuẩn bị đối mặt với các áp lực và có thể cả mất mát. Bạn phải học cách làm việc với nhà đầu tư VC sao cho vừa đảm bảo kế hoạch kinh doanh của mình không bị bóp méo trong khi vẫn thỏa mãn các mục tiêu đã ký kết. Cuối cùng, không phải mọi VC đều giống nhau, hãy chọn nhà đầu tư tâm huyết và thông hiểu dự án của bạn nhất, thiếu điều này mọi sự hợp tác và tiền bạc đều sẽ thành vô nghĩa.

Trong cuốn sách Làm thể nào để huy động vốn: các kỹ thuật và chiến lược huy động vốn và đánh giá doanh nghiệp nhỏ (How to Raise Capital: Techniques and Strategies for Financing and Valuing Your Small Business), ông Zacharakis đưa ra những điểm then chốt trong việc huy động vốn khởi nghiệp kinh doanh dưới đây.

1. Huy động nguồn vốn tự có
Nguồn vốn tự có đóng vai trò rất quan trọng trong việc khởi nghiệp kinh doanh. Đó chính là nguồn tiền mặt, tiền gửi tiết kiệm… của bạn.

2. Huy động vốn ứng trước
Bạn có thể đề nghị khách hàng nào đó ứng trước vốn cho bạn để rồi sau đó bạn có trách nhiệm cung cấp sản phẩm cho họ.

3. Tìm kiếm nguồn vốn của bạn bè và gia đình
Bất luận bạn huy động nguồn vốn ứng trước như thế nào thì hầu hết các doanh nghiệp mới đều vẫn cần huy động thêm nguồn tiền mặt, mà nguồn huy động tốt nhất và dễ dàng nhất là bạn bè và gia đình. Chắc chắn, người thân và bạn bè muốn tạo điều kiện để bạn khởi nghiệp, nếu như kế hoạch kinh doanh của bạn khả thi. Lãi suất và điều kiện vay đối với nguồn vốn này cũng “mềm” hơn nhiều so với vay ngân hàng.

4. Tìm kiếm các nhà cung cấp
Các nhà cung cấp của bạn sẽ thường tạo thêm điều kiện thuận lợi cho bạn dưới dạng cho vay với lãi suất rất thấp

Mọi doanh nhân đều phải vượt qua nhiều rào cản để tìm kiếm nguồn vốn cho doanh nghiệp non trẻ của họ. Do số lượng khách hàng nhỏ, thu nhập ít ỏi, các tài sản thì thuộc dạng phi vật chất (tài sản trí tuệ), các doanh nhân trẻ buộc phải bỏ nhiều nỗ lực và sáng tạo để tìm kiếm nguồn tài chính cần thiết. Các thách thức này lại càng khó vượt qua đối với các doanh nhân trẻ ở lứa tuổi 20. Họ có ít kinh nghiệm thực tế, vừa mới tốt nghiệp để bắt đầu cuộc phiêu lưu đầu tiên với thế giới kinh doanh.

Trong bài viết trước (cột báo trước), tôi có khuyên các doanh nhân làm thế nào để vay vốn đảm bảo SBA, làm thế nào để nhận tài trợ từ gia đình và họ hàng, và làm thế nào để tiếp cận với các nhà đầu tư. Hầu hết các lời khuyên này là hữu ích đối với các doanh nhân trẻ. Tuy nhiên, có một vài rào cản khiến cho việc tiếp cận các nguồn vốn này khó khăn hơn đối với các thế hệ doanh nhân trẻ. Một số khó khăn có thể mang tính lý thuyết, một số khác là những thực tế rõ ràng.

Khi yêu cầu một khoản vay, bạn cần phải có một lịch sử tín dụng tốt, phải nộp bản báo cáo tài chính cá nhân, và đôi khi phải thế chấp hoặc cầm cố tài sản đầu tư. Các doanh nhân trẻ thường khó đáp ứng được những điều kiện này. Ví dụ, một vài vấn đề nhỏ trong việc thanh toán chậm cho trường học có thể tác động không tốt đến hồ sơ vay vốn của bạn. Và đa số các doanh nhân trẻ ở lứa tuổi 20 không sở hữu nhà nên việc thế chấp nhà hoặc các tài sản có giá trị khác đề vay vốn nhiều khi là sự lựa chọn bất khả thi.

Vì thế, một hạ sách của nhiều doanh nhân trẻ đó để tài trợ cho việc kinh doanh là vay nợ thông qua thẻ tín dụng.  Như tôi đã đề cập trước đây, phương án này là nguy hiểm khi doanh nghiệp của bạn đang ở trong giai đoạn bắt đầu và thu nhập thì không dự đoán được. Thay vì vay nợ thông qua thẻ tín dụng, tôi khuyến cáo các bạn nên mở tài khoản ghi nợ (debit) trong một vài tháng đầu  cho đến khi bạn tự tin rằng bạn có thể dự báo được thu nhập và có được thói quen thanh toán đúng hạn. Tôi cũng cảnh báo các doanh nhân trẻ không nên sử dụng quá 5000 Đô la một tháng trong các tài khoản của họ. Nếu bạn sử dụng quá lố thì các công ty thẻ tín dụng sẽ đặt bạn vào danh sách khách hàng có mức độ rủi ro cao. Đặc biệt, nếu như bạn vi phạm pháp luật thì hậu quả là trong tương lai bạn sẽ rất khó có khả năng tiếp cận với các nguồn tài chính khác.

Doanh nhân trẻ cũng khó tiếp cận với nguồn tài trợ từ gia đình và bè bạn hơn so với các doanh nhân trưởng thành ở lứa tuổi trung niên (30, 40) vì những người lớn tuổi hơn có mạng lưới bạn bè rộng rãi hơn. Tôi được nghe một vài doanh nhân trẻ nói rằng bạn bè và gia đình họ đều là những người nghèo hoặc ít quan tâm đến việc đầu tư kinh doanh.

Lời khuyên của tôi dành cho họ là hãy mở rộng tầm nhìn, mở rộng mạng lưới quan hệ, hãy nghĩ tới nhiều người mà bạn biết. Họ có thể là bạn của bạn của bạn. Họ có thể tài trợ cho việc kinh doanh của bạn.  Có nhiều doanh nghiệp nổi tiếng trong nước như Atlantic Records, Walmart, Subway  nhận được tài trợ khi họ mở rộng vòng quan hệ ra ngoài phạm vi gia đình. Sáng lập viên của Atlantic Records nhận được một khoản vay từ nha sĩ của gia đình.
Các nhà đầu tư cá nhân thường có xu hướng đầu tư một số tiền lớn cho các doanh nhân có kinh nghiệm thay vì dành số tiền đó cho các doanh nhân trẻ. Tuy nhiên, Một số nhà đầu tư cũng sẵn sàng sử dụng một phần nhỏ trong danh mục đầu tư để tài trợ cho các doanh nghiệp trẻ nhưng hứa hẹn. Vì thế, một khoản 25,000 Đô la từ một nhà đầu tư tư nhân có vẻ là một mục tiêu khả thi với điều kiện là doanh nhân trẻ phải có một bản kế hoạch kinh doanh chắc chắn với triển vọng thu lợi rõ ràng. Tất nhiên, việc yêu cầu 100,000 Đô la sẽ khó khăn hơn.

Khi xin tài trợ từ các nhà đầu tư, các doanh nhân trẻ nên tiếp cận dần dần từ việc yêu cầu các món tài trợ nhỏ cho đến các món lớn hơn thay vì yêu cầu một khoản lớn trong một lần. Một lời nhắc nhở đó là: sẽ mất nhiều thời gian để nhận được đầu tư từ các nhà đầu tư nhỏ hơn là từ phía các nhà đầu tư lớn. Lý do là việc đầu tư đối với những nhà đầu tư nhỏ có thể không phải là ưu tiên hàng đầu trong khi đối với bạn thì đó lại là những việc rất quan trọng.
Một tổ chức có uy tín chuyên về hướng dẫn các doanh nhân trẻ tiếp cận vốn là National Foundation for Teaching Entrepreneurship (Tổ chức giáo dục doanh nhân quốc gia) .Trang web của họ có một số quyển sách hay về giới trẻ và doanh nghiệp. Hầu hết các quyển sách này được viết bởi sáng lập viên Steve Mariotti, một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực này. Entrepreneurs’ Organization (Hội doanh nhân), trước kia là Young Entrepreneurs Organization (Hội doanh nhân trẻ), là một mạng lưới thành viên và tài nguyên tuyệt vời với hơn 6000 thành viên và hơn 120 xuất bản trên thế giới. Cuối cùng, tôi cũng mong các bạn nên dành thời gian vào trang web SCORE website để nhận được các lời khuyên từ các doanh nhân có kinh nghiệm và đã trải qua các thăng trầm của một doanh nhân trẻ.

Trước khi bắt tay vào kinh doanh, bạn cần phải hình dung được lượng tiền bạn cần đầu tư nếu không bạn sẽ nhanh chóng rơi vào cảnh tũng quẫn và sập tiệm như rất nhiều công ty từng gặp bởi vì việc thiếu vốn kinh doanh là nguyên nhân lớn nhất dẫn đến thất bại của các công ty, đặc biệt là công ty có quy mô nhỏ.

Quá trình ước lượng số tiền cần thiết để tiến hành kinh doanh gồm 2 công đoạn: tính toán số tiền cần thiết để thành lập công ty và tính toán số tiền cần chi cho điều hành và duy trì hoạt động của công ty.

Số tiền cần thiết để đưa công ty vào hoạt động bao gồm các chi phí sau:

- Chi phí nghiên cứu và phát triển: cho dù bạn định tự mình tiến hành nghiên cứu hay thuê một công ty chuyên thực hiện việc này, bạn vẫn phải mất chi phí tìm hiểu về thị trường, phỏng vấn khách hàng, in ấn phẩm về công ty…

- Chi phí chuẩn bị bản kế hoạch kinh doanh: nếu bạn tự mình chuẩn bị bản kế hoạch kinh doanh thì bạn sẽ không phải tiêu tốn xu nào trừ thời gian của bạn, còn nếu bạn cần sự giúp đỡ của các chuyên gia bạn sẽ phải tính tới khoản tiền thuê tư vấn, thuê lập kế hoạch kinh doanh…

- Chi phí phát triển sản phẩm và hàng tồn kho ban đầu: đây là khoản chi phí quan trọng nhất trong số các chi phí ban đầu. Bạn nên tham khảo ý kiến của những người đi trước về chi phí này, đồng thời cũng phải tính đến khoảng thời gian bạn cần để đầu tư phát triển sản phẩm đầu tiên của doanh nghiệp.

- Chi phí quảng cáo và xúc tiến marketing: bạn có thể xây dựng một chiến dịch quảng cáo mở đầu để tạo hứng thú của khách hàng về công ty trước khi mở cửa hoạt động chính thức.

- Vốn pháp định: là số tiền bạn phải có ban đầu theo luật định để thành lập doanh nghiệp.

- Chi phí trụ sở văn phòng, nhà xưởng, trang thiết bị: chi phí này phụ thuộc vào lĩnh vực kinh doanh mà công ty tham gia

- Chi phí tu sửa và trang trí văn phòng trụ sở

- Chi phí thuê nhà xưởng, văn phòng, trang thiết bị…

- Chi phí bản quyền

- Chi phí tư vấn: bao gồm khoản tiền bạn sẽ phải trả cho luật sư khi cần lời khuyên của họ về việc liên doanh, thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn hay tập đoàn công ty lớn, chi phí trả cho công việc kế toán tính toán lỗ lãi…

- Chi phí đăng ký chữ ký và con dấu: việc đăng ký con dấu và chữ kỹ khi thành lập công ty cũng tiêu tốn của bạn một khoản tiền.

- Chi phí thiết kế trang Web: chi phí đăng ký trang chủ, thiết kế web, quảng cáo điện tử, chi phí marketing và xúc tiến kinh doanh trên mạng.

- Các chi phí không dự kiến trước được: ‘Lời khuyên dành cho những ai chuẩn bị thành lập công ty là hãy dành ra 10% ngân sách dự kiến cho việc thành lập công ty để đề phòng trường hợp khẩn cấp và các chi phí không dự tính được”.

Chi phí điều hành và duy trì hoạt động của doanh nghiệp gồm:

- Lương nhân viên và tiền công thợ

- Chi phí bảo hiểm:bao gồm phí bảo hiểm trách nhiệm và phí bảo hiểm tài sản để bảo vệ cho công ty. Ngoài ra còn phí bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho công nhân, bảo hiểm cháy nổ…

- Chi phí thuê nhà xưởng máy móc văn phòng hàng tháng

- Lãi suất tín dụng hàng tháng

- Tiền thuế phải nộp hàng tháng

- Chi phí đào tạo nhân công

- Chi phí bảo hành, bảo dưỡng máy móc thiết bị

- Chi phí quảng cáo, chi phí marketing và xúc tiến kinh doanh.

- Chi phí trả cho việc tiêu dùng các dịch vụ ngân hàng, an ninh

Ngoài ra khi tính toán số tiền cần thiết để tiến hành kinh doanh, bạn nên chú ý đến những lời khuyên bổ ích sau đây:

Tính đến một khoản tiền hợp lý để để phòng bất trắc.

Kinh doanh là công việc đầy mạo hiểm và rủi ro, vì thế lời khuyên là bạn nên để dành số tiền bạn kiếm được trong vòng sáu tháng để phòng khi mất trắng. Nếu bạn là trụ cột trong gia đình, bạn cần phải chắc rằng mình có đủ tiền để trang trải các khoản chi tiêu của gia đình trong vòng ít nhất một năm.

Dự tính cả khoản tiền cần thiết cho cuộc sống sinh hoạt của bản thân và gia đình hàng ngày.

Nếu bạn có cả một gia đình phải nuôi thì trước khi tính toán lượng tiền cần thiết để tiến hành kinh doanh, đừng quên tính cả chi phí sinh hoạt bình thường để đảm bảo cuộc sống cho bản thân bạn và gia đình bạn trong giai đoạn bắt đầu cho đến khi công ty làm ra lãi. Đừng bao giờ nghĩ rằng bạn có thể sống bằng bánh mỳ và nước lã cho đến khi kiếm được đồng tiền đầu tiên. Cuộc sống kham khổ quá có thể làm giảm ý chí phấn đấu và thui chột ý tưởng kinh doanh của bạn.

Chú ý phân tích điểm hoà vốn.

Điểm hoà vốn là điểm mà lợi nhuận bằng với chi phí bạn bỏ ra. Biết được điểm hoà vốn sẽ cho phép biết được số lượng hàng hoá cần bán ra để thu lãi và khoản tiền bạn cần đầu tư vào doanh nghiệp cho đến khi làm ăn có lãi.

Dưới đây là 10 điều bạn có thể làm trước khi bạn tìm kiếm nguồn vay. Những điều này có thể giúp bạn tìm cơ hội để vay vốn hoặc đầu tư.

Chuẩn bị để viết kế hoạch kinh doanh

Bạn hãy xem lại bản kế hoạch kinh doanh mới nhất để đảm bảo rằng nó phản ánh chính xác và hiệu quả tình hình công ty bạn. Liệu nó có thể làm cho những nhà đầu tư tiềm năng hiểu được công ty của bạn ngay khi đọc lướt qua? Bạn đã trình bày hiệu quả như thế nào về cách bạn tiếp thị các sản phẩm và dịch vụ của bạn và cách xoay vòng đồng tiền của bạn? Tóm tắt việc thực hiện của bạn thuyết phục như thế nào? Các số liệu tài chính của bạn có thể hiện được khi nào và làm như thế nào để bạn có được lãi dài hạn? Bạn trung thực đến mức nào trong việc đánh giá thị trường và đối thủ cạnh tranh? Bạn có bên thứ ba nào giúp bạn vững tin đối với các giả định chính mà bạn đưa vào bản kế hoạch của bạn?

Chuẩn bị đủ hồ sơ giấy tờ

Một mẫu đơn xin vay vốn chuẩn luôn đòi hỏi các tài liệu và con số cụ thể. Bạn nên dành thời gian trước khi làm các thủ tục vay vốn để lấy đầy đủ các thông tin này. Tốt nhất là sắp xếp lịch họp với chuyên viên kế toán của bạn hoặc với một chuyên viên tư vấn để làm việc này. Những tài liệu mà bạn cần là:

Các báo cáo tài chính doanh nghiệp báo cáo lãi lỗ,(bảng cân đối kế toán) của ba năm tài chính vừa qua.
Báo cáo quyết toán thuế thu nhập trong 3 năm vừa qua
Các báo cáo tài chính giữa kỳ gần nhất (nếu có)
Các báo cáo quyết toán thuế gần nhất của các cổ đông lớn
Các báo cáo tài chính cá nhân của các cổ đông lớn
Các hồ sơ của tổ chức như các điều lệ thành lập công ty, các giấy phép kinh doanh, v.v…
Danh mục các tài sản của cá nhân và của công ty có thể sử dụng để thế chấp
Tên và thông tin liên lạc của ít nhất 3 chủ nợ trước đây cho mục đích tham khảo
Chuẩn bị chứng minh việc sử dụng tiền

Ngoài các tài liệu đã được đề cập ở trên, có thể bạn muốn chuẩn bị thêm một bộ hồ sơ bao gồm các báo cáo tài chính dự kiến cho khoảng thời gian 3-5 năm tới. Trong các bản báo cáo này, bạn hãy diễn giải rõ việc bạn sẽ sử dụng số tiền thu được như thế nào và bạn dự định trả nợ như thế nào. Phải thật cụ thể. Bạn hãy thể hiện rõ bạn sẽ sử dụng tiền để phát triển các thị trường mới, để giới thiệu các sản phẩm mới, hoặc các mục đích kinh doanh nhằm tăng lợi nhuận. Những cách diễn giải mập mờ như “cần vốn kinh doanh” sẽ không có tác dụng tốt vì chúng không làm cho những người cho vay hoặc các nhà đầu tư tự tin rằng tiền của họ sẽ được sử dụng hiệu quả. Bạn hãy cố gắng trình bày những điểm này sao cho phù hợp với mục đích của nguồn vốn. Khi bạn tìm kiếm một khoản vay nợ, bạn phải nhấn mạnh rằng bạn có khả năng hoàn trả khoản vay. Mặt khác, nếu bạn tìm kiếm người góp vốn, các nhà đầu tư cũng luôn muốn thấy rõ khả năng sinh lời cao của doanh nghiệp bạn.

Kiểm tra các chỉ số tài chính

Bạn có thể cố ý cung cấp các dự kiến lạc quan về kết quả kinh doanh trong các báo cáo tài chính dự báo, nhưng đó có thể là sai lầm lớn. Các nhà ngân hàng muốn nhìn thấy các dự án kinh doanh phù hợp với các chỉ số trung bình của ngành công nghiệp mà họ có được từ bảng các chỉ số tỉ lệ hoạt động được xuất bản trong Nghiên Cứu Báo Cáo Tài Chính Hàng Năm của Robert Morris Associates. Tất cả những dự kiến quá lạc quan sẽ ngay lập tức gây nghi ngờ và đơn xin vay vốn của bạn sẽ bị từ chối.

Kiểm tra việc vay nợ trong quá khứ

Hiện nay nhiều ngân hàng sử dụng “điểm tín dụng” để xác định bạn có đủ điều kiện để được vay tiền hay không. Điểm tín dụng thường được sử dụng trong việc cho vay tiêu dùng. Điểm tín dụng sử dụng các yếu tố vay tín dụng của bạn trong qúa khứ để xác định bạn có phải là một rủi ro lớn hay không. Thậm chí nếu ngân hàng của bạn không hoàn toàn tin vào phương pháp này thì họ vẫn dựa trên việc thanh toán nợ của bạn trong quá khứ để xác định mức độ uy tín của họ trong tương lai. Cũng có khả năng là bạn được yêu cầu lấy tài sản/ uy tín cá nhân để bảo lãnh cho một khoản vay nào đó, do vậy quá khứ vay nợ cá nhân của bạn cũng rất quan trọng. Bạn hãy liên hệ với các vụ tín dụng lớn – TRW/Experian, CBI Equifax, và Trans Union – để lấy được một bản các báo cáo vay tín dụng của bạn nhằm đảm bảo rằng chúng thật sự chính xác và không có sai lệch gì trước khi bạn bắt đầu tìm kiếm một khoản vay.

Hợp tác

Bạn không nhất thiết phải cổ phần hoá để đi tìm nguồn vay nhưng điều đó lại có thể có ích cho bạn. Mặc dù có nhiều cơ cấu khác nhau cho một doanh nghiệp, nhưng hình thức cổ phần vẫn gây sự chú ý đặt biệt cho các chủ cho vay và hình thức cổ phần các nhà đầu tư. Họ sẽ thấy tự tin hơn về công việc kinh doanh của bạn. Hình thức cổ phần này cũng sẽ giúp cho các nhà đầu tư bên ngoài dễ dàng hơn trong việc mua cổ phần của công ty bạn thay vì cho bạn vay nợ.

Đăng ký với Dun & Bradstreet

Nếu doanh nghiệp của bạn chưa có mã số DUNS, bạn hãy đăng ký một mã số. Mã số DUNS sẽ xác định công việc kinh doanh của bạn, và giúp cho các nhà đầu tư tiềm năng dễ dàng hơn trong việc tìm kiếm thông tin về công ty của bạn (trong phiếu tín dụng Dun & Bradstreet hoặc các báo cáo thông tin). Mã số DUNS cũng bao hàm một mức độ chuyên nghiệp và nghiêm túc đối với những chủ cho vay và các nhà đầu tư tiềm năng.

Tập luyện

Nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ đã thấy hữu ích khi tiến hành một cuộc phỏng vấn giả trước khi nói chuyện với các nguồn cho vay. Điều này giúp cho họ chuẩn bị tốt hơn, hiệu quả hơn những câu trả lời cho bất cứ câu hỏi nào họ có thể sẽ gặp phải. Bạn hãy nhớ rằng bạn chỉ có một cơ may đối với một nhà đầu tư tiềm năng, do vậy bạn cần phải làm thật tốt ngay từ lần đầu tiên. Bạn đừng tiến hành những buổi tập luyện này một cách qua loa. Bạn hãy nhờ chuyên viên kế toán của bạn, hoặc nhờ một người đồng nghiệp vừa mới nhận được một khoản vay hoặc nhờ một người có quen biết với ngân hàng giúp đỡ bạn. Hãy đảm bảo rằng những câu hỏi của họ cũng khó như những câu hỏi mà bạn sắp gặp phải ở ngân hàng.

Trình bày đơn xin vay tiền một cách hoàn hảo

Những chỉ số tài chính của bạn có lẽ là những tiêu chí quan trọng nhất giúp bạn vay được tiền, nhưng phải trình bày chúng thật sự rõ ràng rành mạch. Bạn đừng quên những điều nhỏ sẽ giúp bạn tạo ấn tượng tốt đối với các nguồn cho vay tiền và tăng cường hình ảnh chuyên nghiệp của bạn. Bạn hãy điền vào những phiếu này một cách rõ ràng và dễ đọc vì các báo cáo cẩu thả không những không giúp cho bạn mà còn làm hại bạn. Bạn hãy sử dụng trang phục lịch sự và phù hợp trong các buổi họp. Bạn hãy làm tất cả những gì có thể để thể hiện sự đáng tin cậy và khả năng chi trả cao của bạn.

Hãy kiên nhẫn

Cho dù công việc kinh doanh của bạn ở mức độ nào thì việc tìm nguồn vay tiền cũng luôn là một quá trình tốn nhiều thời gian và công sức. Nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ không hình dung được mức độ tiêu tốn thời gian cho việc tìm nguồn vay và nó thường là phổ biến đối với các doanh nghiệp bị cạn tiền mặt trong quá trình đi vay là chuyện phổ biến. Bạn phải lập quỹ thời gian cho tất cả các bước, từ việc trau chuốt bản kế hoạch kinh doanh cho tới việc rà soát lại doanh mục các ngân hàng, các tổ chức tín dụng và các nhà đầu tư bên ngoài.

1. Cá tính (Character)
Các tổ chức tài chính quyết định cho vay vốn dựa vào độ tin cậy và cá tính của bạn. Chính vì vậy, đơn thư đề nghị của bạn cần được trình bày một cách trung thực và rõ ràng.

Cơ quan tài chính tiến hành xác minh, nếu phát hiện có chi tiết thiếu trung thực thì họ sẽ đặt vấn đề về độ tin cậy đối với bạn.

2. Năng lực (Capacity)
Người cho vay luôn muốn biết về kỹ năng quản lý, sự nhạy bén trong kinh doanh và vị thế của người xin vay vốn trong địa hạt kinh doanh. Những tài năng, kỹ năng, kiến thức, kinh nghiệm, tham vọng, động lực, nghị lực, cam kết nào bạn muốn đem lại cho hoạt động kinh doanh của mình nhằm trụ vững và phát triển trong khi nhiều doanh nhân khác thất bại?

3. Điều kiện (Conditions)
Nngười cho vay luôn thận trọng, bảo thủ và luôn tính đến tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Hãy xác định và giải thích rõ những điều kiện kinh tế, tình hình ngành và khả năng cạnh tranh dự kiến sẽ có tác động (cả tích cực lẫn tiêu cực) đến hoạt động của doanh nghiệp bạn.

4. Vật đảm bảo (Collateral)
Người cho vay thường nhìn trước hết vào những nguồn lợi nhuận kinh doanh có thể có của doanh nghiệp. Báo cáo tài chính của công ty cần bao hàm tất cả các khoản phải trả, cả thực tế lẫn đột xuất. Đồng thời, khoản tiền cho vay cần được đảm bảo bởi giá trị tài sản của công ty và hoạt động kinh doanh có triển vọng.

5. Vốn (Capital)
Đầu tư vốn cổ phần hay vốn vay thêm thể hiện cam kết tài chính của doanh nghiệp bạn đối với hoạt động kinh doanh cụ thể. Người cho vay vốn nhìn vào giá trị ròng của công ty và các hệ số chuẩn mực về tài chính.

Có một nghịch lý hiện nay trong lĩnh vực đầu tư XDCB thuộc nguồn vốn nhà nước: Một mặt, nhiều dự án không có vốn thanh toán, vẫn triển khai thực hiện, dẫn đến nợ lớn; mặt khác, có nhiều dự án đã được bố trí vốn, nhưng lại giải ngân chậm, thậm chí rất chậm, dẫn đến ứ đọng vốn.

Theo báo cáo của Kho bạc Nhà nước (KBNN), đến hết tháng 12/2006 khối lượng thực hiện vốn đầu tư XDCB từ NSNN mới đạt được 51.000 tỷ đồng, bằng 61% kế hoạch, vốn thanh toán đạt được 56.000 tỷ đồng, bằng 66,7% kh. Sở dĩ số vốn thanh toán cao hơn số vốn thực hiện chủ yếu là do thanh toán cho khối lượng của năm trước chuyển sang. Tình hình thanh toán vốn trái phiếu Chính phủ năm 2006 cũng rất chậm. Số vốn thực tế giải ngân 12 tháng chỉ đạt 6.100 tỷ đồng, bằng 38% số đăng ký và 49% số thông báo kế hoạch.

Giải ngân chậm gây lãng phí lớn về nhiều mặt, không chỉ cho NSNN, mà còn cho cả nền kinh tế-xã hội và trực tiếp là ảnh hưởng đến tình hình tài chính của các nhà thầu.

Nguyên nhân của tình trạng giải ngân chậm đã được đề cập nhiều và nằm ở tất cả các khâu của quy trình đầu tư, song theo chúng tôi, có mấy nguyên nhân cơ bản sau đây:

·        Một là do công tác chuẩn bị đầu tư chậm. Tình trạng chung hiện nay là vốn chờ thủ tục. Các cơ quan không chủ động chuẩn bị sẵn sàng thủ tục đầu tư cho dự án để khi có vốn là triển khai được ngay, ngược lại, chỉ chờ đợi đến khi đã chắc chắn được bố trí vốn mới vội vã đi làm thủ tục. Trong khi đó, thủ tục đầu tư XDCB là rất phức tạp, tốn rất nhiều thời gian. Do làm gấp nên các thủ tục thường gặp nhiều sai sót, dẫn đến phải làm lại hoặc điều chỉnh lại, vừa tốn thời gian, vừa làm tăng dự toán lên cao, thậm chí rất cao (có dự án do khảo sát không kỹ, khi thi công mới phát hiện sai sót, phải khảo sát lại, lập phương án xử lý sự cố và điều chỉnh tăng dự toán).

·        Hai là do giải phóng mặt bằng chậm. Tình trạng dự án không triển khai được do không giải phóng được mặt bằng đang trở nên phổ biến, tồn tại đã nhiều năm, gây thiệt hại rất lớn cho cả nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Nguyên nhân của tình trạng này rất đa dạng, nhiều khi mang tính đặc thù của từng dự án. Tuy nhiên, nguyên nhân thường gặp nhất là chính sách đền bù chưa phù hợp; người dân đòi hỏi quá cao; công tác tuyên truyền giáo dục chưa được coi trọng…

·        Ba là tổ chức thi công chậm. Tình trạng chung nổi lên gần đây là do tốc độ tăng vốn đầu tư nhanh, nên lực lượng thi công không đáp ứng kịp, nhất là lực lượng công nhân có tay nghề cao. Bên cạnh đó, đã xuất hiện tình trạng nhà thầu không đủ năng lực, hoặc tuy có năng lực nhất định, nhưng lại nhận quá nhiều công trình, phải rải lực lượng để giữ chân công trình, nên không thể tập trung thi công dứt điểm.

·        Bốn là do nghiêm thu, thanh toán chậm. Theo thống kê của KBNN, tính đến hết tháng 12/2006, vẫn còn 3.835 công trình, hạng mục công trình được giao kế hoạch vốn, nhưng chưa gửi hồ sơ thanh toán đến KBNN với số tiền lên tới 3.318 tỷ đồng. Bên cạnh đó, cũng có nhiều dự án đã có khối lượng hoàn thành nhưng không thanh toán được do chưa được nghiệm thu, thanh toán. Một nguyên nhân khác làm chậm tiến độ giải ngân có liên quan đến khâu thanh toán là tình trạng kéo dài thời gian thanh toán của kế hoạch vốn năm trước sang năm sau (mỗi năm khoảng 4.000 – 5.000 tỷ đồng), nghĩa là quý I của năm sau chỉ dùng để thanh toán vốn cho kế hoạch năm trước.

·        Năm là do công tác chỉ đạo, điều hành của cơ quan chủ quan đầu tư (các bộ, địa phương) chưa sát sao, kiên quyết. Điều này thể hiện ngay từ khâu phân bổ và giao kế hoạch vốn: Luật NSNN quy định khâu này phải xong trước 31/12 năm trước, nhưng có bộ ngành đến hết quý II, cá biệt đến hết năm kế hoạch vẫn chưa phân bổ xong. Do chưa được phân bổ vốn, nên các chủ đầu tư và các nhà thầu không dám triển khai thi công, sợ không có nguồn thanh toán. Ngoài ra, trong quá trình thực hiện, nhiều cơ quan chủ quản đầu tư còn có tư tưởng khoán trắng cho chủ đầu tư, không có sự kiểm tra thường xuyên nhằm đôn đốc hoặc phát hiện vướng mắc để có giải pháp tháo gỡ kịp thời.

·        Sáu là do cơ chế quản lý vốn đầu tư. Việc quản lý vốn đầu tư hiện nay vẫn mang nặng tính chất của cơ chế cũ, không phù hợp với điều kiện của nền kinh tế thị trường. Chính vì vậy, trong quá trình thực hiện đã liên tục xuất hiện những vướng mắc cần phải xử lý, và do đó, cơ chế quản lý vốn đầu tư cũng phải thay đổi liên tục. Song, sự thay đổi này luôn trong tình trạng không đồng bộ, thậm chí không nhất quán, không kịp thời, nên khó thực hiện, gây ra tình trạng chờ đợi, mất nhiều thời gian, từ đó làm chậm tiến độ giải ngân.

Phải nói rằng không có vốn để triển khai công trình cần triển khai đã là một thiệt hại lớn. Song, có vốn mà không triển khai được công trình cần triển khai thì thiệt hại còn lớn hơn gấp nhiều lần. Do đó, cần nhanh chóng có các biện pháp khắc phục tình trạng này, theo hướng:

·        Khắc phục ngay tình trạng vốn chờ dự án, dự án chờ thủ tục bằng giải pháp cơ bản là xây dựng chương trình đầu tư công cộng trung hạn. Chương trình này được lập căn cứ vào nhu cầu của nền kinh tế-xã hội, có xếp theo thứ tự ưu tiên. Trên cơ sở đó sẽ chủ động cho triển khai các khâu chuẩn bị cần thiết, để hàng năm căn cứ vào khả năng nguồn vốn có thể triển khai được ngay. Trường hợp dự án nào chưa hoàn tất thủ tục thì chuyển cho dự án tiếp theo, không để vốn chờ dự án.

·        Đổi mới cơ chế quản lý vốn đầu tư phù hợp với cơ chế thị trường. Đây là biện pháp rất cần thiết bởi hiện nay, việc quản lý vốn đầu tư vẫn theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung, theo đó, mỗi dự án đều phải lập tổng dự toán theo định mức, đơn giá quy định. Từ đó dẫn tới vướng mắc khi có sự thay đổi về giá cả trên thị trường và nguồn cung cấp vật tư, thiết bị. Hàng loạt dự án bị đình trệ chỉ vì giá nhựa đường, giá sắt thép lên cao, cả nhà thầu và chủ đầu tư phải chờ hướng xử lý.

·        Cải cách thủ tục hành chính. Thủ tục hành chính không chỉ thể hiện trong khâu thiết kế và ban hành các văn bản pháp quy, mà nó nằm trong mọi ngóc ngách, mọi thời điểm của quá trình thực hiện dự án, nhất là trong các khâu chuẩn bị đầu tư, xử lý vướng mắc trong quá trình đầu tư, nghiệm thu thanh toán. Có trường hợp sự việc xảy ra nhiều tháng, tốn nhiều văn bản giấy tờ đi lại giữa chủ đầu tư và nhà thầu mà vẫn không xử lý được, nhưng chỉ cần 2 phút trao đổi qua điện thoại, sự việc đã được khai thông. Có văn bản chỉ do cách hiểu một từ không thống nhất, hai bên phải mất hàng tháng trời tranh luận. Hoặc thậm chí, chỉ do tắc trách, việc không gửi kịp thời hồ sơ thanh toán cũng làm nguồn vốn của nhà thầu bị đọng hàng tuần…

·        Tăng cường công tác chỉ đạo, điều hành, thực hiện phân bổ, giao kế hoạch vốn và thanh toán vốn đúng thời hạn quy định, quá thời hạn đó thì cắt hoặc chuyển cho đơn vị khác (Từ năm ngân sách 2006, Bộ Tài chính đã kiên quyết hơn trong việc xử lý các trường hợp phân bổ vốn chậm và thanh toán kéo dài sang năm sau, nên những hạn chế về mặt này đã bước đầu được khắc phục. Ngay trong tháng 1/2007, số các bộ ngành phân bổ vốn đầu tư năm 2007 cho các đơn vị trực thuộc đúng thời hạn đã tăng hơn nhiều so với cùng kỳ năm 2006); đảm bảo năng lực của nhà thầu và kiểm soát chặt chẽ tiến độ thi công, không để tình trạng găm công trình.

·        Tăng cường sự phối hợp triển khai giữa các bộ, ngành và các địa phương trong tất cả các hoạt động có liên quan đến việc thực hiện dự án đầu tư, trong đó có cả vấn đề giải phóng mặt bằng, khai thác nguyên vật liệu, công bố mặt bằng giá, v.v… Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép chuyển công tác giải phóng mặt bằng của các dự án lớn do các bộ, cơ quan Trung ương quản lý trong lĩnh vực giao thông thuỷ lợi về cho các địa phương thực hiện thành một tiểu dự án riêng. Điều này sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng

Một mặt, tung tiền đồng ra để mua vào Đôla; nhưng mặt khác, tăng gấp đôi tỷ lệ dữ trữ bắt buộc để thu hồi lại lượng tiền đã tung ra.

Tại sao Ngân hàng Nhà nước lại có những động thái như vậy và điều này tác động như thế nào đến nền kinh tế là vấn đề mà bài viết muốn lý giải phần nào.

Mua vào Đôla, việc phải làm!

Khác với những năm trước đây, trong năm 2007, mục tiêu duy trì mức giảm giá đồng tiền một vài phần trăm, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu trở nên khó khăn hơn khi mà lượng ngoại tệ chảy vào Việt Nam gia tăng mạnh mẽ do sự bùng nổ của thị trường chứng khoán và các dòng vốn khác được khai thông tốt hơn.

Đồng Việt Nam không những không giảm mà còn có dấu hiệu tăng giá so với đồng Đôla, gây bất lợi cho xuất khẩu. Thêm vào đó, nhập khẩu trong quí 1 lại tăng đột biến (cho dù chủ yếu là nhập khẩu máy móc thiết bị và nguyên vật liệu cho sản xuất) đã làm cho thâm hụt cán cân ngoại thương trở nên trầm trọng hơn.

Đứng trước áp lực nêu trên, cộng với việc mong muốn gia tăng số lượng ngoại tệ dự trữ phòng khi bất trắc xảy ra, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã tung tiền đồng để mua vào một lượng lớn ngoại tệ mà theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, chỉ trong quí 1, dự trữ ngoại hối của Việt Nam tăng khoảng 3 tỷ Đôla, tương đương với gần 50.000 tỷ đồng được đưa vào lưu thông.

Có lẽ nhờ việc mua vào ngoại tệ mà trong những ngày đầu tháng 6/2007, tỷ giá đồng Việt Nam so với đồng Đôla đã tăng trở lại lên mức trên 16.100, thay vì chỉ quanh con số 16.000 như thời gian trước.

Tăng dự trữ bắt buộc, việc nên làm?

Việc gia tăng ngoại tệ cho dự trữ quốc gia là điều cần thiết, nhưng việc bơm thêm một lượng lớn tiền đồng vào nền kinh tế sẽ làm áp lực lạm phát gia tăng, khi mà mới năm tháng đầu năm chỉ số giá tiêu dùng trong nước đã tăng 7,3% so với cùng kỳ năm ngoái (WB 2007).

Điều này làm cho mục tiêu khống chế mức tăng giá trong năm 2007 ở con số 6,5% trở nên khó khăn hơn. Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của Ngân hàng Nhà nước đang gặp thử thách.

Để giảm bớt áp lực gia tăng của chỉ số giá trong thời gian còn lại của năm 2007, chỉ có cách rút bớt tiền ra khỏi nền kinh tế. Tăng dự trữ bắt buộc là giải pháp được lựa chọn.

Với việc tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc tiền gửi bằng đồng Việt Nam từ 5% lên 10% thì theo ước tính sẽ có khoảng 40.000-50.000 tỷ đồng, tương đương với số tiền bỏ ra để mua 3 tỷ Đôla nêu trên, quay trở lại kho của Ngân hàng Nhà nước.

Như vậy, với hai biện pháp can thiệp được đưa ra, ít nhất ba mục tiêu đã đạt được gồm: đảm bảo mục tiêu ổn định tỷ giá, tăng được lượng dự trữ ngoại hối quốc gia nhưng lại không gây áp lực lạm phát vì tiền chảy vào đã được đem cất trong “két” nên chẳng có điều gì xảy ra cả!

Gói chính sách vẹn toàn?

Để đảm bảo mục tiêu của mình, Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện giải pháp tương đối đơn giản là đem cất bớt tiền. Tuy nhiên, việc cất bớt tiền ở thời điểm hiện nay có vẻ không hợp lý lắm. Điều này có thể giải thích bởi những do dưới đây.

Thứ nhất, tuy các ngân hàng có vẻ dư thừa nguồn vốn trong những tháng đầu năm 2007, nhưng có lẽ bây giờ là thời điểm nền kinh tế sẽ hấp thụ một lượng vốn lớn khi mà những thuận lợi có được từ việc Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO bắt đầu được phát huy.

Nhiều dự án, công trình đang chờ vốn, nhiều doanh nghiệp đang cần vốn để gia tăng hoạt động kinh doanh. Nếu tăng dự trữ bắt buộc lúc này, không những làm cho chi phí đầu ra của ngân hàng và doanh nghiệp gia tăng mà sự khan hiếm vốn cũng có thể xảy ra và sẽ đẩy các ngân hàng vào một cuộc đua lãi suất mới gây bất lợi cho nền kinh tế.

Thứ hai, nếu Việt Nam đang thừa tiền như vậy thì liệu có cần triển khai kế hoạch phát hành thêm 1 tỷ Đôla trái phiếu quốc tế trong thời gian tới và trong trường hợp phát hành thì Ngân hàng Nhà nước sẽ làm gì với số tiền này? Phải chăng là tiếp tục đem cất? Liệu có xảy ra sự không ăn ý giữa cơ quan điều hành chính sách tài khoản và cơ quan điều hành chính sách tiền tệ?

Thứ ba, mục tiêu đưa tiền vào Việt Nam của các nhà đầu tư nước ngoài là để tạo ra lợi nhuận mà theo Giáo sư Ari Kokko, thuộc trường Kinh tế Stockholm thì suất sinh lợi yêu cầu tối thiểu của các khoản đầu tư phải là 15%.

Để có được suất sinh lợi nêu trên, chỉ có cách duy nhất là đem tiền đầu tư tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Trường hợp đem tiền cất vào trong két làm dự trữ hoặc đầu tư vào những loại chứng khoán ít rủi ro sẽ tạo ra suất sinh lợi thấp hơn 15% rất nhiều. Khi đó, khoảng cách giữa chi phí vốn và suất sinh lợi sẽ rất lớn.

Như vậy, thoạt nhìn thì thấy rằng việc can thiệp của Ngân hàng Nhà nước rất hay, nhưng phân tích kỹ một chút sẽ thấy những bất ổn từ chính sách này.

Đâu là nghịch lý?

Trong nền kinh tế mở cửa với thế giới bên ngoài, ba yếu tố gồm: (1) dòng vốn chảy vào và chảy ra; (2) tỷ giá hối đoái; và (3) lạm phát luôn có liên hệ mật thiết với nhau.

Khi dòng vốn ra vào (tài khoản vốn) được tự do, nếu muốn giữ tỷ giá hối đoái ổn định thì ngân hàng trung ương buộc phải tung đồng nội tệ mua đồng ngoại tệ trong trường hợp dòng tiền đi vào quá nhiều; ngược lại, một lượng ngoại tệ dự trữ sẽ phải bán bớt ra để thu về đồng nội tệ khi dòng vốn đảo chiều.

Trong bối cảnh như vậy, tính độc lập của chính sách tiền tệ hay nói cách khác điều hành chính sách tiền tệ vì mục tiêu lạm phát sẽ không thể đảm bảo vì cung tiền không phải dựa vào diễn biến giá cả trong nền kinh tế mà do tỷ giá hay dòng tiền vào ra quyết định.

Ngược lại, nếu ngân hàng trung ương muốn có một chính sách tiền tệ độc lập vì mục tiêu lạm phát thì buộc phải từ bỏ mục tiêu cố định tỷ giá khi tài khoản vốn đã được tự do.

Trong kinh tế học, tình huống này được gọi là “bộ ba bất khả thi” (impossible trinity). Không thể có chính sách tiền tệ độc lập trong điều kiện cố định hay coi như cố định tỷ giá hối đoái và tài khoản vốn được tự do. Hay nói cách khác, không thể giữ được ba góc của một chiếc khăn khỏi bung lên trong một chiều lộng gió chỉ bằng hai hòn đá.

Nhìn vào việc vận hành chính sách tiền ở Việt Nam có vẻ như cơ quan điều hành chính sách tiền tệ đang cố chứng minh tính khả thi của bộ ba nêu trên. Dòng vốn ra vào tương đối tự do, lạm phát vẫn được khống chế và tỷ giá thì ổn định.

Thực ra đây chính là nghịch lý mà Ngân hàng Nhà nước đã tạo ra. Khi làm như vậy, như đã phân tích ở trên, đồng tiền chảy vào không được đưa vào đầu tư mà lại cất trong két không tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế và theo thời gian sẽ không lấy gì trả được cho các nhà đầu tư nước ngoài. Về dài hạn chính sách như vậy sẽ ảnh hưởng đến cả nền kinh tế.

Định nghĩa: Huy động vốn là việc tìm ra nguồn tiền có thể thực thi một ý tưởng hay dự án cụ thể nào đó.

Thích hợp với: Bất cứ loại hình kinh doanh nào.

Nguồn cung cấp: Mặc dù tiền có ở khắp mọi nơi, nhưng đôi khi lại rất khó tìm.

Cách sử dụng tốt nhất: Hãy khởi đầu công việc đến thời điểm mà các nhà đầu tư bên ngoài có thể nhìn thấy và cảm nhận dự án đang hoạt động, cũng như hiểu rằng bạn đã chấp nhận rủi ro để đạt đến thời điểm đó.

Chi phí: Việc huy động vốn thường sở hữu được 2 trong 3 yếu tố sau: tốt, rẻ và nhanh. Không bao giờ đạt được cả 3 yếu tố đó.

Khả năng đạt được: Nếu bạn chẳng có gì trong tay, việc huy động vốn là khó. Nếu bạn có tài sản cá nhân, cái khó lại là có nên đặt chúng vào tình trạng rủi ro. Việc này cũng có nghĩa tạo cơ hội cho cả thành công lẫn thất bại.

Các kiểu nguồn vốn có sẵn: Rất đa dạng.

Những bước đầu tiên:

Việc bắt đầu một công việc kinh doanh mới cũng giống như việc bạn nuôi con thơ. Cụ thể là, nếu đó là đứa con của bạn, bạn có nghĩa vụ phải tài trợ cho nó chứ không chỉ đơn thuần là “Tôi có một ý tưởng.” Làm thế nào để bạn có vốn ban đầu để có thể thực hiện công việc đạt đến thời điểm dự án có thể thu hút thêm nguồn vốn từ bên ngoài, hoặc mang lại lợi nhuận ngay. Sau đây là một số phương án:

* Bán tài sản: nếu bạn sở hữu một số tài sản, bạn có thể bán chúng. Điều này thật đơn giản. Đồ nữ trang, nhà đất, xe hơi, xe máy, chứng khoán v.v.… Những tài sản lớn nhất của mọi người thường là nhà đất và xe hơi. Ví dụ nếu bạn sở hữu một chiếc xe hơi đẹp, đời mới, bạn có thể bán nó và thuê một chiếc rẻ hơn mà không cần phải thanh toán ngay. Việc này có thể mang lại cho bạn từ 15.000-20.000 USD và bạn chỉ phải trả một khoản tiền thuê nhỏ hàng tháng.

* Vay bảo đảm bằng ngôi nhà của bạn. Đây là một mẹo cũ rích. Nhưng đây cũng là một trong những cách tốt nhất vì bạn có thể kiểm soát gần như toàn bộ quá trình. Giả sử bạn cần 50.000 USD, ngôi nhà của bạn trị giá 250.000 USD và bạn còn nợ ngân hàng 100.000 USD. Bạn có thể vay trên phần giá trị mà bạn sở hữu, trong trường hợp này là 150.000 USD.

Tất nhiên, khi khoản vay đến hạn, bạn sẽ phải thanh toán hàng tháng. Nếu bạn sắp thực hiện một công việc kinh doanh mới, một lời khuyên cho bạn là giành một phần tiền từ khoản tiền vay được để thanh toán cho các khoản đến hạn cho đến khi công việc kinh doanh của bạn mang lại cho bạn một khoản thu nhập đều đặn.

* Vay từ các hợp đồng bảo hiểm. Nếu bạn muốn biết toàn bộ tiền của bạn đi đâu, hãy xem các hóa đơn thanh toán bảo hiểm của bạn. Hàng tháng bạn có thể phải trả tiền bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm ốm đau tàn tật, bảo hiểm xe hơi và có thể cả bảo hiểm sở hữu nhà cửa. Đơn giản là hãy viết cho đại lý hoặc công ty bảo hiểm, nói rằng bạn cần một khoản vay từ hợp đồng bảo hiểm. Phần lớn các công ty sẽ cho bạn vay đến 90% giá trị tiền mặt, và hợp đồng bảo hiểm của bạn vẫn có hiệu lực chừng nào bạn thanh toán đủ các khoản phí đến hạn. Tuy nhiên, nếu bạn qua đời với một khoản vay chưa trả hết thì các quyền lợi từ hợp đồng bảo hiểm sẽ bị thu hẹp tùy theo các hợp đồng. Nhưng tin tốt là lãi vay từ hợp đồng bảo hiểm thường tương đối hợp lý, vì lãi suất này thường sát với mức lãi trên thị trường.

* Bạn bè và gia đình. Gia đình và bạn bè thường mang lại một nguồn vốn dồi dào. Bạn thân hay người thân của bạn đã thành công trong việc kinh doanh của họ và muốn đầu tư cho vay. Họ không phải là các nhà đầu tư mạo hiểm, và họ không có những cái túi đầy tiền. Họ sẽ đầu tư chỉ một lần chứ không phải hai hay ba lần và thường là đầu tư vào một chỗ mà họ biết. Thông thường, bạn bè và gia đình sẽ đầu tư tới 100.000 USD.”

Tuy nhiên, các khoản đầu tư từ bạn bè và gia đình thường trở nên tệ khi mọi việc không diễn ra như dự kiến. Tình hình còn có thể bị xấu đi vì bạn bè và gia đình thường phản ứng với những tin xấu bằng tình cảm chứ không phải bằng lôgic. Hãy thực hiện những bước sau để giúp bảo vệ cả hai phía:

1. Làm một thỏa thuận bằng văn bản. Việc này sẽ loại trừ được mọi câu phàn nàn bắt đầu với “Anh chưa bao giờ nói thế.”
2. Nhấn mạnh rằng đây là khoản vay chứ không phải là vốn góp. Bạn không muốn bạn bè và gia đình cứ ở mãi trong công ty của bạn. Trước khi bạn nhận ra điều đó, họ bắt đầu chỉ cho bạn phải thực hiện công việc thế nào, và những cảm giác không muốn nói ra bắt đầu nảy sinh. Hãy nhấn mạnh đây là khoản vay, và trả lại càng nhanh càng tốt.
3. Hãy tiền lãi cho khoản đầu tư của họ. Nếu bố bạn nói “Đây là 50.000 USD, đừng có làm mất và hãy trả lại ngay khi con có thể.” Điều đó thật tuyệt. Nhưng hãy cân nhắc việc trả một số tiền lãi vào định kỳ để cả bạn và ông có thể có sự kiểm tra thực tế. Và trả tiền lãi này hàng quý thì tốt hơn là hàng tháng vì khi mọi việc chệch choạc thì người cho vay sẽ không biết được ngay.

* Vay từ các khoản đầu tư của bạn. Nếu bạn thực hiện công việc kinh doanh ngoài giờ trong khi bạn vẫn duy trì công việc chính, một nguồn vay tiềm năng là vay từ quỹ lương hưu, bảo hiểm xã hội hoặc vay cá nhân bằng tín chấp từ ngân hàng nếu bạn chứng minh được khoản thu nhập đều đặn của mình.

* Rút tiền từ thẻ tín dụng. Đây không phải là một sáng tạo. Tuy nhiên rút tiền từ thẻ tín dụng thật nhanh và dễ dàng. Về một mặt nào đó thì nó cũng rẻ. Đó là, một khoản thanh toán tối thiểu 50USD một tháng có thể giúp bạn duy trì cả một khoản nợ lớn. Tất nhiên, nếu bạn chỉ thanh toán ở mức tối thiểu thì dư nợ của bạn sẽ không ngừng tăng lên, và nếu công việc kinh doanh của bạn thất bại, bạn sẽ phải gánh đủ. Nhưng nếu mọi việc diễn ra tốt đẹp và công việc kinh doanh của bạn trả được mọi khoản nợ đúng hạn, bạn sẽ nhìn lại chiếc thẻ tín dụng của mình với sự yêu thích, và sẽ mong đợi những ngày tươi đẹp hơn.

Kiếm vốn làm ăn thật sự không khó khăn như bạn đang nghĩ, và kiếm vốn làm ăn còn dễ dàng hơn nữa nếu như bạn có một kế hoạch làm ăn hoàn chỉnh. Chỉ sợ không tìm được kế hoạch. Chứ một khi có kế hoạch rồi, tiền vốn sẽ đến, có thể còn nhiều hơn mức chúng ta có thể “handle” được.

Bước Một: Soạn thảo kế hoạch

Việc đâu tiên và tối quan trọng trong việc gây vốn là bạn phải soạn thảo ra một kế hoạch làm ăn minh bạch. Trong bản thảo này bạn cần phải nói về lý lịch cá nhân của bạn. Từ kinh nghiệm bạn đã đi qua, trình độ học vấn, những thành quả đã đạt được trong quá khứ, bạn cũng nên nhắc đến lịch sử tín dụng của bạn qua các lần thanh toán nợ nần trong quá khứ, cụ thể hơn, đó chính là uy tín của bạn. Tất cả những thành quả và tín dụng của bạn là vốn đầu tư mà bạn bỏ ra. h14

Bạn phải trình bày rõ ràng về số tiền vốn đang gây dựng sẽ được sử dụng như thế nào, vào những việc gì. Nếu như thương vụ của bạn đã hoạt động, bạn nên trình bày thu nhập của thương vụ ít nhất là sáu tháng qua. Bạn cũng phải đưa ra những bài toán tiền vốn được gây dựng sẽ tạo ra bao nhiêu lợi nhuận. Còn nếu như là một thương vụ mới chưa hoạt động, bạn phải trình bày về kế hoạch đầu tư, tham khảo thị trường, dự án đầu tư, cũng như dự tính thu nhập cho từ một đến ba năm. Một nhắc nhở mà đây bạn nên để ý đến là trong thời gian đầu bước chân vào làm ăn, thương vụ của bạn sẽ bấp bênh. Bạn nên phòng xa hơn là đoán gần. Bạn nên dự trù vốn đầu tư của bạn cao hơn là dự kiến. Bạn còn phải trình bày chi tiết về thương vụ của bạn. Thương vụ của bạn có những đặc điểm gì, sản phẩm của bạn có gì đặc sắc hơn nhưng sản phẩm đang có trên thị trường.

Trong bản soạn thảo này, bạn cũng nên trình bày một về những ưu thế cũng như những khó khăn khi làm ăn. Và đồng thời lại đưa ra nhưng phương án để khắc phục những khó khăn sẽ gặp phải.

Sau cùng bạn sẽ trình bày đến lợi nhuận của người đầu tư. Tiền lời được chia chác ra sao, theo phần trăm tiền lời, hay theo phần trăm của thương vụ? Tiền lời được thanh toán bằng cách nào, và bao nhiêu lâu thì thanh toán một lần, mỗi tháng, mỗi quý, hay mỗi năm? Hay là người hùn vốn được một chức vụ gì trong công ty?

Xin nhắc lại với bạn rằng, đâu tư là dùng tiền làm ra tiền. Cho nên người đầu tư luôn luôn nhìn đến những lợi nhuận trong tương lai. Không cần biết đó là ngắn hạn hay dài hạn. Để hấp dẫn được người đầu tư bỏ tiền ra cho bạn, kế hoạch của bạn phải nói rõ ràng về lợi nhuận mà người đâu tư sẽ nhận được, và để thuyết phục được người đầu tư, kế hoạch của bạn phải được chứng minh rõ ràng bằng tham khảo thị trường.

Những người đầu tư đều hiểu rằng trong bất cứ đầu tư nào cũng có rủi ro. Cho nên họ sẽ tìm cách giảm thiểu những rủi ro trong đầu tư đó. Bạn phải dẫn chứng những rủi ro của người đầu tư là thấp bằng những kinh nghiệm, bằng những thành đạt, bằng sự tín dụng của bạn. Bạn cũng có thể dùng những tài sản của bạn để chứng minh điều đó. Điều tôi muốn nhắc nhở bạn ở đây là phải thật thà. Bạn nên trình bày hết tất cả những gì bạn biết. Trong trường hợp người đâu tư kia muốn hùn vốn họ lại còn có thể giúp thêm ý cho bạn, hoặc sửa sai nhưng thiếu sót trong kế hoạch của bạn nữa.

Sau khi bạn đã hoàn tất kế hoạch đầu tư, khảo sát thị trường, dự vốn đầu tư, tìm hiểu về lợi điểm, và khó khăn, biện pháp để khắc phục khó khăn. Và đã viết thành văn bản rồi. Bạn bắt đầu bước thứ hai: Tìm người đầu tư.

Trong cuốn sách Làm thể nào để huy động vốn: các kỹ thuật và chiến lược huy động vốn và đánh giá doanh nghiệp nhỏ (How to Raise Capital: Techniques and Strategies for Financing and Valuing Your Small Business), ông Zacharakis đưa ra những điểm then chốt trong việc huy động vốn khởi nghiệp kinh doanh dưới đây.

1. Huy động nguồn vốn tự có

Nguồn vốn tự có đóng vai trò rất quan trọng trong việc khởi nghiệp kinh doanh. Đó chính là nguồn tiền mặt, tiền gửi tiết kiệm… của bạn.

2. Huy động vốn ứng trước

Bạn có thể đề nghị khách hàng nào đó ứng trước vốn cho bạn để rồi sau đó bạn có trách nhiệm cung cấp sản phẩm cho họ.

3. Tìm kiếm nguồn vốn của bạn bè và gia đình

Bất luận bạn huy động nguồn vốn ứng trước như thế nào thì hầu hết các doanh nghiệp mới đều vẫn cần huy động thêm nguồn tiền mặt, mà nguồn huy động tốt nhất và dễ dàng nhất là bạn bè và gia đình. Chắc chắn, người thân và bạn bè muốn tạo điều kiện để bạn khởi nghiệp, nếu như kế hoạch kinh doanh của bạn khả thi. Lãi suất và điều kiện vay đối với nguồn vốn này cũng “mềm” hơn nhiều so với vay ngân hàng.

4. Tìm kiếm các nhà cung cấp

Các nhà cung cấp của bạn sẽ thường tạo thêm điều kiện thuận lợi cho bạn dưới dạng cho vay với lãi suất rất thấp

Có phải các nhà đầu tư đang tìm kiếm những gì thuyết phục họ bỏ tiền vào dự án kinh doanh hoặc vào công ty bạn?. Câu trả lời nằm trong sự phối kết hợp các yếu tố khác nhau, một vài trong số đó bạn có thể nhìn thấy ngay, trong khi những yếu tố khác lại cần đến sự nghiên cứu kỹ lưỡng. Hãy bắt đầu từ những gì chúng ta có thể nhìn thấy được:

1. Thời điểm bắt đầu có lãi. Nhiều năm trước đây, các giáo sư tại Trường Đại học Stanford đã tiến hành nghiên cứu nhằm xác định xem liệu có mẫu số chung nào giải thích thành công của 100 công ty hàng đầu trên thị trường Nasdaq hay không. Sau công trình phân tích chi tiết, người ta tìm thấy điểm chung duy nhất của tất cả các công ty là họ đều bắt đầu có lãi vào năm thứ hai sau khi thành lập. Các nhà đầu tư khôn ngoan – những người hiểu được nhân tố chủ chốt này – sẽ không chú tâm quá nhiều tới những công ty tuyên bố lợi nhuận đầu tiên sẽ xuất hiện sau ba đến năm năm.

2. Doanh số năm thứ ba và năm thứ năm. Các nhà đầu tư không thích thú gì với những tăng trưởng “chậm chạp và chắc chắn”. Tại sao vậy?. Bởi vì họ muốn biết rằng họ sẽ có được mức lợi ích thích hợp từ khoản tiền bỏ ra trong thời gian từ ba đến năm năm, trong khi những tuyến bố tăng trưởng “chậm chạp và chắc chắn” không thể đem lại điều đó. Như một nguyên tắc chung, nếu một công ty không thể cho thấy con số doanh thu vào năm thứ ba và gấp đôi số đó vào năm thứ năm, thì không một nhà đầu tư nào quan tâm tới dự án kinh doanh.

3. Kiểm tra tính thực tế. Các nhà đầu tư ngày càng quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề cụ thể liên quan tới tình hình kinh doanh và tài chính trong lĩnh vực của bạn, cả trước đây và sau này. Họ thường đưa ra câu hỏi: “Liệu các con số đó có sát với mức trung bình của ngành?”. Nếu các câu trả lời của bạn là “không”, họ sẽ nhanh chóng gạt dự án của bạn ra ngoài. Một số vấn đề cụ thể mà các nhà đầu tư tìm kiếm là:

-         Những tuyên bố, mục tiêu của dự án kinh doanh có chính xác?. Nếu công ty nói rằng họ có thể có một sản phẩm trên thị thị trường sau 6 đến 9 tháng, đó có phải là một mục tiêu thực tế?.

-         Chu trình bán hàng dự kiến là gì?. Phải mất bao lâu để một khách hàng điển hình chấp nhận sản phẩm của bạn, quyết định mua sắm và sau đó đưa ra một đơn đặt hàng?.

-         Mức độ sẵn sàng và chi phí lao động, nguyên vật liệu là bao nhiêu?. Những giả định của bạn có thực tế và chuẩn xác?.

-         Quy mô và năng lực của các đối thủ cạnh tranh như thế nào?. Các đối thủ cạnh tranh sẽ phản ứng như thế nào một khi bạn gia nhập thị trường?. Bạn có đủ các nguồn lực và thời gian để đối phó hiệu quả với các phản ứng đó?. Hay chúng sẽ chỉ làm xói mòn số vốn đầu tư của bạn?.

4. Lợi nhuận tổng thể. Sau khi việc kiểm tra tính thực tế đã được hoàn tất và tất cả các chi phí hợp lý được giải trình, liệu bạn có thể điều hành công việc để đạt được mức lợi nhuận như dự kiến?. Lợi nhuận đó được so sánh với các tiêu chuẩn của ngành như thế nào?. Phải mất bao lâu để cải thiện lợi nhuận đó?. Tỷ lệ lợi nhuận dành cho các nhà đầu tư là bao nhiêu?. Nếu quá cao, nó có thể khiến bạn nản lòng, còn nếu quá thấp sẽ khiến các nhà đầu tư nản lòng. Vậy tỷ lệ phần trăm bao nhiêu là đủ?. Điều đó tuỳ thuộc vào ngành nghề kinh doanh của bạn. Nhìn chung, mức 1% đến 5% là không thật sự hấp dẫn, còn nếu là 30% có thể lại quá cao. Con số hợp lý nên dao động trong khoảng 5% đến 15% tỷ lệ phần trăm lợi nhuận trên số vốn đầu tư họ bỏ ra.

5. Liệu có mối quan hệ “dao kéo” (razor and blade) nào?. Các nhà đầu tư thường chú ý tới các sản phẩm có thể “bắt” khách hàng phải mua sắm thường xuyên. Ví dụ, khi bạn mua một sản phẩm phầm mềm, bạn sẽ có xu hướng mua các phiên bản mới hơn. Các sản phẩm được bán duy nhất một lần và sau đó 100 năm không có bất cứ cập nhập hay đổi mới nào thường không hấp dẫn các nhà đầu tư.

6. Liệu có chỗ cho các sản phẩm bổ sung?. Không ai thích đầu tư vào công ty chỉ có duy nhất một sản phẩm. Khi giới thiệu các dự báo tài chính, bạn nên thể hiện rõ ràng khi nào một sản phẩm mới được giới thiệu và nó sẽ có tác động như thế nào đến doanh số bán ra và lợi nhuận của công ty.

7. Liệu có những yếu tố tiềm tàng nào có thể khiến sản phẩm, dịch vụ của bạn trở nên hấp dẫn hơn?. Ví dụ, công ty của bạn có một vài bí quyết công nghệ mới cho phép bạn nổi bật so với tất cả các đối thủ cạnh tranh, vậy thì công nghệ này có được giữ bí mật và bảo vệ kỹ lưỡng?. Bạn có phải là công ty đầu tiên nghĩ ra ý tưởng này, và giờ đây là người đầu tiên gia nhập thị trường?. Liệu có trở ngại nào khiến cho các đối thủ mới gia nhập thị trường phải mất vài năm mới đuổi kịp bạn?. Nếu có được những yếu tố trên, các nhà đầu tư sẽ quan tâm đến bạn.

8. Liệu có bất cứ rào cản luật lệ, quy định nào?. Nếu bạn kinh doanh những ngành nghề nằm dưới sự quản lý trực tiếp của các cơ quan nhà nước, nếu bạn đã vượt qua sự giám sát chặt chẽ của họ để sẵn sàng kinh doanh, và nếu bạn là người đầu tiên có mặt trên thị trường, thì rõ ràng là các nhà đầu tư sẽ tìm đến với bạn. Các nhà đầu tư chỉ thích các “rào cản” khi chúng thực tế và có giá trị, đồng thời các đối thủ cạnh tranh chưa thể vượt qua được rào cản đó, trong khi công ty của bạn đã qua được.

9. Phân tích chi tiết đối thủ cạnh tranh. Nhiều công ty đã mắc phải sai lầm khi đơn thuần cho rằng sản phẩm của họ vượt trội so với mọi sản phẩm đang có mặt trên thị trường, cả hiện tại và trong tương lai. Họ thậm chí còn không quan tâm tới những gì mà các đối thủ cạnh tranh sẽ thực hiện trong vài tháng tới để tìm cách đối phó. Một nhà đầu tư dày dạn kinh nghiệm sẽ tìm cách xác định tất cả những gì mà các đối thủ cạnh tranh đang ngầm chuẩn bị và sản phẩm tiếp theo của họ sẽ cạnh tranh như thế nào. Vì vậy, nếu bạn mong muốn gây ấn tượng với nhà đầu tư, hãy làm công việc này thay cho họ!. Bạn cần nghiên cứu và đưa ra những giả thiết về phản ứng của đối thủ cạnh tranh. Thông tin về đối thủ cạnh tranh càng rõ ràng bao nhiêu, dự án kinh doanh của bạn càng được các nhà đầu tư tin tưởng bấy nhiêu.

10. Tính toán công thức “vốn chết” (dead capital). Đối với các công ty sản xuất sản phẩm, có một công thức luôn được các nhà đầu tư chuyên nghiệp sử dụng để ước tính lượng vốn mà họ cần để đầu tư, trước khi công ty sẵn sàng cho tình trạng đảm bảo thanh toán lỏng (tình trạng mà tại đó tiền mặt công ty đủ để thanh toán các khoản nợ và cổ phiếu công ty đạt tính thanh khoản cao), cho dù đó có là lần đầu phát hành cổ phiếu ra công chúng hay sáp nhập, hợp nhất với công ty khác. Công thức này được gọi là công thức “vốn chết”, bởi vì nó xác định lượng tiền mặt cố định cần được đổ vào công ty để phục vụ các hoạt động sản xuất kinh doanh. Công thức là:

(Doanh thu + Vốn + Khoản vay) – Chi phí = 35 triệu USD đến 50 triệu USD = Thời điểm thanh toán lỏng.

Vì vậy, nếu doanh thu ở mức thấp và chi phí ở mức cao (công thức trên tính toán không ra kết quả từ 35 triệu USD đến 50 triệu USD) thì công ty sẽ cần thêm vốn và/hay các khoản vay (Vốn + Khoản Vay = Vốn chết). Một nhà đầu tư sẽ nhìn vào yếu tố sau:

- Lượng vốn chết cần thiết là bao nhiêu?

- Trong thời gian bao lâu công ty cần đến lượng vốn đó?

Hiển nhiên, nếu lượng vốn chết càng thấp, các nhà đầu tư sẽ chú ý đến công ty bạn nhiều hơn, bởi như vậy rủi ro sẽ ít hơn.

Tóm lại, làm kinh doanh chỉ có một người, chi bằng bạn hãy tìm lấy khoảng 5 người cùng hợp tác, như vậy rủi ro của bạn sẽ chỉ còn là 1/5. Nếu công ty của bạn không có những kế hoạch kinh doanh tốt và triển vọng lợi nhuận cổ phiếu không rõ ràng, thì chắc chắn không nhà đầu tư nào để mắt tới bạn.

Nếu bạn vừa mới thành lập doanh nghiệp, bạn sẽ tìm khoảng từ 5.000 đến 50.000 đô la Mỹ để bắt đầu hoạt động kinh doanh. Sau khi rút tiền tiết kiệm cá nhân hoặc vay mượn họ hàng và bạn bè, suy nghĩ đầu tiên của bạn theo bản năng tiếp theo là vay tiền từ ngân hàng hoặc từ tổ chức hỗ trợ tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ của chính phủ (SBA.) Trước khi bạn thực hiện điều này, tôi sẽ cho bạn biết 3 suy nghĩ sai lệch thông thường về tài trợ của ngân hàng cho những doanh nghiệp mới thành lập.

1. Nếu bạn cần vốn, bạn có thể vay từ SBA. Hãy đánh từ “SBA loan” vào trang web tìm kiếm  Google, bạn sẽ tìm thấy hàng trăm trang web có nội dung về hỗ trợ cho vay vốn từ SBA. Sự thật là SBA không cho vay. Hãy xem trang web của SBA và trang web này cho biết rất rõ rằng cho vay không phải là hoạt động kinh doanh của SBA.
Thay vì cho vay trực tiếp, SBA cung cấp bảo lãnh tín dụng cho các ngân hàng và tổ chức tài chính chuyên cung cấp tín dụng cho các chủ doanh nghiệp. Bảo lãnh tín dụng giúp cho các ngân hàng có thể cho các doanh nghiệp vay vốn mà điều này phần nào cũng có rủi ro cho ngân hàng.

Trong những năm qua, có nhiều thay đổi quan trọng liên quan đến sự tài trợ về tài chính của SBA, trong đó bao gồm việc đề nghị loại bỏ chương trình cho vay vốn có quy mô nhỏ cho những khoản vay dưới 35.000 đô la Mỹ. Nếu bạn đang tìm 1 khoản vay vốn nhỏ, bạn có thể tìm thấy những thay đổi bằng cách đọc chủ đề này trước khi đến ngân hàng yêu cầu cung cấp mẫu đơn đề nghị cho vay. Điển hình là bảo lãnh tín dụng của SBA không thể cung cấp cho những doanh nghiệp mới thành lập không có dữ liệu về doanh thu của 3 năm.

2.  Nếu bạn không đạt điểm cao một trong 4 tiêu chuẩn để được cung cấp tín dụng, bạn có thể đừng nghĩ đến việc được ngân hàng cho vay.  Hãy đừng nghĩ đến 4 tiêu chuẩn. Trước kia ngân hàng cho vay dựa trên: quan hệ tín dụng trước kia của người xin vay với ngân hàng, dòng tiền, tài sản đảm bảo nợ vay và phẩm chất của người xin vay. Ngày nay, hầu hết các tổ chức tín dụng bỏ qua 3 trong tổng số 4 tiêu chuẩn, họ có xu hướng tập trung vào quan hệ tín dụng trước kia của bạn với ngân hàng khi đánh giá khả năng trả nợ vay của bạn. Có những lý do cho sự thay đổi này, nhưng có lẽ lý do chủ yếu là việc tự động hóa quy trình cho vay. Đơn giản là sẽ mất rất nhìều thời gian và chi phí để đánh giá  phẩm chất của mỗi  người xin vay, trong khi đó thu thập dữ liệu về quan hệ tín dụng trước kia của 1 người nào đó với ngân hàng lại rẻ hơn và dữ liệu này có thể dự báo khả năng trả nợ của người xin vay.

Việc áp dụng quy trình ra quyết định cho vay tự động đặc biệt phù hợp với những khoản vay nhỏ. Đối với những khoản vay hơn 250.000 đô la Mỹ, nhiều ngân hàng sẵn sàng nới lỏng nguyên tắc cung cấp tín dụng và dành thời gian gặp gỡ khách hàng để tìm hiểu hoạt động kinh doanh của họ. Đối với những khoản vay nhỏ hơn, quá trình ra quyết định cho vay giống như quy trình cấp 1 thẻ tín dụng: bất kể đối tượng nào và áp dụng một cách tự động. Sự thật là ngày nay hầu hết các ngân hàng tổ chức quản lý theo hình thức: các khoản vay của doanh nghiệp dưới 250.000 đô la Mỹ được quản lý bởi bộ phận cho vay tiêu dùng, không phải bộ phận cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh.

3. Các ngân hàng không quan tâm đến bạn, chỉ quan tâm đến tình trạng kinh doanh của bạn. Một lần nữa điều này không đúng. Vì những khoản vay nhỏ được quản lý bởi bộ phận cho vay tiêu dùng tại hầu hết các ngân hàng, do đó quan hệ tín dụng cá nhân của bạn trước kia với ngân hàng là yếu tố quan trọng nhất để xác định khả năng doanh nghiệp của bạn có được ngân hàng cho vay hay không.

Hãy nhớ là: doanh nghiệp của bạn không phải là ngưởi đi vay, mà chính là bạn. Và nếu bạn vay dưới 250.000 đô la Mỹ và công ty của bạn không có lợi nhuận đã được kiểm toán cho nhiều năm, ngân hàng sẽ yêu cầu bạn đảm bảo nợ vay của công ty bằng tài sản cá nhân của bạn. Đảm bảo nợ vay bằng tài sản cá nhân là điều rất kinh khủng. Tôi biết điều này bởi vì tôi vừa mới ký 1 vài hợp đồng vay đảm bảo bằng tài sản cá nhân và chúng luôn làm tôi 1 chút rùng mình. Thật buồn cười là bạn có thể tốn hàng ngàn đô la phí luật sư để thành lập doanh nghiệp nhằm hạn chế trách nhiệm cá nhân đối với các khoản nợ, nhưng hầu như không thể xảy ra 1 điều là nhận được khoản vay từ ngân hàng mà không có rủi ro về tiền gửi cá nhân của bạn.

Theo ý kiến của tôi, có những xu hướng hứa hẹn sẽ giúp cho chủ doanh nghiệp vay được vốn từ ngân hàng mà không có rủi ro cho tiền gửi cá nhân của họ: (1) một vài công ty dữ liệu đang xây dựng uy tín về tài chính cho doanh nghiệp, cái này khác với uy tín về tài chính của cá nhân; (2) một vài ngân hàng chuyên cho các doanh nghiệp nhỏ vay và họ nhận thức được bảo vệ uy tín tài chính cá nhân là rất quan trọng đối với chủ doanh nghiệp (3) Một vài công ty đang hỗ trợ thành lập doanh nghiệp mới và cải thiện uy tín về tài chính của doanh nghiệp mới.
Trong khi chờ đợi xu hướng mới này, hiểu rằng cho doanh nghiệp mới thành lập vay vốn giống như cấp 1 thẻ tín dụng sẽ giúp bạn có những mong đợi và hy vọng rằng bạn sẽ nghĩ thật đơn giản về quy trình cho vay vốn.
Asheesh Advani
Asheesh Advani là người phụ trách chuyên mục “tài trợ vốn cho doanh nghiệp mới thành lập” của trang web Kinhdoanh và là chủ tịch của CircleLending, là công ty quản lý nợ vay, công ty hỗ trợ bạn bè, họ hàng và các hiệp hội doanh nghiệp vay vốn. Hãy nhận miễn phí 1 bản Hướng dẫn vay vốn cho các doanh nghiệp nhỏ của of Circle Lending khi thành lập doanh nghiệp mới.

Chẳng ai cho rằng gây quỹ để xây dựng doanh nghiệp nhỏ là một việc dễ, đặc biệt là trong giai đoạn khởi nghiệp ban đầu. Nếu bạn không thể có đủ tiền để tự trả cho doanh nghiệp của mình, không thể tăng tiền thẻ tín dụng hay lấy tiền thế chấp cùng một ngôi nhà lần thứ hai được, thì bạn sẽ phải tìm kiếm sự tài trợ từ những người biết và yêu quý bạn. Điều này có nghĩa là tiếp cận “ba chữ F” – Family (gia đình), Friends (bạn bè) và Fools (những thằng ngốc) – để xin tiền tài trợ.

Trước tiên là một tin tốt lành: Bạn bè và các thành viên trong gia đình sẵn sàng đầu tư cho bạn hơn vì họ yêu quý bạn. Họ ít khó tính với từng dấu phẩy và dấu chấm phẩy trong kế hoạch kinh doanh của bạn và cũng không đòi lãi suất cao cho khoản đầu tư của họ.

Còn bây giờ là tin xấu: Việc huy động tiền từ bạn bè và gia đình tạo nên các vấn đề cá nhân và xúc cảm vượt ra ngoài tầm đánh giá kinh doanh. Nếu bạn vay $10.000 từ dì Irma và bạn không thể trả lại tiền cho bà được, thì bạn vẫn cứ phải gặp lại dì vào tất cả các bữa tối ngày lễ Tạ ơn cho đến tận khi bà mất. Ngay cả khi bà đã tha thứ cho bạn, chắc chắn bà vẫn nhắc lại việc bạn đã vứt số tiền tiết kiệm của bà như thế nào, và rất có thể là sau ly rượu thứ hai, bà sẽ kể cho cả gia đình về chuyện đó, hết lần này đến lần khác.

Ngoài sự bối rối ra thì còn một số nguy cơ khác khi nhận tiền từ bạn bè và gia đình. Bạn bè và các thành viên trong gia đình chắc chắn sẽ nói là “cho” bạn tiền để xây dựng doanh nghiệp, nhưng hiếm khi họ thực sự muốn nói đến từ “cho” theo đúng nghĩa pháp lý. Vì các khoản đầu tư của bạn bè/gia đình thường được thực hiện một cách rất không chính thức, nên hiểu lầm có thể xảy ra về việc họ muốn có lãi suất chính xác là bao nhiêu từ khoản đầu tư đó. Bạn có thể nghĩ đó là một món nợ mà bạn sẽ trả đúng hạn cùng với lãi suất. Còn bạn bè và gia đình bạn có thể nghĩ đó là khoản đầu tư mà sau này họ sẽ nhận bằng số cổ phần hoặc sở hữu một phần doanh nghiệp của bạn. Sự nhầm lẫn ban đầu này có thể dẫn tới những hậu quả pháp lý tồi tệ trong tương lai.

Ngoài ra, thật buồn khi phải thừa nhận rằng tiền bạc làm thay đổi con người. Những người thực tâm định “cho vay” tiền khi bạn mới khởi sự, sau này có thể nghĩ rằng họ được quyền có lợi nhuận cao từ khoản “đầu tư” của họ khi sản phẩm mới của bạn bán chạy trên thị trường.

Ngay cả khi bạn bè và gia đình bạn không thay đổi quyết định về món quà của họ, thì bạn cũng không thể chắc chắn rằng những người khác cũng nghĩ như thế. Nếu dì Irma “cho” bạn $10.000 và rồi đột ngột mất vào tháng sau, thì bạn sẽ không được làm việc cùng dì Irma yêu quý nữa. Lúc đó bạn sẽ làm việc với người thực hiện di chúc về tài sản của dì Irma, người này có thể 1) là một người họ hàng tham lam, coi món quà đó là một khoản đầu tư và vì vậy sẽ được sở hữu một phần doanh nghiệp của bạn, 2) là một luật sư chuyên giải quyết di chúc ở địa phương – người mà mục đích cả đời là chắt bóp càng nhiều tài sản càng tốt nhằm tối đa hóa số tiền phí mình được hưởng, hoặc 3) một người nào đó thậm chí còn tệ hơn.

Vì thế, khi tìm tài trợ từ bạn bè và gia đình, nguyên tắc là bạn hãy làm như với một nhà đầu tư chuyên nghiệp. Sau đây là một số nguyên tắc cơ bản:

1. Hãy coi họ như những người lạ. Hãy quên đi trong phút chốc việc nhà đầu tư là bạn hoặc một thành viên trong gia đình bạn. Hãy làm một bản hợp đồng “dài một sải tay”, và giữ đúng kiểu như các tài liệu pháp lý mà bạn chuẩn bị trong trường hợp nhà đầu tư là người hoàn toàn xa lạ. Nếu đó là một khoản vay, hãy yêu cầu luật sư chuẩn bị một “giấy hẹn trả tiền” cho người bạn hoặc họ hàng của bạn, và đừng đưa ra mức lãi suất thấp hơn mức lãi suất ngân hàng.

2. Nợ có lẽ là hình thức hay hơn cổ phiếu. Nếu ai đó “cho vay” tiền, thì bạn chỉ việc trả lại tiền cùng lãi suất. Họ không thể bảo bạn phải điều hành công ty như thế nào. Nếu ai đó mua cổ phần công ty, thì họ là đối tác kinh doanh hợp pháp của bạn. Nếu lưỡng lự thì hãy sử dụng hình thức vay vốn, và trả lại cho họ sớm nhất khi có thể.

3. Buộc tất cả các khoản tiền phải thanh toán vào chu kỳ tiền mặt của bạn. Hãy cố gắng tránh các khoản nợ với lịch trả tiền cố định. Thay vào đó hãy xem xét các khoản nợ “theo chu kỳ tiền mặt”, trong đó nhà đầu tư sẽ nhận một số phần trăm nào đó trong số tiền mặt lưu chuyển của bạn cho đến khi họ được trả lại đầy đủ số tiền cho vay công với lãi suất.

4. Hãy xem xét hình thức cổ phần không có quyền bầu cử. Nếu bạn bè và thành viên trong gia đình bạn nhất định muốn mua cổ phần công ty, thì hãy cố gắng thuyết phục họ mua cổ phần không có quyền bầu cử, như vậy họ sẽ không có quyền phê phán các quyết định điều hành của bạn.

“Vốn ở đâu ra?” sẽ là câu hỏi làm bạn phải đau đầu và chần chừ. Hẳn lúc ấy bạn đã nghĩ đến gia đình và bạn bè thân hữu của mình. Điều tra của The Global Entrepreneurship Monitor (ĐH Basbon, Mĩ) cho thấy, 87% nguồn vốn khởi nghiệp cho các doanh nghiệp tư nhân tại Mĩ là do phía gia đình và bạn bè của họ đầu tư, một con số đáng kinh ngạc và xứng đáng để đưa giải pháp tài chính “thân quen” này lên vị trí lựa chọn hàng đầu.

Tuy nhiên, dù mức độ quan hệ ruột thịt, thân thiết có cao đến mấy đi nữa, thì công việc vẫn đòi hỏi một số nguyên tắc nhất định.

Sau đây là một số gợi ý của các chuyên gia nhằm giúp bạn thực sự thuyết phục được những nhà đầu tư “thân quen” của mình.

Bạn đã thấu hiểu động cơ của gia đình và bạn bè mình chưa?

Nếu như bạn cho rằng lí do chính đáng nhất để gia đình và những người bạn “bồ kết” của bạn quyết định đầu tư vốn cho dự án khởi nghiệp là do họ thực tình muốn giúp đỡ bạn, điều đó hoàn toàn chính xác! Tuy nhiên, bạn cần hiểu một cách cặn kẽ hơn, là những đồng tiền ấy được “rót” cho bạn, bởi một phần nào đó, họ xem doanh nghiệp của bạn như một khoản đầu tư kha khá. Xác định cặn kẽ động cơ của những người nhiệt tình giúp bạn trong vấn đề vốn sẽ khiến bạn sử dụng, điều chỉnh các khoản tiền một cách hợp lí hơn.

Họp gia đình và bạn bè để trình bày kế hoạch.

Bạn nên mời mọi người đến dự một bữa cơm thân mật, và ngay sau đó sẽ là phần trình bày những kế hoạch kinh doanh của bạn. Phần lớn các CEO lúc ban đầu, đã phải rất mạnh dạn, nhìn thẳng vào mắt mọi người, và nói: “Đây chính là ý định của tôi, và tôi định thực hiện nó như thế này…”. Đồng thời, đừng ngại ngần để đưa ra giải pháp cho tình huống xấu nhất, là khi kế hoạch bất thành, lúc ấy thì nguồn vốn đầu tư sẽ được hoàn lại như thế nào. Bạn cần xác định, những mối quan hệ này là tối quan trọng, và bạn phải biết cách bảo vệ, giữ gìn.

Kế hoạch phải đi kèm hành động cụ thể, bạn hãy xem như đây là một buổi thuyết trình “vui vẻ”. Hãy minh họa ý tưởng của bạn thật sinh động (kể cả dùng tranh ảnh, power-point). Nếu bạn định kinh doanh sản xuất mặt hàng, hãy trình ra mô hình dây chuyền sản xuất. Còn nếu bạn định kinh doanh bán lẻ và dịch vụ, hãy kê khai các mặt hàng của bạn và ưu thế.

Phân biệt rõ ràng giữa “nợ” và “đầu tư”.

Hãy nói rõ với bố mẹ, anh chị, họ hàng và những người bạn thân đáng quý của bạn rằng đây là một khoản tiền nợ chứ không phải đầu tư. Bởi vì tiền nợ, có nghĩa là bạn sẽ có nghĩa vụ phải hoàn trả lại số tiền đó, còn một khi những người thân yêu của bạn trở thành cổ đông, tức là họ sẽ cùng phải chịu đựng mọi rủi ro trong kinh doanh của bạn. Điều tra cho thấy, dù các doanh nghiệp có thành công đến mấy đi nữa, thì tình trạng tiền mặt của họ không phải bao giờ cũng ổn định, bởi vậy khả năng ảnh hưởng đến cổ đông khá cao. Tuy nhiên, bạn vẫn có cách để đáp lại tấm lòng của mọi người bằng cách trả thêm lãi suất, tiền thưởng theo cấp độ nhất định.

Tiêu điểm: Kế hoạch trả nợ.

Khi bạn trình bày kế hoạch kinh doanh của mình, bạn cũng cần phải song song triển khai kế hoạch trả nợ cho các nhà đầu tư thân thiết. Vấn đề trả nợ cần được giải quyết một cách thấu đáo và tránh những rắc rối về sau. Bạn có thể cần đến một luật sư giúp đỡ mình, tuy nhiên hãy tránh làm cho không khí căng thẳng khi bàn đến vấn đề trả nợ. Hai vấn đề cơ bản là lãi suất và thời hạn trả nợ.

Đặc biệt là bạn phải lưu ý đến thời hạn trả nợ thật khoa học và hợp lí, chẳng hạn như bạn có thể yêu cầu không trả nợ trong vòng một năm đầu tiên, trả nợ với lãi suất nhất định cho hai năm tiếp theo, hoặc vòng chu kì thanh toán tiền nợ cũng phải tùy theo loại hình kinh doanh của bạn. Ví dụ: bạn kinh doanh nhà hàng thì nên trả nợ theo từng mùa, từng quý. Một điều bạn cần lưu ý là tuyệt đối không nên hứa hẹn trả nợ “một cục” trong vòng ba hoặc năm năm. Bởi khó ai có thể chắc chắn là bạn có kế hoạch để tích lũy thanh toán được từng ấy tiền mặt một lúc.

Soạn thảo thỏa thuận về việc vay nợ.

Lợi ích của việc soạn thảo thỏa thuận nợ là bạn biết cam đoan và đảm bảo quyền lợi, lòng tin với người cho vay, nhất đó lại là người thân của bạn. Một thỏa thuận về nợ nên bao gồm những vấn đề sau: các điều khoản nợ, số tiền nợ, lịch trình và thời hạn trả nợ, lãi suất và tiền thưởng, dự trù tình huống phải trả nợ chậm hơn thời hạn quy định hoặc khất nợ, dự trù trả nợ khi kế hoạch không thành, các điều khoản đặc biệt khác như cam kết không thanh toán nợ trong năm đầu tiên…

Kiểm tra lại mọi khả năng.

Trước khi nhận tiền mặt từ những người thân thích, một lần nữa bạn phải kiểm tra lại mọi khả năng. Lượng tiền mặt, thời gian trả nợ và lãi suất đã phù hợp chưa? Liệu bạn có đủ tự tin để nhìn thẳng vào mắt mọi người khi công việc vỡ lở hay bạn vẫn sẽ mạnh dạn tiếp tục kế hoạch của mình? Chỉ khi bạn thấy thật sự tự tin thì hãy khởi động kế hoạch của mình.

Như vậy, vấn đề bạn muốn gia đình và người thân đầu tư cho công việc kinh doanh của bạn là hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, bạn cần xem đó là một khoản nợ và hợp lí hóa khoản nợ ấy với kế hoạch kinh doanh, trả nợ thật khoa học. Nguyên tắc hành động cao nhất và động cơ lớn nhất của bạn, chính là phải thành công để duy trì mối quan hệ với những nhà đầu tư thân yêu của mình.

Tuy nhiên, một tài khoản ngân hàng rỗng tuếch cũng  không ngăn nổi bạn dấn thân lập nghiệp khi bạn đang nung nấu ý tưởng. Bạn nên thừa nhận việc khai trương hoạt động kinh doanh của mình trên một qui mô nhỏ hơn.

Thực tế là, trong khi  có nhiều người đầu tư hàng đống tiền để mở cơ sở kinh doanh rồi lại mau chóng đóng cửa nó thì  lại có nhiều doanh nghiệp được bắt đầu chỉ với vài trăm đôla và phát triển lâu dài cùng  sự khôn khéo.

Thực ra, bắt đầu kinh doanh với qui mô nhỏ có thể có nhiều thuận lợi. Nó cho phép bạn có thời gian kiểm tra thị trường và điều chỉnh những mục tiêu giá cả. Khi vốn đầu tư của bạn nhỏ, những sai lầm của bạn không phải trả giá quá nhiều về tài chính.

Qui mô kinh doanh nhỏ cũng đem lại những sáng tạo trong kinh doanh và vun đắp những thành công. Hãy nói chuyện với những người bạn và những người trong cộng đồng kinh doanh rằng bạn rất mong nhận được những ý kiến phản hồi  từ việc nhận sản phẩm của bạn.  Sau đây là một số cơ hội để bạn có thể tham khảo với nghiệp kinh doanh ít vốn của mình.

Sử dụng mục rao vặt trên báo– Bạn có thể sử dụng mục quảng cáo rao vặt của những tờ báo địa phương hay  những site rao vặt trực tuyến để quảng bá sản phẩm của mình. Những hình thức quảng cáo này không mấy tốn kém, thậm chí có thể được miễn phí mà hiệu quả cũng không đến nỗi nào.

Thuê một không gian riêng trong một cửa hàng hiện hành – Bạn có thể phải ngạc nhiên khi biết rằng những nhà bán lẻ vừa và nhỏ sẽ vui mừng cho bạn thuê không gian riêng trong siêu thị của họ. Hãy nói chuyện với những người chủ và đưa ra sản phẩm của bạn với một kiểu cách chuyên nghiệp.  Bạn có thể gợi ý ba tháng thử nghiệm để thấy nó đi đến đâu. Đừng quên nhận thỏa thuận của bạn bằng giấy tờ.

Ký thác sản phẩm của bạn cho những nhà bán lẻ — Những kho hàng của những siêu thị không phải là chiếc túi không đáy và và những ông chủ bán lẻ có thể sẽ miễn cưỡng với những sản phẩm mới. Tuy nhiên, hàng hoá kí gửi cũng là một sự lựa chọn quyến rũ. Bạn có thể khiến nó trở nên đơn giản như thể bạn đang là chủ nhân của những địa điểm bán lẻ này bằng sự hiện diện sản phẩm của bạn với sự trưng bày độc lập. Hàng tháng, bạn ( hoặc đại diện của bạn) đến thăm cửa hàng bán lẻ để kiểm tra xem có bao nhiêu sản phẩm của mình được bán. Nếu thời kì uỷ thác thành công, chủ cửa hàng có thể mua lại toàn bộ.

Triễn làm thương mại.  Nếu bạn có khả năng phân phối sản phẩm của bạn với khối lượng lớn thì tham gia triển lãm thương mại có thể là một giải pháp.

Khi dấn thân vào thử thách, những khó khăn mà bạn thường gặp phải sẽ là: bạn có đủ những tố chất cần thiết của một doanh nhân không? Bạn có huy động đủ nguồn vốn để thành lập công ty và vận hành kinh doanh không?

Bạn có thu hút được người tài và có đủ thời gian để thực hiện những ý tưởng kinh doanh không? Bạn có đủ sự hiểu biết cần thiết về kinh doanh để biến ước mơ thành tiền và công ty do bạn thành lập phát triển thịnh vượng trong tương lai hay không?

Bạn sẽ vượt qua những khó khăn này nếu có niềm tin và lòng dũng cảm. Theo một nghiên cứu, chỉ có một trong số mười người muốn kinh doanh có đủ dũng cảm để bắt đầu và bền bỉ tiếp tục theo đuổi mục tiêu. Nỗi lo sợ sự thất bại, lớn hơn bất cứ thứ gì khác đã ngăn người ta lại, làm tê liệt mọi hoạt động và sự thất bại trở nên không thể tránh khỏi.

Vì vậy, nếu như bạn đã vượt qua được sự sợ hãi và dũng cảm dấn thân vào thử thách, hãy kiên định tiến lên phía trước với bảy lời khuyên quan trọng sau đây:

1. Tập trung vào những khách hàng có khả năng mang lại lợi nhuận cho bạn
Việc tìm khách hàng là vấn đề sống còn đối với một hoạt động kinh doanh mới mẻ. Tuy nhiên, cùng với việc tìm ra được khách hàng, bạn phải mang đến cho họ những lợi ích mới thông qua sản phẩm/dịch vụ của bạn và khó khăn hơn cả là làm thế nào để họ không chỉ mua sản phẩm/dịch vụ của bạn một lần. Vì suy đến cùng, lợi nhuận của công ty bạn sẽ càng tăng khi càng có nhiều khách hàng trung thành. Do vậy, bạn nên tập trung vào tạo dựng các mối quan hệ và gây dựng mạng lưới khách hàng trung thành. Rất tiếc là nhiều người khi khởi nghiệp đã theo đuổi bất kỳ hoạt động kinh doanh nào mà họ có thể hoặc cho là mang lại lợi nhuận, mà không hề quan tâm đến khái niệm khách hàng và đối tác kinh doanh.

2. Tập trung vào khối lượng tiền mặt lưu thông của công ty
Những báo cáo về lưu lượng tiền mặt nên được tiến hành một tuần/một lần, và trong những công ty quy mô nhỏ mới thành lập, chúng nên được thực hiện hàng ngày. Việc làm này sẽ khiến bạn tính toán được doanh thu và lợi nhuận ngay từ khi mới bắt đầu. Sau đó bạn có thể dễ dàng quản lý việc bán hàng và ngân sách thu nhập.

3. Tận dụng thời gian
Khi mới bắt đầu, bạn cần đầu tư ít nhất 80% thời gian trong ngày để suy nghĩ và làm thế nào kiếm ra thật nhiều tiền. Lợi nhuận là cái đích của kinh doanh và nó không thể sinh sôi nảy nở nếu như bạn không đầu tư thời gian để tham gia vào mọi khâu trong quá trình kinh doanh, đó là bán hàng, tiếp thị và phân phối. Nếu bạn chỉ ngồi im đằng sau một cái bàn làm việc hoặc quầy thu ngân, thì bạn sẽ cầm chắc thất bại trong tay.

4. Tìm kiếm những vấn đề bạn cần làm, những sản phẩm/dịch vụ mà khách hàng thực sự quan tâm
Khi bắt đầu kinh doanh, dễ dàng nhận thấy nhiều người sẽ dành sự quan tâm đến những gì mà họ cho là điểm yếu của mình hay những khâu chưa vận hành. Tuy nhiên, thị trường mới thật sự là yếu tố quan trọng và là kim chỉ nam cho mọi hành động của bạn. Sự thử nghiệm trong kinh doanh thường mang tính giới hạn, vì vậy, tốt hơn hết, bạn đừng nên bán hoặc sản xuất những thứ mà thị trường không muốn. Điều mà bạn cần thực sự chính là sự linh hoạt. Nhiều doanh nhân đạt được những thành công đáng kể nhất của mình trong những lĩnh vực mà họ hoàn toàn không ngờ tới. Họ bắt đầu một công việc kinh doanh nhưng sau đó họ thấy rằng ý tưởng của mình không phù hợp với mong muốn của thị trường và không kiếm được nhiều lợi nhuận như ban đầu họ tưởng. Vì vậy, họ đã đổi hướng, dùng kinh nghiệm và sự hướng dẫn của thị trường để lao vào những lĩnh vực khác và họ đã thành công.
Do vậy, tiếng nói của thị trường là nhân tố quyết định cho sự khởi nghiệp thành công của bạn.

5. Quan tâm đến dịch vụ chăm sóc khách hàng
Chắc chắn điều bạn muốn là khách hàng quay trở lại mua sản phẩm/dịch vụ của bạn không chỉ một lần, nhưng để làm được điều đó, hãy quan tâm đến dịch vụ chăm sóc khách hàng. Hãy đáp ứng các nhu cầu của khách hàng, và làm cho họ cảm thấy thoải mái khi mua sản phẩm của bạn. Khi bạn biến các nhân viên bán hàng của mình trở thành những người bạn thân thiết của khách hàng, sẵn sàng tư vấn cho họ trong mọi tình huống, thì có thể nói dịch vụ chăm sóc khách hàng của bạn đã thành công.
Bạn hãy luôn nhớ, dịch vụ chăm sóc khách hàng được đánh giá tốt chỉ khi nó vận hành và mang lại sự hài lòng cho khách hàng.

6. Có được những người cộng sự tốt
Sẽ rất tốt nếu bạn có được những bạn học tài năng để cùng nhau khởi nghiệp. Bạn có thể cảm thấy gánh nặng quá sức nếu như bạn khởi nghiệp một mình. Ngay cả Bill Gates cũng cần có người đồng sáng lập khi tạo dựng Microsoft. Tuy nhiên đừng có quá nhiều đồng sáng lập vì nếu vậy bạn sẽ phải thường xuyên đối mặt với sự bất đồng quan điểm.
Trong việc thuê người, bạn cũng nên bắt đầu từ những người bạn. Làm bạn với một người nào đó trong một thời gian ngắn, bạn có thể hiểu được người ấy hơn bất cứ cuộc phỏng vấn nào. Thật tuyệt vời nếu bạn tìm được người biết làm việc toàn tâm, toàn ý. Đó là những người có khả năng nhanh chóng trở nên chuyên nghiệp, rất cần thiết cho một doanh nghiệp mới thành lập, thậm chí, nếu như bạn có phải trả tiền lương cho họ cao hơn từ 10-20%.

7. Tập trung vào chất lượng, chứ không phải số lượng
Ở thời điểm bắt đầu kinh doanh, nhiều doanh nghiệp thường rơi vào cái bẫy “nhiều còn hơn tốt”. Song trên thực tế, số lượng ít nhưng chất lượng cao dẫn đến giá cả cũng cao thì lại thường thu được lợi nhuận nhiều hơn. Điều tương tự như vậy khi bạn tuyển dụng nhân viên và xây dựng lực lượng khách hàng. Bạn nên có 10 khách hàng “sộp” còn hơn là 100 khách hàng nhỏ.
Trước khi đạt được thành quả lớn lao, bạn sẽ phải trải qua một cuộc thử nghiệm tính kiên trì và bảy lời khuyên trên có thể khiến cho cuộc thử nghiệm của bạn đi đến đích nhanh hơn.

Hãy thử “đi guốc vào trong bụng” một số nhà đầu tư vốn mạo hiểm hàng đầu xem họ thực sự nghĩ gì về một dự án có thể đầu tư.

Bạn đã bao giờ tham gia một hội nghị mà tại đó một số doanh nhân được mời và trình bày ý tưởng kinh doanh của họ trước một hội đồng các nhà đầu tư.

Hội đồng này sẽ thẩm định ý tưởng đó và quyết định xem liệu nó có nhận được vốn hay không. Nếu bạn chưa từng có mặt trong những cuộc gặp gỡ kiểu này thì có lẽ bạn đã lỡ đi một trong những cách tốt nhất để tìm hiểu xem các nhà đầu tư mong muốn gì ở một dự án kinh doanh.

Gần đây, Hội đồng phần mềm Vùng Nam California có mời tôi tham dự một sự kiện, VentureNet (Mạng đầu tư mạo hiểm), để tìm hiểu các xu hướng phát triển mới nhất. Tôi đã rất vui vẻ nhận lời và tham dự. Tuy nhiên điều tôi quan tâm không phải những gì đã diễn ra trên sân khấu mà tôi muốn tìm hiểu xem một số nhà đầu tư chuyên nghiệp đã nghĩ gì “đằng sau cánh gà”. Giờ đây, tôi muốn chia sẻ với các bạn một số điều tôi đã học được.

1.    Các nhà đầu tư chuyên nghiệp có sự khác biệt nhỏ trong việc đánh giá điều gì là quan trọng. Có một số điều tất cả đều nhấn mạnh tuy nhiên cũng có những sự khác biệt. Vì thế, bài báo này đề cập đến một vài ý kiến tiêu biểu của các nhà đầu tư mà tôi có dịp phỏng vấn trong cuộc gặp này.

2.    Các nhà đầu tư mà tôi phỏng vấn đều rất thẳng thắn, bộc trực vì thế để bảo vệ họ khỏi các vấn đề về quan điểm cá nhân, tôi sẽ không dùng các trích dẫn trực tiếp

Sau đây là danh sách các nhà đầu tư sau đã tham gia phỏng vấn. Ý kiến của họ được sử dụng trong bài báo này. Họ bao gồm: David Cremin, giám đốc quản lý của DFJ Frontier; Michael Song, một đối tác với Rustic Canyon; Bill Collins, đối tác quản lý của Publex Ventures;  Robert Kibble, đối tác quản lý của Mission Ventures. Một số bình luận khác của Jon Kraft, chủ tịch Hội đồng phần mềm Nam Califphonia.

Vậy thì những nhà đầu tư đáng kính trên mong chờ điều gì ở một công ty trước khi họ quyết định kí một tầm séc. Và cách nhìn nhận của họ bây giờ có khác gì so với những gì họ đã nhìn nhận trong thời gian bùng nổ dotcom ở những năm cuối của thập niên 90.

Đây là những điều mà họ cho là quan trọng:

Sự trưởng thành. Họ tìm kiếm những doanh nhân có nhiều kinh nghiệm và từng trải. Những người “đã từng ở đó và làm việc đó”. Việc đầu tư cho một một thiên tài kĩ thuật

19 tuổi không nhất thiết phải dừng lại. Tuy nhiên, những cậu trai trẻ đó có thể tìm và gia nhập đội ngũ cùng những nhà điều hành dày dạn kinh nghiệm.

Khách hàng. Ngược lại với việc nhấn mạnh đến đội ngũ hay là doanh số, có sự chuyển hướng tập trung vào khách hàng.

•    Điều gì thuyết phục khách hàng mua sản phẩm hay dịch vụ này?

•    Sản phẩm/dịch vụ này đã giải quyết vấn đề gì cho khách hàng? Tại sao nó lại tốt hơn sản phẩm thay thế khác?

•    Tại sao giá cả của nó lại xứng đáng với giá trị của nó?

•    Sản phẩm có khiến bạn phải kể cho người khác biết về nó không?

•    Khách hàng của bạn có hỏi bạn về việc họ muốn đầu tư vào công ty hay không?

Đội ngũ. Đội  ngũ nhân viên vẫn là một bộ phận quan trọng trong công thức của thành công, tuy nhiên, doanh nhân cũng đóng một vai trò thiết yếu. Đây là những gì nhà đầu tư mong muốn thấy:

•    Sự say mê: Doanh nhân cần phải thể hiện và truyền được cảm xúc và niềm say mê của họ về viễn cảnh của công ty.

•    Sự ngoan cường: Doanh nhân phải chứng minh họ có khả năng chịu đựng và ý chí để vượt qua những thăng giáng của công việc kinh doanh.

•    Sự linh hoạt: Doanh nhân cần phải sẵn sàng đánh giá lại và thay đổi trọng tâm khi công việc không diễn ra như đã định.

•    Sự cam kết: Doanh nhân cần phải sẵn sàng đầu tư một số tiền của riêng họ vào dự án để thuyết phục các nhà đầu tư khác.

•    Sự cộng tác: Đội ngũ nhân viên của doanh nhân cần phải chứng minh rằng họ làm việc theo nhóm một cách hiệu quả.

•    Khả năng học hỏi: Doanh nhân và đội ngũ của họ phải sẵn sàng học học. Không ai biết mọi thứ để thành công.

•    Tri thức: Nhà đầu tư sẽ muốn ủng hộ các đội ngũ có sự hiểu biết thấu đáo, sâu sắc về thị trường

Cơ hội. Nhà đầu tư muốn những ý tưởng lớn. Những ý tưởng có thể thay đổi thế giới. Ý tưởng làm thay đổi thói quen, văn hóa hoặc cách suy nghĩ. Những ý tưởng có thể xây dựng được một doanh nghiệp có giá trị 100 triệu Đô la. Rủi ro của việc đầu tư vào một công ty là rất lớn và khả năng thu lợi thì nhỏ. Nhà đầu tư vì thế không thể đặt cược vào các cơ hội không chắc chắn.  Một trong những vấn đề lớn nhất của việc xác định cơ hội đầu tư là việc trả lời câu hỏi: “Liệu tôi có đầu tư quá sớm không?”. Đầu tư vào một cơ hội lớn sớm 5 năm trước khi thị trường nhận ra nhu cầu là một việc đáng thất vọng. Không những bạn mất vốn đầu tư mà còn phải nhìn người khác gặt hái thành quả từ cánh đồng mà bạn đã gieo trồng.

Mô hình kinh doanh. Liệu bạn có vẽ ra được một mô hình, kế hoạch kinh doanh rõ ràng với những con số về doanh thu và chi phí thuyết phục không? Liệu bạn có một mô hình trả lời được những câu hỏi sau hay không?

•    một mô hình có lợi nhuận?

•    một mô hình có khả năng lặp lại?

•    một mô hình có khả năng phát triển mở rộng?

•    một mô hình có khả năng dự báo?

•    một mô hình có khả năng bảo vệ?

Nhiều doanh nhân thất bại bởi vì họ không biết làm các bài tập kiểu này với một góc nhìn từ thế giới hiện thực.
Đó, bạn đã có những suy nghĩ mới nhất và sâu sắc nhất của một nhóm các nhà đầu tư chuyên nghiệp. Công ty của bạn sẽ làm gì để đáp ứng được những yêu cầu của họ. Nếu bạn trung thực và nhận ra một số vấn đề và điểm yếu, bạn hãy tìm một ai đó có thể giúp bạn khắc phục chúng trước khi bạn tiếp cận các nhà đầu tư. Những nỗ lực đó sẽ giúp bạn tăng đáng kể cơ hội nhận được vốn đầu tư.
Jim Casparie
Jim Casparie là giảng viên của  “Raising Money”, trang web Kinhdoanh là sáng lập viên và giám đốc điều hành của The Venture Alliance, một công ty quốc gia về đầu tư tài chính có trụ sở tại Irvine, California.

Có hai chỉ số chính được sử dụng để đánh giá tỷ lệ năng lực thanh toán của doanh nghiệp:

1) Chỉ số hiện hành (Current Ratio) được tính theo thương số giữa tổng tài sản hiện tại chia cho tổng dư nợ hiện tại. Chỉ số này nên ở mức từ 2 đến 3, nhằm đảm bảo rằng doanh nghiệp có đủ lượng vốn thanh toán cần thiết cho các khoản vay hiện tại.

2) Chỉ số chuyển đổi nhanh (Quick ratio) được tính theo thương số giữa tiền mặt, chứng khoán dễ mua bán (marketable Securities) và tài khoản thu chia cho số nợ hiện hành, không kể đến hàng lưu kho.

Chỉ số này nên ở mức từ 1 đến 2, nhằm đảm bảo doanh nghiệp có đủ vốn cần thiết mà không cần phải bán hàng lưu kho. Chỉ số dễ chuyển đổi nhanh này này tập trung vào tài sản dễ chuyển đổi ra tiền mặt (liquid assets – tài sản lưu động) của doanh nghiệp và nó giải quyết vấn đề: “Nếu việc mua bán ngừng, doanh nghiệp có đủ sức thanh toán các khoản nợ hiện tại bằng số tài sản khả hoán đang có trong tay hay không”.

Một khi doanh nghiệp nhận ra rằng không có đủ tiền để thanh toán các hoá đơn đến hạn phải trả, nhiệm vụ đầu tiên sẽ là giảm tỷ lệ xói mòn tiền mặt ngay lập tức bằng việc cắt giảm chi phí tới mức thấp nhất. Sau đó, chuẩn bị dự án tiền mặt ngắn hạn và chuẩn bị ngay những nhu cầu cấp thiết của doanh nghiệp. Lên danh sách những khoản tiền người khác nợ doanh nghiệp và cố gắng thu về càng nhiều càng tốt. Từ số tiền này, doanh nghiệp hãy ưu tiên chi trả cho những khoản cần thiết như thuế và các chi phí quan trọng, trong khi có thể hoãn chi trả những hoá đơn khác như với nhà cung cấp hay các chủ nợ lớn.

Dưới đây là 7 cách thức dễ dàng và nhanh chóng để cải thiện cũng như nâng cao năng lực thanh toán của doanh nghiệp.

1) Các tài khoản liên kết (Sweep accounts):
Cách thức đầu tiên để nâng năng lực thanh toán đó là sử dụng một dạng tài khoản liên thông tại các ngân hàng. Điều này cho phép bạn có được những khoản lãi trên số dư tiền mặt vượt quá khi chuyển tiền từ tài khoản vốn không cần thiết sang tài khoản khác và chuyển trở lại khi cần thiết.

Ngoài ra, nếu bạn có được khả năng thanh toán tiền mặt, sẽ không thừa nếu bạn cố gắng duy trì các toàn khoản séc và tài khoản tiền mặt tại ngân hàng.

2) Tổng phí:
Hãy đánh giá các chi phí chung của doanh nghiệp và xem có cơ hội nào cắt giảm chúng hay không. Việc cắt giảm những chi phí không cần thiết sẽ các tác động trực tiếp tới con số lợi nhuận. Các chi phí hoạt động, như thuê mướn, quảng cáo, lao động gián tiếp hay chi phí văn phòng,… là những chi phí gián tiếp mà doanh nghiệp phải chịu để vận hành hoạt động kinh doanh ngoài những chi phí trực tiếp như nguyên vật liệu hay lao động trực tiếp.

Để có thể thực hiện được nhiệm vụ này, doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế quản lý điều hành nguồn vốn và các chi phí sản xuất kinh doanh hiệu quả theo hướng cơ cấu thu chi phù hợp với việc cắt giảm các chi phí đầu vào. Không chỉ có vậy, hệ thống quản lý chi tiêu từng bước thực hiện tự động hoá, đẩy mạnh phân cấp nhằm cân đối tỷ lệ chi và phù hợp với mục tiêu phát triển kinh doanh trong từng thời kỳ và đảm bảo an toàn tài chính doanh nghiệp.

3) Những tài sản không sản xuất:
Nếu doanh nghiệp có tài sản nào không được sử dụng cho các mục đích sinh lời, phục vụ hoạt động kinh doanh nói chung và dường như hiện chỉ mỗi lưu kho, thì nên tống khứ chúng. Lý do duy nhất bạn nên bỏ tiền ra cho những tài sản như nhà cửa, thiết bị và dụng cụ,… là chúng phục vụ cho mục đích sinh lời.

4) Các khoản thu:
Hãy giám sát hiệu quả nhất các khoản thu của doanh nghiệp để chắc rằng doanh nghiệp đang viết hoá đơn và thu tiền khách hàng chuẩn xác nhất và doanh nghiệp cũng đang nhận được các khoản thanh toán đúng hẹn.

Các khách hàng thanh toán sớm và đều đặn hay được khích lệ để làm như vậy luôn rất đáng trân trọng. Việc họ tiếp tục làm như thế sẽ đảm bảo một dòng tiền mặt ổn định cho bạn.

5) Các khoản chi:
Doanh nghiệp cần đàm phán để có các điều khoản thanh toán dài hơn với những nhà cung cấp. Thời gian thanh toán càng dài càng tốt nhằm giữ đồng tiền ở lại với doanh nghiệp lâu hơn.

6) Các khoản tiền không thực sự liên quan:
Doanh nghiệp cần giám sát và quản lý chặt chẽ các khoản tiền bị rút ra khỏi doanh nghiệp cho những mục đích không liên quan tới kinh doanh, chẳng hạn như hối phiếu chủ sở hữu. Việc đưa ra ngoài quá nhiều tiền có thể khiến lưu lượng tiền mặt của doanh nghiệp bị tổn hại đáng kể.

7) Lợi nhuận:
Các doanh nghiệp cần định kỳ xem xét lại yếu tố lợi nhuận đối với các sản phẩm và dịch vụ khác nhau của mình. Không thể bỏ qua việc đánh giá xem nơi nào có thể tăng giá sản phẩm hay dịch vụ nhằm duy trì hoặc nâng cao doanh số lợi nhuận. Khi mà các chi phí gia tăng và thị trường có sự thay đổi, giá cả cũng cần được điều chỉnh để đảm bảo “sức khoẻ” cho doanh nghiệp.

Lựa chọn giải pháp nâng cao năng lực thanh toán của doanh nghiệp trong giai đoạn có những biến động tài chính phức tạp như hiện nay sẽ có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp nên có những cân nhắc ký lưỡng trước khi đưa ra các quyết định tài chính, đầu tư.

Thực thi 7 cách thức dễ dàng trên nhằm cải thiện năng lực thanh toán của doanh nghiệp. Một chính sách tài chính đúng đắn sẽ giúp đảm bảo cho doanh nghiệp có được cơ số tiền mặt ổn định cho những hoạt động kinh doanh hiện tại và phát triển mở rộng sau này.

Ở một thời điểm nào đó trên chuyến hành trình, hầu hết các công ty đều cần tới những đồng vốn góp từ mọi người. Mặc dù nhiều chủ công ty nhỏ có các ý tưởng tuyệt vời cùng nhiều mặt hấp dẫn, họ thường không tận dụng hiệu quả các mối quan hệ vốn có thể mang lại các đồng vốn khi cần thiết.

Các chủ công ty đôi khi quá bận tâm và chìm ngập trong các công việc thường nhật tại công ty mà không thế đủ thời gian để quan tâm tới những người họ cần tới nhằm đầu tư tiền vào công ty.

Những chất xúc tác là chưa đủ. “Một mối quan hệ sẽ không đảm bảo cho bạn kêu gọi vốn góp hiệu quả”, Edward Zimmerman, chủ tịch Quỹ đầu tư mạo hiểm AngelVineVC, nhận định, “Bạn vẫn phải hành động. Luôn có một vài mối quan hệ sẽ đóng vai trò quan trọng hơn cả trước khi giao dịch hoàn tất”.

Nhiều chủ công ty không cảm thấy thoải mái khi ngỏ lời xin vốn góp. Song những nhà huy động vốn chuyên nghiệp dành tất cả thời gian của họ cho công việc này và thật thông minh khi các chủ công ty áp dụng một vài thủ thuật của họ.

Hơn tất cả, những hồi hộp và lo lắng về việc kêu gọi vốn góp sẽ mờ dần khi bạn chậm rãi xây dựng các mối quan hệ với những người sẽ thực sự quan tâm tới công ty bạn và sẵn sàng mở túi ra đầu tư cùng bạn.

Tìm kiếm các nhà góp vốn tiềm năng

1. Nuôi dưỡng các nhà đầu tư là một nhiệm vụ dài hạn.
“Phải có được lòng tôn trọng. Cảm xúc phải được đốt cháy”, David Lansdowne, nhà tư vấn huy động vốn và tác giả cuốn sách Fund Raising Realities Every Board Member Must Face (Các thực tế huy động vốn mà mọi thành viên ban giám đốc phải đối mặt).

Để thành công, bạn cần theo đuổi những nhà đầu tư tiềm năng trong một thời gian dài trước khi cần tới nguồn tiền của họ. “Chúng tôi luôn háo hức hơn nhiều trong việc nói chuyện với các chủ công ty khi họ không huy động vốn. Nó cho chúng tôi thời gian để phát triển mối quan hệ mà không có sức ép kết thúc giao dịch”, Joel Cutler, giám đốc quản lý tại Quỹ đầu tư mạo hiểm General Catalyst Partners với số vốn hơn 1 tỷ USD, nhận định.

Bạn có thể có nhiều cơ hội tiếp cận các nhà đầu tư hơn bạn nghĩ. Các ngân hàng hay nhân viên kế toán hiển nhiên là những người trung gian, đó cũng có thể là một người hàng xóm làm việc trong một công ty luật chuyên về tài chính, một người bạn học cũ làm việc trong một Quỹ đầu tư mạo hiểm, hay một người thân trong gia đình đang điều hành một công ty đầu tư nào đó.

Đừng đề nghị những nhà đầu tư tiềm năng đó bất cứ điều gì ngoài việc giới thiệu về các bản thân bạn. Cutler cho biết: “Tôi không muốn nói chuyện với một nhân viên ngân hàng, một kế toán hay một luật sư. Tôi muốn nói chuyện với CEO. Đây là người sẽ phát triển các mối quan hệ và là nhân vật chính trong câu truyện huy động vốn”.

Sau đó lời giới thiệu có thể là một bức thư hay email giải thích ngắn gọn những gì công ty bạn đang làm và tại sao các nhà đầu tư có thể muốn biết về nó. Hãy nhớ đừng đè nặng lên đôi vai các nhà đầu tư bằng các file PDF hay các bảng biểu excel với đầy các thông tin bán hàng tiếp thị.

Một e-mail nói bạn sẽ tạo ra hàng tỷ USD sẽ không giá trị bằng việc nói rõ bạn là một chủ công ty và đang tìm kiếm vốn huy động trong lúc này. Tìm kiếm thời gian thích hợp để trao đổi với nhà đầu tư tiềm năng.

Các đồng nghiệp và công ty cũ cũng có thể giúp đỡ. Từ lâu, Sheila Lirio Marcelo, sáng lập viên và CEO của Care.com, một công ty mới thành lập tại Massachuset, Mỹ với 25 nhân viên chuyên về cung cấp các dịch vụ trực tuyến, rất hy vọng một ngày nào đó có được một công ty của riêng mình. Cô đã gặp gỡ rất nhiều nhà đầu tư mạo hiểm tại các công ty mà cô làm việc. Cô có được mối quan hệ tốt với các nhà điều hành của Quỹ đầu tư mạo hiểm Matrix Partners.

Nhờ đó, giấc mơ của Marcelo đã trở thành hiện thực khi vào tháng 5 năm 2007, với 3,5 triệu USD từ Matrix, cô đã chính thức khai trương Care.com. Marcelo cho biết: “Bạn phải có một tầm nhìn dài hạn với từng công việc và mối quan hệ bạn có”.

Còn theo Panas, hãy tìm kiếm những nhà đầu tư tiềm năng với tất cả tình cảm không khác gì tình yêu của bạn dành cho các ý tưởng kinh doanh của mình. Đừng ngại ngần quăng một mẻ lưới rộng. Các nhà đầu tư luôn chờ mong các công ty tốt để trợ giúp và hạnh phúc khi tìm hiểu về chúng.

Travis Corcoran đã và đang tận dụng tối đa lợi thế của sự hăm hở đó. Hầu như ngay lập tức sau khi khai trương Smart-Flix vào tháng 1 năm 2005, Corcoran xây dựng các e-mail newsletter định kỳ hàng tháng về công ty 1 triệu USD và 10 nhân viên với mô hình kinh doanh cho thuê phim ảnh tương tự kiểu Netflix. Corcoran đã hỏi các nhà quản trị và giám đốc công ty mà ông quen biết trong các công việc trước đây xem họ có nhận được tập san của ông không. Nhiều người trả lời là có. Kể từ đó, số lượng người nhận được ngày một tăng cao, trong đó có không ít các nhà đầu tư vốn mạo hiểm.

Những buổi hẹn đầu tiên

2. Như trong bất cứ cuộc tán tỉnh nào, những buổi hẹn hò đầu tiên sẽ giúp bạn biết rõ về sở thích, mối quan tâm và nền tảng của người mà bạn đang theo đuổi.
Bạn thường có thể tìm thấy một lượng lớn thông tin về mọi người trên mạng, bao gồm cả các sở thích cá nhân, những vấn đề chú ý và thậm chí là tài sản riêng.

Hãy vào tìm kiếm tại Google cũng như nhiều trang mạng lưới kinh doanh khác tại địa phương. Hãy tìm xem nhà đầu tư tương lai của bạn thích nói chuyện về công việc tại bữa trưa, tại quán trà hay quán martini. Đồng thời, hãy luôn tuân theo các đề nghị về thời gian và địa điểm, thậm chí bạn phải hoãn lại cuộc họp trong một vài tuần hay một vài tháng. Luôn nhớ rằng mục tiêu của bạn là một mối quan hệ lâu dài.

Các nhà huy động khuyên rằng việc xây dựng uy tín cho bạn trong thời điểm ban đầu là rất quan trọng. Nếu bạn chưa có được, hãy đặt ra các mục tiêu lợi nhuận rõ ràng mà bạn có thể chia sẻ với các nhà đầu tư tiềm năng. Bạn phải chắc chắn rằng bạn hiểu được bảng cân đối kế toán cũng như bất cứ điểm yếu nào của công ty mà người khác có thể đặt câu hỏi. Theo Zimmerman, sẽ không có con số kỳ diệu nào cho việc bao nhiêu lợi nhuận bạn nên có trước khi tiếp cận các nhà đầu tư, nhưng bạn cần cho thấy tại sao và làm như thế nào bạn mong đợi sự phát triển mạnh mẽ, và bạn có thể phải giải thích rõ các nhân tố cạnh tranh.

Chưa bao giờ và cũng thật sai lầm khi đề nghị các nhà đầu tư tiềm năng góp vốn ngay trong cuộc gặp gỡ đầu tiên. “Không có gì là bất thường với việc gặp gỡ một nhà từ thiện hai đến ba lần trước khi các bên thảo luận về khoản tiền quyên góp”, Lansdowne cho biết, “Những lần gặp gỡ sớm đầu tiên này là quan trọng để xây dựng nền tảng cho mối quan hệ. Hãy dành thời gian để tìm hiểu về các sở thích lẫn mối quan tâm cá nhân cũng như kinh doanh của các nhà đầu tư”.

Hãy thể hiện niềm đam mê đối với sản phẩm hay ý tưởng của bạn, nhưng đừng khoe khoang về các thành công của bạn. Ngược lại, hãy đề nghị nhà đầu tư cho bạn các lời khuyên. Như vậy họ sẽ cảm thấy gắn kết tình cảm với sự tăng trưởng của công ty bạn.

Tại giai đoạn này, bạn không nên hướng tới đơn lẻ một hai nhà đầu tư. Hãy gặp gỡ nhiều nhất các nhà đầu tư tiềm năng mà bạn có thể. Khi bạn biết về họ, phạm vi sẽ thu hẹp lại. “Chúng ta có thể nhanh chóng xác định ngay một công ty có ý tưởng tốt hay không tốt”, Michael Rolnick, giám đốc quản lý công ty đầu tư mạo hiểm ComVentures, cho biết, “Những gì chúng ta không thể nói ra ngay đó là một cá nhân nào đó có sâu sắc, có quản lý tốt, có tuyển dụng tốt, có bán hàng tốt hay không? Vì vậy, sẽ luôn hữu ích cho chúng ta với việc giảm thiểu rủi ro bằng việc biết rõ một ai đó và để một ai đó chúng ta biết xác nhận điều đó”.

Xây dựng mối quan hệ

3. Sau cuộc gặp gỡ đầu tiên, hãy gửi một tấm thiệp hay một email cảm ơn.
Hãy giữ cho các nhà đầu tư tiềm năng luôn quan tâm tới công ty bạn, cho dù đó là thông qua những cập nhập định kỳ hay các tấm thiệp thỉnh thoảng sau khi bạn gặp gỡ họ. Những nhà huy động vốn chuyên nghiệp như Panas cho rằng những tiếp xúc kiểu này nên định kỳ hàng tháng. Những người khác thì khuyên rằng bạn nên chia sẻ các thông tin quan trọng đặc biệt.

Mặc dù vậy, đa phần nhà đầu tư sẽ không muốn nhận thông tin từ bạn cho đến khi bạn giải quyết xong các vấn đề họ mang tới trong cuộc gặp đầu tiên. Rolnick cho biết: “Nếu tôi có các câu hỏi về một công ty, thời điểm thích hợp để tiếp xúc với tôi lần tiếp theo là khi các câu hỏi đó đã được trả lời đầy đủ”. Vậy nên quãng thời gian này để cho thấy bạn đã ghi nhận rõ lời khuyên mà các nhà đầu tư tiềm năng đưa ra cho bạn. Zimmerman khuyên: “Hãy dừng cung cấp thông tin. Bạn có thể nhận được nhiều lời khuyên kinh doanh thích hợp trong quãng thời gian này, và đó là cách thức tuyệt vời cho các nhà đầu tư để họ tiếp bước cùng công ty bạn”.

Khi hoạt động kinh doanh của bạn có được một bước tiến mới về phía trước, thời điểm thích hợp cho việc đề xuất một cuộc gặp gỡ khác – nơi mà bạn đề xuất kêu gọi vốn góp – đã đến.

Gắn kết

4. Khi sẵn sàng đề cập tới chủ đề tiền bạc, bạn có thể thấy rằng không quá khó khăn với việc đưa ra một gợi ý.
Corcoran tại SmartFlix chưa từng đề nghị bất cứ ai đầu tư vào, nhưng ông có những người tình nguyện. Trong newsletter của SmartFlix vào mùa hè năm nay, Corconran đề cập rằng dự đoán tăng trưởng là rất lạc quan, nhưng ông không chắc chắn cần tìm nguồn vốn ở đây. Trong vòng 2 ngày sau đó, ông đã có lời mời.

Cho dù không có ai “quăng” tiền cho bạn, bạn vẫn có thể biết rõ ai là nhà đầu tư tiềm năng tốt nhất của mình và bao nhiêu tiền họ sẵn lòng đầu tư vào công ty bạn. Bạn cũng nên xác định rõ mình cần bao nhiêu tiền và bạn sẵn lòng từ bỏ những gì để có được nó – có thể là một chiếc ghế trong hội đồng quản trị hay một vài vị trí cố vấn khác. Hãy đề nghị hơn một cuộc gặp với các nhà đầu tư của bạn và nói chuyện với họ về các mục tiêu của công ty bạn một cách chân thực nhất. Nếu họ không đồng ý với bạn về chiến lược, hãy thẳng thắn hỏi tại sao. Cuối cùng, nếu họ trả lời “Có”, hãy mời các luật sư và ngân hàng vào cuộc để thu xếp các thủ tục chính thức.

Trong trường hợp nhà đầu tư tiềm năng của bạn trả lời “Không”, đừng nản lòng hay nghĩ rằng nỗ lực của bạn đã lãng phí. Rolnick đã làm thất vọng rất nhiều chủ công ty nhưng ông vẫn giữ mối liêc lạc với họ bởi vì: “Nếu tôi nghĩ họ là những con người chất lượng với những ý tưởng chất lượng, tôi sẽ luôn muốn duy trì mối quan hệ”. Hơn một lần Rolnick đã quyết định ủng hộ một công ty một thời gian sau khi từ chối đầu tư trước đó.

Nói cách khác, nếu lần đầu không thành công, bạn nên tiếp tục đề nghị lại và đề nghị lại lần nữa.

CFO và kiến thức căn bản về tài chính, đó là các kỹ năng về đọc, hiểu và phân tích báo cáo tài chính. Điều này thì đa phần các KTT tại công ty đều có thể làm được. Ngoài ra các CFO cần phải có kỹ năng quản lý tài chính một cách có hiệu quả. Việc quản lý tài chính ở các công ty giao cho CFO chủ yếu là chủ động trong việc hoạch định đầu tư, quản lý đầu tư và điều chỉnh luồng tiền.

Các CFO khi quản lý tài chính của công ty phải tiến hành phân tích và đưa ra một cơ cấu nguồn vốn huy động tối ưu cho công ty trong từng thời kỳ.

Quản lý tài chính cần phải thiết lập một chính sách phân chia lợi nhuận một cách hợp lý đối với công ty và các cổ đông vừa đảm bảo đựơc lợi ích hợp pháp cho nhân viên; xác định phần lợi nhuận để lại từ sự phân phối này là nguồn quan trọng cho phép công ty mở rộng sản xuất kinh doanh hoặc đầu tư vào những lĩnh vực kinh doanh mới, sản phẩm mới, tạo điều kiện cho công ty có mức độ tăng trưởng cao và bền vững.

Và chính điều này đang bị lãng quên và mờ nhạt trong vai trò của CFO, đặc biệt đối với các doanh nghiệp sản xuất thì yêu cầu này càng nhạt đi. Các giám đốc tài chính khi quản lý tài chính trong công ty còn có nhiệm vụ kiểm soát việc sử dụng cả các tài sản trong công ty, tránh tình trạng sử dụng lãng phí, sai mục đích.

Các giám đốc tài chính của công ty cần chủ động tiếp cận và tìm kiếm nguồn vốn đầu tư trên thị trường vốn, thị trường tài chính và phải coi chi phí đầu tư về vốn là một phần của hiệu quả đầu tư và sản xuất kinh doanh, cần mở rộng quan hệ với các công ty khác để hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính của mình

CFO và 7 kỹ năng cần thiết

1. Kỹ năng giải quyết vấn đề
Hầu hết các công việc trong lĩnh vực quản lý tài chính doanh nghiệp đều liên quan đến giải quyết vấn đề, sử dụng mối liên hệ giữa trực giác và khả năng phân tích. Các giám đốc tài chính cần có kỹ năng giải quyết vấn đề tốt thì mới đem lại kết quả tốt và đem lại lợi nhuận cao cho công ty.

2. Kỹ năng giải quyết công việc
Các giám đốc tài chính phải biết đọc các bảng tính, biết sử dụng máy đánh chữ thành thạo, kỹ năng thuyết trình và thuyết phục là những yêu cầu tối cần thiết. Điều này đặc biệt quan trọng khi bạn muốn thăng tiến, ở những vị trí cao hơn bạn tư duy với các con số vì bạn dồn hết tâm trí vào chi tiết của kế hoạch tài chính. Bạn phải có khả năng hoạch định các chiến lựơc, đánh giá hiệu quả và chất lượng của công việc và có một tầm nhìn bao quát.

3. Kỹ năng nhẫn nại
Giám đốc tài chính cần phải có suy nghĩ và hành động vượt mọi người, đồng thời quên mình vì tương lai của sự nghiệp. Chỉ có tin tưởng mãnh liệt vào mục tiêu lâu dài và cố gắng trường kì một cách kiên nhẫn mới có thể thực hiện được mục tiêu. Hãy nhẫn nại, học hỏi từ các chuyên gia giàu kinh nghiệm và lao động một cách nghiêm túc. Hãy hoàn thành thật tốt các công việc dù là những công việc nhỏ nhặt nhất.

4. Kỹ năng quan sát có tính sáng tạo và khả năng nhạy cảm
Đây là hai kỹ năng tạo cơ sở vững chắc cho công việc quản lý xuất sắc. Kỹ năng quan sát là kỹ năng nắm bắt trọng tâm từ quan sát sự việc trên nhiều phương tiện và nhiều vấn đề, nó thúc đẩy bạn nắm bắt thực chất vấn đề chứ không phải chỉ là hiện tượng bên ngoài. Kỹ năng quan sát có lợi cho việc ra quyết sách thành công. Những người có kỹ năng quan sát sáng tạo thường thành công trên thương trường.

5. Kỹ năng xây dựng tương lai
Các giám đốc tài chính có khả năng nhìn xa có thể suy đoán những điều chưa biết, vận dụng tổng hợp các nhân tố thực, con số, cơ hội, thậm chí cả rủi ro… để xây dựng sự nghiệp. Họ sẽ không bị cám dỗ bởi những lợi ích nhỏ trước mắt, không sợ hãi với những khó khăn tạm thời mà trong lòng luôn duy trì một mục tiêu dài hạn.

Vào thập niên cuối của thế kỉ này, các chiến lược quản lý rủi ro kinh doanh đã phát triển rất mạnh mẽ và ngày càng phức tạp hơn. Cách nào để chúng ta phòng hộ trước những dao động bất thường của chi phí đầu vào? Chúng ta nên làm gì để bảo vệ sự biến động của tỷ giá? Đó là những vấn đề mà các nhà quản trị tài chính của các tập đoàn đa quốc gia phải giải quyết.

Nếu các giám đốc tài chính thông thạo các mô hình, kỹ thuật và am hiểu về các chứng khoán phái sinh để quản lý rủi ro thì sẽ giải quyết được những khó khăn đó, đem lại kết quả cao.

6. Kỹ năng ứng biến
Kỹ năng ứng biến là biết ứng phó với những thay đổi. Đây là một kỹ năng rất khó, nó giúp bạn dự đoán mục tiêu cần chú ý chứ không phải các vấn đề doanh nghiệp đang đối mặt. Chính nó sẽ giúp các giám đốc tài chính bình tĩnh đối mặt với các tình huống chưa hề dự liệu, hay chưa được nghĩ tới có thể nảy sinh trong quá trình lập nghiệp, thích ứng ngay được với các thay đổi.

7. Kỹ năng tập trung
Kỹ năng này sẽ giúp bạn thi hành các kế hoạch có hiệu quả. Mọi sự việc hay tình huống phát sinh đều hỗ trợ hoặc ảnh hưởng đến công việc kinh doanh. Chính vì vậy kỹ năng này sẽ giúp các giám đốc tài chính tập trung vào phần có hiệu quả nhất, tránh việc đánh đồng mù quáng.

Ở doanh nghiệp nào cũng vậy, không phải tất cả các bộ phận, phòng ban đều mang lại lợi nhuận, tuy nhiên tất cả các bộ phận đều tạo nên chi phí, ít nhất cũng là lương cho nhân viên. Như vậy về lý thuyết, chúng ta có thể tách riêng ra thành những bộ phận sinh lợi tiềm năng (tức là bộ phận có doanh thu vượt mức chi phí) và những phòng ban làm thâm hụt ngân sách (không mang lại thu nhập, nhưng lại cần thiết để duy trì hoạt động của công ty). Chúng ta sẽ gọi những bộ phận sinh lợi tiềm năng là “trung tâm lợi nhuận”, còn bộ phận kia là “trung tâm chi phí”.

Thông thường, “trung tâm chi phí” bao gồm: bộ phận quản trị kinh doanh, bảo vệ, bộ phận tiếp thị, phòng kế toán, bộ phận công nghệ thông tin…; còn “trung tâm lợi nhuận” sẽ gồm có bộ phận bán hàng, bộ phận sản xuất hay cung cấp dịch vụ…

Nếu các trung tâm lợi nhuận thường được xác định bởi chức năng, nhiệm vụ và chiến lược của công ty, thì các “trung tâm chi phí” lại hình thành theo mức độ cần thiết. Trên thực tế thật khó hình dung chức năng của một công ty dưới dạng “Trở thành công ty tư vấn hàng đầu với phòng hành chính – quản trị hạng nhất”, mặc dù bất kỳ công ty nào cũng đều muốn có một phòng ban như thế.

Đối với doanh nghiệp, trung tâm lợi nhuận là bộ phận cần được chăm sóc nhiều hơn cả với mục tiêu biến nó trở thành trung tâm lợi nhuận tốt nhất, đem lại doanh thu cao nhất trên thị trường. Do đó, việc đưa trung tâm này ra bên ngoài sẽ mâu thuẫn và đi ngược lại với chức năng, nhiệm vụ của công ty. Như vậy, chỉ còn lại trung tâm chi phí có thể được xem xét để “gửi gắm” cho các đơn vị dịch vụ outsourcing.

Tuy nhiên, ở đây có một điều kiện: outsourcing chỉ khả thi, khi nó không chỉ cho phép giảm chi phí để duy trì bộ phận này, mà còn phải giữ vững hoặc cải thiện các chỉ số chủ yếu của những bộ phận đó như: chất lượng, nhiệm vụ thi hành, tính hiệu quả của công việc, đảm bảo mức độ bí mật cần thiết… Các chỉ số này có thể thay đổi phụ thuộc vào từng lĩnh vực kinh doanh cụ thể.

Quản lý rủi ro
Nhiều công ty lo ngại rằng nếu sử dụng nguồn lực bên ngoài, họ thể phải đối mặt với nguy cơ bị lộ bí mật kinh doanh. Trong những trường hợp này, bạn cần phải đánh giá những thiệt hại tài chính gắn liền với việc rò rỉ thông tin. Nếu sự thiệt hại không đẩy hoạt động của công ty vào trạng thái khủng hoảng, thì bạn chỉ cần dự liệu và đánh giá xác suất xảy ra việc thất thoát thông tin.

Bạn cần phải xem xét khả năng rò rỉ thông tin và quy mô thiệt hại trong hệ số điều chỉnh, sau đó nhân hệ số này với giá trị dịnh vụ outsourcing. Như vậy, bạn sẽ có được giá trị của dịnh vụ đã tính đến rủi ro để so sánh với giá trị thực hiện dịch vụ của các nhân viên biên chế trong công ty bạn.

Chúng ta biết rằng danh tiếng là thứ tài sản quan trọng nhất đối với những công ty cung cấp dịch vụ chuyên ngành và các công ty outsourcing cũng không phải là ngoại lệ. Vì thế, để giải quyết các vấn đề có khả năng rủi ro cao, bạn nên chọn công ty có đẳng cấp và uy tín trên thị trường, còn đối với những vấn đề có rủi ro không đáng kể, bạn có thể sử dụng dịch vụ của những công ty nhỏ hơn để tiết kiệm chi phí.

Chất lượng công việc thực hiện cũng liên quan đến thâm niên của công ty outscourcing, tuy ở mức thấp hơn so với rủi ro, vì quyền lợi vật chất của các công ty được gắn liền với việc hoàn thành tốt nhất các đơn đặt hàng và duy trì mối hợp tác đôi bên cùng có lợi.

Khi kết quả thực hiện công việc không đáp ứng được yêu cầu của khách hàng, nếu trong hợp đồng không có quy định khác, thì công ty outsourcing sẽ phải chịu các chi phí để khắc phục các thiếu sót. Trong trường hợp nhiệm vụ được chính nhân viên của bạn tiến hành, việc sửa chữa này sẽ cần đến những khoản ngân sách bổ sung làm kéo theo nhiều chi phí phát sinh.

Ngoài ra, hợp đồng thuê dịch vụ của các công ty outsourcing còn cho phép bạn loại trừ những ảnh hưởng của “nhân tố cá nhân” đối với thời hạn hoàn thành công việc, bởi vì ngay cả những nhân viên tích cực, có trách nhiệm nhất cũng có thể bị ốm hoặc đơn giản là bị thu hút vào những việc khác gấp rút và quan trọng hơn.

Sự lựa chọn có lợi cho outsourcing
Sau khi đánh giá những rủi ro liên quan trước hết đến khả năng rò rỉ thông tin, bạn cần đưa ra một số quyết định mang tính nguyên tắc về khả năng sử dụng outsourcing cho một công việc cụ thể nào đó, đồng thời cân nhắc xem nên sử dụng outsourcing thường xuyên hay chỉ là tạm thời.

Nếu bạn tin rằng mình đang cần đến outsourcing, bạn hãy đánh giá những chi phí cần thiết trong từng trường hợp cụ thể, từ đó so sánh xem việc sử dụng outsourcing có thực sự có lợi hơn sử dụng nhân viên của bạn không.

Công thức dưới đây cho phép bạn so sánh chi phí cho nhân viên và chi phí cho những đơn vị dịch vụ bên ngoài:

D = X*(Z+K)/T-A*Kp

Trong đó:
X- chi phí lao động dự kiến cho mỗi giờ
Z- mức tiền lương hàng tháng
K- mức chi phí gián tiếp cho nhân viên (trợ cấp xã hội, y tế …)
T- lượng thời gian làm việc trong tháng, thường bằng 176 giờ
A- giá cả dịch vụ outsourcing
Kp- hệ số rủi ro

Nếu bạn giao cho công ty dịch vụ không phải một phần, mà là toàn bộ khối lượng công việc của nhân viên, thì công thức trên được đơn giản hoá thành: D=(Z+K)-A*Kp. Nếu D>0 thì việc sử dụng dịch vụ outsourcing sẽ có lợi hơn so với sử dụng nhân viên chính thức.

Trên thực tế, khối lượng công việc giao cho outsourcing có thể thay đổi theo thời gian, thường là theo chiều hướng tăng. Điều này dẫn tới việc gia tăng giá trị của dịch vụ, tuy nhiên, khi khối lượng công việc càng nhiều, giá dịch vụ cho từng đầu việc đơn lẻ sẽ càng giảm xuống, và bạn sẽ càng được lợi nhiều hơn.

Tóm lại, có thể nói rằng cắt giảm chi phí luôn là một vũ khí hữu hiệu để doanh nghiệp nâng cao lợi nhuận. Ở đây, outsourcing không chỉ giúp các công ty hạ thấp chi phí, mà còn sử dụng nhiều công nghệ thông tin và kỹ năng quản lý hiện đại trong các hoạt động kinh doanh, cho phép các công ty nhỏ giải quyết những nhiệm vụ lớn hơn và phát triển nhanh hơn

Xác định mục đích trước khi ký
Khi đàm phán với đối tác nước ngoài, việc soạn thảo hợp đồng ban đầu là vô cùng quan trọng.Trước khi quyết định bán cổ phần cho đối tác nước ngoài, có ba điều quan trọng mà doanh nghiệp Việt Nam cần xác định rõ ràng để làm cơ sở thảo luận các điều khoản trong hợp đồng.

Đó là phải biết đối tác nước ngoài sẽ cam kết nắm cổ phần trong bao lâu; sẽ mang đến lợi ích gì; và sẽ can thiệp tới mức nào trong công ty. Các công ty trong nước khi mời đối tác nước ngoài đầu tư đều cần vốn để phát triển, nhưng đừng quá chú trọng đến mục đích đó mà quên những lợi ích sau này của công ty.

Khi quỹ đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào một doanh nghiệp Việt Nam, họ tìm hiểu rất kỹ hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là ban điều hành và cơ cấu tổ chức. Vì thế, các doanh nghiệp Việt Nam không nên giấu những điểm yếu cũng như trình bày không đúng về thực lực chỉ vì mục đích muốn mời họ vào bằng được.

Những vấn đề quanh hợp đồng
Các quỹ đầu tư nước ngoài rất coi trọng vấn đề luật pháp, cho nên doanh nghiệp cũng không nên lơ là chuyện này. Trong hợp đồng, đối tác nước ngoài thường yêu cầu “nếu có sự khác biệt nào trong hai bản hợp đồng tiếng Việt và tiếng Anh thì sẽ dựa vào bản tiếng Anh”.

Tuy nhiên, nếu có thể, doanh nghiệp nên đàm phán để có được điều khoản ngược lại là “nếu có sự khác biệt nào trong hai bản hợp đồng tiếng Việt và tiếng Anh thì sẽ dựa vào bản tiếng Việt”, vì bản tiếng việt là do phía doanh nghiệp Việt Nam soạn ra, sẽ sát với ý muốn của các doanh nghiệp Việt Nam.

Thế nhưng, trong thực tế, điều này là không dễ đối với những doanh nghiệp có thực lực yếu và thiếu kinh nghiệm trong đàm phán.

Việc đàm phán để đi đến các điều khoản thỏa thuận trong hợp đồng bán cổ phần cho đối tác nước ngoài không phải là vấn đề đơn giản đối với doanh nghiệp Việt Nam.Khi công ty chính thức niêm yết trên thị trường chứng khoán thì bên nước ngoài sẽ bình đẳng với tất cả các cổ đông khác theo Luật Chứng khoán.

Điều này nhằm hạn chế những can thiệp quá mức của đối tác nước ngoài vào hoạt động của công ty. Ví dụ, bên nước ngoài khi ký hợp đồng sẽ yêu cầu họ phải có hai ghế trong hội đồng quản trị. Đến khi công ty niêm yết, quyền lợi của tất cả cổ đông đều bình đẳng, cổ đông nước ngoài cũng phải ra ứng cử và nhận được sự ủng hộ của đa số cổ đông mới được bầu vào hội đồng quản trị.

Điều này cũng phần nào buộc đối tác nước ngoài phải lựa chọn những người có kinh nghiệm để ứng cử vào hội đồng quản trị, tránh trường hợp các quỹ đầu tư thiếu người do đầu tư quá nhiều cử những người không có chuyên môn trong lĩnh vực hoạt động của công ty vào hội đồng quản trị. Điều đó sẽ khiến doanh nghiệp rất khó khăn khi đưa ra những quyết định kinh doanh đòi hỏi kinh nghiệm và sự nhanh nhạy.

Khi công ty niêm yết, phải thực hiện theo Luật Chứng khoán, những điều khoản trong hợp đồng không còn phù hợp với Luật Chứng khoán sẽ bị loại bỏ” cũng là một điều khoản rất cần nghiên cứu đối với những doanh nghiệp muốn chuyển nhượng cổ phần cho nước ngoài.

Khi đàm phán với doanh nghiệp Việt Nam, đối tác nước ngoài thường đưa ra bản hợp đồng bằng tiếng Anh, có thể có cả bản dịch tiếng Việt. Tuy nhiên, các công ty Việt Nam nên tự dịch lại từ bản tiếng Anh. Doanh nghiệp cần nhờ những người có chuyên môn, am hiểu lĩnh vực mua bán, sáp nhập mới tránh được việc hiểu lầm những thuật ngữ tiếng Anh được sử dụng trong hợp đồng.

Ví dụ trong hợp đồng sẽ có câu tiếng Anh khi dịch ra tiếng Việt là “bên mua sẽ có quyền từ chối đầu tiên các đợt phát hành mới”. “Quyền từ chối đầu tiên” vừa có nghĩa là quyền ưu tiên từ chối không mua (khi đối tác nước ngoài từ chối mua cổ phần phát hành thêm, doanh nghiệp mới được phép bán cho đối tác khác) vừa là quyền ưu tiên được mua cổ phần trong những đợt phát hành thêm của doanh nghiệp mà những người không am hiểu sẽ không hiểu hết nghĩa của từ này.

Trước khi ký hợp đồng, doanh nghiệp Việt Nam thường trình bày các chỉ tiêu về hoạt động kinh doanh trong những năm tới. Đối tác nước ngoài có thể dựa vào đó để đưa ra điều khoản không tiếp tục nắm giữ cổ phần hoặc có quyền thay đổi cấu trúc nhân sự nếu công ty không thực hiện đúng theo cam kết. Để tránh việc này, doanh nghiệp nên đàm phán các chỉ tiêu này trong khả năng có thể thực hiện được.

Trong các bản hợp đồng tiếng Anh, đối tác nước ngoài thường sử dụng các từ cảm tính như “nếu cảm thấy sẽ”, “nếu không hài lòng sẽ”… kèm theo một số điều kiện. Doanh nghiệp Việt Nam cần chú ý những từ này trong hợp đồng, nếu không có thể gây bất lợi về sau.

Doanh nghiệp Việt Nam cần cải thiện điểm yếu là sự thiếu minh bạch trong các hoạt động kinh doanh, để có tư thế ngang hàng khi đàm phán với đối tác nước ngoài.

Ngoài việc tối đa hóa sử dụng thẻ tín dụng, có nhiều người khi khởi nghiệp đã tìm kiếm nhiều phương thức khác nhau: factoring dựa trên các hóa đơn (đôi khi), sử dụng hạn mức tín dụng (thường xuyên) và huy động vốn mạo hiểm (có thể tự tổ chức thành quỹ đầu tư mạo hiểm).

Hạn mức tín dụng là một lượng tiền nhất định mà người đi vay có thể vay từ ngân hàng, thường là trong vòng 1 năm. Hạn mức tín dụng không phải là một hợp đồng giao kết hay là một cam kết, và người vay cũng không phải chịu chi phí, vì nó chủ yếu tùy thuộc vào mối quan hệ và sự tin cậy giữa các bên.

Chiến lược tìm kiếm vốn có thể từ một loạt các nguồn gây quỹ. Việc phân tán rủi ro bằng cách sử dụng linh hoạt công cụ nợ, vốn và những khoản trợ cấp là một biện pháp tuyệt vời. Đầu tiên chúng ta hãy xem xét những phương thức huy động vốn bằng nợ.

Vay vốn ngân hàng
* Ưu điểm: Thuần túy là các khoản nợ.

* Nhược điểm: Có thể rất khó để vay tiền và có quá nhiều giấy tờ thủ tục.

Hãy lựa chọn ngân hàng nào trong cộng đồng của bạn hiểu được loại hình hoạt động của công ty bạn. Cứ sau 6 tháng hoặc một khoảng thời gian tương đương, đề nghị tăng hạn mức thẻ tín dụng và tăng hạn mức tín dụng công ty. Mỗi một lần tăng như vậy tốn một chút phí.

Vay nợ cá nhân, vay vốn không thế chấp, vay vốn nhỏ, tạm ứng tiền mặt thương mại và vay vốn đảm bảo bằng tài sản
* Ưu điểm: Nhanh chóng có tiền mặt.

* Nhược điểm: Lãi suất có thể khá cao, vay nợ cá nhân sẽ gây rủi ro đối với quan hệ cá nhân.

Ở đây cần có một thỏa thuận đầu tư có hiệu lực để làm rõ đó là khoản vay, khoản góp vốn, hay là một món quà đối với chủ doanh nghiệp.

Nếu là khoản vay, trong văn bản phải nói rõ lãi suất và kỳ hạn thanh toán. Nếu là khoản góp vốn, phải xác định tỉ lệ sở hữu ngay từ khi bắt đầu. Nếu việc khởi nghiệp thành công và công ty được niêm yết ra công chúng, thì người góp vốn có thể được đảm bảo rằng anh ta sẽ được đền bù xứng đáng. Nếu khởi nghiệp thất bại, thì người cho vay/nhà đầu tư có thể ghi lại khoản lỗ này để được khấu trừ thuế.

Tạm ứng tiền mặt thương mại (Merchant cash advances). Loại hình này còn được gọi là tìm kiếm vốn bằng các khoản phải thu dựa trên thẻ tín dụng. Công ty đưa ra loại hình dịch vụ này sẽ tạm ứng tiền mặt cho các doanh nghiệp thỏa mãn một số tiêu chuẩn dựa vào tiền sử bán hàng của họ. Sau đó, doanh nghiệp đi vay phải trả khoản tạm ứng này, cộng thêm phần lãi, bằng cách trừ đi doanh thu trong tương lai.

*Ưu điểm: Là doanh nghiệp nhận được tiền mặt nhanh chóng.

*Nhược điểm: Ngành dịch vụ này không chính thống, do đó tiền phí có thể rất cao.

Đây cũng là một lựa chọn để bạn xem xét nếu bạn không thể tìm kiếm các khoản đầu tư an toàn từ các nguồn khác.

Cho vay đảm bảo bằng tài sản. Loại hình huy động vốn này cho phép vay nợ dựa trên các khoản phải thu, với hạn mức tín dụng hoặc factoring. Nếu theo phương thức đầu tiên, bên cho vay sẽ xem xét các khoản phải thu và đưa ra một hạn mức tín dụng với lãi suất gần bằng lãi suất ngân hàng. Với nghiệp vụ factoring, ngân hàng có thể cho vay trên từng hóa đơn bán hàng riêng lẻ. Bên cho vay cũng có thể muốn cho vay trên bộ hồ sơ bao gồm hợp đồng mua hàng và các hóa đơn, vì hợp đồng mua hàng cho thấy ý định mua và hóa đơn được xuất khi đã hoàn tất việc bán hàng. Với phương pháp huy động vốn thông qua hợp đồng mua hàng, bên cho vay sẽ cho phép vay tới 50% hoặc 60% giá trị đơn hàng, và bạn sẽ cần phải chứng minh rằng hợp đồng mua hàng cuối cùng dẫn tới hóa đơn (bạn thực sự mua hàng).

Nếu như bạn cố gắng mở hạn mức tín dụng với lãi suất 20%, thì bạn có thể sử dụng dịch vụ factoring, với lãi suất thấp hơn thế. Trường hợp đó, bạn có thể bán giảm giá cho khách hàng, với thỏa thuận thời hạn trả sớm hơn.

Thuê mua thiết bị
* Ưu điểm: Sử dụng các thiết bị khấu hao nhanh để ký quỹ.

* Nhược điểm: Có thể khó áp dụng hoặc bị hạn chế bởi các quy định.

Việc thuê thiết bị có thể giúp ích rất nhiều nếu các thiết bị là phần cứng máy tính, ô tô và phần mềm – những thứ mất giá rất nhanh và cần đầu tư ban đầu lớn. Một hạn mức đi thuê thiết bị sẽ giúp bạn mua những thiết bị bạn cần, sử dụng máy móc thiết bị của bạn làm đồ ký quỹ. Tìm kiếm trong cộng đồng và hỏi nhà băng để có liên hệ với những công ty hoạt động trong lĩnh vực thuê mua thiết bị.

Huy động tiền khi khởi nghiệp (phần 2)

Vốn mạo hiểm
* Ưu điểm: Tiếp cận với những nhà tài chính chuyên nghiệp; huy động được rất nhiều tiền.

* Nhược điểm: Chỉ có một số khoản làm gia tăng giá trị; nếu bạn mất kiểm soát – họ có thể đuổi bạn.

Những nhà tư bản kinh doanh vốn mạo hiểm nhìn chung đóng rất nhiều vai trò, bao gồm vai trò tìm kiếm công ty để đầu tư, hỗ trợ quá trình phát triển sản phẩm dịch vụ của những công ty đó, và làm gia tăng giá trị cho những công ty đó bằng cách tích cực tham gia đóng góp ý kiến cho hội đồng quản trị.

Họ chịu mức mạo hiểm cao vì đã đầu tư vào công ty vẫn chưa đạt được thành công, với hy vọng những công ty này sẽ đem lại siêu lợi nhuận. Những nhà đầu tư này thường có tầm nhìn rất dài. Sự thật phũ phàng mà các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) giả định là hầu hết các doanh nghiệp khởi nghiệp sẽ thất bại.

VC đánh giá và sàng lọc những ưu điểm của công ty về kỹ thuật và kinh doanh. Trong quá trình đánh giá thẩm định này, VC sẽ tiến hành những nghiên cứu về tiềm năng thị trường, khả năng cạnh tranh, tham khảo ngành, phân tích tài chính và đánh giá sản phẩm. Những lĩnh vực thương mại, pháp lý và cá nhân của công ty cũng phải được xem xét.

Vay vốn từ các VC rất khó, và không nhất thiết phải vay từ nguồn này để gây dựng một công việc kinh doanh vững mạnh.

Các khoản đầu tư với thiện chí
* Ưu điểm: Tăng lượng tiền sẵn có; ít ràng buộc.

* Nhược điểm: Phức tạp, đóng góp của các nhà đầu tư khác nhau khá nhiều.

Những nhà “mạnh thường quân” về đầu tư là những cá nhân có sẵn rất nhiều tiền, và có thể có hoặc không có hiểu biết về sản phẩm hay ngành công nghiệp cụ thể của bạn. Những khoản đầu tư từ “bạn bè và gia đình” có thể được coi là những khoản đầu tư thiện chí. Những nhà đầu tư “mạnh thường quân” thường có triết lý đầu tư gần giống như VC: Họ tin tưởng ở doanh nhân hơn là tìm hiểu sản phẩm, do đó họ đánh cược vào bản thân chủ doanh nghiệp với những ý tưởng hấp dẫn. Khoản đầu tư có thể dưới dạng một khoản nợ có thể chuyển đổi thành cổ phiếu, cổ phiếu ưu đãi, hay trái phiếu chuyển đổi. Rất hiếm khi khoản nợ này chuyển thành cổ phiếu phổ thông.

Hiếm khi thấy một doanh nhân nào chỉ lựa chọn một giải pháp tài chính, vì vậy dù bạn có sử dụng biện pháp nào, thì hãy đa dạng hóa việc huy động vốn của bạn.

Trên đây là những phương pháp để bạn có thể huy động vốn từ bên ngoài, nhưng đôi khi bạn có thể tự nỗ lực trước khi tìm kiếm sự trợ giúp đó. Biện pháp bạn có thể xem xét là kiểm soát chi phí.

Kiểm soát chi phí
Mỗi khi bạn có thể cắt giảm chi phí mà không làm giảm bớt khả năng phát triển và bán hàng, hãy cứ cắt giảm. Những nhà đầu tư chuyên nghiệp tất nhiên sẽ muốn biết tốc độ “đốt tiền” của bạn – tốc độ công ty bạn tiêu tiền mặt trong tháng. Biết được điều này, những chuyên gia có thể định giá luồng tiền mặt hiện tại và tương lai cần thiết cho hoạt động nói chung.

Ví dụ, nếu công ty bạn phải chịu một chi phí hạ tầng đáng kể hoặc chi phí xây dựng phức tạp, thì nguồn tài chính bạn cần phải lớn hơn và việc kinh doanh của bạn sẽ bị giám sát chặt chẽ hơn. Trong trường hợp đó, bạn sẽ phải điều chỉnh mọi chi phí đáng kể và đưa ra những kế hoạch giảm chi phí đó.

Khi đề cập đến “mọi chi phí đáng kể”, điều đó có nghĩa bạn đừng bỏ qua những dấu hiệu rõ ràng. Chi phí thuê nhân viên làm việc trọn ngày là khá đắt đỏ. Một số công việc có thể chỉ cần tới những nhân viên bán thời gian hoặc làm việc theo giờ.

Chọn lựa những nhân viên bán hàng với kỹ năng tốt nhất, những nhân viên kỳ cựu nhất trong việc đáp ứng đơn hàng, và khuyến khích họ bán hàng qua điện thoại hay qua Web. Hãy cho họ một hạn mức bán hàng và bạn có thể mà trả lương theo hoa hồng – 20% đến 25% doanh thu họ bán được mà không phải trả lương cứng. Những người bán hàng theo hợp đồng có thể không trung thành như nhân viên, nhưng bạn có thể tăng mức thưởng để có được sự gắn bó của họ. Hãy trả họ tiền thưởng dựa trên hiệu quả, giới thiệu những khách hàng khác cho họ, tìm hiểu họ muốn gì và giúp họ đạt được mục tiêu. Nếu doanh nghiệp của bạn trở thành nguồn kinh doanh chính của họ, thì họ sẽ nỗ lực để duy trì mối quan hệ với bạn.

Huy động tiền khi khởi nghiệp (phần 1)

Thuê tài chính là một hình thức đang được áp dụng phổ biến ở nhiều nước trên thế giới như Mỹ, Nhật Bản, Ðức, Thụy Ðiển, Úc… Loại hình cho thuê tài chính đã được một số công ty tài chính đưa ra thị trường tài chính vào những năm cuối những năm 50 đầu những năm 60 của thế kỷ 20 với tên gọi là thuê tài chính (finance lease….).

Đầu thập kỷ 50 của thế kỷ này, giao dịch thuê mua đã có những bước nhảy vọt. Nhằm đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn, nghiệp vụ tín dụng thuê mua hay còn gọi là thuê tài chính được sáng tạo ra.

Sau đó nghiệp vụ tín dụng thuê mua phát triển sang châu âu và phát triển mạnh mẽ tại đó từ những năm của thập kỷ 60. Tín dụng thuê mua cũng phát triển mạnh mẽ ở Châu Á và nhiều khu vực khác từ đầu thập kỷ 70. Ngành công nghiệp thuê mua có giá trị trao đổi chiếm khoảng 350 tỷ USD vào năm 1994. Hiện nay ở Mỹ, ngành thuê mua thiết bị chiếm khoảng 25 – 30% tổng số tiền tài trợ cho các giao dịch mua bán thiết bị hàng năm của các doanh nghiệp. Nguyên nhân chính thúc đẩy các hoạt động cho thuê tài chính phát triển nhanh là do nó thể hiện hình thức tài trợ có tính chất an toàn cao tiện lợi, và hiệu quả cho các bên giao dịch.

Lợi ích của kênh tín dụng này
Cho thuê tài chính (finance leasing) là một dạng cho thuê máy móc, thiết bị và động sản. Người ta còn gọi là cho thuê thiết bị. Tiếng Anh là “leasing”. Người ta cho thuê xe hơi, máy bay, xe tải, tàu hoả, khoang tàu thuỷ và tàu thuỷ, máy vi tính, máy photocopy, máy fax, đôi khi cho thuê cả máy vi tính.

Trong khi các doanh nghiệp đang gặp khó khăn về thủ tục thế chấp tài sản khi vay vốn ở các ngân hàng thì việc có mặt của các công ty cho thuê tài chính đã mở ra nhiều thuận lợi cho các doanh nghiệp.

Tuy nhiên vấn đề đặt ra là mặc dù có mặt đã lâu nhưng thực sự cho thuê tài chính là khái niệm còn khá mới mẻ với nhiều doanh nghiệp. Ít doanh nghiệp hiểu được rằng cho thuê tài chính là hình thức tài trợ tín dụng thông qua cho thuê các loại tài sản, máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển… là nhu cầu mà các doanh nghiệp, các nhà đầu tư mong muốn để đổi mới máy móc, thiết bị, hiện đại hóa công nghệ sản xuất kinh doanh.

Đặc trưng của phương thức này là – đơn vị cho thuê là chủ sở hữu tài sản sẽ chuyển giao tài sản cho người thuê, tức là người sử dụng tài sản được quyền sử dụng và hưởng dụng những lợi ích kinh tế mang lại từ các tài sản đó trong một thời gian nhất định. Người thuê có nghĩa vụ trả một số tiền cho chủ tài sản tương xứng với quyền sử dụng và quyền hưởng dụng.

Điều này cũng nói lên việc cấp tín dụng dưới hình thức cho thuê tài chính không đòi hỏi sự bảo đảm tài sản có trước, tạo cho doanh nghiệp tiếp cận hình thức cấp tín dụng mới, vừa giải tỏa được áp lực về tài sản làm đảm bảo nếu phải vay ở ngân hàng. Ngoài ra, các công ty cho thuê tài chính có thể mua tài sản của doanh nghiệp và cho thuê lại tài sản đó nếu doanh nghiệp thiếu vốn lưu động do đã tập trung vốn để đầu tư mua sắm tài sản cố định. Như vậy doanh nghiệp vừa có tài sản để sử dụng lại vừa có vốn lưu động để sản xuất kinh doanh.

Loại hình này rất thích hợp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ bởi vì với ưu điểm không phải thế chấp tài sản, các doanh nghiệp khi thuê tài chính không bị vướng thủ tục thế chấp tài sản nếu phải vay vốn ở các ngân hàng.

Một số vấn đề chính
Cho thuê tài chính là một định chế mới được coi như là một phương thức giúp doanh nghiệp phát triển hơn trên thương trường. Khi đi thuê tài chính có hai vấn đề chính được đặt ra. Theo chế độ kế toán hiện hành, món nợ phải ghi vào bảng cân đối, còn tài sản thuê không phải ghi. Đối với số tiền mà bên thuê phải chi trả thì cơ quan thuế coi nó như một chi phí khấu hao.

Ở Mỹ và Nhật, thuê leasing có hai loại:
- Thuê chỉ để sử dụng (operate lease), thường được dịch là thuê vận hành
- Thuê tài chính (financial leasing), còn gọi là “thuê để rồi mua”. Và Ngân hàng nhà nước gọi là “hoạt động tín dụng trung và dài hạn”.

Dù leasing loại nào thì cái khác nhau chính là thời gian người thuê định sử dụng. Về hình thức pháp lý, ở Mỹ và Nhật, người ta chia ra hai loại hợp đồng:

1. Hợp đồng không nâng đỡ người cho thuê (non leverage lease) có hai bên ký là người cho thuê và người thuê. Một bên mua thiết bị cho bên kia thuê; bên kia cam kết sẽ trả tiền khi sử dụng.

Bên thuê lựa chọn thiết bị với một nhà sản xuất, bàn bạc về giá cả, điều kiện bảo hành, giao nhận và ký hợp đồng mua bán. Bên cho thuê trả tiền mua thiết bị bằng tiền của mình hay đi vay.

2. Hợp đồng có nâng đỡ người cho thuê (leverage lease) có ba bên ký kết và mỗi bên có thể có nhiều người khác can dự. Hợp đồng này dành cho các thiết bị đắt tiền. Bên thuê chọn thiết bị, bàn bạc với nhà sản xuất về giá cả, bảo hành, giao hàng. Bên cho thuê trả khoảng 20% trị giá thiết bị và trở thành chủ nhân của thiết bị đó. Bên thuê có thể rủ thêm những người khác để trả số 20% kia và được hưởng các ưu đãi thuế liên quan đến thiết bị. Thuế sẽ được căn cứ trên tổng giá trị tài sản trong khi họ mới chỉ bỏ ra khoảng 20% tổng giá trị thiết bị. Đây là sự nâng đỡ dành cho bên cho thuê.

Bên thứ ba gồm một hay nhiều người cho vay, gọi là nhà đầu tư, như các ngân hàng, các định chế tài chính. Họ sẽ bỏ ra số tiền mua thiết bị còn lại. Khoản cho vay này được bảo đảm bằng bên cho thuê thế chấp thiết bị kia hay nhận thẳng tiền cho thuê thiết bị từ bên thuê.

Trường hợp mỗi bên có nhiều người tham gia, họ sẽ cử người đại diện gọi là trustee và ký hợp đồng với nhau để thực hiện. Bên thuê có khi cũng phải có người bảo lãnh để được thuê. Người bảo lãnh có thể nằm trong tổ hợp của bên thuê hay là một ngân hàng độc lập ở bên ngoài.

Trong loại hợp đồng đầu, có bốn yếu tố được thực hiện bởi ba hay bốn thành phần là bên cho thuê, bên đi thuê, nhà sản xuất và bảo trì (hai cái này có thể là một hoặc hai thành phần). Trường hợp sau thì có thêm hai thành phần là nhóm người cho vay và nhà bảo lãnh của bên thuê.
Tóm lại, hoạt động cho thuê tài chính là một loại hình tín dụng có nhiều ưu điểm, đặc biệt phát huy hiệu quả trong hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tư chiều sâu, máy móc, thiết bị… để mở rộng sản xuất. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thường hạn chế về vốn tự có, uy tín cũng như tài sản thế chấp dẫn đến khó tiếp cận với nguồn vốn tài chính, nên đi thuê máy móc, thiết bị của công ty cho thuê tài chính đã được nhiều doanh nghiệp thực hiện.