Chiêu thì độc nhưng không ít lần chính các tác giả này đã phải lãnh quả đắng.

Từ chặn 2 đầu

Trong giai đoạn nửa đầu tháng 8, khi VN Index giảm về khu vực 380-400 điểm, thanh khoản xuống thấp trầm trọng, đã xuất hiện phương pháp “chặn 2 đầu” như sau: NĐT sẽ mua vào một CP nào đó đầu phiên với giá tham chiếu, đồng thời “mượn” sẵn một lượng CP đó từ nhân viên môi giới hoặc CTCK.

Nếu đến cuối phiên, giá CP vẫn giữ tham chiếu hoặc không biến động gì mạnh, NĐT sẽ án binh bất động. Trường hợp giá CP tăng mạnh 5-7%, ngay lập tức NĐT sẽ sử dụng số CP mượn để bán ra (bán khống).

Trường hợp nhận thấy giá CP có thể giảm sàn, NĐT sẽ dùng số CP mượn để bán ra lập tức nhằm “sửa lỗi” của mình. Số CP mua đầu phiên sẽ được dùng để trả cho CTCK hay nhân viên môi giới vào ngày T+4.

Thoạt nhìn, đây là phương pháp rất “ưu việt” khi CP dù tăng hay giảm, NĐT vẫn từ hòa vốn cho đến có lãi. Nhưng muốn đạt được sự “ưu việt” phải thỏa mãn điều kiện CP phải biến động mạnh trong phiên và phải mượn được CP.

Tại thời điểm phương pháp này ra đời, một trong những CP được áp dụng nhiều nhất là SHN (CTCP Đầu tư Tổng hợp Hà Nội) vì đây là mục tiêu ưa thích của dân lướt sóng và có khá nhiều nguồn hàng.

Tuy nhiên, khi số lượng người sử dụng tăng lên thì khả năng mua đáy bán đỉnh sẽ khó xảy ra, lúc đó chênh lệch giữa giá mua-bán sẽ thu hẹp và nếu không tính toán cẩn thận NĐT sẽ lỗ bởi phí giao dịch cũng như trả lãi cho việc vay mượn CP.

Nhìn chung phương pháp “chặn 2 đầu” vừa có lợi nhuận hoặc giảm thiệt hại thua lỗ, mặt khác NĐT gia tăng giao dịch cũng giúp cho CTCK thu thêm được một khoản phí nhất định.

Đến ôm 2 mâm

Do các cơ quan quản lý “siết” chặt việc CTCK đứng ra tổ chức bán khống, vì vậy một số CTCK đã giao cho nhân viên nguồn hàng để tự thương lượng với khách hàng hoặc chính các môi giới đứng ra tổ chức bán khống. Và cũng từ đây, hàng loạt “tai ương” đã xảy ra với bên “nhà cái”.

Giai đoạn cuối tháng 6, rộ lên tin đồn về việc một số môi giới tự do sau khi ký hợp đồng bán khống với NĐT tại một mức giá nhất định, thay vì đem CP của mình đang có bán đối ứng lại quyết định “ôm” hàng.

“Máu” hơn nữa, các nhân viên này quyết định sử dụng đòn bẩy tài chính để mua thêm chính những CP đó. Với cách làm này nếu CP tăng giá, nhóm môi giới nói trên sẽ ăn “2 mâm”, đồng thời CP tăng cũng giúp cho khoản đầu tư có sử dụng đòn bẩy sinh lời đáng kể.

Tuy nhiên, thị trường tiếp tục giảm đã khiến các môi giới vừa phải chung tiền cho NĐT, đồng thời lỗ cho cả khoản đầu tư cá nhân của mình.

Phức tạp hơn cả là trường hợp tại một CTCK cho triển khai nghiệp vụ quyền chọn (option) chui. Thông thường, sau khi ký hợp đồng quyền chọn mua cho NĐT, nhân viên môi giới tại đây mới tiến hành mua vào một lượng CP nhất định để “dằn túi”, phòng trường hợp NĐT yêu cầu CTCK giao hàng.

Nhưng theo tìm hiểu của ĐTTC, vì không muốn để một lượng lớn CP “nằm im” mà không sinh lời, CTCK này lại đem cho các khách hàng mượn để bán khống. Trường hợp sau khi số CP này được bán khống, giá CP lại tăng, bên bán khống thua lỗ.

NĐT mua quyền chọn mua (option) có lãi, vì giá thị trường cao hơn giá mua quyền chọn ban đầu. Ở đây, nhà cái (tức CTCK hoặc môi giới) vẫn có lãi bởi những khoản phí cũng như lãi suất cho vay. Trường hợp này, 2 bên lợi và 1 bên thiệt.

Nhưng trong trường hợp giá CP giảm và giảm mạnh, rủi ro rất lớn cho bên nhà cái sẽ xảy ra. Thông thường, khi ký hợp đồng option mua, NĐT sẽ “thế chân từ 10-15% cho “nhà cái”, vì vậy khi CP giảm từ 10-15%, NĐT coi như “cháy tài khoản” và phía “nhà cái” sẽ cùng lúc bán ra số CP mình đã mua vào.

Nhưng điều ngặt nghèo ở đây, là do đã “lỡ” cho một nhóm NĐT khác mượn hàng để bán khống và chưa đến lúc phải mua trả lại, nên khi CP giảm hơn 15% sẽ tăng thành 20-25%, nhà cái sẽ phải chịu lỗ thêm 5-10%.

Thông qua những sự việc trên đây, điều cần nói đến không phải là chuyện thắng hay thua giữa nhà cái và khách hàng, quan trọng hơn chính là bán khống đã “bén rễ” trong các chiến thuật, phương pháp đầu tư hiện nay.

Việc hạn chế của các cơ quan quản lý đối với hoạt động bán khống sẽ không đơn giản và thiết nghĩ đã đến lúc phải tính đến phương án triển khai, bởi lẽ đây là nghiệp vụ không thể thiếu tại nhiều TTCK thế giới.

Bản thân các NĐT lẫn các CTCK đã tìm ra được những cách thức để vận dụng cũng như đã phải chịu thua lỗ vì bán khống chứng tỏ rằng họ không quá bỡ ngỡ khi tiếp cận.

(Theo Sài gòn đầu tư tài chính)

Bởi, ngay trước đó thị trường đã hứng chịu một đợt giảm 10 phiên liên tiếp, đẩy VN-Index tuột tay 96 điểm, xuyên thủng mọi ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật lao về mức 386 điểm (25/5). Tương tự, HNX-Index cũng giảm liềm một mạnh 12 phiên mất gần 14 điểm chốt ở mức 69 điểm (25/5).

Nhà đầu tư nhỏ lẻ chối từ cuộc chơi

Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam như vừa trải qua một “cơn đại lốc xoáy”, hàng loạt cổ phiếu lớn, trên cả hai sàn niêm yết giảm giá thê thảm. Danh sách những mã cổ phiếu có giá trị giao dịch bằng “mớ rau, chén trà đá” được nối dài sau mỗi phiên.

Song với câu hỏi đã đến thời điểm mua vào và đầu tư giá trị chưa thì cả giới chuyên gia và nhà đầu tư cũng khẳng định chưa thể đưa ra câu trả lời.

“Thị trường đang tái diễn kịch bản của thời kỳ khủng hoảng 2008. Khi mà các chuyên gia cứ luôn cho rằng giá cổ phiếu đã quá rẻ, khiến các nhà đầu tư rơi vào vòng xoáy bắt đáy và cắt lỗ kéo dài tới cả nửa năm và cuối cùng là chạy càng nhanh càng tốt,” ông Nguyễn Tuấn Anh, một nhà đầu tư kỳ cựu đưa ra kinh nghiệm.

Theo tính toán của các nhà đầu tư, thời điểm này gửi tiền mặt vào ngân hàng với lãi suất như hiện tại còn an toàn hơn nhiều lần so với việc nhảy vào, nhảy ra tại thị trường chứng khoán.

Cũng theo ông Tuấn Anh, những nhà đầu tư cá nhân như ông đã đứng ngoài cuộc chơi khốc liệt từ khá lâu rồi.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Trần Đăng Huy, Trưởng phòng Môi giới Công ty Chứng khoán Woori nhấn mạnh, giờ đây thị trường không còn thịnh hành hoạt động đầu tư nhảy sóng, đầu tư theo kỹ thuật. Đến lúc, các quyết định đầu tư phải căn cứ vào các yếu tố cơ bản. Nền kinh tế còn quá nhiều khó khăn, trong khi các doanh nghiệp tăng vốn ồ ạt và sử dụng vốn tràn lan. Hiệu quả kinh doanh của nhiều công ty chưa thấy đâu, song mỗi dự án đầu tư lợi nhuận cá nhân của các ông chủ lớn dường như lại tăng lên và đủ sức khấu hao dần số cổ phần chủ chốt họ đang nắm giữ.

“Nhà đầu tư quá chán nản, họ có cảm giác bị bỏ rơi. Tôi được biết nhiều nhà đầu tư hiện đã quay về gửi tiết kiệm những khoản tiền mặt khá lớn. Phản ứng của họ vẫn là tiếp tục quan sát và chờ đợi,” ông Huy nói

Gánh nặng giải chấp, bán tháo và cả đánh xuống

Đánh giá chung về xu hướng, hầu hết các thành viên trên thị trường đều tỏ ra quan ngại về mối tương quan cung cầu.

Theo nhận định từ Công ty Tư vấn và Đầu tư S&D, “Thực tế lượng tiền sẵn có của nhà đầu tư không nhiều, trong khi huy động vốn qua các kênh tín dụng lại gặp nhiều khó khăn và khả năng chịu đựng rủi ro cũng có giới hạn. Sự hy vọng về một lượng tiền khổng lồ chảy vào thị trường chỉ có thể trông chờ vào những thay đổi tíc cực từ phía Ngân hàng Nhà nước, mà điều này trong ngắn hạn là rất khó xảy ra.”

Vì vậy, các chuyên gia cho rằng sân chơi hiện chỉ dành cho các nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư lớn chịu đựng được mức rủi ro cao. Đồng thời, nhiều “cơn lốc xoáy” sẽ còn  khả năng tiếp diễn trên thị trường khi mà những gánh nặng giải chấp, bán tháo, đánh xuống vẫn đang treo lơ lửng.“Giá cổ phiếu giảm nhanh càng làm tăng gánh nặng tài chính cho các nhà đầu tư sử dụng hình thức vay cầm cố. Thị trường bị kéo giảm mạnh do ảnh hưởng bởi trạng thái tài khoản thấu chi, khiến nhà đầu tư buộc phải thanh lý chứng khoán nhưng không tìm được giá mua phù hợp. Thêm vào đó, mặc dù giá hàng loạt cổ phiếu đã chạm sàn do tâm lý thị trường và áp lực bán bắt buộc, song việc dồn ứ một lượng lớn cổ phiếu không tìm được người mua khiến tình hình càng thêm trầm trọng,” theo ghi nhận từ ông Marc Djandji, Giám đốc Khối Nghiên cứu, Công ty Chứng khoán Bản Việt.

Lợi dụng tình thế thị thị trường, một số nhóm nhà đầu tư sẽ thực hiện hoạt động bán khống, cùng nhau hùa vào đánh xuống thi trường nhằm mục đích mua hàng trả nợ.

Ông Trần Đăng Huy đưa ra, thực tế từ nhiều tháng nay sự hỗ trợ tín dụng của các công ty chứng khoán giảm nhiều, do đó áp lực giải chấp chỉ là một phần. Lợi dụng lực cầu trên thị trường quá yếu cộng thêm vào đó là các thông tin xấu về tình hình lạm phát, lãi suất và chính sách thắt chặt tín dụng sẽ là môi trường cho hoạt động bán khống gia tăng.

Ngoài ra ông Huy cũng phân tích, tình trạng thao túng chỉ số VN-Index trong suốt thời gian vừa qua đã làm méo mó hoạt động phân tích trên thị trường. Trong khi chỉ số HNX-Index đã về dưới mức 70 điểm thấp hơn so với thời điểm khủng hoảng 2008, thì chỉ số VN-Index vẫn quanh vùng 400 điểm. Về thực chất mức giá chứng khoán như hiện nay, chỉ số này đang bị đánh giá sai hơn 100 điểm, khoảng chênh lệnh này cũng chính là cái cớ để các tổ chức vin vào đánh xuống tiếp.

“Trong bối cảnh thị trường hiện nay, các đợt phục hồi hoặc chững lại là cơ hội cho các nhà đầu tư muốn thoát ra khỏi thị trường. Các khu vực hộ trợ bị thủng sẽ chuyển đổi thành khu vực kháng cự, trong khi đó nếu thị trường tiếp tục giảm thì khu vực hỗ trợ mới của VN-Index sẽ là 300 -350 điểm và của HNX-Index là khoảng 50 điểm” .

(Nguon Dan Tri)

Kết thúc phiên giao dịch sáng nay, SBS giảm 3,4% (tương đương 300 đồng) xuống còn 8.600 đồng một cổ phiếu. Đây là một động thái trái ngược với diễn biến của thị trường chứng khoán trong phiên, với việc hàng loạt cổ phiếu tăng trần và Vn-Index tăng gần 13 điểm (3,21%).

Trong phiên giao dịch hôm qua, SBS đứng giá trong bối cảnh thị trường có một cuộc đảo chiều ngoạn mục của Vn-Index. Chỉ số của sàn TP HCM từ chỗ mất 15 điểm, sang tăng 11,68 điểm, đảo chiều tới gần 27 điểm trong một phiên – mức xoay lớn nhất trong vài tháng trở lại đây ở một phiên giao dịch. Đi kèm với đó, rất nhiều cổ phiếu lớn, nhỏ đang từ giảm sàn, chuyển sang tăng trần, riêng SBS đứng giá.

Còn sáng nay, SBS tiếp tục giảm sâu bất chấp việc thị trường đi lên ngay từ đầu phiên sau khi báo chí đăng tin một nhân viên môi giới VIP của công ty này (Lê Minh Truyền), bị cơ quan điều tra khởi tố vì tội làm giá chứng khoán.

Trao đổi với VnExpress.net, đại diện của SBS cho biết, trước khi có quyết định khởi tố của cơ quan điều tra, Lê Minh Truyền vẫn đang làm việc bình thường tại công ty và là nhân viên môi giới phụ trách khách hàng VIP. Tuy nhiên, sau khi bị khởi tố, theo quy định của pháp luật, nhân viên Lê Minh Truyền sẽ phải tạm dừng công việc tại SBS để phục vụ công tác điều tra.

Vụ việc của nhân viên môi giới SBS bị khởi tố có liên quan đến việc thao túng giá cổ phiếu của Công ty Dược Hà Tây mà ông Lê Văn Dũng (nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Dược Viễn Đông) bị tình nghi là người "giật dây".

Trong số các công ty chứng khoán, SBS đứng thứ 4 về thị phần môi giới tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP HCM năm 2010. Kết quả kinh doanh năm trước của SBS cũng khá tốt với lợi nhuận trước thuế 101 tỷ đồng. Trong quý 1 năm nay, công ty vẫn có lợi nhuận sau thuế hơn 6 tỷ đồng bất chấp sự ảm đạm của thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, vào đầu tháng 5, SBS đã phải gửi văn bản giải trình về việc giá cổ phiếu giảm sàn 5 phiên liên tiếp. Theo giải thích của công ty, giá giảm sàn liên tục là do tình hình chung và cung cầu về cổ phiếu trên thị trường.

(Nguồn VnExpress)

Chỉ số chứng khoán châu Á Thái Bình Dương MSCI Asia Pacific Index mất 1,2% điểm xuống 134,61 tính đến 9h21 sáng nay theo giờ Tokyo. Tổng cộng trong 3 ngày vừa rồi, chỉ số này mất 2,8%.

Nikkei 225 của Nhật Bản và Kospi của Hàn Quốc đều mất 0,6% sáng nay. Hầu hết các chỉ số chứng khoán còn lại trong vùng như của Australia cũng giảm điểm khi giới đầu tư đang nghe ngóng chờ đợi diễn biến tiếp theo của vụ bắt giữ ông Giám đốc điều hành IMF, diễn ra vào hôm qua.

Giám đốc điều hành IMF bị cảnh sát New York áp giải, Ảnh: AFP

Ngoài ra, chứng khoán Nhật Bản còn đi xuống khi thị trường chưa chắc chắn về việc liệu Chính phủ Nhật có thông qua gói cứu trợ cho Công ty điện lực Tokyo Electric hay không. Còn tại Hàn Quốc, đà bán chốt lời các cổ phiếu công nghệ và ôtô cũng khiến thị trường giảm điểm.

Đồng euro mất 0,2% so với đôla Mỹ do giới đầu tư lo ngại cho rằng việc ông Giám đốc IMF bị bắt giữ vì “quấy rối tình dục” tại một khách sạn ở New York có thể làm chậm, thậm chí hủy bỏ quá trình cứu trợ Hy Lạp và Bồ Đào Nha.

Theo kế hoạch, hôm nay Hy Lạp sẽ đệ đơn lên EU và IMF, đề nghị một gói cứu trợ bổ sung cho gói 110 tỷ USD nhận được hồi tháng 10 năm ngoái. Tuy nhiên, vụ bê bối tình dục tại IMF có thể khiến những cuộc bàn thảo tại châu Âu đi chậm lại.

Giới phân tích đánh giá sự việc này như châm thêm dầu vào ngọn lửa khủng hoảng nợ công. “Đồng euro đang phản ứng tiêu cực trước tin về người đứng đầu IMF, nhất là trong thời điểm quan trọng khi EU và IMF đang dần tháo gỡ khủng hoảng nợ công tại Hy Lạp và Bồ Đào Nha”, một chuyên gia từ Ngân hàng UBS nhận định.

Hiện mỗi euro đổi được 1,4088, so với mức 1,4110 USD cuối ngày thứ sáu. Trước đó, có lúc đồng tiền chung châu Âu chạm mức thấp nhất kể từ 1/4 ở 1,4048 USD. Đôla New Zealand và đồng won Hàn Quốc cũng đồng loạt mất giá.

Do đôla tăng điểm, dầu thô lần đầu tiên đi xuống trong vòng 3 ngày. Hợp đồng dầu thô giao tháng 6 mất 84 cent xuống 98,81 USD một thùng vào giữa phiên giao dịch ngoài giờ tại New York. Kể từ hồi đầu tháng, giá dầu liên tục đi xuống, rơi khỏi mức cao nhất suốt 30 tháng ở 115 USD do sự tăng giá của đồng đôla Mỹ.

Còn ở London, dầu Brent giao tháng 6 cũng vừa mất 44 cent xuống 113,39 USD. Theo lời Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu hàng hóa thế giới của Ngân hàng Bank of America Merrill Lynch, giá dầu có thể giảm trong nửa sau của năm do có những dấu hiệu cho thấy giá tăng làm nhu cầu nhiên liệu đi xuống.

(Nguồn VnExpress)

Thận trọng vẫn là nguyên tắc giao dịch với nhiều nhà đầu tư hiện nay. Giao dịch chứng khoán giảm dần qua các phiên khiến tâm lý nhà đầu tư vốn đã thận trọng, lại càng dè dặt tham gia thị trường thời điểm này. Chứng khoán kéo dài chuỗi ngày giao dịch đìu hiu và các chỉ số biến động trong biên độ hẹp.

Áp lực bán gia tăng mạnh cuối phiên hôm nay khiến khả năng phục hồi của Vn-Index càng khó khăn hơn. Kết thúc phiên 13/5, Vn-Index tiếp tục giảm, với số điểm bị trừ (2,47 điểm) cao hơn hẳn hôm qua, chốt tại 479,67 điểm. 486 trở thành ngưỡng kháng cự mạnh với chỉ số sàn TP HCM, bởi sau khi đạt mốc này vào ngày 4/5, Vn-Index giảm nhiều hơn tăng.

Ngoài sự đi xuống về điểm số, giao dịch sàn TP HCM sụt giảm đáng kể so với 2 ngày qua, sáng nay chỉ đạt 18,2 triệu chứng khoán, tương đương 403,7 tỷ đồng. Ở các blue-chip vốn được coi là thanh khoản khá trên thị trường, giao dịch cũng không sôi động như trước. EIB giao dịch cao nhất HOSE cũng chỉ có một triệu, kế đến là SSI ghi nhận mức chuyển nhượng 0,87 triệu, trong khi STB dừng lại với 0,58 triệu cổ phiếu sang tay.

Giao dịch chứng khoán tiếp tục xuống thấp, sức mua yếu. Ảnh: B.H.

Vn-Index mất điểm trong bối cảnh hàng loạt chứng khoán mất điểm, trong đó có một số cổ phiếu dẫn dắt. MSN, SJS giảm kịch sàn vào gần cuối phiên, VIC, VNM cùng bị trừ 2 điểm, ITA, KDC, KBC mất 0,1-0,2 điểm. Vẫn có một số blue-chip ngược với xu hướng giảm chung, tuy nhiên mức tăng của BVH, DPM, HAG, HPG, PVF khá nhẹ nhàng, trong khi nhiều trụ cột khác đứng giá nên chưa hội đủ lực để giúp Vn-Index lội ngược dòng.

Mức giảm 0,33 điểm đưa HNX-Index về chẵn 82 điểm trong phiên cuối tuần. Giao dịch giảm nhẹ so với hôm qua, đạt 19 triệu chứng khoán, tương ứng 253 tỷ đồng. Số mã giảm nhiều hơn hẳn cổ phiếu tăng, trong hơn 170 mã mất điểm sáng nay, khoảng 30 cổ phiếu giảm sàn. PVG, THV, VND giao dịch cao nhất HNX, 1,19-2,43 triệu.

UPCoM-Index mất 0,32 điểm, xuống 34,48 điểm, ghi nhận 121.595 cổ phiếu, trị giá 1,1 tỷ đồng, lúc 11h15.

(Nguồn VnExpress)

Là người giàu nhất sàn chứng khoán năm 2007 và liên tiếp nằm trong Top 3 từ năm 2008 đến năm 2010, Đặng Thành Tâm nổi lên như một doanh nhân vượt qua qua khủng hoảng để thành công. Trong năm 2010, hàng loạt ì xèo xung quanh các doanh nghiệp của ông. Đầu tiên là cổ phiếu SQC có nguy cơ phải xin bãi yết vì hoạt động không thuận lợi. Mới đây, cổ phiếu SGT của đại gia họ Đặng xin hủy niêm yết cũng gây xôn xao dư luận. Doanh nhân họ Đặng cho rằng, ngoài lý do huy động vốn từ chứng khoán khó khăn, công ty hủy niêm yết để thực hiện tái cấu trúc toàn diện.

Chia sẻ với VnExpress.net về việc ứng cử đại biểu quốc hội, ông Đặng Thành Tâm cho rằng, việc ông tham gia ứng cử cũng là chuyện bình thường, không có gì quá to tát. Ông Tâm cho biết, ông chỉ mong muốn làm sao để giáo dục cơ sở được miễn phí ở trường công. “Đầu tư cho giáo dục là việc làm cần thiết. Các cháu được học hành sẽ giúp ích rất nhiều cho gia đình và xã hội”, ông Tâm chia sẻ.

Trong số 827 ứng cử viên đại biểu Quốc hội, có tới hơn 100 doanh nhân là Chủ tịch, Tổng giám đốc, Phó tổng giám đốc của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, cho tới các công ty tư nhân trong các lĩnh vực xây dựng, than, dầu khí… Trong đó phải kể đến ông Đinh La Thăng, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tập đoàn dầu khí quốc gia Việt Nam; ông Phạm Huy Hùng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Ngân hàng Công thương Việt Nam.

Riêng Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) đóng góp tới 3 ứng viên trong danh sách lần này, bao gồm ông Trần Xuân Hòa, Chủ tịch Hội đồng Thành viên kiêm Tổng giám đốc. Hai phó tổng giám đốc là ông Nguyễn Chiến Thắng và ông Nguyễn Văn Biên cũng tham gia ứng cử.

Ngoài ra còn có ông Nguyễn Minh Quang, Tổng giám đốc Tổng công ty Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị (UDIC); ông Thân Đức Nam, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng giám đốc Cienco 5.

Một số doanh nhân nữ nổi tiếng cũng góp tên trong danh sách lần này. Tiêu biểu có chị gái ông Tâm, bà Đặng Thị Hoàng Yến, là Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Tân Đức. Bà Nguyễn Thị Nguyệt Hường, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn Đầu tư phát triển Việt Nam.

(Nguồn vnexpress.net)

Theo một lãnh đạo Bộ Tài chính, TTCK suy giảm sâu là một trong những lý do chính để Bộ đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân đối với đầu tư chứng khoán năm 2011. Phương án này đang được Bộ hoàn chỉnh trước khi trình Chính phủ thông qua và Quốc hội sẽ quyết có miễn thuế hay không.

Lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết, Bộ đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cho 3 đối tượng: người có thu nhập dưới 5 triệu đồng/tháng và không nuôi người phụ thuộc; cá nhân có thu nhập dưới 6,6 triệu đồng/tháng và nuôi một người phụ thuộc; người có thu nhập dưới 8,2 triệu đồng/tháng và nuôi 2 người phụ thuộc. Ngoài ra, Bộ đề nghị miễn thuế suất 5% đối với cổ tức và miễn thuế 0,1% trên giá trị chuyển nhượng chứng khoán.

Phương án miễn thuế trên cùng với việc giãn thuế thu nhập DN cho các DN vừa và nhỏ, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn, đã được Chính phủ thông qua trong phiên họp cuối tháng 3. Tuy nhiên, trong thẩm quyền của mình, Chính phủ chỉ có thể quyết ngay phương án giãn thuế thu nhập DN áp dụng cho các DN vừa và nhỏ, còn quyết định miễn thuế TNCN thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Bởi vậy, Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính hoàn chỉnh phương án chi tiết để trình Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội thẩm tra. Nếu được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua thì đề xuất miễn thuế TNCN sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp diễn ra vào tháng 7 tới. Bộ Tài chính đang phối hợp với các bộ, ngành hữu quan hoàn chỉnh phương án miễn thuế TNCN cho các đối tượng chịu thuế trong năm 2011.

Về lý do Bộ Tài chính đề xuất miễn thuế TNCN đối với đầu tư chứng khoán, ông Tuấn cho biết, từ đầu năm 2011 đến nay, TTCK liên tục suy giảm. Hết quý I/2011, VN-Index giảm hơn 10%, khiến nhiều NĐT, đặc biệt là các CTCK thua lỗ kéo dài. Do khó kiếm lời trên TTCK nên NĐT tham gia giao dịch không nhiều. Do đó, khoản thu từ thuế TNCN đối với đầu tư chứng khoán là khá nhỏ. Thêm vào đó, trong bối cảnh DN kinh doanh khó khăn, TTCK suy giảm như hiện tại, thì khoản thu nhập từ cổ tức bị áp mức thuế 5% là chưa hợp lý, bởi thực tế nhiều DN thực hiện mức chi trả cổ tức khá thấp, khoảng trên dưới 10%. Trong khi đó, lãi tiền gửi tiết kiệm không bị chịu thuế thì thu nhập từ cổ tức bị đánh thuế là thiếu công bằng cho hoạt động đầu tư chứng khoán, không khuyến khích NĐT tham gia thị trường.

Đề xuất miễn thuế TNCN đối với đầu tư chứng khoán theo Bộ Tài chính là biện pháp thiết thực hỗ trợ TTCK trong bối cảnh thị trường suy giảm sâu như hiện nay. Việc miễn thuế không ảnh hưởng nhiều đến kế hoạch thu ngân sách năm 2011, bởi theo dự toán, số thu từ thuế TNCN trong năm nay chỉ khoảng 29.000 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với tổng thu ngân sách, trong đó thu từ đầu tư chứng khoán không đáng kể. Điều quan trọng là nếu Quốc hội thông qua đề xuất miễn thuế TNCN cho một số đối tượng sẽ không ảnh hưởng đến kế hoạch thu ngân sách mà Quốc hội giao Chính phủ thực hiện năm 2011. Cái mất của ngân sách là nhỏ, nhưng cái được cho TTCK là đáng kể, bởi sẽ tác động tích cực đến tâm lý NĐT, kéo họ quay lại thị trường, để dưỡng nguồn thu lớn hơn, dài hạn hơn trong những năm tới.

Theo ông Tuấn, phương án miễn thuế TNCN chi tiết dự kiến sẽ được trình Chính phủ xem xét trong phiên họp thường kỳ tháng 5/2011. Nếu được thông qua, Bộ Tài chính sẽ làm việc với các ủy ban của Quốc hội để tiến hành công tác thẩm tra phương án miễn thuế. Nếu được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua thì phương án này sẽ được đưa ra thảo luận và biểu quyết tại kỳ họp tháng 7 tới của Quốc hội.

Theo một lãnh đạo Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội, Ủy ban đang chờ đề xuất chi tiết của Chính phủ về miễn thuế TNCN cho một số đối tượng. Giải đáp mối quan tâm của nhiều NĐT trên TTCK về khả năng Quốc hội thông qua phương án miễn thuế TNCN đối với đầu tư chứng khoán trong năm nay, vị lãnh đạo này cho biết, vấn đề mấu chốt nằm ở giải trình của Bộ Tài chính. Nếu phương án miễn thuế mà Bộ Tài chính đề xuất kèm theo thuyết trình thực sự khoa học, thuyết phục, giúp đại biểu Quốc hội nhận diện được đây là vấn đề bức xúc, đặc biệt là các nội dung miễn thuế không ảnh hưởng đáng kể đến nguồn thu ngân sách, nhưng lại hỗ trợ tích cực cho TTCK trong bối cảnh ảm đạm kéo dài, thì đại biểu Quốc hội sẽ ủng hộ phương án miễn thuế vì lợi ích chung của thị trường, rộng hơn là nền kinh tế.

(Nguồn:  ĐTCK)

- Thưa ông, ông đánh giá thế nào về việc chứng khoán hóa BĐS thông qua dự thảo Nghị định cho phép thành lập quỹ đầu tư BĐS, niêm yết cổ phiếu hoặc chứng chỉ trên thị trường ?

Theo tôi, việc cho phép vận hành loại hình quỹ đầu tư tín thác BĐS với những quy định và tiêu chí rõ ràng là một nỗ lực đáng ghi nhận. Tuy nhiên, việc niêm yết chứng chỉ của quỹ này trên TTCK mới chỉ cung ứng thêm một loại hàng hóa cơ sở (chứng chỉ) góp phần đa dạng hóa hàng hóa thị trường, còn việc phát huy sẽ còn tùy… Vì mục đích của quỹ là đầu tư và khai thác các tài sản BĐS, đặc biệt là BĐS thương mại, để có lợi nhuận, chứ không tham gia xây dựng ra sản phẩm để bán hoặc mua đi bán lại. Việc “bơm 65% giá trị tài sản vào BĐS” theo quy định là nhằm hướng hoạt động của quỹ vào mục đích như vừa nói. Ở nhiều nước, tỉ lệ này thường là 75%. Có thể xem đây là loại quỹ chuyên dùng và bản thân nó là một khách hàng lớn của ngành BĐS.

- Vai trò của một quỹ với tiêu chí bơm vốn và mô hình hoạt động như vậy, có thể đáp ứng kỳ vọng là một giải pháp thu xếp vốn hiệu dụng cho DN trong bối cảnh DN BĐS thiếu vốn như hiện nay ?

Hiện nay, TTBĐS đang hoạt động chủ yếu theo hình thức: DN bỏ một phần vốn (có thể vốn vay hoặc vốn chủ sở hữu…), triển khai dự án, sau đó bán một phần sản phẩm ngay khi chưa xong phần móng. Người mua sản phẩm là đối tượng góp vốn cho dự án. Cách huy động vốn này đã “cổ điển”, không đáp ứng được yêu cầu phát triển của thị trường. Do đó, để có một thị trường BĐS phát triển, rất cần những hình thức cung ứng, thu xếp vốn mới.

Quỹ đầu tư BĐS mà UBCKNN dự trù cho phép thành lập sẽ hoạt động như một quỹ tín thác (REIT) của các nước. Việc nó có phát huy vai trò tốt hay không, theo tôi, sẽ còn tùy thuộc vào tình trạng thị trường nói riêng, cả BĐS lẫn TTCK, và tình hình kinh tế nói chung. Đó là chưa nói đến kinh nghiệm và tình hình hoạt động của các quỹ đầu tư trên TTCK vừa qua thế nào, vì điều này làm cơ sở cho khả năng thu hút NĐT bỏ vốn vào các quỹ REIT.

- Có vẻ bài toán vốn cho TTBĐS không hẳn được giải đáp phần nào từ việc vận hành quỹ đầu tư BĐS sẽ “thu hút nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư và NĐT nhỏ nào cũng có thể đầu tư được” ?

Nên có sự phân biệt. Quỹ REIT là loại hình đầu tư “gián tiếp”, hay có thể nói thiên về đầu tư tài chính vào ngành BĐS. Việc tài trợ trực tiếp vào thị trường BĐS, đặc biệt là về lĩnh vực gia cư, nằm ở nguồn khác, đó là nguồn tài trợ cho vay trả góp. Đây là hoạt động tài trợ phổ biến lâu nay trên thế giới theo một tập quán hành xử khép kín chuyên nghiệp, cho phép thực hiện các khoản tín dụng dài hạn lên tới 30 năm, thường là trên 10 năm. Quỹ REIT chỉ là một “thành viên” trong bối cảnh đó. Theo nghiên cứu của tôi thì REIT phát huy tốt nếu nó đi song song hoặc đi sau khi ngành BĐS đã hình thành được hoạt động tài trợ hết sức chuyên biệt kia. Ngay như ở Mỹ, REIT cũng chỉ mới có từ năm 1960.

Hoạt động tài trợ chuyên biệt mà tôi vừa nói là loại “tín dụng để đương” (dạng tài trợ cho vay BĐS) hay “Mortgage”. Hoạt động này lại chỉ có thể phát huy trên một nền tảng đồng bộ giữa thị trường và luật lệ, mà thị trường ở VN chưa cho phép hay chưa có đủ điều kiện sử dụng. Mặt khác, chính sách tài trợ tín dụng BĐS của VN vẫn chưa được xây dựng phù hợp với mục tiêu gia cư liên quan đến an sinh xã hội, hỗ trợ người mua nhà. Đã vậy, đáng tiếc, ta lại coi BĐS như một lĩnh vực phi sản xuất, ít ra là từ cái nhìn tín dụng. Việc chỉ nhìn lợi ích trước mắt là khó tránh và điều này không giúp thị trường có điều kiện phát triển dài lâu…

- Có thể cải thiện tài trợ tín dụng BĐS, thưa ông ?

Theo tôi, muốn cải thiện không khó, nhưng phải đi từ trên xuống, phải rất tập trung và tỉ mỉ, từ luật lệ đến thông lệ hành xử, từ chủ trương chính sách đến các nghiệp vụ thực hành chuyên ngành và có tính tác nghiệp. Yêu cầu đồng bộ là vậy. Ví dụ như chính sách gia cư đối với người làm công ăn lương, hoạt động thế chấp, tái thế chấp, pháp lý định đoạt hay phát mãi tài sản, đặc biệt là về bất động sản thế chấp…

Đặt vấn đề chứng khoán hóa trong lĩnh vực BĐS trong điều kiện tài chính tài trợ địa ốc còn quá thô sơ và đơn điệu thì khó thành hiện thực. Hoặc, nói đến phát triển bền vững mà không có một hạ tầng tài chính với các công nghệ và công cụ hỗ trợ chuyên nghiệp chuyên ngành thì chẳng khác chỉ là sự gợi lên điều không thể…

- Xin cảm ơn ông !

(Nguồn:  DDDN)

Khó tránh nhiều nhà đầu tư chốt lời trước kỳ nghỉ lễ

(Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn – SSI)

Việc VN-Index tăng điểm mạnh cuối phiên 27/4 không giúp cho tâm lý thị trường tốt hơn vì danh mục của hầu hết nhà đầu tư không có được mức tăng (%) mạnh bằng chỉ số – Nguồn ảnh: VNDirect.

“Phiên tăng điểm 27/4 đã tạo khí thế cho thị trường sôi động hơn. Tuy nhiên vẫn cần chú ý tới sự biến động của danh mục và dòng tiền vào thị trường vẫn ở mức khá hạn chế và rất thận trọng. Nếu các cổ phiếu chiếm tỷ trọng lớn tiếp tục tăng giá, khả năng điểm số vẫn được nâng đỡ vào phiên giao dịch ngày mai (28/4).

Mặc dù vậy, nhiều khả năng một lượng không nhỏ các nhà đầu tư ngắn hạn sẽ chốt lời trước kỳ nghỉ lễ khá dài cũng được tính đến trong kịch bản hai ngày cuối tuần”.

Cần một nhịp bán mạnh nữa đề hồi phục

(Công ty Cổ phần Chứng khoán Bảo Việt – BVSC)

“Việc VN-Index tăng điểm mạnh cuối phiên 27/4 không giúp cho tâm lý thị trường tốt hơn vì danh mục của hầu hết nhà đầu tư không có được mức tăng (%) mạnh bằng chỉ số. Thị trường chung vẫn sẽ chịu áp lực bán và kết quả xanh điểm không còn nhiều ý nghĩ trong tình hình thanh khoản suy yếu hiện tại.

Quan điểm của chúng tôi là giá cổ phiếu sẽ có những phiên sụt giảm mạnh dần với thanh khoản tăng (>25 triệu cổ phiếu/ phiên). Thị trường đang quay trở lại giai đoạn tích lũy cung giá cao và cần một nhịp bán mạnh nữa mới có thể bước vào hồi phục mạnh”.

Khả năng điều chỉnh có xác suất cao

(Công ty Cổ phần Chứng khoán Woori CBV)

“VN-Index phiên 27/4 đã tạo bước tăng tích cực khiến cho đường giá có xu hướng tạo tín hiệu tăng điểm trong ngắn hạn cùng với MACD đang tạo phân kỳ dương. Tuy nhiên, đường giá đang tiếp cận với đường biên trên của dải Bollinger Band nên khả năng thị trường điểu chỉnh là dễ xảy ra, nhất là trong hoàn cảnh thị trường vắng bóng hoàn toàn các thông tin hỗ trợ như hiện nay.

Nếu phiên giao dịch ngày 28/4 tạo được đột biến trong giao dịch cả về thanh khoản và chỉ số, đây sẽ là dấu tạo tiền đề cho một đợt tăng điểm trong ngắn hạn đến cuối tuần. Tuy nhiên, theo Woori CBV, khả năng điều chỉnh sẽ có xác suất cao hơn khi dòng tiền chưa có yếu tố hỗ trợ đủ mạnh để quay trở lại thị trường”.

Có thể đón nhận dòng tiền mới từ bất động sản

(Công ty Cổ phần Chứng khoán FPT – FPTS)

“Trong những phiên giao dịch gần đây có sự xen kẽ của các phiên tăng giảm ở cả hai chỉ số nhưng thanh khoản lại ít biến động. Điều đó cho thấy biến động của chỉ số ít phụ thuộc vào chênh lệch cung cầu trên toàn bộ thị trường mà cục bộ ở một số ít cổ phiếu. Hơn nữa, tổng giá trị giao dịch tiếp tục duy trì ở mức dưới 1.000 tỷ đồng mỗi phiên cho thấy thị trường chứng khoán tiếp tục không thu hút được nhiều sự quan tâm của nhà đầu tư.

Hiện tượng giảm giá, khuyến mại ở mốt số dự án bất động sản trong thời gian gần đây cho thấy khả năng thoái trào của thị trường bất động sản trong thời gian tới. Chúng tôi đánh giá đó là thông tin hỗ trợ tốt cho thị trường chứng khoán khi thị trường này có thể đón nhận dòng tiền đầu cơ mới. Tuy nhiên, làn sóng chuyển hướng đầu cơ của giới kinh doanh bất động sản nếu có cũng sẽ diễn ra một cách chậm rãi và theo nhận định chủ quan của chúng tôi hiệu ứng nói trên chỉ thực sự rõ sau ít nhất 3 tháng nữa”.

Rủi ro T+ cao

(Công ty Cổ phần Chứng khoán VNDirect)

“Tổ điều hành thị trường trong nước dự báo CPI tháng 5 sẽ tăng khoảng 1,8% – 2% so với tháng 4/2011, mặc dù không tăng cao như tháng 4 nhưng vấn đề lạm phát vẫn rất căng thẳng. Việc điều chỉnh tăng lương cơ bản lên mức 830.000 đồng/tháng từ ngày 1/5 và điều chỉnh giá bán điện theo thị trường từ ngày 1/6, có thể sẽ tiếp tục tác động xấu đến thị trường. Thị trường chứng khoán dù ở mặt bằng giá rẻ vẫn chưa đủ hấp dẫn để thu hút dòng tiền để có thể có một sóng hồi phục mạnh.

Về mặt kỹ thuật, giao dịch vẫn ở mức thấp, các chỉ số kỹ thuật vẫn chưa cho tín hiệu tích cực. VN-Index có xu hướng đi ngang, hiện tượng các cổ phiếu lớn đỡ giá cho thị trường sẽ tiếp diễn. HNX với sự dẫn dắt của VCG có thể xuất hiện một nhịp phục hồi ngắn như đầu tháng 3, tuy vậy cơ hội kiếm lợi nhuận cũng chỉ xuất hiện ở một số cổ phiếu thanh khoản tốt.

Nhà đầu tư vẫn nên ưu tiên giữ trạng thái cổ phiếu/tiền mặt thấp. Cơ hội tìm kiếm lợi nhuận tại nhịp nảy lên vẫn có nhưng rủi ro T+ cao. Nếu có quyết định giải ngân, nên hướng đến những cổ phiếu thanh khoản duy trì mức cao và đặt mục tiêu lợi nhuận mỏng”.

VN-Index sẽ có khả năng phá vỡ mức kháng cự 470

(Công ty Cổ phần Chứng khoán ACB – ACBS)

“Trong điều kiện các yếu tố vĩ mô còn có thể diễn biến tiêu cực, các nhà đầu tư có khả năng sẽ gặp rủi ro nếu tiến hành giải ngân một cách vội vàng, đặc biệt là đối với các nhà đầu tư ngắn hạn. Vẫn chưa thể khẳng định được động thái tiếp theo của Chính phủ để đối phó với lạm phát là như thế nào, do đó đối với các nhà đầu tư dài hạn nếu có ý định giải ngân thì tốt nhất nên lựa chọn những mã có cơ bản tốt.

Về mặt phân tích kỹ thuật, chúng tôi dự báo chỉ số VN-Index sẽ có khả năng phá vỡ mức kháng cự 470. Trong khi đó, HNX-Index đã có khả năng tiếp tục đi xuống”.

Khả năng giảm ngắn hạn vẫn cao

(Công ty Cổ phần Chứng khoán BIDV – BSC)

“Sau một thời gian tăng lãi suất rất mạnh, vấn đề được nhà đầu tư quan tâm là liệu bao giờ lãi suất sẽ hạ, và liệu lãi suất đã đạt đỉnh hay chưa? Nhìn nhận vấn đề này chúng tôi cho rằng mức lãi suất cao từ việc chạy đua huy động, khuyến mại và vượt trần hiện nay của một số ngân hàng chủ yếu xuất phát từ vấn đề thanh khoản của các ngân hàng, nên chưa phản ánh đúng mức thị trường của mặt bằng lãi suất. Nói cách khác, mặt bằng lãi suất vẫn chưa ở thế cân bằng, với việc huy động để làm nguồn cho các hoạt động tín dụng. Chừng nào lãi suất đạt được điểm cân bằng (vấn đề thanh khoản không còn căng thẳng), và tín hiệu về lạm phát có dấu hiệu hạ, lãi suất sẽ có cơ sở để hạ, thậm chí là hạ khá nhanh như đã từng diễn ra tại thời điểm cuối năm 2008.

Việc thắt chặt tiền tệ, một số tác động phụ đã xuất hiện, và đã có những lo ngại về sự đình đốn sản xuất, đặc biệt đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu phải chịu đưng quá lâu, việc thiếu hụt hàng hóa từ ngưng trệ sản xuất sẽ có tác dụng ngược với mục tiêu kiềm chế lạm phát. Số liệu từ quá khứ cũng ủng hộ quan điểm này.

Trước mắt, khả năng giảm ngắn hạn của thị trường vẫn ở mức cao, tín hiệu từ kĩ thuật không có nhiều thay đổi sau phiên giao dịch hôm nay. VN-Index loại trừ một số cổ phiếu lớn thanh khoản thấp chỉ tăng 0,5 điểm. Chúng tôi cho rằng nhà đầu tư mua vào tại thời điểm hiện nay cần chấp nhận đối mặt với rủi ro cao. Chờ đợi tín hiệu từ thị trường vẫn là phương án nên được ưu tiên. Việc mua khi chưa có tín hiệu tăng chỉ nên áp dụng tại các ngưỡng hỗ trợ có độ tin cậy chấp nhận được”.

* Nhận định thị trường của các công ty chứng khoán được trích dẫn chỉ có giá trị như một nguồn thông tin tham khảo.

(VĂN NHẬT – VNECONOMY)

Hôm 13/4 vừa qua, quỹ đầu tư Mỹ Kohlberg Kravis Roberts (KKR) loan báo quyết định mua lại 10% cổ phần của Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan, một nhà sản xuất nước mắm hàng đầu tại Việt Nam.

KKR hiện đang quản lý lượng tài sản trị giá khoảng 61 tỷ USD trên toàn cầu. Việc mua cổ phần của Masan là thương vụ đầu tiên của quỹ đầu tư này tại Việt Nam.

Theo đó, Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan sẽ phát hành 14 triệu cổ phần phổ thông cho Kohlberg Kravis Roberts, nghĩa là sở hữu của Masan Group trong Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan sẽ giảm xuống còn 78%. Với trị giá 159 triệu USD, đây là thương vụ mua bán sáp nhập (M&A) công ty tư nhân lớn nhất tại Việt Nam từ trước đến nay.

Năm tài chính 2010, doanh thu của Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan đạt 5.690 tỷ đồng (272 triệu USD). Hai năm qua, Masan Group đã huy động được 500 triệu USD từ những tên tuổi uy tín như Mount Kellett, Orchid Fund…

KKR tin tưởng vào sức vươn lên của thị trường Việt Nam, phát ngôn viên Ming Lu của KKR cho biết. “Trong suốt thập niên trước, đất nước Việt Nam đã có nhiều tiến bộ đáng kể về kinh tế, cải cách cơ cấu và nâng cao rõ rệt mức sống của người dân”, ông này nói.

Với tăng trưởng GDP bình quân hàng năm 7,1% trong giai đoạn từ 1990 tới 2009, dân số 87 triệu người của Việt Nam, trong đó khoảng một nửa dưới 30 tuổi, hiện là một lực lượng người tiêu dùng “mạnh mẽ”, ông Adam Sitkoff thuộc Phòng Thương mại Mỹ ở Hà Nội, nhận định.

“Ngày nay, khi đi bộ trên đường phố, tôi vẫn bị sốc khi nhìn thấy một đứa trẻ người Việt chừng 10 tuổi đầu đội mũ Gucci với một chiếc máy nghe nhạc iPod trên tay”, ông nói với AFP. Theo ông, nhu cầu tiêu thụ của người Việt hiện tăng vọt, sau vài thập niên với hàng hóa kém chất lượng, giá cao và ít sự chọn lựa.

Các cửa hiệu hàng xa xỉ, điện thoại di động BlackBerry hay xe hơi hiệu BMW ngày càng trở nên bình thường như những tấm băng rôn màu đỏ tươi hay tiếng loa phóng thanh trên các đường phố Hà Nội.

AFP cũng cho rằng, sau hai thập niên tăng trưởng mạnh mẽ, hiện kinh tế Việt Nam cũng có nhiều điều bất cập, như chỉ số giá tiêu dùng tăng cao, nhập siêu lớn và tiền đồng suy yếu. Mới đây, tổ chức định mức tín nhiệm Moody’s còn lên tiếng cảnh báo xếp hạng tín dụng của Việt Nam có thể đương đầu với áp lực lớn, nếu dự trữ ngoại hối tiêp tục giảm.

Tuy vậy, Moody’s vẫn công nhận rằng trong dài hạn, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam vẫn “tốt và đều đặn”. Theo ông Dariusz Kowalczyk, chuyên gia kinh tế tại Ngân hàng Pháp Credit Agricole CIB, “giới đầu tư dài hạn vào Việt Nam tin rằng, các khó khăn kinh tế vĩ mô chỉ tạm thời, trong lúc tiềm năng của Việt Nam rất vững chắc”.

Với tình hình vừa lạc quan vừa dè dặt như trên, một số nhà phân tích cho rằng, việc một quỹ đầu tư lớn như KKR tin tưởng vào triển vọng của Việt Nam, sẽ có tác động lôi cuốn đối với các nhà đầu tư khác.

“Thương vụ của KKR chắc chắn sẽ khiến một số nhà đầu tư nghĩ khác”, Dan Hallett, quan chức thuộc tổ chức đầu tư HighView Financial Group, nói.

Theo Doanhnhan.net

Lãnh đạo cấp cao của một doanh nghiệp lớn tại Hà Nội cho biết, ông rất quan tâm tới khả năng mua một lượng lớn cổ phần tại MobiFone khi Nhà nước yêu cầu phải thoái vốn mạnh ở hãng di động này. “Tuy nhiên, khi MobiFone chiếm tới 50% lợi nhuận của VNPT thì việc mua được cũng không hề dễ dàng bởi có rất nhiều người khác cùng nhòm ngó. Lãnh đạo VNPT cũng sẽ cân nhắc kỹ khi bán ‘cần câu cơm’ chủ yếu của mình cho người khác”, ông này nói.

Về phương án VNPT có khả năng sẽ cho công ty con mua lại cổ phần ở mạng di động, ông này cho biết, hầu hết các công ty lớn của tập đoàn này là hạch toán phụ thuộc, trừ MobiFone. Trong khi đó, MobiFone được Credit Suisse định giá lên tới 2 tỷ USD nên việc công ty con của VNPT có đủ tiền mua cổ phần để giữ khả năng điều hành là khó xảy ra.

MobiFone có thể IPO ngay trong năm nay. Ảnh: Hoàng Hà.

“Chúng tôi rất quan tâm tới cơ hội đầu tư vào MobiFone, nhất là khi quy định VNPT phải thoái vốn xuống dưới 20% được công bố. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng cần có hướng dẫn cụ thể hơn để các nhà đầu tư tiềm năng có thể thấy rõ các bước cần thực hiện”, lãnh đạo một Tập đoàn viễn thông nước ngoài lớn, có văn phòng đại diện tại Hà Nội chia sẻ.

Theo Nghị định 25 do Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ 1/6, một tổ chức, cá nhân đã sở hữu trên 20% vốn điều lệ hoặc cổ phần trong một doanh nghiệp viễn thông thuộc danh mục quy định thì không được sở hữu trên 20% tại một đơn vị khác cùng lĩnh vực.

VNPT đang là tập đoàn mẹ sở hữu 100% tại 2 công ty con VinaPhone và MobiFone. Theo nghị định 25, VNPT sẽ buộc phải thoái vốn tại một trong 2 đơn vị trên xuống dưới 20% hoặc hợp nhất thành một mạng di động duy nhất.

Trao đổi với VnExpress.net, ông Bùi Quốc Việt, Giám đốc Trung tâm Quan hệ công chúng VNPT cho biết, là doanh nghiệp nhà nước, VNPT chắc chắn phải tuân thủ các quy định hiện hành. Nếu Chính phủ yêu cầu bán, mua lại hay sáp nhập, VNPT dù không muốn cũng phải làm. Còn hiện tại, VinaPhone và MobiFone chưa cổ phần hoá nên VNPT vẫn thay mặt nhà nước quản lý phần vốn tại đây.

“Chỉ khi 2 doanh nghiệp này thực hiện cổ phần hóa thì các hoạt động chuyển nhượng vốn mua bán hay sáp nhập mới có thể tính đến”, ông Việt cho biết. Theo ông, việc cổ phần hóa các mạng di động lớn còn rất nhiều vấn đề tranh cãi. Bản thân MobiFone đã mất tới 4 năm vẫn chưa hoàn tất công việc cổ phần hóa. “Như vậy, việc thoái vốn hay sáp nhập, mua bán ra sao, chúng tôi còn chờ hướng dẫn và sẽ có phương án phù hợp với tình hình”, ông Việt nhấn mạnh.

Một lãnh đạo khác của tập đoàn này nhận xét, trong khi VinaPhone chưa có kế hoạch cổ phần hóa, MobiFone đã mất 4 năm mà chưa biết khi nào lên sàn. Điều này cho thấy, lộ trình thoái vốn tại một trong 2 doanh nghiệp này có thể tốn rất nhiều thời gian và phức tạp.

Trong khi đó, các lãnh đạo MobiFone không đưa ra bình luận gì về khả năng thoái vốn của VNPT tại doanh nghiệp của mình. Một lãnh đạo cấp cao của mạng này cho biết: “Những vấn đề như vậy nằm ngoài thẩm quyền của lãnh đạo MobiFone. Ngay cả kế hoạch cổ phần hóa, chúng tôi làm xong và trình lên cấp trên rồi nhưng khi nào thực hiện còn phải chờ nữa là việc thoái vốn lớn đến như vậy”.

Theo phân tích của các chuyên gia về viễn thông, việc thoái vốn VNPT xuống còn 20% tại một trong 2 mạng di động chỉ có thể thực hiện dễ dàng ở MobiFone bởi hãng viễn thông này đã có sẵn kế hoạch cổ phần hóa. Trong lần trả lời phỏng vấn báo chí gần đây, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Lê Doãn Hợp cũng khẳng định việc MobiFone sẽ cổ phần hóa ngay trong năm 2011. Bên cạnh đó, quá trình tư vấn, định giá chuẩn bị cho phát hành lần đầu (IPO) cũng được nhà tư vấn nước ngoài là Credit Suisse thực hiện.

Còn VinaPhone là đơn vị hạch toán phụ thuộc, kế hoạch cổ phần hóa chưa có. Nếu tiến hành việc thoái vốn tại mạng di động này thì VNPT phải cho VinaPhone hạch toán độc lập rồi mới có thể tiến hành các quy trình khác. Điều này sẽ khiến cho việc thoái vốn trở nên vô cùng phức tạp.

Trước khi quy định VNPT phải thoái vốn xuống dưới 20% tại một trong hai mạng di động được công bố, ban lãnh đạo MobiFone từng có dự kiến về một cơ cấu sở hữu chuẩn trong tương lai xa. Theo đó, Nhà nước, cổ đông chiến lược nước ngoài và các cổ đông ngoài công ty ở trong nước sẽ giữ mỗi người một phần ba số cổ phiếu có quyền biểu quyết. “Đây sẽ là một cơ cấu sở hữu tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của MobiFone”, ông Lê Ngọc Minh – chủ tịch Hội đồng thành viên mạng di động này nói.

(Theo vnexpress.net)

Trên lý thuyết, những nguyên nhân gây ra gồm lượng tiền đổ vào chứng khoán nhiều trong khi số lượng chứng khoán còn ít, kiểm tra giám sát từ phía các cơ quan quản lý còn chưa chặt chẽ và thông tin không minh bạch và nhà đầu tư thiếu hiểu biết.

Các nguyên nhân theo quan điểm của ông Nguyễn Hồng Hải- Nguyên Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Đại dương bao gồm:

1. Thiếu công cụ để giám sát

Chúng ta chứng kiến nhiều vi phạm của các nhà đầu tư, nhiều vi phạm của các công ty chứng khoán mà báo giới đã nêu, như hiện tượng bán khống cổ phiếu, hiện tượng T+, hiện tượng thiếu tiền, thiếu cổ phiếu của các công ty chứng khóan tại trung tâm lưu ký, hay công ty chứng khoán tự động bán chứng khoán của khách hàng mà không được sự đồng ý… Ủy ban chứng khoán vẫn thiếu người, thiếu công cụ để kiểm tra giám sát những vi phạm, đồng thời ngay cả việc nắm thông tin về đòn bẩy mà khách hàng sử dụng, nguồn vốn từ các luồng nào đầu tư vào chứng khoán cũng là một khó khăn với Ủy ban chứng khoán, thiếu công cụ kiểm tra, giám sát nên cũng khó đưa ra được giải pháp để khách phục.

2. Thiếu quyền lực để can thiệp

Đây là lỗi mang tính cơ chế, Ủy ban chứng khoán cũng có nhiều lần nêu những khó khăn của mình khi mà họ là người giám sát và kiểm tra thị trường chứng khoán thường xuyên, nhưng khi có quyết định can thiệp vào thị trường thì lại phải thông qua cấp trên là Bộ tài chính, thị trường chứng khoán biến động nhanh, nhiều khi cần những phản ứng tức thời, với cơ chế như vậy nhiều quyết định sẽ bị chậm chễ.

3. Ngân hàng tham gia đầu cơ chứng khoán

Ngân hàng thương mại là nơi tập trung phần lớn nguồn vốn của xã hội, bằng các nghiệp vụ huy động nguồn vốn từ dân cư và các tổ chức, các ngân hàng sẽ sử dụng vốn này để phân bổ tới những đối tượng cần vốn hoặc tự mình đầu tư. Với một hoạt động đầu tư kinh doanh chứng khoán siêu lợi nhuận, năm 2006 và năm 2007 lượng vốn do các ngân hàng đổ vào để kinh doanh chứng khoán khá lớn, đó là chưa kể ngân hàng cũng đẩy mạnh hoạt động cho vay kinh doanh chứng khoán. Như vậy ngành ngân hàng đã góp phần tạo nên một luồng tiền lớn đổ vào chứng khoán bằng hoạt động đầu tư chứng khoán của mình.

4.Các tổng công ty, doanh nghiệp quốc doanh lớn nhà nước đầu tư trái ngành trái nghề

Các tổng công ty, doanh nghiệp quốc doanh lớn được thành lập để hoạt động trong một ngành nghề nhất định mà họ có thể mạnh, họ có lợi thế được cấp vốn và nắm một lượng vốn lớn của xã hội, cùng với cơ chế cho phép các tổng công ty và doanh nghiệp nhà nước lớn này được phép đầu tư đa ngành, đa nghề thì với với sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán, nhiều tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước đã bỏ một phần vốn của mình vào đầu tư trong lĩnh vực chứng khoán, do vậy lượng tiền chảy vào chứng khoán khá nhiều.

5.Nguồn vốn đầu tư nước ngoài đổ vào nhiều

Năm 2006, 2007 là năm Việt Nam được đánh dấu sự kiện được vào WTO, nguồn vốn kiều hối và vốn nước ngoài đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt nam tăng đột biến, với các nhà đầu tư nước ngoài và Việt kiều thì các thị trường mới nổi thường khá hấp dẫn đối với họ và là cơ hội kiếm tiền của họ khi mà tốc độ tăng giá nhanh và nhà đầu tư trong nước còn chưa thực sự chuyên nghiệp. Tuy nhiên, ngay cả nhà đầu tư nước ngoài và Việt kiều khi đầu tư họ vẫn chưa thực sự hiểu biết hết về thị trường và doanh nghiệp Việt Nam, họ cũng vẫn có những sự đầu tư theo phong trào, cảm tính hoặc thông tin mà họ nắm được, phân tích chưa thực sự chính xác. Chúng ta cũng thấy rất nhiều tổ chức, quỹ đầu tư nước ngoài có những nhận xét đánh giá rất trái ngược nhau về thị trường chứng khoán Việt Nam.

6. Sử dụng đòn bẩy tài chính cao

Năm 2009, các nhà đầu tư Việt Nam đã học được bài học về “ sử dụng đòn bẩy”, thuật ngữ “cháy tài khoản” được nhắc tới khá thường xuyên khi mà các công ty chứng khoán đã thực hiện các chính sách về tỷ lệ đòn bẩy cao để thu hút, lôi kéo khách hàng, có nhiều khách hàng đã sử dụng đòn bẩy cao gấp bốn, năm lần số tiền hiện có, việc sử dụng đòn bảy làm cho thị trường tăng giá bong bong khi mà phần lớn các nhà đầu tư đều sử dụng đòn bẩy, đến lúc thị trường đảo chiều thì các hoạt động cắt lỗ, xử lý tài khoản của các nhà đầu tư làm cho thị trường giảm điểm sâu và nhanh hơn rất nhiều so với việc dùng tiền túi của họ.

7. Lương thưởng lãnh đạo tài chính cao nhưng trách nhiệm với hậu quả thấp

Đã có thời kỳ các lãnh đạo các công ty chứng khoán, các ngân hàng thích thưởng cổ phiếu hơn tiền mặt, thưởng càng nhiều cổ phiếu càng tốt, hoạt động tự doanh được các công ty chứng khoán chú trọng hơn là môi giới và làm dịch vụ, các lãnh đạo mong muốn các hoạt động làm tăng giá cổ phiếu mà mình đang nắm giữ, lương thưởng cao dựa trên lợi nhuận công ty đạt được cũng dễ dẫn tới những hoạt động đầu cơ mạo hiểm và trong khi đó khi hậu quả thua lỗ xảy ra đối với cơ quan thì cùng lắm là lãnh đạo bị buộc thôi việc

8. Môi giới chứng khoán không nở rộ và ít bị kiểm soát

Cùng với sự phát triển nhanh, mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam thì hoạt động môi giới chứng khoán cũng nở rộ, phát triển nhanh chóng. Có đủ loại môi giới, có bằng cấp thì ít mà không có bằng cấp thì nhiều, phí hoa hồng cao đã làm cho họ tìm mọi cách để lôi kéo và thu hút khách hàng thậm chí có rất nhiều tư vấn sai lệch và gây thiệt hại cho khách hàng tuy nhiên họ cũng không hề bị cơ quan nào kiểm soát, và phải chịu trách nhiệm vì tư vấn của mình, khách hàng chỉ có cách duy nhất sau khi biết mình bị tư vấn sai thì không sử dụng dịch vụ nữa.

9.Thông tin không rõ ràng minh bạch

Các thông tin của các doanh nghiệp niêm yết không rõ ràng, minh bạch cũng là một trong những lý do tạo nên các cơn sốt ảo về chứng khoán, có hiện tượng câu kết giữa nội bộ lãnh đạo của doanh nghiệp niêm yếu với các “đội làm giá” để phối hợp tung tin, làm giá cổ phiếu doanh nghiệp theo kế hoạch, hoạt động này cũng chưa có các giải pháp để kiểm soát và hạn chế.

10. Nhiều nhà đầu tư không chuyên nghiệp, thiếu hiểu biết

Nguyên nhân cuối cùng là các nhà đầu tư không hiểu biết khi ra quyết định đầu tư, không dựa vào phân tích cơ bản, ít dựa vào phân tích kỹ thuật, mua bán theo tư vấn và “ xui bảo “ của người khác, nên họ rất dễ mất bình tĩnh khi thị trường xuống hoặc chủ quan khi thị trường tăng điểm. Chính những nhà đầu tư này thường là người thiệt hại nhiều nhất trên thị trường chứng khoán.

nguồn: kienthuckinhte.com

Một phần quan trọng trong bất cứ chiến lược đầu tư nào đó là xây dựng một phương pháp hiệu quả nhất khi bán cổ phiếu. Thoạt nghe có vẻ dễ dàng nhưng trên thực tế nhiều nhà đầu tư đã mắc phải các sai lầm khiến không ít lợi nhuận của họ tan biến thành mây khói.

Bán cổ phiếu là một bước đi bắt buộc trong quy trình đầu tư để thu lợi nhuận. Thật đáng tiếc, chúng ta không phải là những chiếc máy tính và khả năng tư duy phân tích của chúng ta có thể làm cho kết quả bán cổ phiếu tốt đẹp hơn hay tồi tệ hơn mức trung bình.

Sẽ có không ít lần bạn bán cổ phiếu quá sớm hay bán quá muộn vì chờ giá lên. Điều này cũng là bình thường khi các quyết định của bạn dựa trên kinh nghiệm hay cảm tính. Thậm chí không ít trường hợp mọi thứ sẽ tồi tệ hơn rất nhiều nếu các quyết định bán cổ phiếu bị nỗi sợ hãi của bạn ảnh hưởng.

Trên thực tế, rất nhiều nhà đầu tư đã bán cổ phiếu dựa nhiều trên yếu tố cảm xúc và do vậy đã mắc các sai lầm đáng tiếc. Hãy phân tích các sai lầm khi bán cổ phiếu dưới đây và chắc chắn bạn sẽ rút ra được nhiều bài học bổ ích:

1. Tiếp tục găm giữ những cổ phiếu bắt đầu thua lỗ

Về mặt tâm lý, sẽ rất khó cho các nhà đầu tư để bán cổ phiếu của mình khi giá bắt đầu giảm xuống. Lúc này, họ thường mong muốn chờ đợi cho đến khi giá cổ phiếu ít nhất quay trở lại với giá mua ban đầu để thu hồi vốn. Các nhà đầu tư vẫn cứ khăng khăng mình đúng và không chịu bán để giảm lỗ bởi trong suy nghĩ của họ một khi chưa bán thì chưa lỗ.

Tuy nhiên, điều đó có thể không bao giờ xảy ra hay phải mất một thời gian dài mới đạt được mục tiêu này. Rõ ràng, nạn không nên nắm giữ cổ phiếu trong một thời gian dài nếu chúng đang trên đà giảm giá. Nếu bạn bỏ lỡ mất mức giá tối đa, cổ phiếu sẽ chẳng mấy chốc rớt giá và bạn sẽ thua lỗ nhiều.

Nếu bạn cảm thấy rất chắc chắn về một cổ phiếu, bạn có thể giữ nó lâu hơn. Nhưng chúng ta không biết được bạn chắc chắn đến mức nào. Một điều chắc chắn duy nhất trên thị trường chính là sự bất ổn định.

Do vậy, hãy mạnh dạn nhìn thẳng vào khoản đầu tư và quan tâm tới việc bán cổ phiếu nếu bạn có thể tái đầu tư khoản tiền này cho những cổ phiếu khác tốt hơn.

2. Tiếp tục găm giữ cổ phiếu để thu về nhiều lợi nhuận hơn

Khi một cổ phiếu đột ngột tăng giá, bạn có thể lưỡng lự với việc bán nó, thậm chí cả khi bạn cảm thấy mức giá đã tăng quá cao và quá nhanh.

Sẽ luôn có khả năng rằng bạn bán cổ phiếu và sau đó giá tiếp tục tăng cao. Nhưng cũng không ít trường hợp đây là việc làm tốt nhất để bảo vệ các khoản lợi nhuận của bạn.

3. Không đặt ra các mục tiêu giá cả

Một cách để loại bỏ yếu tố cảm xúc ra khỏi thời điểm bán cổ phiếu đó là đặt ra các mục tiêu giá cao và giá thấp cho việc tái định giá khoản đầu tư.

Bạn không nhất thiết phải bán cổ phiếu khi giá tăng lên đến mục tiêu trên, nhưng ít nhất bạn nên xem xét lại cẩn thận khi đó. Việc tuân theo các quy tắc cố định cho việc bán cổ phiếu khi giá giảm xuống đến một tỷ lệ nhất định có thể giúp bạn ngăn ngừa những khoản thua lỗ đáng kể.

4. Cố gắng dự báo xu hướng thị trường

Rất khó để dự đoán chính xác khi nào thị trường đi lên và khi nào thị trường đi xuống, cũng như khi nào lên đến đỉnh và khi nào xuống đến đáy.

Thậm chí cả khi thị trường chứng khoán đi theo đúng những chiều hướng chung, cũng sẽ có những ngày lên cao và những ngày xuống thấp. Việc nỗ lực bán và mua cổ phiếu dựa trên những dự đoán về sự thay đổi từng ngày là vô cùng khó khăn.

5. Lo lắng quá nhiều về các khoản thuế

Thuế có thể lấy đi một lượng tiền đáng kể trong các khoản lợi nhuận của bạn. Thậm chí nếu các khoản đầu tư của bạn là dài hạn, thông thường các quy định về thuế thường ở mức 15% lợi nhuận thu về.

Tuy nhiên, việc tránh các khoản thuế có thể không phải là lý do tốt để tiếp tục giữ cổ phiếu trong danh mục đầu tư. Có nhiều chiến lược đầu tư phổ biến có thể được sử dụng để tránh các gánh nặng về thuế, nhưng thực tế không có nhiều việc bạn có thể làm nhằm loại bỏ hoàn toàn mức thuế phải chịu.

Do vậy, nếu đã đến thời điểm bán cổ phiếu, bạn nên quyết tâm thực hiện và đừng quá lo lắng về các khoản thuế.

6. Không quan tâm nhiều tới các khoản đầu tư của bạn

Danh mục đầu tư chứng khoán của bạn cần được đánh giá định kỳ theo những yếu tố cơ bản nhằm đảm bảo rằng bạn không bỏ lỡ mất các dấu hiệu cho thấy đã đến lúc để bán cổ phiếu. Một trong những lý do hợp lý để bán cổ phiếu đó là khi xuất hiện những thông tin xấu về công ty phát hành.

Bạn nên đánh giá lại khoản đầu tư của mình khi công ty thay đổi ban quản lý, khi công ty tuyên bố sẽ sáp nhập hay mua lại một công ty khác, khi các đối thủ cạnh tranh mạnh gia nhập thị trường và khi một vài nhà quản trị cấp cao bán ra một số lượng lớn cổ phiếu.

Tóm lại, dễ dàng thấy được những sai sót trên thị trường chứng khoán luôn xảy ra mặc dù không phải khi nào cũng là những sai lầm ngớ ngẩn. Điều quan trọng đối với một nhà đầu tư giỏi đó là phải biết loại bỏ yếu tâm lý cùng cái tôi cá nhân ra khỏi quá trình mua bán cổ phiếu, phải định trước mức giá bán để cứ thế mà thực hiện chứ không để tình cảm xen vào làm hỏng mọi việc.

Nguồn: businesspro.vn

Cạnh tranh giữa các doanh nghiệp không thể chỉ hiểu đơn giản qua việc cạnh tranh sống còn mà còn được hiểu như sự tăng trưởng và đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ để đáp ứng hơn nữa nhu cầu con người. Cạnh tranh là chìa khóa hướng tới sự phát triển xã hội hiện đại và là giải pháp để hướng tới mục tiêu mọi người cùng hưởng lợi.

Kể từ khi chính thức gia nhập WTO vào năm 2006, và sau khi trải qua giai đoạn khủng hoảng của nền kinh tế thế giới, nền kinh tế Việt Nam được kỳ vọng sẽ có những sức bật mạnh và bùng nổ nhu cầu trong thập kỷ tới. Việc tham gia của nhiều tổ chức, thành phần kinh tế chuyên nghiệp trong nước và nước ngoài làm tăng tính cạnh tranh trên thị trường Việt Nam.
Bài viết này bàn đến việc lựa chọn chiến lược kinh doanh như thế nào cho hiệu quả dưới góc độ kinh tế học.

Sự đa dạng của sản phẩm và nhu cầu thị trường

Từ bài học cơ bản về kinh tế của Adam Smith với lý thuyết “bàn tay vô hình”, trong đó mô tả cơ chế cạnh tranh về giá cho một loại sản phẩm duy nhất trong một thị trường đồng nhất, việc sản phẩm được bán với giá bằng chi phí sẽ cho doanh nghiệp lợi nhuận bằng 0.

Thực tế chứng minh rất nhiều trường hợp, trong đó cơ chế “bàn tay vô hình” không được áp dụng. Vì vậy, việc lựa chọn chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp tùy thuộc vào nhu cầu của thị trường, sự thay đổi, mục tiêu phát triển của mỗi doanh nghiệp.

Thị trường trong lý thuyết của Adam Smith được miêu tả là đồng nhất (homogenous) với cùng một mức độ nhu cầu của mọi người. Trong thực tế, nhu cầu của con người rất khác nhau, được quyết định bởi nhiều yếu tố như tuổi tác, giới tính, văn hóa, thu nhập… tạo nên một nhu cầu đa dạng trong thực tiễn.

Vì vậy, một sản phẩm không thể đáp ứng được tất cả những đòi hỏi đó. Do đó, doanh nghiệp cần lựa chọn cho mình một chiến lược đúng đắn để đáp ứng được nhu cầu thị trường và giảm thiểu sự cạnh tranh đơn giản về giá thông qua chiến lược cạnh tranh dựa trên sự khác biệt về sản phẩm, dịch vụ (differentiation).

Trong kinh tế học, doanh nghiệp có thể lựa chọn hai loại khác biệt là khác biệt dọc (vertical) và ngang (horizontal). Khi sản phẩm có sự khác biệt về chất lượng, những đặc tính chất lượng mà chúng ta có thể cân, đong, đo, đếm và so sánh được thì gọi là sự khác biệt dọc. Chẳng hạn, ô tô do Trung Quốc sản xuất thì thường không thể so sánh được với ô tô do Mỹ, Nhật sản xuất; hoặc dịch vụ trong một khách sạn 5 sao sẽ tốt hơn nhiều so với dịch vụ tại một nhà trọ dành cho sinh viên.

Ngoài ra, khi sản phẩm có những đặc tính khác biệt, nhưng sự cảm nhận về sự khác biệt đó là do nhu cầu, sự cảm nhận của từng nhóm khách hàng, hay đơn giản là do vị trí địa lý của sản phẩm đó. Chẳng hạn, chúng ta không thể nói chất lượng dịch vụ của hãng viễn thông này tốt hơn hãng viễn thông kia hoặc ngược lại. Tuy nhiên, có nhiều người ưa thích sử dụng dịch vụ của hãng này trong khi đó số khác lại chọn hãng kia.

Hoặc trên một con đường có hai cửa hàng bán cùng một loại kem. Nếu hai cửa hàng đó kinh doanh tại cùng một địa điểm, thì chúng ta quay trở lại trường hợp của Adam Smith, hai cửa hàng này sẽ đạt được lợi nhuận bằng 0 bởi khách hàng có thể lựa chọn bất kỳ hàng kem nào và do đó việc tăng giá sẽ không bán được hàng (chúng ta không xem xét trường hợp có sự cấu kết hay thông đồng giữa hai cửa hàng kem).

Thử tưởng tượng trong trường hợp hai cửa hàng kem đặt tại hai đầu của con đường đó. Lúc này cửa hàng kem có thể bán giá cao hơn trường hợp trước, bởi khách hàng không dễ dàng thay đổi nơi mua hàng vì như thế khách hàng sẽ phải mất chi phí di chuyển trên con đường đó.

Từ hai loại khác biệt về sản phẩm, dịch vụ ở trên, có thể thấy rằng việc cạnh tranh không nhất thiết phải giảm giá thành và trong rất nhiều trường hợp khách hàng mong muốn có sự khác biệt về sản phẩm hơn là sự khác biệt về giá. Do vậy, để thành công, doanh nghiệp cần phải hiểu được sự phân khúc thị trường (market segmentation) và việc cung cấp sản phẩm hay dịch vụ phải hướng tới những nhóm khách hàng nhất định.

Từ cạnh tranh tĩnh, hướng tới cạnh tranh động

Như đã đề cập ở trên, việc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp có thể được hiểu như là sự cạnh tranh tĩnh: cạnh tranh dựa trên sự khác biệt mà không xét đến chu kỳ sống của sản phẩm, dịch vụ. Hướng tới cạnh tranh động, doanh nghiệp cần có sự đầu tư thích hợp vào việc nghiên cứu và phát triển để tạo ra sản phẩm mới.

Trường hợp sản phẩm mới thay thế hoàn toàn sản phẩm cũ thì gọi là cạnh tranh hủy diệt (destructive competition) và doanh nghiệp thành công trở thành doanh nghiệp độc quyền và đạt được lợi nhuận cực đại (winner-take-all) cho đến khi một sản phẩm khác được tạo ra. Trong thực tế có rất nhiều phát minh, sáng chế đã thay thế các sản phẩm cũ như sự ra đời của máy tính cá nhân đã làm biến mất nhu cầu sử dụng máy đánh chữ; xe gắn máy ngày nay đã thay thế hoàn toàn những chiếc Mobilette của những thập kỷ trước.

Trong trường hợp cạnh tranh ít khắc nghiệt hơn và sản phẩm mới không thể thay thế hoàn toàn sản phẩm cũ, ít nhất trong một thời gian ngắn, hoặc có sự xuất hiện sản phẩm khác tương tự, có thể cạnh tranh với sản phẩm đó, doanh nghiệp tiên phong vẫn có thể được lợi từ bước đi chiến lược của mình (first mover advantages) như quá trình xây dựng thương hiệu, danh tiếng, tích lũy nguồn vốn, kiến thức thị trường nhiều hơn so với những đối thủ cạnh tranh khác ra đời sau.

Tất nhiên, việc đi tiên phong cũng có những rủi ro nhất định, và người đi sau có thể tránh được những rủi ro đó từ việc học hỏi kinh nghiệm của người đi trước. Do đó, một doanh nghiệp muốn thành công cần có chiến lược mạo hiểm nhưng khôn ngoan.

Ngoài ra, khi một doanh nghiệp đầu tư nhằm mục đích cung cấp một sản phẩm, dịch vụ trên một thị trường mới, chúng ta có thể nói doanh nghiệp đó cạnh tranh cho thị trường (compete for the market). Còn cạnh tranh trong thị trường (compete in the market) là cuộc đua của những doanh nghiệp tại thị trường cũ.

Chẳng hạn, thị trường cung cấp dịch vụ viễn thông 3G được kỳ vọng là cuộc đua cho thị trường mới, trong đó người sử dụng được hưởng dịch vụ viễn thông di động hiện đại với nhiều chức năng, ứng dụng mới như truy cập Internet, xem ti vi…

Ngược lại, hiện nay, sự cạnh tranh giữa các hãng viễn thông tại Việt Nam được hiểu là sự cạnh tranh trong thị trường. Các doanh nghiệp cố gắng cung cấp dịch vụ dựa trên công nghệ 2G hiện tại như dịch vụ chăm sóc khách hàng tốt hơn, giá cước hấp dẫn hơn…

Tóm lại, chiến lược cạnh tranh đa dạng và khôn ngoan sẽ đem lại lợi nhuận doanh nghiệp và cũng làm tăng sự thỏa mãn nhu cầu của thị trường. Đó chính là cách tốt nhất để mọi người cùng được hưởng lợi.

Nguồn: businesspro.vn

5 tập đoàn bao gồm Tổng công ty Công nghiệp ôtô Việt Nam (Vinamotor), Tổng công ty Công nghiệp tàu biển, Tổn công ty Thiết bị kỹ thuật điện, Thủy tinh và Gốm xây dựng, Tổng công ty Xây dựng Sông Hồng được Chính phủ cho thực hiện thí điểm thuê CEO. Tuy nhiên, duy nhất có Vinamotor đã tìm thuê được người. Còn 4 tập đoàn còn lại vẫn còn ngổn ngang những vướng mắc

Yếu và thiếu

Theo bà Nguyễn Thị Vân Anh, Giám đốc tuyển dụng nhân sự cao cấp của Navigos Group, hạn chế chủ yếu của nhân lực cao cấp (lãnh đạo tầm trung) của Việt Nam hiện nay chủ yếu là những kỹ năng mềm cần thiết để một người thành công trên cương vị lãnh đạo.

Cụ thể: kỹ năng ra quyết định, kỹ năng động viên và thúc đẩy cấp dưới làm việc, kỹ năng phân công công việc… Mặt khác, lực lượng nhân sự bậc trung và cao của Việt Nam hiện nay vẫn chưa được trang bị đầy đủ những kinh nghiệm thực tiễn về quản lý trong quá trình hội nhập.

Trong khi các doanh nghiệp tư nhân sẵn sàng bỏ ra hàng tỷ đồng để “săn nhạc trưởng” giỏi thì các doanh nghiệp Nhà nước vẫn tốn thời gian vật lộn với đề án thuê CEO. Theo ông Phạm Minh Huân, Vụ trưởng Vụ Tiền lương (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội), gốc của vấn đề là các doanh nghiệp Nhà nước chưa thật sự quyết tâm làm.

Cái vướng chung không phải là trả mức lương cao bao nhiêu mà là áp dụng cơ chế tuyển dụng mới, tổng giám đốc được trao quyền hành đến đâu? Bộ máy cũ phải thay đổi như thế nào? Mối quan hệ giữa chủ sở hữu và người làm thuê được phân định rạch ròi đến đâu? Bởi lẽ, để đạt được mục tiêu tăng lợi nhuận, tăng doanh thu thì “nhạc trưởng” được thuê phải có quyền quyết định vận mệnh của tổng công ty.

Bên cạnh đó, CEO đi thuê theo hợp đồng lao động đó làm chủ tài khoản, thì sẽ phải thế chấp như thế nào để hội đồng quản trị quản lý được tài sản Nhà nước đã được giao vào tay ông ta, nếu có vi phạm thì sẽ phải xử lý tranh chấp ở toà án nào…

Đây chính là những điểm khiến cho việc triển khai đề án thuê CEO quá chậm.

Vẫn tiếp tục xây dựng đề án

Bà Vân Anh cho rằng: “Ít nhất trong vòng 4 năm tới, Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục đối đầu với cảnh khan hiếm lao động cấp cao, bởi lẽ đào tạo khó mà sản sinh lập tức nguồn cung ứng lao động cấp cao để có thể đáp ứng được nhu cầu ngày càng gia tăng. Chính vì vậy, Việt Nam cần nguồn lực lao động nước ngoài để cải thiện nhanh chóng tình trạng thiếu nhân lực cấp cao hiện thời, điều này sẽ giúp cho Việt Nam trở nên cạnh tranh trên thị trường quốc tế”.

Mới đây, Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng vừa ký văn bản về việc xây dựng đề án tuyển dụng, ký hợp đồng đối với các chức danh lãnh đạo chủ chốt trong công ty nhà nước. Thời hạn cho việc thực hiện đề án và báo cáo với Phó thủ tướng trước ngày 1/10/2008.

Theo Vụ Tiền lương – Tiền công, sau khi thí điểm, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội sẽ nghiên cứu, đánh giá, rút ra những khó khăn và cho ra đời Đề án tổng thể về việc thuê CEO để trình Chính phủ. Những vướng mắc trên sẽ được nghiên cứu, lấy ý kiến cụ thể, kỹ lưỡng và giải quyết trong Đề án của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.

Trước mắt, nếu có thể, Bộ sẽ trình để Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định điều chỉnh lại việc thực hiện thí điểm của các tập đoàn, nhằm thống nhất các quan điểm triển khai của những đơn vị này.

Hiện nay, các tập đoàn đều tự xây dựng đề án thuê CEO của mình và trình Chính phủ. Tuy nhiên, tới đây, có thể Thủ tướng sẽ quyết định cơ chế lương riêng cho các CEO của các tập đoàn theo một hạn mức nhất định.

Thậm chí, tỷ lệ ăn chia trên lợi nhuận vượt định mức hàng năm do tập đoàn trả cho CEO cũng sẽ được khống chế mức trần.

Quản lý chiến lược đề cập tới nghệ thuật hoạch định kế hoạch kinh doanh tại mức cao nhất và hiệu quả nhất có thể. Đó là nhiệm vụ của các nhà lãnh đạo trong công ty. Quản lý chiến lược tập trung vào việc xây dựng một cấu trúc nền tảng vững chắc cho hoạt động kinh doanh của công ty, theo đó các vấn đề mới không ngừng được bổ sung thông qua những nỗ lực phối kết hợp của các nhân viên trong công ty.

Quản lý chiến lược có mối liên hệ mật thiết với việc trả lời ba câu hỏi then chốt sau:

Ø Mục tiêu kinh doanh của công ty là gì?

Ø Đâu là những cách thức hiệu quả nhất để đạt được các mục tiêu đó?

Ø Những nguồn lực nào sẽ cần đến trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ kinh doanh?

Việc trả lời câu hỏi thứ nhất yêu cầu ở bạn những suy nghĩ nghiêm túc về các mục tiêu sau cùng của bạn cho công ty là gì. Bạn đang nỗ lực những gì để đạt được mục tiêu đó? Bạn đang cố gắng tối ưu hoá hay khắc phục điều gì? Đâu là những kết quả hợp lý nhất mà công ty của bạn có thể mong đợi?

Quản lý chiến lược bắt đầu từ giai đoạn xây dựng các mục tiêu và xác định các nguồn lực, biện pháp cần thiết để thực hiệu các mục tiêu đã đề ra. Giai đoạn này còn bao gồm cả việc làm thế nào để thúc đẩy các quá trình cải tiến mẫu mã sản phẩm. Ví dụ, công ty A đặt ra chỉ tiêu doanh số bán ra hàng năm phải tăng được ít nhất là 15%. Đặc biệt, đối với những sản phẩm có mặt trên thị trường chưa quá 5 năm, công ty A đặt ra doanh số bán phải tăng lên 30% mỗi năm, đồng thời xác định tỷ lệ thành công của những mặt hàng mới thường là 90% chủ yếu là nhờ kế hoạch chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng cho việc tung ra các sản phẩm mới.

Việc đào sâu để tìm hiểu kỹ lưỡng về các mục tiêu cốt lõi của công ty có thể có một vài khía cạnh cạnh cần quan tâm:

Ø Đánh giá bao quát công ty với những công việc, nhiệm vụ chính sẽ được thực hiện bởi công ty, và công thức hoá cách thức công ty xem xét vai trò của mình trong những đánh giá tổng quan đó. Điều này thường được biết đến như bản tuyên bố nhiệm vụ.

Ø Thiết lập các mục tiêu để đáp ứng một vài nhu cầu chưa được quan tâm, nhìn nhận cả trong ngắn hạn và dài hạn về những công ty có thể đưa ra. Điều này thường được biết đến như bản tuyên bố viễn cảnh.

Ø Đặt ra các mục tiêu cho công ty, bao gồm cả các mục tiêu tài chính và mục tiêu chiến lược.

Một khi những bước đi trên được thực hiện, kế hoạch chiến lược nên bắt đầu xuất hiện – đặt ra chặng đường để trả lời câu hỏi thứ hai, hay “Làm thế nào để chúng ta hoàn thành các mục tiêu nhanh nhất và hiệu quả nhất?”. Giai đoạn hai của hoạt động quản lý chiến lược thành công sẽ vạch ra một kế hoạch để công ty hoàn thành những mục tiêu đã đề ra.

Trong giai đoạn này, một chuỗi các yêu cầu, mệnh lệnh nên được đặt ra, liên kết các nhân viên với những kỹ năng, kiến thức và kinh nghiệm thích hợp nhất với nhu cầu và mục tiêu kinh doanh. Từ đó, các trách nhiệm và nhiệm vụ nên được phân bổ trong toàn bộ chuỗi các yêu cầu, uỷ thác công việc cho những tập thể và cá nhân để các mục tiêu của công ty có thể được hoàn thành thông qua những nỗ lực phối kết hợp của toàn thể nhân viên. Điều này bao gồm truyền đạt các trách nhiệm và nhiệm vụ (những gì cần được hoàn thành, và kết quả việc thực hiện nhiệm vụ sẽ được đánh giá như thế nào) cho nhân viên.

Nhà quản lý chiến lược sẽ kiểm tra, theo dõi quá trình hoạt động của công ty thông qua việc thiết lập hệ thống thông tin quản trị, các tiêu chuẩn đo lường, đánh giá và thu thập các thông tin nhằm xử lý điều chỉnh các hoạt động của công ty sao cho quá trình thực hiện phù hợp với mục tiêu chung đã đặt ra. Để có thể thực hiện các điều chỉnh cần thiết, các nhà quản lý chiến lược luôn theo dõi các hoạt động đang diễn ra, so sánh kết quả với tiêu chuẩn. Chẳng hạn, để đạt được mục tiêu lợi nhuận, các nhà quản lý chiến lược phải luôn theo dõi sát các chi phí, nỗ lực giám sát chất lượng, cải tiến sản phẩm.

Bên cạnh đó, hoạt động quản lý chiến lược coi việc tổ chức trong công ty là quá trình gắn kết, phân công và phối hợp các nhân viên trong công việc nhằm thực hiện những mục tiêu đã được đặt ra; trong đó bao gồm tổ chức con người, tổ chức công việc, phân bổ các nguồn lực v.v…Chính nhờ chức năng này mà công ty quyết định được những nhiệm vụ nào cần phải hoàn thành, làm thế nào để kết hợp nhiệm vụ vào những công việc cụ thể; làm thế nào để phân chia công việc thành những công đoạn khác nhau tạo nên cấu trúc của công ty.

Cuối cùng, quản lý chiến lược đòi hỏi việc phân bổ một lượng thích hợp các nguồn lực tới các bộ phận khác nhau của công ty để những ai được phân công các mục tiêu cụ thể đều có những thứ họ cần nhằm hoàn thành nhiệm vụ giao phó. Công việc này bao gồm từ chỗ cung cấp cho các nhân viên những nguồn lực thích hợp tới việc thực thi các hệ thống mà tại đó nhân viên nhận được những đào tạo cần thiết, tất cả các quy trình công việc được kiểm tra, và tất cả các thông tin và dữ liệu đưa ra được lưu trữ. Để quản lý hoạt động kinh doanh một cách chiến lược và hiệu quả, từng cm của công ty bạn phải có các nhu cầu được đáp ứng theo nhiều cách khác nhau, vì thế tất cả các bộ phận có thể làm việc cùng nhau như một tập thể chức năng hoàn chỉnh.

Một khía cạnh quan trọng nhưng thường bị bỏ qua trong quản lý chiến lược đó là nhu cầu quản lý có kế hoạch lẫn không có kế hoạch. Các nhà lãnh đạo công ty phải chủ động thực thi những sáng kiến trong việc đặt ra cách thức công ty nên được vận hành và hoạt động như thế nào, nhưng họ cũng phải năng động phản ứng với các nhu cầu và đòi hỏi khi chúng phát sinh. Quản lý chiến lược không phải là một quy trình tĩnh. Thông thường, các kết quả ngoài dự đoán sẽ xảy ra sau đó (cả tích cực lẫn tiêu cực) và các nhà quản lý chiến lược phải có khả năng phản ứng với những sự kiện bất ngờ như vậy.

Có thể nói, quản lý chiến lược hiệu quả sẽ giúp công ty nhanh chóng phản ứng với các thách thức mới, đồng thời thay thế những ý tưởng và hoạt động đã lỗi thời bằng các quy trình giúp đáp ứng những nhu cầu mới phát sinh.

Khi đồng vốn của doanh nghiệp ngày càng được xã hội hóa, áp lực của công chúng cổ đông đối với thành tích của doanh nghiệp ngày càng tăng. Và đối với phần lớn cổ đông đại chúng thì thành tích hoạt động của doanh nghiệp cuối cùng được đo lường bằng mức cổ tức được chia cho mỗi cổ phần (EPS – Earning per share) hoặc là sự tăng giá của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.

Nhưng vì sợ tăng giá của cổ phiếu cũng phần lớn dựa trên EPS nên suy cho cùng điều mà cổ đông đại chúng mong muốn đối với kết quả hoạt động hàng năm của doanh nghiệp là một tỉ lệ chia cố tức cao. Xu hướng chia cổ tức cao của nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian gần đây cho thấy họ đã bị cuốn theo chiều gió đòi hỏi của công chúng với một mục tiêu kép, vừa quảng cáo hiệu quả của doanh nghiệp, vừa nâng giá cổ phiếu.

Chia cổ tức cao là một điều tốt, chúng tỏ doanh nghiệp đang làm ra tiền, nhưng không phải là điều tốt nhất. Doanh nghiệp Việt Nam, trước làn sóng cạnh tranh của hội nhập, cần có một tầm nhìn và một chiến lược dài hạn hơn. Từ một xuất phát điểm thấp, họ có thuận lợi là có thể phát triển nhanh hơn trong giai đoạn đầu. Sự tăng trưởng nhanh chóng của nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực sản xuất kinh doanh như ngân hàng, công nghệ thông tin, công nghiệp năng (cement, sắt thép), phân phối, dịch vụ… với tốc độ phát triển hai chữ số mỗi năm minh chứng điều này. Tuy nhiên, xét về đồng vốn, quy mô hoạt động, thị phần của sản phẩm, danh tiếng thương hiệu, họ vẫn còn quá bé nhỏ so với những chàng Goliath trong khu vực Đông Á và Đông Nam Á (Trung Quốc, ASEAN), và không thể so sánh với những ông khổng lồ đa quốc gia ở những nước công nghiệp phát triển.Những chàng David của Việt Nam cần phải mạnh mẽ hơn, được tích lũy trang bị tốt hơn về các mặt khi ra đấu trường quốc tế. Để làm được điều này, chính sách phân chia lợi nhuận của doanh nghiệp cần thay đổi tích lũy để tái đầu tư mở rộng sản xuất và thị trường cho sản phẩm phải là một sợ lựa chọn ưu tiên hơn thay vì chia cổ tức với một tỷ lệ cao.

Đây không phải là một sự chọn lựa dễ dàng. Đó là cuộc đấu tranh quyết liệt trong nội bộ cổ đông giữa lợi ích của người muốn bán trứng và người muốn nuôi gà và không phải lúc nào những người có tầm nhìn xa đều thắng. Đầu tư cho tương lai là một quyết định khó khăn vì đau tư cho tương lai đòi hỏi không nhũng sự chấp nhận hy sinh lợi ích hiện tại mà còn phải có một niềm tin vào sự thành công lớn hơn trong tương lai, một niềm tin chắn chắn rằng đó không phải là một việc thả mồi bắt bóng. Sự lựa chọn hướng về tương lai của các doanh nghiệp là kết quả của một sự đồng thuận xã hội, không chỉ là vấn đề của một doanh nghiệp. Nếu các doanh nghiệp cùng nhau hướng về đầu tư cho tương lai, đó là vì toàn thể cộng đồng muốn như thế. Khi đó, đa số các cổ đông sẽ biểu quyết cho một chiến lược tích lũy dài hạn thay vì biểu quyết cho việc phân chia cố tức theo một tỷ lệ cao. Nền văn hóa ăn xổi ở thì sẽ chấm dứt để nhường chỗ cho một nền văn hóa mới được hình thành. Đó là nền văn hóa hướng về tương lai, với một sự tự tin mãnh liệt rằng Việt Nam cũng sữ xây dựng được những doanh nghiệp hùng mạnh như những nước công nghiệp phát triển khác và trở thành cường quốc kinh tế như họ, bằng cách tích lũy tái đầu tư ngay từ lúc này…

EPS là một yếu tố quan trọng nhưng không phải là tất cả. Giá trị cố phiếu (P) còn được hình thành bởi nhiều yếu tố khác, có những yếu tố phi vật chất. Khi lợi nhuận được tích luỹ thay vì mang đi chia, phần giá trị tăng thêm cho cổ phiếu vẫn còn đó. Quan trọng hơn, phần tích luỹ đó lại có thể sinh sôi, không chỉ dưới dạng tài sản vật chất mà còn phi vật chất. Việc cải tiến quy định công nghệ sẽ nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá thành và mở rộng thị phần cho sản phẩm. Nhiều người tiêu dùng hơn, trong nước cũng như ngoài nước, sẽ nhận biết sản phẩm của doanh nghiệp. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp gia tăng và giá trị thương hiệu của doanh nghiệp cũng gia tăng. Những điều đó, vào tay của những nhà tài chính chuyên nghiệp, đều có thể tính bằng tiền. Cuối cùng, ai cũng sẽ nhận ra rằng, một đồng tiền tích lũy cho tái đầu tư sẽ có hiệu quả làm tăng giá cổ phiếu cao gấp nhiều lần đồng tiền được mang ra chia. Chắc chắn cô bán sữa Perrette trong truyện ngụ ngôn của La Fontaine sẽ không thực hiện được giấc mơ làm giàu trong mơ của cô nếu cô chỉ nghĩ đến việc mua trứng để ăn thay vì để ấp ra một bầy gà xinh đẹp.

Khi phân tích chỉ số P/E của các doanh nghiệp Nhật Bản vào thập niên 1980, kinh tế gia người Mỹ Lester Thurow ngạc nhiên khi nhận thấy rằng giá cổ phiếu (P) của doanh nghiệp Nhật rất cao trong khi mức cổ tức lại rất thấp, gần như bằng không. Ông gọi nghịch lý này là một (vạn lý trường thành cua nền kinh tế Nhật và nhận ra rằng nó rất có hiệu quả nhằm ngăn chặn sự xâm nhập vào doanh nghiệp Nhật của đồng vốn Tây phương vốn luôn luôn chạy vào nơi có lãi suất cao. Nhưng ông lại thấy rằng đây là một ưu điểm đặc biệt. Các doanh nghiệp Nhật đã sử dụng gần như toàn bộ lợi nhuận của doanh nghiệp để tái đầu tư nhằm làm tăng năng lực cạnh tranh toàn cầu của họ và thực hiện một chính sách chinh phục thị trường đáng sợ. Nền văn hóa tối đa hóa thị phần của doanh nghiệp Nhật đã có thời kỳ vượt trội nền văn hóa tối đa hóa lợi nhuận của Mỹ và Tây phương. Kinh nghiệm của doanh nghiệp Nhật có thể là một bài học đáng suy nghĩ cho những doanh nghiệp Việt Nam trước cửa biển hội nhập, khi chuẩn bị tham gia cuộc đánh bắt lớn trong một đại dương đầy sóng dữ của cạnh tranh.

Không một ai công khai thú nhận việc tổ chức một đợt “đầu cơ xuống giá” khi việc chủ tâm thao túng thị trường giá cổ phiếu được coi là phạm pháp. Tuy nhiên, vừa có một số nghiên cứu từ các trường đại học nhằm giải thích động lực của việc này.

Nghiên cứu quan trọng của họ đã làm sáng tỏ được ảnh hưởng qua lại giữa giá trị kinh tế thực của một công ty và giá cổ phiếu của nó, bằng việc chỉ ra được những người giao dịch chứng khoán chủ tâm hướng cho giá thị trường cổ phiếu đi xuống để có thể ngầm phá hoại tình hình hoạt động của công ty, cũng như làm cho giá cổ phiếu bị sụt giảm trong tương lai theo một chu trình luẩn quẩn.

Cái chúng tôi chỉ ra ở đây đó chính là nhờ việc bán cổ phần mà bạn có được một sự tác động thực tế vào công ty. Nhưng việc kết nối với giá trị thực lại là một việc hoàn toàn khác. Đó chính là yếu tố quyết định. Khi mục đích là để phá hoại công ty, khi những người giao dịch chứng khoán không có cùng khả năng để tạo được một vòng phản hồi nhằm hướng cho giá cổ phiếu tăng lên.

Mục đích của hành động này chỉ là trục lợi, bởi khi một người giao dịch chứng khoán vay được cổ phiếu của một người môi giới thì họ sẽ bán chúng và hy vọng trả lại khoản nợ đó bằng cổ phiếu đã được mua lại sau khi bán để ăn chênh lệch. Mà hành động trục lợi này có lãi chỉ khi giá thị trường cổ phiếu đi xuống – tức là bán ra thì cao và sau đó mua vào thì thấp. Và nếu giá tăng lên thì anh ta phải mua những cổ phiếu thay thế nhiều hơn những cái mà anh ta đã bán.

Dàn xếp việc định giá cổ phiếu

Sự kết nối giữa giá cổ phiếu của một công ty với giá trị thực của nó không hề khít nhau như nhiều người vẫn nghĩ. Các công ty bán cổ phần ra thị trường để có thêm vốn. Vì thế, một khi các cổ phiếu được lưu thông thì giá của nó có xu hướng tăng hay giảm đều phản ánh được lợi nhuận của công ty đó là nhiều hay ít, nhưng có những động lực khác lại hấp dẫn hơn nhiều – cũng là xu hướng chung trong thị trường hoặc kinh doanh – đó là việc thực hiện của công ty đều liên quan tới các đối thủ cạnh tranh của nó, và như vậy, sẽ có một sự đầu cơ về chiến lược hoạt động của công ty ra sao để sản phẩm và tính cạnh tranh sẽ có tác động đến doanh thu sau này.

Lúc này các nhà đầu tư nhiệt tình có thể đẩy giá cổ phiếu lên cao cho dù không hề có bằng chứng chắc chắn nào doanh thu sẽ tăng. Nhưng lúc sau thì chính cảm tính của nhà đầu tư lại có thể quay ngược lại, dẫn tới việc giá cổ phiếu đi xuống cho dù công ty đó hoạt động hoàn toàn tốt như thường.

Do mối quan hệ giữa việc thực hiện hoạt động kinh doanh của một công ty với giá cổ phiếu có thể quá lỏng lẻo cho nên nó sẽ kéo dài cảm giác rằng số phận của cổ phiếu không nhất thiết phải có bất kỳ ảnh hưởng trực tiếp nào đến giá trị kinh tế thực của một công ty, điều luôn được đánh giá bằng những thứ như tài sản và doanh thu của công ty đó.

Và rõ ràng là những kẻ đầu cơ có thể dàn xếp để đẩy cho giá cổ phiếu xuống với một mục đích trục lợi, nhưng theo một số quan điểm của những người giao dịch chứng khoán khác – hoàn toàn tin vào tình hình hoạt động bình thường của công ty – đều nhìn thấy các cổ phiếu như một sự mặc cả và nhu cầu cao hơn sẽ làm cho giá cổ phiếu ổn định hay tăng lên. Vì thế mà một đợt đầu cơ xuống giá sẽ không có tác động lâu dài. Nhưng nếu việc rớt giá cổ phiểu được gây ra bởi một đợt đầu cơ xuống giá gây ra sự thiệt hại về kinh tế thực sự cho công ty thì các nhà đầu tư khác sẽ ngay lập tức bán tháo cổ phiếu, và chính điều này gây ra một chu trình luẩn quẩn về việc rớt giá cổ phiếu cũng như sự thiệt hại về kinh tế sẽ khiến cho đợt đầu cơ xuống giá đó thu được nhiều lợi nhuận hơn.

Vậy thì, nếu sự hiểu biết đặc biệt này nhận thấy kế hoạch chi tiêu của công ty đó sẽ làm việc tốt thì người đầu cơ đó sẽ mua cổ phần và nhu cầu của anh ta sẽ thúc đẩy giá cổ phiếu lên. Còn nếu sự hiểu biết đặc biệt này nhận thấy kế hoạch chi tiêu sẽ thất bại, anh ta sẽ bán lại cổ phần và chính cái nhu cầu bị giảm đi này sẽ đẩy cho giá cổ phiếu xuống. Và cho dù có bằng cách nào thì sự hiểu biết của người đầu cơ này đều được phản ánh bằng giá cổ phiếu.

Một yếu tố vào quan điểm truyền thống đối với thị trường này. Đó là công ty xem xét kỹ việc thay đổi giá cổ phiếu như một tín hiệu đánh giá thị trường về triển vọng của kế hoạch chi tiêu của công ty. Và nếu giá cổ phiếu rớt xuống thì việc đánh giá sẽ trở thành vô nghĩa và công ty có thể phải từ bỏ kế hoạch này.

Quay lại vấn đề lúc trước thì người đầu cơ kia cũng đang đưa ra một quyết định theo sự đánh giá của riêng anh ta đối với kế hoạch chi tiêu này. Thế nhưng dù một kẻ đầu cơ chỉ là một người không có sự hiểu biết đặc biệt về kế hoạch đó thì vẫn có thể khai thác được quá trình này nhằm chủ tâm định hướng cho giá cổ phiếu đi xuống.

Giảm giá trị của công ty

Trong nhiều trường hợp, các thương vụ quan trọng vẫn được thực hiện thông qua những người tạo lập thị thường, những người có thể mua hay bán chính những cổ phần của riêng họ đang sở hữu. Người tạo lập thị trường này thường đưa ra một giá dựa trên sự đánh giá của họ về thị trường và họ sẽ quyết định mua hoặc bán theo đặt hàng từ một người đầu cơ cho dù đó là người có biết rõ được đôi điều về công ty đó hoặc không hề biết chút gì. Nhưng nói chung, những người giao dịch chứng khoán có kiến thức thường đóng góp cho thị trường này rất hiệu quả bằng cách đảm bảo rằng giá cổ phiếu luôn phản ánh một cách đúng đắn các giá trị của công ty. Và chính việc truyền được niềm tin cho thị trường mà sự hiệu quả này luôn hướng cho giá cổ phiếu tăng lên.

Nhưng theo ví dụ của các tác giả thì khi người đầu cơ bán cổ phiếu cho người tạo lập thị trường là chỉ vì mục đích trục lợi chứ không hề có sự thấu hiểu tình hình. Hơn nữa, việc anh ta bán ra thực sự là làm giảm hiệu quả của thị trường, mở rộng các hướng cho giá cổ phiếu bị sụt giảm và thu được khoản lợi nhuận trước mắt.

Bên cạnh đó, người đầu cơ có thể thực hiện đươc rất nhiều phi vụ trục lợi như vậy để hướng cho giá cổ phiếu xuống. Việc nhìn thấy sụt giảm giá cổ phiếu như một lá phiếu dành cho việc không còn sự tin tưởng, đồng nghĩa là công ty sẽ phải bỏ lại kế hoạch chi tiêu của nó, bị thất thu do mất đi lợi ích mà dự án đó đáng ra mang lại cho nó và cũng vì thế mà gây ra cho giá cổ phiếu bị rớt xuống trong tương lai.

Các tác giả viết rằng thông thường, đây là quyết định sai lầm và chính nó sẽ làm giảm bớt giá trị của công ty đó. Mà điều này có thể khiến cho người đầu cơ kiểm soát được vị thế tạm thời lúc đó của anh ta về việc bỏ ra chi phí thấp hơn nhưng vẫn thu được lợi nhuận. Và để đúng với bản chất của chiến lược này, chúng tôi coi nó như sự thao túng.

Tất nhiên, việc hết sức quan trọng là để không một ai biết người đầu cơ định sẽ làm tiếp điều gì, nếu ai ai trên thị trường cũng đều biết rằng mục đích ngăn cản của kẻ đầu cơ là để thao túng cổ phiếu thì nó sẽ không hề có tác dụng. Việc thiết yếu nữa đó là những người khác tham gia vào thị trường này đều cho rằng người thao túng thường dựa vào những quyết định dựa trên sự thấu hiểu tình hình của anh ta cho dù có thể anh ta chẳng biết chút gì.

Và khi việc thao túng này xuất hiện nó sẽ khiến cho giá cổ phiếu chao đảo, mà đó là điều có ảnh hưởng tới quyết định của công ty xem liệu có nên tiếp tục với dự án chi tiêu của nó hay không. Điều này chỉ có thể xảy ra nếu thỏa mãn ba điều kiện:

1. Giá trị của dự án chi tiêu đó không được quá cao.
2. Phải có được một bản thỏa thuận tốt về tình hình không rõ ràng về việc làm sao mà dự án đó dừng lại.
3. Công ty phải có được sự phản hồi tích cực từ các thị trường tài chính về triển vọng của dự án đó.

Chính thế cuối cùng, chúng tôi thấy rằng sự thao túng sẽ trở thành lợi nhuận chỉ khi nó thông qua được những đơn đặt bán ra. Đấy là bởi vì có hai nguồn lợi nhuận đằng sau chiến lược thao túng đó … không thể tạo được lợi nhuận với những đơn đặt mua vào.” Và các giáo sư giải thích rằng: người đầu cơ không hề có sự thấu hiểu về tình hình của công ty sẽ giả định nó có giá trị thấp hơn giá thị trường phản ánh, vậy là anh ta sẽ có một sự động viên để bán ra hơn là mua vào.

Tương tự, một người đầu cơ đang hoạt động mà không có một chút kiến thức chuyên môn nào cũng sẽ tạo ra những điều thiếu hiệu quả tương ứng làm cho giá cổ phiếu bị sụt giảm về sau. Và để có được lợi nhuận dựa trên việc sụt giá cổ phiếu, người đầu cơ này phải sử dụng những phi vụ bán ra nhanh bởi anh ta sẽ bị mất tiền nếu anh ta lại mua vào cổ phiếu.

Như vậy, điều cốt yếu đối với sự thao túng đó chính là sự kết nối giữa giá cổ phiếu với giá trị thực của công ty. Thế nên, theo truyền thống, mọi người đều nghĩ những thị trường tài chính dường như không có ảnh hưởng gì tới công ty. Nhưng hoàn toàn đó lại không phải là sự thật.

Họ làm quen với việc mua bán cổ phiếu thông qua các nhà đầu tư cũ có một ít kinh nghiệm, thậm chí nhiều nhà đầu tư do không am hiểu về thị trường nên thường mua – bán theo phong trào chứ không hề biết gì về chất lượng cổ phiếu.

Họ thường mua CP khi thị trường đang trong giai doạn nóng bỏng, đến lúc thị trường trở lạnh, họ rất dễ hoảng loạn, bán tháo số CP nắm giữ để rồi hứng chịu một khoản thua lỗ. Đó là câu chuyện rất điển hình về những nhà đầu tư mới vào nghề.

Đầu tư chứng khoán về cơ bản là một quá trình bao gồm 4 bước như sau:

Bước 1: Chọn lựa cổ phiếu

Bước đầu tiên trong việc chọn lựa một CP là bắt đầu theo dõi diễn biến các CP. Đặt một CP vào danh sách theo dõi (Watch list) sẽ làm tăng sự chú ý của bạn đối với CP đó. Thật hiếm khi bạn tìm được một CP nào đó rồi mua ngay tức thì. Một danh sách quan sát là mấu chốt để lựa chọn CP thành công.

Nếu bạn theo trường phái phân tích kỹ thuật, thì khi đó diễn biến giá CP là lý do chính của việc lựa chọn một CP đó để theo dõi.

Còn nếu bạn theo trường phái phân tích cơ bản, thì tin tức về thu nhập hay bất kỳ một tin tức nào khác về công ty lại là lý do chính để bạn quan tâm đến CP này. Một khi CP đã nằm trong danh sách theo dõi, bạn có thể so sánh diễn tiến giá cả của CP đó với diễn tiến giá cả của các CP khác. Bạn cũng có thể tìm thấy các thông tin khác liên quan đến CP đó nhằm giúp bạn có cơ sở để ra quyết định.

Nhà đầu tư theo trường phái phân tích kỹ thuật có thể quan tâm đến việc tìm kiếm các thông tin có tính kỹ thuật về CP. Liệu CP có diễn biến giá cả giống như trong quá khứ không? Xu hướng giá CP trong 13 tuần, 26 tuần hay 52 tuần gần đây nhất là đi lên hay đi xuống? So với lúc bắt đầu được đưa vào danh sách, CP đó tăng hay giảm bao nhiêu phần trăm?

Nhà đầu tư theo trường phái phân tích cơ bản sẽ tìm kiếm tin tức, các bản bảo cáo thu nhập, báo cáo ngành hay báo cáo của nhà phân tích nhằm tìm kiếm thông tin. Tuy nhiên, khi chọn lựa CP để theo dõi, cách tốt nhất là các nhà đầu tư nên kết hợp các thông tin về phân tích cơ bản lẫn phân tích kỹ thuật để xem liệu CP đó có đáng được theo dõi hay không.

May mắn lắm bạn cũng chỉ chọn được 2 đến 3 CP tốt trong số 10 lần chọn. Bởi vậy, bạn đừng ngạc nhiên khi thấy các CP giảm giá sẽ chiếm đa số trong danh sách theo dõi. Cần lưu ý rằng, chỉ nên đưa những CP tốt nhất trong danh sách theo dõi vào danh mục đầu tư của bạn.

Bước 2: Chấp nhận vị thế

Chấp nhận vị thế là công việc khá đơn giản, bạn chỉ cần liên hệ với nhà môi giới và thực hiện giao dịch. Tuy nhiên cũng cần lưu ý một số điều. Trước tiên là loại giao dịch mà bạn thực hiện: đoản hay trường (short or long). Mặc dù xu hướng chung của giá CP là di lên nhưng bất kỳ ai dã từng mắc phải một vị thế thua lỗ đều có thể hiểu rằng, trong ngắn hạn CP có nhiều khả năng đi xuống hơn là đi lên. Nhìn chung, bạn nên tránh nhưng vị thế đoản (vị thế bán non). Chúng ngốn rất nhiều thời gian và công sức nhưng cơ hội dành cho vị thế đoản lại rất hiếm hoi. Nếu bạn thực hiện vị thế đoản, bạn cần phải giám sát vị thế đó cẩn thận gấp đôi so với vị thế trường.

Kế đến là việc chọn lựa nhà môi giới. Nếu bạn là một nhà đầu tư tư nhân bạn có lẽ chỉ cần đến một nhà môi giới phần dịch vụ (discount broker). Đây là nhà môi giới cung cấp dịch vụ cơ bản nhất cho bạn, tức là chỉ thực hiện lệnh giúp bạn và ăn hoa hồng.

Bước 3: Giám sát vị thế

Giám sát các vị thế đã thực hiện là phần quan trọng nhất của quá trình đầu tư. Tất cả những thông tin và sự điều tra nghiên cứu đưa bạn đến chỗ ra quyết định giao dịch. Giám sát vị thế là lúc bạn theo dõi và đánh giá quyết dịnh đầu tư của mình. Khi vị thế đó nằm ở vị trí bấp bênh giữa lỗ và lãi, bạn cần phải hết sức chú ý đến những vị thế này. Khi CP mà bạn chọn tăng giá đều đều và bạn có cơ sở để tin rằng, đó là CP tốt thì bạn nên tính đến chuyện mua thêm CP này. Nếu CP mà bạn chọn giảm giá liên tục bạn cũng nên cân nhắc bán đi CP đó nhằm hạn chế thua lỗ.

Bước 4: Kết thúc vị thế

Nhà đầu tư thường bán CP khi giá CP đạt đến mức giá mục tiêu (target price) hay CP không diễn biến theo như mong đợi của anh ta. Tuy nhiên, rất nhiều nhà đầu tư không biết bán khi nào và bán như thế nào để kết thúc một vị thế và mang lại kết quả tốt nhất. Thông thường, bạn nên bán CP khi những nhân tố cơ bản cho thấy sự sa sút đáng kể, chắng hạn như, thu nhập và lợi nhuận công ty giảm sút trong nhiều năm liền, thị phần thu hẹp dần do cạnh tranh gay gắt hay nội bộ ban giám đốc luôn lục đục…

Trong bất kì hình thức đầu tư nào cũng luôn luôn tồn tại sự đánh đổi rủi ro hoặc lợi nhuận. Điều này có nghĩa là sự mạo hiểm càng lớn, bạn sẵn sàng chấp nhận rủi ro càng cao thì khoản lợi nhuận tiềm năng cũng sẽ cao hơn nhiều. Đó đơn giản chỉ là phần thưởng xứng đáng cho những người dám đặt nguồn vốn của mình vào những kết quả không biết trước.

Một cách dễ hiểu, mức độ rủi ro và tỉ suất lợi nhuận là hai đại lượng tỉ lệ thuận.

Bằng việc kết hợp một cách linh hoạt các nguồn thông tin trên thị trường và những mẹo vặt dưới đây, bạn sẽ chắc chắn tránh được nguy cơ mất hết vốn liếng và thậm chí có thể thu được lợi nhuận cao hơn từ đầu tư chứng khoán.

1. Tuân theo nguyên tắc 2%
Không bao giờ đầu tư quá 2% số vốn của bạn cho một dự án. Với các tài khoản có giá trị nhỏ hơn từ 5000 đô đến 10000 đô, tỉ lệ này có thể cao hơn một chút.

2. Lệnh Stop Loss Order – người bạn thân thiết
Đây là một trong những lệnh quan trọng nhất cho bất kì giao dịch nào. Nếu nhà môi giới bạn đang sử dụng không có lệnh này, hãy đừng chần chừ trong việc thay ngay người khác. Stop loss order là mệnh lệnh cho phép bạn bán tự động nếu cổ phần rớt hơn mức mà bạn chấp nhận.

Hãy nhớ luôn sử dụng lệnh Stop Loss Order để bảo vệ nguồn vốn cũng như lợi nhuận của bạn khi bạn tham gia bất kì một vụ đầu tư nào. Trên thực tế đa số các nhà đầu tư đều không biết dừng lại một cách hợp lý theo đúng nghĩa. Bất kì ai chỉ dừng việc mua bán trên thị trường khi đã đến sát mức nguy hiểm sẽ nhanh chóng bị loại khỏi trận đấu cam go này.

Các lệnh Stop Loss Order phải đi trước ít nhất hai bước so với mức giá hiện tại trên thị trường. Điều này được tiến hành dựa trên những tính toán nhờ vào khung thời gian biến động của cổ phiếu đó.

Nếu bạn tiến hành giao dịch dựa trên số liệu theo ngày, hãy lấy số liệu tổng hợp theo tuần làm thước đo để xác định mức giá “dừng chân” cho lệnh Stop Loss Order của mình.

Rất nhiều nhà đầu tư đặt lệnh này nhưng rồi lại lấn cấn với những khoản thua lỗ. Họ liên tục thay đổi mức giá (stop) cho lệnh trong khi thị trường đã đến rất gần. Mức stop cũng phải được sử dụng sao cho bạn vẫn giữ được vị trí có lợi của mình.

Trên thị trường thường xuyên biến động theo xu hướng, bạn cũng nên di chuyển mức stop theo xu hướng của thị trường bởi điều này chắc chắn sẽ đem đến cho bạn một khoản lợi nhuận nhất định.

Ngay cả khi bạn không thích sử dụng lệnh Stop Loss Order, hãy luôn tự xác định trong đầu một mốc cụ thể mà nếu thị trường xuống đến đó, bạn sẽ rút lui khỏi thị trường.

3. Không bao giờ mua quá nhiều (over trade)
Rất nhiều nhà đầu tư over trade trong khi tài khoản có giới hạn. Các nhà đầu tư thường có xu hướng thích có những khoản đầu tư quá lớn so với khả năng tài chính thực tế của họ và thường xuyên giao dịch quá tầm quy mô tài khoản họ có.

4. Bảo vệ lợi nhuận
Không bao giờ được để lợi nhuận biến thành thua lỗ. Ngay khi giao dịch của bạn đem về lợi nhuận, hãy nhớ đến lệnh Stop Loss Order để “khóa” khoản lợi nhuận đó lại.

5. Tránh xa những kẻ thất bại trên thị trường
Rất nhiều nhà đầu tư không thèm quan tâm đến những khoản thua lỗ “nho nhỏ” cũng như không chịu thừa nhận họ đã có quyết định sai lầm. Nhiều người thường cố bám giữ lấy cổ phiếu của những kẻ “hơi hơi” thất bại đó trong hi vọng. Kết cục là khi những thua lỗ của các công ty kia thực sự không còn “nho nhỏ”, họ phải đối mặt với những thua lỗ khổng lồ của chính mình.

6. Đi theo trào lưu
Hãy đi theo một cách hợp lý những trào lưu trên thị trường trên cơ sở bạn có thông tin thật sự, chứ không phải chỉ là “a dua”. Chỉ ngừng đi theo thị trường khi bạn chắc chắn rằng xu hướng đó đã qua đi.

7. “Khi nghi ngờ, hãy rút lui” (When in Doubt, Get Out)
Khi bạn không chắc chắn về tình hình thị trường, hãy nhanh chóng rút lui một thời gian. Đó là cách nhanh nhất để đảm bảo một khoản lợi nhuận vừa phải và cũng tránh một khoản thua lỗ nặng nề hơn.

8. Hãy quan tâm đến khối lượng cổ phiếu
Hãy tránh xa những thời điểm thị trường đang trì trệ hoặc đang biến động. Đừng lao vào những thị trường đang có khối lượng cổ phiếu tăng giảm ít nhất 100.000 theo ngày. Những thị trường này sẽ chỉ dẫn đến sự biến động giá cả thất thường, sự hạn chế trong hoạt động.

9. Đa dạng hóa
Đã bao nhiêu lần bạn được nghe nhắc đến từ này? Luôn nhớ đa dạng hóa các khoản đầu tư và danh mục đầu tư là điều bắt buộc với mọi nhà đầu tư.

10. Mở một tài khoản thặng dư
Đây là một trong những mẹo quan trọng nhất. Khi bạn thu được một vài khoản lợi nhuận nhất định, hãy đưa chúng vào đây và chỉ sử dụng chúng trong trường hợp khẩn cấp.

Tuy nhiên nếu như những nhà kinh doanh chứng khoán không biết nghi ngờ thì những yếu tố trên cũng sẽ chỉ là đống phế thải trong tay họ. Họ sẽ không hơn gì một người có vấn đề về tâm thần hay một kẻ thích tự hủy diệt.

Không may là rất nhiều nhà đầu tư vẫn chìm đắm trong câu chuyện thần thoại: Chỉ cần có một hệ thống tốt là họ có thể trở thành một nhà đầu tư xuất sắc.

Các yếu tố hết sức quan trọng để thành công trong đầu tư được đưa ra dưới đây đều xuất phát từ khía cạnh tâm lý và cách cư xử

. Kinh nghiệm đã dạy cho các nhà kinh doanh chứng khoán chuyên nghiệp một bài học để đời: Những yếu tố giữ vai trò quan trọng để có được thành công trong đầu tư chứng khoán

1. Sự thờ ơ
Để có thể thu lời từ khoản đầu tư của mình, bạn nhất thiết phải trở nên thờ ơ tuyệt đối với công việc kinh doanh chứng khoán của mình. Bởi đôi khi, người khác sẽ len lỏi trên con đường thành công của họ bằng cách ném những chướng ngại vật ‘xúc cảm” sang con đường của bạn.

Những chướng ngại vật “xúc cảm” sẽ bao trùm lên khả năng phán đoán của bạn. Và hầu như chắc chắn, nó sẽ là tảng đá khổng lồ chen ngang giữa bạn và thành công của bạn.

Cũng giống như một bác sĩ phẫu thuật đối với bệnh nhân, một nhà đầu tư không được có liên hệ xúc cảm với những giao dịch của mình, hay nói đúng hơn, đó là sự gắn bó đến mức ám ảnh với ý nghĩ phải thành công. Hãy luôn giữ cho bạn đừng quá quan tâm đến những phi vụ giao dịch của bạn…Làm được như vậy, bạn đang đến gần hơn với thành công.

2. Sự bền bỉ
Rất hiển nhiên, kẻ thường lẩn trốn không bao giờ có thể trở thành một nhà đầu tư thành đạt bởi những người đó chẳng bao giờ có thể tham gia vào các sàn đấu chứng khoán nơi luôn luôn ngập tràn những biến động lớn. Một nhà đầu tư thật sự thành công là người luôn trong tư thế sẵn sàng quay trở lại sàn đấu sau một thất bại hay sau cả một chuỗi thất bại.

3. Đầu óc thực tế
Các nhà đầu tư phải luôn giữ vững được thái độ thực tế để có thể đi đến thành công trong một môi trường thường xuyên biến động theo kì vọng. Thế nhưng điều ngược lại có vẻ thường xảy ra hơn. Phần đông nhà đầu tư trên thị trường rất hay có những kì vọng phi thực tế về lợi nhuận họ sẽ đạt được.

Những giấc mơ làm giàu hay được nắm giữ những cổ phiếu hoặc tài sản mà bạn tin tưởng về lợi nhuận khổng lồ trong tương lai sẽ chỉ khiến bạn tự hủy diệt mình. Chúng sẽ chỉ đưa bạn rời xa khỏi những mục tiêu thực tế của bạn mà thôi.

Vấn đề là ở chỗ: hãy tỉnh táo đầu tư vào những con cá nhỏ nhưng chắc chắn mắc câu. Ngóng chờ những con cá mập với khoản lợi nhuận khổng lồ nhưng chẳng bao giờ xuất hiện không phải là minh chứng cho khả năng liều lĩnh của bạn. Đó chỉ là sự bắt đầu cho chí ít 100 “cơ hội” đem bạn đến với…thất bại!

1.Biến động là gì?
Sự biến động đó là một thước đo thống kê cho thấy khuynh hướng của một thị trường hoặc một chứng khoán sẽ tăng giá hay rớt giá mạnh trong một khoảng thời gian ngắn nào đó. Sự biến động thông thường được đo bằng độ lệch chuẩn của tỷ suất sinh lợi. Độ lệch chuẩn trong thống kê là khái niệm cho biết mức độ dao động của tỷ suất sinh lợi sai khác với tỷ suất sinh lợi mà chúng ta mong đợi.

Lấy ví dụ như chỉ số S&P500 có độ lệch chuẩn khoảng 15%, trong khi đó các khoản đầu tư được bảo đảm khác như tài khoản tiền gửi vào ngân hàng có độ lệch chuẩn bằng 0, bởi vì tỷ suất sinh lợi nhuận được từ tìên gửi ngân hàng không thay đổi trong suốt thời gian đầu tư.

Những thị trường có nhiều biến động là những thị trường mà giá cả dao động trong phạm vi rất lớn, khối lượng giao dịch nhiều. Chúng ta biết rằng giá cả được hình thành từ sự cân bằng giữa cung và cầu trên thị trường. Một sự mất cân bằng cung cầu sẽ dẫn đến hiện tượng giá thay đổi. Giá thấp trong trường hợp quá nhiều người bán mà rất ít người mua và ngược lại.

Một số người cho rằng nguyên nhân gây ra sự biến động cho thị trường chính là từ những thứ như tin tức doanh nghiệp, sự đề cao một doanh nghiệp nào đó từ một chuyên gia phân tích tài chính hàng đầu, hoặc là các vụ phát hành lần đầu ra công chúng IPO, các kết quả lợi nhuận được công bố không như mong đợi cũng là một nguyên nhân gây ra tính biến động thị trường. Một số khác đổ lỗi cho những nhà đầu cơ, những nhà đầu tư có tổ chức là những người đã gây ra tính biến động thị trường.

Thế nhưng giải thích hợp lý nhất có lẽ chính là những nguyên nhân tâm lý gây ra phản ứng của nhà đầu tư. Đó mới chính là nguyên nhân tạo nên tính biến động nhiều nhất cho thị trường. Cách tiếp cận dựa trên những giải thích về tài chính hành vi dường như đã “tấn công” mạnh mẽ vào cái gọi là lý thuyết thị trường hiệu quả.

Theo lý thuyết thị trường hiệu quả, tức giá cả thị trường luôn phản ánh chính xác mọi thông tin có liên quan. Không một nhà đầu tư nào có khả năng tìm kiếm lợi nhuận cao hơn người khác, nhà đầu tư luôn khôn ngoan và hành động giống nhau. Thế nhưng tài chính hành vi cho thấy kết quả những biến động giá quan trọng nhất xuất phát từ sự thay đổi trong suy nghĩ theo một hướng nào đó của công chúng đầu tư.

Rõ ràng thì chẳng bao giờ chúng ta có thể tìm thấy sự nhất trí về những nguyên nhân gây ra tính biến động thị trường. Tuy nhiên vì dù bạn muốn hay không, thị trường vẫn biến động, vì thế chúng ta- những nhà đầu tư phải tìm cách để có thể sống chung với biến động?

2.Đầu tư dài hạn
Một cách để tồn tại trong một thị trường biến động là việc hãy phớt lờ sự biến động đi, nghĩa là bạn đầu tư hướng đến mục tiêu trong dài hạn, không quan tâm đến những dao động trong ngắn hạn.

Đôi khi chiến lược này cũng khó thực hiện, nhất khi sự biến động của thị trường cho danh mục đầu tư của bạn cơ hội lấy được tỷ suất sinh lợi 50% trong thị trường đi xuống, nhiều hơn mức mà nhiều người có thể làm được. Lòng tham của con người sẽ khó lòng giúp bạn giữ vững vị thế của nhà đầu tư dài hạn.

Đầu tư dài hạn đòi hỏi bạn phải có những nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi đầu tư bởi vì trong dài hạn các thị trường luôn được điều khiển bởi các yếu tố tài chính doanh nghiệp cơ bản.

Nếu bạn tìm thấy một doanh nghiệp với bảng cân đối kế toán rất khỏe mạnh và doanh nghiệp đó có thu nhập bền vững, những dao động trong ngắn hạn sẽ không ảnh hưởng đến giá trị trong dài hạn của công ty.

Sự thật thì đôi khi bạn có thể lợi dụng các khoảng thời gian biến động mà giá cổ phiếu của một công ty tốt đang bị đánh giá thấp để mua vào và nắm giữ cho dài hạn.

Tranh luận quan trọng đằng sau chiến lược mua và nắm giữ chính là nhà đầu tư có thể đã bỏ lỡ mất cơ hội để bán cổ phiếu đi, tạo ra một tỷ suất sinh lợi ấn tượng trong một vài ngày thị trường giao dịch tốt nhất trong năm. Có những câu đại loại thế này: “Nếu bạn đã bỏ lỡ 20 ngày tốt nhất trong năm có thể làm cho tỷ suất sinh lợi của bạn đã giảm đi hơn một nửa”.

Một mặt, điều này là đúng, nhưng chúng ta cũng cần nhìn thấy rằng ngược lại, việc bỏ lỡ 20 ngày tệ nhất trong năm đã làm gia tăng tỷ suất sinh lợi cho danh mục đầu tư của bạn tương tự như thế. Thế nhưng trong một vài trường hợp thì bạn khó lòng mà giữ vững chiến lược mua và nắm giữ, đôi khi bạn vẫn thực hiện giao dịch trong những khoảng thời gian biến động.

3.Những điều bạn cần phải biết
Các nhà đầu tư, đặc biệt là những người sử dụng giao dịch trực tuyến nên biết rằng trong suốt những khoảng thời gian thị trường biến động, nhiều doanh nghiệp sẽ bổ sung thêm những dịch vụ thay thế để có thể làm giảm mức rủi ro của doanh nghiệp so với rủi ro tăng thêm do tính biến động của thị trường xuống. Ví dụ, trong quá khứ, một vài nhà tạo lập thị trường đã tạm thời dừng các lệnh giao dịch trực tuyến và thực hiện các lệnh theo cách thủ công ban đầu.

Hệ thống CNTT hỗ trợ kinh doanh chứng khoán: Đôi khi nhà đầu tư sẽ gặp khó khăn khi thực hiện giao dịch bởi vì khả năng giới hạn của hệ thống phục vụ cho nhà đầu tư. Chúng ta vẫn nhớ đã từng có 2 lần sàn giao dịch TPHCM ngừng giao dịch vì sự cố kỹ thuật.

Do vậy, hạ tầng cơ sở phục vụ cho nhà đầu tư rất quan trọng, đặc biệt là nhà đầu tư thực hiện giao dịch trực tuyến. Là nhà đầu tư, nếu giao dịch trực tuyến bạn hãy cẩn thẩn với những thời điểm sự truy cập internet quá nhiều và bạn không tài nào đăng nhập tài khoản của mình vì nghẽn mạng.

Do vậy, đó là lý do nhiều công ty chứng khoán vẫn cung cấp các dịch vụ phục vụ nhà đầu tư như giao dịch qua điện thoại, giao dịch qua fax, giao dịch trực tiếp bên cạnh giao dịch online.

Sự sai lệch trong giá niêm yết: Có thể có những sự sai lệch rất lớn giữa giá niêm yết nhà đầu tư nhận đuợc và mức giá mà nhà đầu tư thật sự giao dịch. Hãy nhớ rằng, trong một thị trường đầy biến động, thậm chí ngay cả khi giá chứng khoán vừa được niêm yết thì nó cũng có thể sẽ khác xa với những gì đang xảy ra trên thị trường ngay sau đó.

Thêm vào đó, số lượng cổ phiếu dư mua, dư bán thể hiện trên các bảng điện tử có thể cũng sẽ thay đổi một chóng, do vậy chúng ành hưởng đến mức giá niêm yết mà nhà đầu tư nhìn thấy là điều dễ hiểu.

4.Những điều cần quan tâm khác
Các lệnh mà bạn chọn cũng rất quan trọng khi thị trường không di chuyển theo hướng bình thường. Một lệnh thị trường sẽ luôn luôn là một người bạn đồng hành tốt, nhưng trong các thị trường trước đây, bạn có thể sẽ rất ngạc nhiên trước mức giá mà bạn mua bởi vì so với giá được niêm yết thì giá bạn được mua khác xa đáng kể đấy.

Trong một thị trường biến động, lệnh giới hạn có thể là một người bạn của nhà đầu tư. Lệnh giới hạn mà nhà đầu tư sẽ yêu cầu nhà môi giới thực hiện (mua hoặc bán) một lượng cổ phiếu đã được xác định trước tại một mức giá xác định hoặc là tại một mức tốt hơn mức giá xác định.

Thường thì lệnh giới hạn có chí phí cao hơn một chút so với lệnh thị trường nhưng nó luôn là một người bạn tốt cho các nhà đầu tư bởi vì mức giá mà bạn muốn mua hay bán đã được xác định trước, nhưng nên nhớ là lệnh giới hạn cũng không bao giờ là một sự đảm bảo cho bạn một sự đầu tư thắng lợi.

1- Đừng chú ý đến cổ tức ngay, hãy xem Công ty đó ở trong ngành nào trước
Chính vấn đề tưởng trừng không liên quan trực tiếp đến giá cổ phiếu này lại là một trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định cổ phiếu đó có tăng giá nhiều hày không trong tương lai. Nếu một Công ty chuyên tư vấn du học niêm yết trên thị trường chứng khoán, gá của nó đương nhiên khó có thể cao được bởi đa số các Công ty du học là các Công ty loại OMS tức chỉ hoạt động quy mô nhỏ, phụ thuộc vào tài năng và sự chăm chỉ của một hay vài người, giống như cây bonsai, khó có thể lớn lên và nhân rộng được quy mô.

Trong khi đó, nếu các Công ty trong ngành tài chính, các Ngân hàng, Công ty xây dựng, bất động sản (đúng nghĩa chứ không phải là “cò nhà”), Công ty hàng tiêu dùng nhanh, Công ty truyền thông… thì khả năng mở rộng quy mô hoạt động, tăng cường kinh doanh là rất lớn.

2- Có hay không khả năng mở rộng kinh doanh?
Vấn đề này chính là vấn đề phải xem xét tiếp theo. Nếu một Công ty có khả năng mở rộng liên tục quy mô sán xuất kinh doanh của mình thì giá của chúng sẽ tăng, đó là điều đương nhiên. Dẫn chứng sắc nét có thể đưa ra ngay là giả định có 2 Công ty cùng có cụm từ thủy điện trên tên giao dịch như “Công ty Thủy điện ABC” và “Công ty Đầu tư Thủy điện XYZ” thì giá của Công ty thứ hai đương nhiên sẽ cao, còn Công ty thứ nhất sẽ khó lòng lên đến đầu 4x, trong khi đó, nếu Công ty thứ hai có thể lên đến trên 10x, thậm chí 20x là bình thưởng. Giá chênh như vậy là dễ hiểu bởi Công ty thứ nhất chỉ có 1 nhà máy thủy điện duy nhất. Nhà máy này xây một lần rồi thôi, không có khả năng mở rộng sản xuất, không đắp cao đập lên được, không lắp thêm máy, không tăng công suất phát điện được, nhà đầu tư chí có thể trông vào cố tức mà thôi.

Trong khi đó, ở Công ty thứ hai, vốn điêu lệ ban đầu có thể chỉ là 50 tỷ, song Công ty lại có khả năng tham gia đầu tư vào rất nhiều: 10, 100 và hơn nữa các Nhà máy thủy điện nên vốn đầu tư có thể tăng tương ứng và quyền lợi của nhà đầu tư tăng theo đà đó.

3- Nhìn vào cả quá trình thay vì chỉ vào một thời điểm
Lịch sử một Công ty nói lên nhiều điều. Trước hết nếu Công ty đó có cả một lịch sử rất dài nhưng các “chỉ số cơ thể” hiện đều nhàng nhàng thì khó có đột biến đáng mừng cho nhà đầu ra bởi thời gian đã chứng minh Công ty đó không có gì xuất sắc. Nếu 5 năm trước, các chỉ số tài chính của Công ty tốt, song vào thời điểm nhà đầu tư xem xét, chỉ số đó đang tụt dần thì hãy cẩn thận: dù chí số đó, vào thời điểm đó đã tốt song có gì đám bảo nó sẽ không tụt dốc tiếp?

4- Nhìn vào đội ngũ, hơn là chỉ nhìn vào chỉ số tài chính
Lịch sử các Công ty hay ngân hàng Việt Nam đã chứng minh là vấn đề đội ngũ nói chung và đội ngũ quản lý là vô cùng quan trọng với một Công ty. Nếu các nhân tố nói trên căn bản tốt, có đội ngũ tốt, Công ty đó sẽ ăn nên làm ra và trong trường hợp đó, lợi nhuận của nhà đầu tư sẽ cao hơn nhiều. Thậm chí lịch sử đã chứng minh nếu một doanh nghiệp đang kém nhưng xuất hiện một đội ngũ tất thì doanh nghiệp đó vẫn có thể lội ngược dòng.

5- Hãy lưu ý đến các cổ đông là pháp nhân
Các cổ đông pháp nhân có vai trò khá quan trọng với cổ phiếu của một Công ty. Nếu trong số cổ đông đó, có nhiều ngân hàng, Công ty tài chính, các Công ty có tên tuổi, đó chắc chắn là một điểm căn cứ để “lên điểm” của cổ phiếu đó. Điểm của Công ty càng lên nếu đó là các Công ty hay ngân hàng nước ngoài, Công ty cổ phần, ngân hàng thương mại cổ phần.

6- Chú ý đến động thái của các quỹ đầu tư
Ở Việt Nam hiện tại, còn quá ít các quỹ đầu tư song nhà đầu tư cũng nên chú ý đến động thải của các quỹ này. Các quỹ thường có “giác quan” rất nhạy nên họ sẽ quyết định đầu tư vào những nơi nào có triển vọng nhất. Tuy nhiên, ngược lại, cũng có nhiều Công ty tốt song không muốn bán cho các quỹ này bởi nhiều quỹ chỉ muốn gặt hái lợi nhuận đơn thuần và thường đầu tư theo kiểu ngắn hạn, nếu có lời là có thể bán ngay.

7- Cần có thông tin rõ ràng
Tất nhiên, đây là một việc quan trọng khi xem xét đầu tư vào cổ phiếu của một Công ty nào đó. Không nên mua cổ phiếu khi không có đầy đủ thông tin cần thiết về Công ty đó. Hệ thống thông tin và các quy định về công bố thông tin của các Công ty khi phát hành cổ phiếu ở nước ta còn rất sơ sài. Với Công ty lên sàn niêm yết, mọi việc đơn giản hơn vì ít nhất Công ty đó phải có cáo bạch. Đối với Công ty mới có cổ phiếu OTC, bạn cũng nên đòi người bán phải cung cấp thông tin như báo cáo tài chính hàng năm, báo cáo kiểm toán.

8- Chú ý đến các chỉ số tài chính và P/E của Công ty
Có nhiều cách tính chỉ số P/E, nhà đầu tư có thể tham khảo trên các cuốn sách về chứng khoán được bán rất nhiều ở các hiệu sách khắp cả nước. Nhưng quan trọng hơn, chỉ số thế nào thì mua, chỉ số nào thì không mua?

Theo các chuyên gia chứng khoán, nếu P/E của một Công ty ở mức dưới 12, bạn có thể mua cổ phiếu đó mà không cần cân nhắc gì nhiều. Nếu P/E ở mức 12 – 18 nên cân nhắc và hỏi ý kiến chuyên gia xem có nên đâfu tư hay không. Còn nếu P/E ở mức trên 18, thường chỉ nên bán.

Đây là các cột mốc song chi có tính tương đối và luôn phải xem xét đến các nhân tố tương lai (nhất là các quyền lợi sắp phát sinh, yếu tố ngành nghề… để “tính lại” P/E trong tương lai gần là bao nhiêu rồi mới nên kết luận là mua hay bán.

9- Không thể thiếu các “nhân tố vô hình”
Một điều các chuyên gia của chúng ta thường không nhắc đền nhiều nhưng lại là câu hỏi mà các nhà đầu tư khôn ngoan bao giờ cũng hỏi khi tìm hiểu về một cổ phiếu, đó là các giá trị mô hình của doanh nghiệp đã được tính đến chưa và nếu tính thì giá là bao nhiêu. Giá đó là đắt hay rẻ? Giá trị mô hình này có thể là lợi thế thương mại.

Nhìn chung, khi nhìn nhận một cổ phiếu phải xét đến rất nhiều nhân tố. Đó chính là điểm khởi phát cho những thành công khi nhà đầu tư bước chân vào thị trường cổ phiếu. Chúng tôi sẽ còn một số bài viết sâu hơn cho bạn đọc về những vấn đề này trong các số báo tới.

Đầu tư thuận xu thế: Mua cao để bán cao hơn

Lý thuyết đầu tư thuận xu thế dựa trên những nghiên cứu và trải nghiệm thực tế của các quỹ đầu tư. Jegadeesh và Titman (1993) là những người đầu tiên thực hiện nghiên cứu về vấn đề này.

Họ đã kết luận rằng, chiến lược mua những cổ phiếu đã tăng giá trong ngắn hạn, có tỷ suất sinh lợi rất cao trong khoảng 3 – 12 tháng trước đây, gọi là các “winner”, thì sẽ tiếp tục tạo ra tỷ suất lợi nhuận cao trong 3 – 12 tháng tiếp đó, và đặc biệt là nếu cổ phiếu nào đã tạo lợi nhuận cao cho nhà đầu tư trong 6 tháng trước thì sẽ tiếp tục tạo ra tỷ suất sinh lợi cao trong 6 tháng sau đó.

Hàng trăm nghiên cứu trên 30 thị trường, đăng trên các tạp chí hàng đầu như Journal of Finance, Journal of Financial Economics thừa nhận điều này. Ngạc nhiên hơn, nhiều quỹ đầu tư đã thực hiện chiến lược này (mua cổ phiếu đang biểu hiện tốt, bán khống cổ phiếu đang biểu hiện kém), gọi là các quỹ theo xu thế (momentum fund), ra đời từ thập niên 80 của thế kỷ trước vẫn đang sống khỏe!

Nhiều người hỏi, đó là chuyện của Mỹ, vậy còn ở Việt Nam?

Câu trả lời là điều này hoàn toàn có thể xảy ra vì tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam có tính thuận xu thế: do giới hạn biên độ dao động giá nên giá tăng chưa hết xu thế của nó trong một ngày thì sẽ có xu hướng tiếp tục tăng; ngoài ra, do không được phép bán khống nên nhà đầu tư có xu hướng níu kéo xu thế tăng mãi.

Tuy nhiên, liệu đợt tăng giá trong một vài ngày đã đủ để thị trường nhận ra là nên đi theo chiến lược thuận xu thế để mua?

Câu trả lời là chưa. Vì số ngày tăng giá thường quá ít, do đó nhà đầu tư chớ nên “bắt chước không đúng cách” chiến lược này. Tốt nhất là chờ thêm một khoảng thời gian và xác định cổ phiếu nào đã liên tục biểu hiện tốt gần đây.

Đầu tư nghịch xu thế: Chờ giá thật rẻ mới mua

Khi giá cổ phiếu đang giảm quá mức thì tâm lý chung của các nhà đầu tư là cổ phiếu loại này sẽ tiếp tục giảm, nên tránh xa.Tuy nhiên, theo quan điểm của các nhà phân tích nghịch thị trường (contrarian analyst), những người đi ngược thị trường thật ra là đi trước thị trường để tìm kiếm lợi nhuận. Khoản tiền đầu tư thấp nhưng lợi nhuận mang lại có thể rất cao.

Ở nước ngoài, ít người theo đuổi chiến lược nghịch xu thế hơn là chiến lược thuận xu thế. Tại sao chiến lược này nghe tốt vậy (đầu tư ít, lời nhiều) mà lại có ít người tham gia?

Câu trả lời là để trở thành “anh hùng” đi ngược xu thế thành công không phải là dễ dàng. Khó khăn trước tiên mà họ phải đối diện là sức ép từ đám đông. Ngày qua ngày, họ luôn nhận được thông tin trái ngược với những gì mà họ nghĩ và mong chờ từ những nhà đầu tư bình thường đến những chuyên gia phân tích. Nếu không có một thần kinh vững vàng, khả năng chịu đựng cao thì khó có thể trở thành một contrarian được.

Bên cạnh đó, họ còn phải có sự nhẫn nại để chờ đợi cổ phiếu hồi phục, có khi kéo dài 2 – 3 năm (điều này hoàn toàn có thật ở một thị trường phát triển, có cổ phiếu liên tục mấy năm không tăng giá và bị lãng quên).

Yếu tố quan trọng để trở thành người đi ngược xu thế thành công là xác định đúng cổ phiếu đang quá rẻ và sẽ khởi sắc lại, đồng thời chọn được thời điểm mua bán thích hợp. Để làm được điều đó, nhà đầu tư phải kết hợp nhuần nhuyễn cả hai kỹ năng: phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản.

Một yếu tố không thể không nhắc đến là khả năng tài chính của nhà đầu tư. Đầu tư vào cổ phiếu loại này đòi hỏi phải có sự đa dạng hóa bằng cách mua nhiều loại cổ phiếu khác nhau để giảm bớt rủi ro và có thể phải bị đọng vốn trong một thời gian khá dài. Những yêu cầu vừa nêu trên giải thích tại sao đầu tư nghịch xu thế không phổ biến như những cách đầu tư khác.

Theo David Dreman (1998), khi đầu tư nghịch xu thế, các quy tắc lựa chọn là: các cổ phiếu có 1 trong 4 tỷ số phân tích cơ bản là P/E, P/BV (thị giá trên giá trị sổ sách), P/CF (thị giá trên dòng tiền rỗi – số tiền còn lại của công ty khi thanh toán hết các chi phí) và P/Div (thị giá trên cổ tức) thấp nhất ngành.

Một số nghiên cứu của Anthony Gallea thì cho rằng, cổ phiếu nào thỏa mãn hai điều kiện cơ bản sau thì gần như chắc chắn đây sẽ là một cơ hội đầu tư tuyệt vời:

- Thứ nhất, giá cổ phiếu đã giảm hơn 50% so với giá cao nhất trong vòng 12 tháng (điều này có vẻ không phù hợp đối với thị trường đang phát triển khi mà độ biến động rất lớn, do đó có thể tỷ lệ này nên là 60 hay 70% chăng?).

- Thứ hai, người trong nội bộ công ty mua vào cổ phiếu và không bán ra.

Ngoài ra, Anthony Gallea đưa thêm một số yếu tố mang tính kỹ thuật để tham khảo như:

- Giá cổ phiếu bất ngờ giảm mạnh với khối lượng giao dịch tăng cao (điều này chưa được kiểm định ở Việt Nam xem có đúng không).

- Giá cổ phiếu đang trong giai đoạn không có xu hướng rõ ràng, giằng co giữa lên và xuống. Lúc này chính là lúc cổ phiếu đang chuẩn bị bước vào giai đoạn phục hồi (điều này tương ứng với lý thuyết phân tích kỹ thuật về khu vực giằng co giá – congestion area).

- P/E hiện tại thấp hơn 40% so với P/E cao nhất trong 5 năm qua.

- P/BV thấp hơn 1.

Mua rồi thì khi nào nên bán? Một số gợi ý như sau:

- Khi các tỷ số nêu trên bắt đầu bằng với tỷ số của thị trường.

- Sau 2,5 – 3 năm nắm giữ cổ phiếu mà không có kết qủa.

- Khi có thông tin ảnh hưởng nghiêm trọng đến triển vọng của công ty.

- Khi giá cổ phiếu tăng 50% so với lúc mua.

Đã đến lúc, nhà đầu tư nên hiểu biết sâu hơn về thị trường và có một chiến lược đầu tư nhất định. Loạt bài viết này sẽ góp phần giúp nhà đầu tư nắm bắt những trường phái và chiến lược đầu tư cơ bản, từ đó có thể chọn ra một trường phái và một chiến lược đầu tư thích hợp cho mình.

Trường phái đầu tư: cách nhìn nhận thị trường khác nhau
Theo giáo sư Damodaran, tác giả hàng đầu về đầu tư và định giá trên thế giới, để thành công, hay chính xác hơn để đạt kết quả đầu tư vượt trội so với những nhà đầu tư trung bình khác, nhà đầu tư phải xác định cho mình một quan điểm đầu tư nhất định.

Thứ tư, phương thức đầu tư theo thông tin (information investing philosophy): những nhà đầu tư theo phương thức này cũng không quan tâm đến giá trị nội tại mà chỉ quan tâm đến thị giá. Họ ra quyết định đầu tư dựa vào những thông tin quan trọng, những thông tin có thể làm thay đổi thị giá, với 2 chiến lược là: chiến lược đầu tư thông tin – thông tin phản ứng chậm (slow learning market); chiến lược đầu tư thông tin – phản ứng thái quá (overreacting market).

Thứ năm, phương thức đầu tư cơ lợi (arbitrage investing philosophy): đây là quan điểm đầu tư không rủi ro, tức là cùng lúc sẽ mua vào và bán ra cùng một cổ phiếu hay cổ phiếu tương tự. Ví dụ, nhờ vào việc thiếu thông tin của cổ phiếu dạng OTC, cùng một lúc nhà đầu tư có thể đặt lệnh mua cổ phiếu A với giá 40 và đặt lệnh bán cổ phiếu đó với giá 41 và kiếm được lợi nhuận, tuy nhỏ nhưng không rủi ro.

Thứ sáu, phương thức đầu tư theo chỉ số (index investing philosophy): phương thức này cho rằng, thị trường là hiệu quả, và vì thế không nên chọn những cổ phiếu "tốt" hơn thị trường. Cách đầu tư hiệu quả nhất là chọn một danh mục đầu tư có cổ phiếu thể hiện được chỉ số của thị trường. Danh mục đầu tư sẽ lên xuống tương tự như chỉ số index.

Thông thường thị trường chứng khoán là khi các công ty phát hành cổ phiếu được nhà đầu tư bỏ tiền đầu tư vào công ty đó, thị trường này cũng là nơi họ mua và bán chứng khoán vì mục tiêu lợi nhuận. Thị trường này bao gồm tập trung hoặc phi tập trung (thị trường OTC). Hình thái điển hình của thị trường là Stock Exchange (sở giao dịch chứng khoán). Các lệnh mua và bán chứng khoán được để hình thành giá giao dịch sẽ thực hiện tại sở giao dịch chứng khoán.

Phần nhiều đầu tư chứng khoán được nhiều người quan tâm vì đó là ngành kinh doanh đơn giản nhất (do việc đầu tư có thủ tục đơn giản) và ai cũng thể đầu tư vào thị trường, nhưng cũng phức tạp nhất do sự rủi ro cao hơn các ngành kinh doanh khác.

Một công ty có triển vọng phát triển thường được nhiều nhà đầu tư mua cổ phiếu rồi dựa vào phân tích của bản thân mỗi người và thời điểm nhất định có nên giữ những cổ phiếu này về lâu dài để hưởng cổ tức (theo từng quý là chính) và hưởng những quyền lợi khi cổ phiếu có giá cao. . Người đầu cơ chứng khoán thì kinh doanh cổ phiếu bằng cách chờ đợi để mua những cổ phiếu mà họ tin rằng sẽ lên giá, sau đó sẽ bán đi để kiếm lời khi thấy chênh lệch giá đã khá lớn.

Để mua được các cổ phiếu có tỷ suất cổ tức cao, thì các nhà đầu tư phải cần xét đến tỷ lệ trả cổ tức của công ty đó. Cổ tức ở đây là khoản tiền mà các công ty trích ra từ lợi nhuận kinh doanh để trả cho cổ đông. Còn tỷ suất cổ tức là tỷ lệ phần trăm giữa cổ tức và trị giá cổ phiếu. Biết được điều này bạn sẽ tính toán được số tiền mà bạn được nhận được và phải trả đề mua cổ phiếu

Muốn đánh giá một cách rõ ràng tình hình của công ty trong ngắn hạn thì các nhà đầu tư sẽ cần phải tìm hiểu rõ về tài sản lưu động (tiền mặt) và công nợ phải trả (bất cứ những gì mà công ty nợ trả trong ngắn hạn đó). Nếu một trong hai vấn đề này quá lớn trong một giai đoạn nhất định thì nhà đầu tư cần xem xét lại tình hình của công ty thông qua các báo cáo tài chính, nghiên cứu phân tích để thay đổi kịp thời.

Phương pháp phân tích chứng khoán được sử dụng nhiều nhất là phương pháp phân tích cơ bản. Bởi các nhà đầu tư theo phương pháp này thường quan tâm tới các thông số cơ bản của công ty mà họ sẽ đầu tư như về tốc độ tăng trưởng của doanh số và lợi nhuận, điều đó sẽ giúp họ kết luận về giá trị thực tế của cổ phiếu và đưa ra quyết định nên mua hay không.

Phương pháp phân tích cơ bản được các nhà đầu tư áp dụng theo cách này hoặc cách khác, nhưng phương pháp này chủ yếu vẫn giúp nhà đầu tư tìm kiếm cổ phiếu để mua và giữ nhiều năm mà không lo lắng theo những biến động giá của thị trường.

Đương nhiện đầu tư vào thị trường chứng khoán, việc lợi nhuận tăng đáng kể và rủi ro lớn luôn đi kèm nhau.Vì thế, bạn cần chấp nhận rằng sự đầu tư nào cũng có thể đem lại lợi nhuận và cũng có thể là rủi ro lớn nhất để đưa ra quyết định vào một danh mục chứng khoán bất kỳ. Cố gắng kiểm soát được rủi ro để tăng tối đa lợi nhuận một cách hợp lý.

Cho dù những khoản lợi mang lại khiến nhiều người đổ xô vào mua chứng khoán thì vẫn không hề có một công thức hay một chiến lược nào đảm bảo sự thành công và may mắn liên tục trong thị trường đầy rủi ro này. Thường thì những người có kỹ thuật phân tích các chỉ số tài chính và khả năng phán đoán sự đi lên của các công ty phát hành cổ phiếu mới có nhiều thành công lớn. Bởi các kết quả làm ăn của công ty trong tương lai mới giúp quyết định của nhà đầu tư kiếm được lời thì phần nhiều các chỉ số tài chính của công ty lại chỉ cho biết kết quả làm ăn trong quá khứ, nên sự phán đoán và tổng hợp kèm cả may rủi là yếu tố thành công chính.

Lợi nhuận cao thu hút được nhà đầu tư thì rủi ro lớn cũng làm chùn chân những người không đủ khả năng đương đầu với thử thách. Cho dù vậy thì thị trường chứng khoán cũng đã trở thành một phần không thể thiếu, mối quan tâm và sự chú ý lớn nhất trong môi trường kinh doanh. Vì vậy, nếu đã bước vào kinh doanh chứng khoán, bạn hãy tìm hiểu thật kỹ để đưa ra quyết định đầu tư một cách chính xác nhất để đạt được hiệu quả cao nhất.

Tự làm công việc của bạn
Điều này thì rõ ràng dễ hiểu nhưng có lẽ sai lầm phổ biến nhất mà các nhà đầu tư thường mắc phải là không biết nên mua chứng khoán nào. Bạn sẽ không mua chứng khoán đó nếu không biết rõ về tình hình bên trong cũng như bên ngoài của doanh nghiệp.

Có nghĩa là bạn cần phải nâng cao hiểu biết về kế toán để có thể tự quyết định được mức độ tài chính hiện tại của công ty như thế nào. Trước hết, bạn quăng tiền của mình vào rủi ro thì phải biết nên mua cái gì.

Bạn không thể dựa vào người khác nói rằng một công ty nào đó là nơi đầu tư hấp dẫn. Bạn phải tự quyết định đầu tư cho chính mình, bởi một cổ phiếu tăng trưởng nóng với người này lại là một thảm họa sắp xảy ra với người kia.

Tìm ra thế mạnh kinh tế
Điều gì phân biệt một công ty xấu với một công ty tốt và ngược lại? Câu trả lời là phần lớn thế mạnh mà công ty đó xây dựng sẽ phân biệt nó với công ty khác. Thuật ngữ “thế mạnh” thường được dùng để miêu tả lợi thế cạnh tranh của công ty, giống như các thành trì bảo vệ các lâu đài thời xa xưa, thế mạnh kinh tế giúp lợi nhuận công ty khỏi bị tấn công bởi các đối thủ cạnh tranh.

Trong bất kỳ nền kinh tế cạnh tranh nào, vốn luôn tìm đến những nơi có tỷ suất sinh lời mong đợi cao nhất. Kết quả là các công ty có lợi nhuận cao thường bị bao vây bởi các đối thủ cạnh tranh, điều này giải thích tại sao mà lợi nhuận của hầu hết các công ty qua thời gian đều có khuynh hướng trở về mức trung bình. Nghĩa là các công ty có lợi nhuận cao thường trở nên ít lợi nhuận hơn khi có sự cạnh tranh của nhiều đối thủ.

Có một biên độ an toàn
Tìm ra được những công ty tốt nhất là một nửa công đoạn trong quy trình đầu tư, nửa công đoạn còn lại là đánh giá giá trị của công ty đó. Bạn không thể bước ra thị trường và sẵn sàng chi trả những gì mà thị trường yêu cầu về cổ phiếu đó, bởi vì thị trường đôi khi có thể yêu cầu những mức giá quá cao.

Và nếu như bạn phải trả một giá quá cao thì lợi nhuận của bạn sẽ không như mong đợi. Mục tiêu của bất kỳ một nhà đầu tư nào cũng là mua được những cổ phiếu với giá thấp hơn giá trị thực của nó. Nhưng không may là việc ước lượng giá trị cổ phiếu lạc quan thì quá dễ, còn tương lai thì lại đi theo chiều hướng xấu hơn mong đợi.

Chúng ta có thể bù đắp được cho những chiều hướng xấu này bằng cách mua những cổ phiếu chỉ khi giá của chúng thấp hơn một cách đáng kể so với giá trị được ước lượng. Phần chênh lệch giữa giá thị trường và giá trị ước lượng của cổ phiếu chính là biên độ an toàn.

Một cách đơn giản để có được cảm nhận về giá trị của cổ phiếu là xem xét tỷ số giá trên thu nhập trong quá khứ của nó và chỉ số giá trên giá sổ sách. Điều quan trọng cần nhớ bây giờ đơn giản chỉ là nếu bạn không sử dụng những quy tắc trong việc tìm ra mức giá mà bạn sẵn lòng chi trả thì sau đó bạn sẽ cảm thấy hối tiếc. Định giá giá trị của cổ phiếu là một phần quan trọng trong quá trình đầu tư.

Nắm giữ vị thế trên một chặng đường dài
Không được quên rằng mua cổ phiếu là một hoạt động mua “món hàng chính yếu – niềm tin” và phải được đối xử đúng như thế. Bạn không phải đang mua hay bán một chiếc xe hơi, một chiếc tủ lạnh hay một đầu DVD 50 lần một năm.

Đầu tư là một “hiệp ước” dài hạn, bởi vì giao dịch ngắn hạn có nghĩa là bạn đang chơi một trò chơi của người thua cuộc. Chi phí thực sự đã bắt đầu tăng lên – cả về thuế lẫn chi phí trung gian và sẽ tạo ra một rào chắn không thể vượt qua được để tiến tới một kết quả tốt.

Biết được khi nào bán
Một cách lý tưởng là chúng ta nên nắm giữ các khoản đầu tư mãi mãi, nhưng sự thật thì có rất ít công ty có giá trị cho mình nắm giữ cả thế kỷ, vì thế chỉ có một số ít nhà đầu tư với đầy đủ thông thái mới mua được cổ phiếu của các công ty này.

Biết được khi nào là thời điểm phù hợp để bán những cổ phiếu đó là một điều quan trọng tối thiểu cũng như là biết được khi nào nên mua nó, chúng ta thường bán đi phần thắng lợi quá sớm còn nắm giữ phần lỗ lại quá lâu.
Chìa khóa thành công là nên theo dõi công ty mà bạn nắm giữ cổ phiếu chứ không phải theo dõi giá cổ phiếu đó. Theo dõi thông tin cũng như ngành nghề mà công ty hoạt động tốt hơn là xem giá của cổ phiếu đó 20 lần một ngày hoặc nhiều hơn nữa.

Ông có lẽ là “giáo sĩ” đầu tư đầu tiên ở Anh, khuyên rằng nên tìm kiếm những cổ phiếu có chỉ số P/E thấp. Theo ông, nhà đầu tư nhỏ, bình dân có một số lợi thế so với những nhà đầu tư lớn, chuyên nghiệp.

Trước tiên, nhà đầu tư nhỏ có ít tiền để đầu tư hơn nên họ có thể đầu tư với hiệu quả cao hơn vào những công ty nhỏ hơn. Thứ hai, các nhà đầu tư nhỏ khó có khả năng đầu tư vào hơn 10 công ty.

Điều này có nghĩa là họ có thể chọn ra được các công ty tốt nhất thuộc top 10. Nếu so sánh thì các nhà đầu tư chuyên nghiệp sẽ có một danh mục đầu tư lớn hơn nhiều và không thể tránh khỏi trong số đó có những công ty không phải là thuộc nhóm tốt nhất.

Phần lớn lời khuyên của Slater trong các cuốn sách của mình có ý nghĩa thông dụng. Ông khuyên nên đầu tư vào các công ty có lợi thế cạnh tranh. Điều này có thể có từ một thương hiệu tốt hoặc bản quyền sở hữu trí tuệ như của các công ty dược phẩm trong một số loại thuốc. Một khi nhà đầu tư đã xác định được một công ty với lợi thế cạnh tranh rồi thì anh ta nên nhìn vào công ty có tốc độ phát triển nhanh.

Ông định nghĩa công ty có tốc độ phát triển nhanh là công ty có tốc độ tăng cổ tức trên mức trung bình. Ông cũng cho rằng công ty nào có thể “nhân bản” một hoạt động kinh doanh nào đó, ví dụ như cửa hàng, tiệm ăn, nhà dưỡng lão là công ty có triển vọng tốt.

Slater đồng ý rằng rất khó để đánh giá năng lực quản lý của các công ty, đặc biệt đối với các nhà đầu tư nhỏ vì nhiều công ty thuê những chuyên gia tham mưu để đánh bóng họ lên. Vì vậy, ông gợi ý nên bắt đầu bằng một số phép tính số học. Những nguyên tắc chính là:

- Mỗi năm trong 5 năm qua phải có lãi. Không năm nào có lỗ.

- Nếu trong vòng 5 năm trước công ty có lợi nhuận sụt giảm tại năm nào đó thì nó phải đạt được mức cổ tức cao nhất trong năm gần nhất. Điều này chứng tỏ công ty đang thật sự có động lực để tăng trưởng.

- Cổ phiếu bất động sản được loại trừ vì chúng phụ thuộc vào sự biến động của giá bất động sản chứ không phải là vào tăng trưởng nội lực. Một bất động sản có thể tăng về giá trị nhưng sự tăng này rất có thể không phải là do tài năng quản lý.

- Phải nhận được đánh giá tích cực của các nhà môi giới về triển vọng phát triển. Ưu điểm của phương pháp này là nhà đầu tư có thể sử dụng kết quả nghiên cứu của người khác. Kỹ thuật của Buffett và Soros xác định được cái mà không ai khác biết được – hoặc là giá trị ẩn tàng, hoặc là một xu hướng chưa được nhận biết trên thị trường – đòi hỏi ít nhất phải có những nghiên cứu chuyên sâu, và có lẽ phải có thêm cả tiếp cận đến những thông tin mà nhà đầu tư nhỏ khó có thể tiếp cận được.

- Slater thận trọng với những công ty trong những ngành có tính chu kỳ như xây dựng và kiến thiết. Để được coi là cổ phiếu có triển vọng phát triển thì chúng vẫn phải thỏa mãn được các chỉ tiêu nêu trên.

- Cuối cùng, Slater khuyên nên nhìn vào tốc độ tăng trưởng P/E thay vì bản thân chỉ số P/E (với một số giải thích và chuẩn mực cụ thể).

Một lời khuyên có ý nghĩa khác của ông là nên tránh những công ty mà chủ tịch của chúng sống quá hào nhoáng. Biển số xe “thửa” là một dấu hiệu xấu. Cũng là một dấu hiệu xấu nếu ông chủ tịch đoạt được nhiều quyền lợi trong một câu lạc bộ bóng đá. Thâu tóm cá nhân (và/hoặc tự tôn) lớn thì lợi nhuận sẽ nhỏ.

1/ Hãy phân tích cổ phiếu trên thị trường với mục tiêu là đưa ra dự báo về giá cổ phiếu và xu hướng giá cổ phiếu trong tương lai, tìm khả năng sinh lời cao nhất. Phải xác định rõ giai đoạn của chu kỳ cổ phiếu tăng trưởng vì đây là một trong những nội dung quan trọng giúp các nhà đầu tư cân nhắc kỹ để đi đến quyết định đầu tư chứng khoán có hiệu quả nhất..

2/ Tính chất của đầu tư vào cổ phiếu là sinh lợi lớn nhưng rủi ro cũng cao. Nhà đầu tư thờng bỏ ra một lượng tiền khá lớn hoặc cực lớn để kinh doanh chứng khoán, do đó, giá cổ phiếu luôn là một trong những vấn đề quan tăm hàng đầu.

Nếu dự đoán giá cả diễn biến chính xác, sẽ mang lại thành công lớn; và ngược lại, sẽ thua thiệt, thậm chí có khi dẫn đến phá sản. Chính vì vậy, phân tích cổ phiếu đã trở thành một ngành kinh doanh lớn và có xu hướng ngày càng phát triển – theo đòi hỏi ngày càng cao của nhà đầu tư – vì thị trường ngày càng phát triển đa dạng và phức tạp hơn.

3/ Làm thế nào có thể phân tích cổ phiếu để dự báo tốt về diễn biến giá cả cổ phiếu? Đó là nhà đầu tư cần phải xem xét, nghiên cứu và tìm ra câu trả lời thoả đáng các vấn đề cụ thể:
a. Các cổ phiếu nào sẽ lên giá – vì sao?
b. Các cổ phiếu đó lên giá bao nhiêu – do đâu?
c. Trong thời gian bao lâu, thì các cổ phiếu đó đạt mức tăng như vậy – vì đâu? Phải phân tích và tìm ra một ưu thế cạnh tranh nhất định so với các đối thủ khác như: độc quyền về công nghệ, phát minh sáng chế, chiếm lĩnh thị trường hoặc phơng pháp quản lý khoa học, chặt chẽ, nâng cao hiệu quả kinh doanh v.v…

4/ Trong giai đoạn thử nghiệm này, hầu hết chỉ có sự tham gia của các nhà đầu tư cá nhân, sau 43 phiên giao dịch, giá liên tục tăng quá cao, vượt xa giá trị thực của cổ phiếu (có loại cổ phiếu giá thị trường hơn 3 lần so mệnh giá cổ phiếu) – bởi vì những tác động của quan hệ cung – cầu thị trường và tâm lý của các nhà đầu tư – xu hướng giá còn tiếp tục tăng và giá tăng, giảm xen kẽ, dẫn đến rủi ro và lợi nhuận xen kẽ, đây thực sự là cuộc chơi "đỏ, đen", mà người được kẻ mất trong kinh doanh chứng khoán là chuyện thường.

5/ Làm sao có thể lựa chọn được cổ phiếu tăng trưởng? Vấn đề quan trọng là phải xác định và lựa chọn cổ phiếu tăng trưởng – nghĩa là cổ phiếu đó có thể tiếp tục tăng trưởng trong tương lai, theo các tiêu chí sau:
a. Đưa ra các sản phẩm mới hoặc dịch vụ mới, độc đáo, có sức thu hút trên thị trường, có khả năng chiếm lĩnh thị trường, đạt tốc độ tăng trưởng trong thời gian dài;
b. Có chu kỳ doanh thu ổn định, tăng một cách liên tục đều đặn;
c. Ở trong giai đoạn của chu kỳ tăng trưởng để có lợi nhuận cao trong một thời gian dài;
d. Ở vị thế dẫn đầu trong ngành hoạt động và có chiến lược phát triển thích hợp, dự đoán đúng xu hướng phát triển trong tương lai;
e. Có lợi nhuận trên vốn cao hơn 15%, sử dụng một phần lợi nhuận còn lại sau khi đã chi trả cổ tức để tăng vốn chủ sở của các cổ đông – tái đầu tư phát triển;
f. Có số lợi ít, hoặc ít nhất là có tỷ số nợ/vốn cố định khoảng < 20% nguồn vốn dài hạn, sẽ gặp khó khăn tài chính trong quá trình tăng trởng.

6/ Dựa vào các tiêu chí trên, hãy phân tích kỹ những loại cổ phiếu đang lưu hành nhưng không có loại cổ phiếu nào đầy đủ tính hoàn thiện. Mỗi loại cổ phiếu lại mang sắc thái riêng, từng tiêu chí "đậm, nhạt" khác nhau – nổi lên là: công nghệ, sản phẩm, thị trường, tái đầu tư, lợi tức, tỷ số nợ và các tổ chức quản lý.vv…, đặc biệt là chiến lược phát triển trong tương lai.

Cảnh giác với thị trường, vì thị trường vẫn hoạt động chỉ với 4 loại cổ phiếu giao dịch, đầu tư gắn liên với đầu cơ, giá tiếp tục biến động. Vấn đè là phải tìm ra các giới hạn khác nhau của các loại cổ phiếu đó – xác định mức độ tín nhiệm và sinh lời để có chiến lược đầu tư cụ thể đối với từng loại cổ phiếu, bảo đảm lợi nhuận và thu nhập hợp lý là vấn đề khó khăn và giải quyết đúng đắn của các nhà đầu tư, tránh rủi ro thua thiệt.

7/ Trong thực tế kinh doanh chứng khoán, việc dự báo biến động giá và xu hướng giá ngắn hạn bao giờ cũng có nhiều thành công và chính xác hơn dự báo xu hướng dài hạn, vì tính nhạy cảm và phức tạp của thị trường chứng khoán. Do đó, phải dự đoán và xử lý các vấn đề sau:
a. Trong dài hạn, đầu tư cổ phiếu sẽ mang lại lợi tức vượt xa các loại đầu tư khác, yếu tố quyết định nhất và duy nhất đến giá cổ phiếu là lợi nhuận và chất lượng cổ phiếu .
b. Trong ngắn hạn, đầu tư cổ phiếu có thể ảnh hưởng đến tình hình tài chính của nhà đầu tư;
c. Lợi nhuận và rủi ro luôn tỷ lệ với nhau, lợi nhuận cao thì rủi ro càng lớn;
d. Mức độ biến động của cổ phiếu lớn hơn nhiều so với trái phiếu, lãi suất tăng sẽ ảnh hưởng đến giá trái phiếu;
đ. Danh mục đầu tư đa dạng sẽ ít rủi ro hơn danh mục đầu tư tập trung;
e. Lạm phát là mối đe doạ lớn nhất đối với các khoản đầu tư dài hạn. Đó là những vấn đề kinh tế – tài chính và nguyên tắc kinh doanh phức tạp, có tính tổng hợp – ảnh hưởng do nhiều yếu tố khác nhau kể cả trình độ hiểu biết của các chuyên gia phân tích chứng khoán cũng như nhà đầu tư.

8/ Phân tích cơ bản cổ phiếu nhằm cung cấp thông tin để đánh giá triển vọng tăng trưởng và lợi nhuận trên cơ sở dự báo tương lai của cổ phiếu, của ngành hoạt động, của nền kinh tế. Nó bao gồm các nội dung:
a. Đánh giá môi trường kinh doanh tương lai;
b. Dự báo thu nhập tương lai của cổ phiếu;
c. Dự báo mức giá cổ phiếu. Do đó, phân tích cơ bản là phương pháp tiếp cận dài hạn, còn có nhiều biến số phải tính đến và không biết trước chắc chắn được.

9/ Thông qua việc nghiên cứu các mô hình giao dịch và các hành vi hiện tại của thị trường có thể phân tích kỹ thuật cổ phiếu nhằm nghiên cứu những diễn biến hay hành vi thị trường – vốn đã phức tạp – để có thể biết được một cách sâu sắc các hành vi có thể xảy ra trong tương lai của thị trường chẳng hạn như những thông tin về một cổ phiếu, hoặc một ngành, hoặc một thị trường đều có thể được các nhà đầu tư nghiên cứu, xem xét, và do đó, nó phản ánh vào trong giá, cổ tức, lợi nhuận và mô hình giao dịch.
Nhà đầu tư có thể đầu tư vào một cổ phiếu khi phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật cùng đưa ra kết luận chung về xu hướng biến động của giá và của thị trường chứng khoán.

Nếu bạn cảm thấy còn đôi chút băn khoăn hay lúng túng, lời khuyên từ các chuyên gia đầu tư tài chính sẽ giúp bạn.

1. Đôi khi nhà đầu tư nghiệp dư lại có lợi thế hơn nhà đầu tư chuyên nghiệp. Nhà đầu tư chuyên nghiệp luôn bị ám ảnh bởi những dự đoán rằng liệu họ có đánh bại thị trường hay không. Họ có thể cảm thấy căng thẳng khi nắm giữ hay mua vào tại thời điểm cổ phiếu đang tràn ngập thị trường. Còn các nhà đầu tư nghiệp dư sẽ không xem xét cẩn thận và nghiên cứu kỹ lưỡng đến như vậy trong các hoạt động đầu tư của mình. Khi thị trường bắt đầu náo động, khó kiểm soát, họ chỉ cần ngồi yên tại chỗ, bình tĩnh tập trung vào những mục tiêu dài hạn.

2. Đầu tư tiền bạc hợp lý là hành động quan trọng hơn rất nhiều so với việc cố gắng tìm kiếm. Về dài hạn, lợi nhuận mà bạn có được từ việc đầu tư cổ phiếu và trái phiếu sẽ có xu hướng tương thích với mức biến động trung bình trên thị trường. Bạn nên phân bổ tài chính hợp lý để quyết định đầu tư bao nhiêu phần vào cổ phiếu và bao nhiêu vào trái phiếu.

3. Bạn có thể chia tay với hoạt động đầu tư với khoản tiền lớn và tâm trạng thoải mái mà không cần biết đến việc học thế nào để kiếm được cổ phiếu sinh lợi. Hãy đặt 60% tổng số tiền của bạn vào thị trường cổ phiếu và 40% còn lại vào thị trường trái phiếu. Chỉ trong vòng 10 năm hay lâu hơn một chút, bạn sẽ đạt kết quả tốt hơn phần lớn các nhà đầu tư khác trên thị trường, cả chuyên nghiệp lẫn nghiệp dư.

4. Tất cả các hoạt động đầu tư đều liên quan đến rủi ro.

5. Đa dạng hoá đầu tư là một loại thuốc trợ tim tuyệt vời đối với các nhà đầu tư. Việc trải rộng dòng vốn của mình ra các loại cổ phiếu và trái phiếu khác nhau là quyết định khôn ngoan. Nó sẽ giảm thiểu tỷ lệ rủi ro và tăng cơ hội thu thêm lợi nhuận.

6. Các nhà đầu tư lão luyện đều có chung một kết luận là về dài hạn, cổ phiếu sẽ sinh lợi nhiều hơn trái phiếu và trái phiếu hiệu quả hơn tiền mặt. Tuy nhiên, điều n ày không phải lúc nào cũng đúng.

7. Hãy chú ý tới sự thoái trào: Các vận động viên gọi đó là sự xuống phong độ. Đây là thời kỳ mà các vận động viên rơi vào khủng hoàng sau thời kỳ đỉnh cao. Trên thị trường chứng khoán, những điều tương tự thường xảy ra với các công ty tăng trưởng quá nóng. Các nhà đầu tư thường có xu hương vui mừng lao vào những công ty tăng trưởng nhanh, tuy nhiên không ai có thể đi theo cuộc chơi này mãi, bởi vì thậm chí những công ty tăng trưởng nhanh nhất cũng có thể rơi vào suy thoái bất cứ lúc nào. Bạn hãy dành nhiều thời gian hơn để suy nghĩ và phân tích về những hiện tượng này, từ đó quyết định xem lúc nào nên lao vào và lúc nào không nên.

8. Đừng dùng tiền của mình đầu tư vào thị trường với những mục tiêu đại loại như cố gắng mua được những cổ phiếu với mức giá cao nhất hay thấp nhất. Các nhà nghiên cứu hiện vẫn còn đang tìm kiếm cách thức để xác định chính xác lúc nào thị trường ở mức trần và lúc nào ở mức sàn, nhưng điều này có thể không bao giờ biết được.

9. Tỷ lệ trung bình đồng vốn đầu tư: Đầu tư với lượng tiền nhất định hàng tháng hay hàng quý trong năm là cách tốt nhất và duy nhất có thể giữ bạn trên con đường mà mình đã lựa chọn.

10. Tái cân bằng. Bạn nên dành 60% tiền bạc của mình đầu tư vào cổ phiếu và 40% vào trái phiếu. Nếu cổ phiếu gặp khủng hoảng và chiếm tới 75% tổng vốn đầu tư của bạn, bạn nên bán bớt chúng đi để tái cân bằng ở mức 60-40. Như vậy, bạn sẽ có thể loại bỏ những cổ phiếu đang trở nên đắt tiền hơn và mua vào loại rẻ tiền hơn. Đó là cách mua rẻ bán đắt.

11. Lợi nhuận cao bao giờ cũng gắn liền với rủi ro lớn, và không phải bất cứ rủi ro nào cũng tất yếu dẫn tới lợi nhuận cao. Trước sức hấp dẫn của các khoản lợi nhuận khổng lồ, một nhà đầu tư thông minh sẽ không dấn thân một cách mạo hiểm vào những vụ đầu tư nếu anh ta không nhìn thấy sự an toàn tối đa. Khi thị trường chứng khoán được nuôi lớn thái quá, bạn có thể mất tiền từ niềm đam mê cổ phiếu của mình, hay đơn giản là công ty mà bạn cho rằng sẽ thành công có thể nổ tung bất cứ lúc nào.

12. Bạn có thể không biết mình phải đối mặt với những rủi ro nào, cho đến khi bạn hứng chịu những mất mát thực sự. Cũng giống như các trường hợp ngộ độc thực phẩm, rủi ro là một cái gì đó rất khó để hiểu về mặt lý thuyết.

13. Quy tắc 72. Một mánh khóe để tính toán xem bạn sẽ cần bao nhiêu thời gian để nhân đôi số tiền của mình. Ví dụ bạn phải mất bao nhiêu năm để khoản tiền 1000 đồng chuyển thành 2000 đồng ở mức lợi nhuận 8%? Hãy lấy 72 chia cho 8, bạn có 9 năm. Từ ví dụ này, bạn có thể tính toán cho mình khoảng thời gian sinh lợi nhuận.

14. Tái đầu tư. Nếu bạn kiếm được 6% lợi nhuận trên 1000 đồng trái phiếu và để dành hết số tiền lời này, thì sau 20 năm, bạn sẽ có 1200 đồng. Nhưng nếu bạn tái đầu tư hết số lợi nhuận thu được, bạn sẽ có 2662 đồng cũng sau 20 năm. Đó là sức mạnh của tái đầu tư – lợi nhuận mẹ sẽ sinh ra lợi nhuận con.

15. Bắt đầu sớm. Đối với hoạt động đầu tư, bạn càng dành thời gian cho nó nhiều bao nhiêu, bạn sẽ càng thu được nhiều lợi nhuận bấy nhiêu.

16. Dành dụm nhiều hơn: Một cách khác để tăng thêm lợi nhuận đó là dành dụm thêm một khoản tiền nhỏ nhất định mỗi tháng để đầu tư. Cùng với thời gian, những đồng tiền đó sẽ sinh sôi thành hàng nghìn đồng khác.

17. Khi bạn đặt kế hoạch cho những mục tiêu dài hạn, bạn hãy đảm bảo rằng toàn bộ số vốn đầu tư của bạn sẽ sinh lời t ừ 5%-6%/năm.

18. Khi bạn mua một cổ phiếu, bạn nghĩ nó sẽ đem lại lợi nhuận cho bạn, nhưng bạn cần nhớ rằng bạn đã mua những cổ phiếu này từ một người nào đó cũng đang cảm thấy mãn nguyện khi bán được chúng.

19. Đừng dựa vào các cơ quan quản lý. Các nhà đầu tư cần có cái nhìn tỉnh táo và thực tế về những gì chính phủ có thể làm và những gì không thể. Các cơ quan quản lý chắc chắn sẽ đẩy mạnh việc tìm ra các gian lận và buộc các công ty phải phơi bày thông tin nhiều hơn và minh bạch hơn. Nhưng các nhà đầu tư thường sử dụng một cách không hiệu quả những thông tin mà họ có được từ sự công khai đó. Bao nhiêu nhà đầu tư đã từng thực sự đọc và phân tích những tường trình trong bản cáo bạch IPO thường niên trước khi ra quyết định đầu tư? Không có quy định nào buộc các nhà đầu tư phải quyết định thận trọng hay giữ thị trường khỏi suy thoái.

20. Đừng để những mối quan tâm về thuế ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của bạn.

21. Bạn muốn tăng lợi nhuận kiếm được? Nếu bạn xem TV vào buổi trưa, tốt hơn hết bạn đừng nên xem những thông tin về tài chính kinh doanh. Bạn thực sự không cần biết những gì xảy ra với cổ phiếu của các công ty, thay vào đó hãy xem chương trình mà bạn yêu thích. Đơn giản là vì lúc này bạn không cần những cái nhìn và phân tích bên trong nhằm tránh cho bạn những cám dỗ lôi kéo mình vào những vụ đầu tư mới với rủi ro cao hơn nhiều.

1. Bán những kẻ bại trận và để những người chiến thắng cầm cương
Thời gian qua đi, các nhà đầu tư thu về lợi nhuận nhờ việc bán đi các cổ phiếu mà họ đang đánh giá cao và cố nắm giữ những cổ phiếu đang trượt dốc với hi vọng một lúc nào đó sẽ có sự hồi sinh ngoạn mục. Nhưng nếu bạn không biết khi nào là lúc nên rời bỏ những cổ phiếu đó thì trong trường hợp xấu nhất, bạn sẽ phải chứng kiến cổ phiếu của mình rơi đến đáy vực – nơi nó gần như trở thành vô giá trị. Ý tưởng nắm giữ các khoản đầu tư chất lượng cao đồng thời bán đi những cái xuống cấp là rất vĩ đại về mặt lý thuyết nhưng lại rất khó khăn khi áp dụng vào thực tiễn.

Cưỡi kẻ chiến thắng: nếu bạn có một nguyên tắc cá nhân là sẽ bán cổ phiếu khi giá của nó đã tăng thêm một cấp số nhân nào đó – ví dụ, tăng lên ba lần – bạn sẽ không bao giờ thật sự là những người được cưỡi trên lưng những kẻ chiến thắng.

Không một ai trong lịch sử đầu tư chứng khoán với chiến lược "bán ngay khi số tiền của tôi tăng lên gấp ba lần" lại có thể có được một tenbagger (những khoản đầu tư đem lại lợi nhuận gấp 10 lần). Đừng đánh giá thấp một cổ phiếu tốt nào đó chỉ vì bạn có một vài nguyên tắc cá nhân cứng nhắc. Nếu như bạn không thể có được một sự hiểu biết thấu đáo về sức mạnh tiềm tàng của cổ phiếu mình đang nắm giữ, những nguyên tắc, chiến lược cá nhân của bạn rút cuộc cũng chỉ là sự hạn chế và bó buộc mà thôi.

Đẩy kẻ thất bại ra xa: không có bất kì một sự đảm bảo nào về việc một cổ phiếu sẽ phục hồi trở lại sau một thời gian dài đi xuống. Trong khi việc không được đánh giá thấp những cổ phiếu tốt là điều hết sức quan trọng thì việc phải thực tế và tỉnh táo với những khoản đầu tư đang có nguy cơ xấu cũng quan trọng không kém. Nhận ra những kẻ thất bại trong danh mục của bạn là điều khó khăn bởi nó đồng nghĩa với một công việc không lấy gì làm dễ chịu – thừa nhận bạn đã sai lầm. Điều quan trọng là phải trung thực với chính bản thân mình khi bạn nhận ra một cổ phiếu không tốt như bạn mong đợi. Hãy vứt bỏ sự kiêu hãnh, nhanh chóng quyết định trước khi kẻ bại trận kia có thêm nhiều trận thua mới trên sàn đấu.

Trong cả hai trường hợp, điểm mấu chốt là phải đánh giá được đúng thực chất của các công ty dựa theo những nghiên cứu của chính bạn. Trong mỗi tình huống, bạn vẫn phải quyết định xem liệu mức giá đó đã phản ánh đúng giá trị thị trường tiềm năng hay chưa. Đơn giản hãy nhớ đừng để những lo ngại vu vơ hạn chế lợi nhuận hay thổi bùng lên thua lỗ của bạn.

2. Đừng theo đuổi "những lời mách nước nóng hổi"
Bất kể lời mách nước đó là thông tin của anh trai bạn, họ hàng của bạn, hàng xóm hay thậm chí là một nhà môi giới, không ai có thể đảm bảo được một cổ phiếu sẽ hành động như thế nào. Một khi quyết định đầu tư, điều hết sức quan trọng là bạn phải biết được lí do khiến bạn làm điều đó. Sau đó, tự mình nghiên cứu và phân tích chi tiết tất cả những gì thuộc về bất kì một công ty nào mà bạn đang xem xét việc đầu tư khoản tiền mồ hôi nước mắt của mình vào nó. Tin tưởng vào những mẩu tin nho nhỏ lý thú từ một ai đó không chỉ là nỗ lực tìm kiếm một lối thoát – một con đường trải lụa mà còn là một hình thức đánh bạc. Chắc chắn sẽ có lúc, với một vài sự may mắn tình cờ nào đó, những lời mách nước sốt dẻo này có thể đem lại kết quả như mong muốn. Song chúng sẽ chẳng bao giờ có thể tạo nên một nhà đầu tư sáng suốt với thông tin cập nhật – yếu tố không thể thiếu để thành công trên thị trường chứng khoán dài hạn.

3. Không căng thẳng trước sự lăn tăn của thị trường
Luôn nhớ đến việc phải chấp nhận những biến động ngắn hạn. Là một nhà đầu tư dài hạn, bạn không nên hoảng sợ khi các khoản đầu tư của mình đang phải trải qua một vài sự vận động ngắn hạn. Khi theo dõi hoạt động của các khoản đầu tư đó, hãy nhìn vào một bức tranh lớn hơn. Tự tin với chất lượng của các hình thức đầu tư mà bạn đã chọn hơn là cứ lo lắng về sự biến động không thể tránh khỏi trong ngắn hạn. Đồng thời, một nhà giao dịch chứng khoán năng động, tài ba sẽ luôn biết tận dụng những biến động từng ngày, thậm chí từng phút để kiếm lời. Nhưng không chỉ dừng lại ở đó, lợi nhuận của một nhà đầu tư dài hạn còn xuất phát từ một sự vận động hoàn toàn khác biệt của thị trường – sự vận động mà thị trường phải mất đến hàng tháng, thậm chí hàng năm mới có được. Do đó thay vì lo lắng với từng đợt sóng gợn của thị trường, hãy tập trung vào tự trau dồi bản thân, tự phát triển những kĩ năng đầu tư của bản thân đế sẵn sàng đón nhận những cơn sóng thần!

4. Không đánh giá quá cao chỉ số P/E
Các nhà đầu tư thường nâng chỉ số P/E lên tầm quan trọng quá cao, vượt xa ý nghĩa thực tế. Đơn giản vì nó chỉ là một công cụ chủ chốt trong vô số những công cụ như thế, việc chỉ dựa vào chỉ số P/E để đưa ra các quyết định mua hoặc ban là quá mạo hiểm và rất thiếu khôn ngoan. Chỉ số P/E cần phải được đưa vào một hoàn cảnh cụ thể của nó, và nó phải được sử dụng đồng thời cùng với những quá trình phân tích khác nữa. Một chỉ số P/E thấp không nhất thiết đồng nghĩa với một chứng chỉ quỹ đang bị đánh giá thấp hay ngược lại, một chỉ số P/E cao cũng không luôn luôn song hành với một công ty đang được định giá cao hơn thực tế.

5. Cưỡng lại sự mê hoặc của những "cổ phiếu tiền xu"
Một quan niệm sai lầm nhưng lại rất phổ biến hiện nay: nhiều người cho rằng sẽ mất ít hơn khi mua một "cổ phiếu tiền xu" – cổ phiếu có giá thấp. Thế nhưng bất kể bạn mua một cổ phiếu 5 đô và nó lao xuống đáy trở thành tờ giấy lộn 0 đô hay một cổ phiếu 75 đô và cũng lao vực tương tự thì rút cục kết quả chung bạn có vẫn chỉ là sự mất trắng khoản đầu tư ban đầu. Một công ty 5 đô tệ hại, đơn giản, cũng có nhiều rủi ro mất giá như một công ty 75 đô tồi tệ. Trên thực tế, một cổ phiếu tiền xu thậm chí có thể rủi ro hơn nhiều so với một cổ phiếu đắt giá hơn bởi một công ty có giá cổ phiếu cao thường có nhiều luật lệ, quy định, nguyên tắc hơn.

6. Lựa chọn một chiến lược và gắn bó với nó
Có nhiều cách thức và con đường để có thể thành công nhưng không ai có thể tự tin rằng chiến lược đầu tư của mình tốt hơn của người khác. Nên tốt nhất một khi bạn đã tìm ra phong cách của mình, hãy gắn bó với nó. Một nhà đầu tư lúng túng giữa hai chiến lược lựa chọn cổ phiếu khác nhau sẽ rất có khả năng phải nếm trải những khiếm khuyết lớn nhất, chứ không phải những ưu điểm nổi trội nhất, của cả hai chiến lược đó.

7. Tập trung vào tương lai
Giai đoạn khó khăn nhất của đầu tư là nỗ lực đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt dựa trên những điều mà thực tế chúng chưa xảy ra. Đó là điều vô cùng quan trọng khi bạn phải luôn in sâu trong tâm trí mình: Mặc dù chúng ta sử dụng những thông số cũ để làm tín hiệu cho những gì sắp đến, nhưng chuyện gì xảy ra trong tương lai mới là yếu tố quan trọng nhất.

Quyết định đầu tư của bạn trên nền tảng của những tiềm năng tương lai, chứ không phải là những gì đã xảy ra trong quá khứ.

8. Các nhà đầu tư có cái nhìn dài hạn
Những khoản lợi nhuận ngắn hạn khổng lồ có thể là cám dỗ với những người mới tập tễnh bước vào thị trường. Thế nhưng, đi theo một chiến lược dài hạn và từ bỏ chủ trương "đi vào – rời bỏ, rời bỏ – đi vào" là một điều bắt buộc với một nhà đầu tư đúng nghĩa. Điều này không có nghĩa rằng những nhà đầu tư dài hạn không thể kiếm tiền từ những giao dịch năng động, linh hoạt trong ngắn hạn. Thế nhưng, đầu tư và mua bán giao dịch là hai cách thức hoàn toàn khác nhau dù với cùng mục đích là kiếm lời. Việc mua bán giao dịch bản thân nó chất chứa những rủi ro khác hẳn mà các nhà đầu tư mua-và-nắm-giữ không bao giờ được trải nghiệm.

Một cách thức đầu tư không nhất định phải luôn tốt hơn một cách thức nào khác – cả hai đều có những ưu điểm và khuyết điểm riêng. Việc tham gia vào các cuộc mua bán sôi động (active trading) sẽ là sai lầm chết người với những người không có khả năng xác định thời gian chính xác, không có nguồn tài chính vững, sự đào tạo nhất định và sự đam mê. Hầu hết mọi người không phù hợp với cách thức tham gia thị trường chứng khoán này.

9. Hãy mở lòng khi lựa chọn cổ phiếu
Rất nhiều cổ phiếu tuyệt vời gắn liền với những cái tên quen thuộc bạn nghe thấy trong cuộc sống hằng ngày nhưng cũng có không ít những cơ hội đầu tư tiềm năng khác không hề đi kèm với cái tên thân quen nào. Hàng nghìn các công ty nhỏ bé đang có tiềm năng trở thành những blue-chip lớn trong nay mai. Trên thực tế, lịch sử các sàn giao dịch chứng khoán cũng đã cho thấy: Các công ty nhỏ thường có lợi tức cao hơn nhiều các công ty lớn. Ví dụ như trong giai đoạn từ năm 1926 đến năm 2001 ở Hoa Kì, cổ phiếu của các công ty nhỏ mang lại cổ tức trung bình 12,27% trong khi những chứng chỉ quỹ khổng lồ của chỉ số S&P 500 lại khiêm tốn với 10,53%.

Tuy nhiên, không có nghĩa là bạn nên cống hiến toàn bộ danh mục đầu tư của mình cho những cổ phiếu thấp cổ bé họng. Đơn giản là, hãy hiểu rằng có những cổ phiếu "khổng lồ" hơn nhiều so với những gã khổng lồ của chỉ số công nghiệp Dow Jones. Bỏ qua những công ty ít tiếng tăm đó là bạn cũng có thể đang bỏ qua một vài cơ hội lợi nhuận lớn nhất bạn từng có.

Bước 1: Trước hết, xác định xem bạn muốn trở thành một nhà đầu tư dài hạn hay ngắn hạn?

Quyết định về khoảng thời gian và chiến lược đầu tư là bước rất quan trọng để quyết định loại cổ phiếu mà bạn sẽ mua.

Nếu bạn có ý định đầu tư dài hạn, bạn nên tìm những thị trường có lợi thế cạnh tranh sẵn có và có tính ổn định cao trên thị trường trong một thời gian dài. Chìa khoá để tìm những kiếm những cổ phần chứng khoán này dựa vào việc tìm hiểu lịch sử giao dịch của các công ty và áp dụng phương pháp phân tích S.W.O.T (Strengths – Weaknesses – Opportunities – Threats) dựa theo thế mạnh, điểm yếu, những cơ hội và thách thức.

Nếu bạn chỉ là một nhà đầu tư ngắn hạn thì bạn nên chọn một trong 2 chiến lược sau:

a. Mua bán tăng dần
Đây là chiến lược đầu tư chỉ tìm kiếm các công ty mà giá trị cổ phiếu đang tăng về số lượng và giá cả trong thời gian gần đây để đầu tư. Hầu hết các phương pháp phân tích chiến thuật đầu tư đều thích sử dụng chiến lược này. Thị trường có tính ổn định về cả số lượng và giá cả là một sự lựa chọn an toàn.

b. Chiến lược trái chiều
Đây là chiến lược của những người đi ngược lại với "phản ứng thái quá của thị trường". Các nghiên cứu chỉ ra cho thấy giá trị thực thị trường chứng khoán không phải lúc nào cũng như hầu hết mọi người mong đợi khi giá cổ phiếu không phản ánh đúng thực chất giá trị của nó.

Đứng trước một thông tin bất lợi đối với doanh nghiệp đầu tư, hầu hết các nhà đầu tư không tránh khỏi tâm lý hoang mang và nhanh chóng bán số cổ phiếu mình đang có trong tay nhằm bảo toàn được phần nào số vốn bỏ ra ban đầu. Lúc này, giá cổ phiếu sẽ thấp hơn so với giá trị thực của nó.

Để quyết định xem đó có phải là "sự phản ứng thái quá của thị trường" hay không, các nhà đầu tư cần cân nhắc về khả năng phục hồi cũng như dao động của trị giá cổ phiếu.

Đối với chiến lược đầu tư này, bạn nên lên danh sách các công ty có sự thâm hụt về giá cả cổ phiếu gần đây nhất, phân tích khả năng "đảo ngược thế cờ" bằng cách sử dụng độc chiêu "candlestick". Nếu diễn biến thị trường đi theo biểu đồ này thì bạn hãy cân nhắc kỹ hơn tới những tin tức gần đây để tìm ra nguyên do tại sao lại có sự tụt giá và quyết định về khả năng bán ra của mình.

Bước 2: Khảo sát và lựa chọn thị trường
Hãy tự mình tiến hành một cuộc khảo sát thị trường phù hợp với thời gian và chiến lược đầu tư của bạn. Hiện nay có rất nhiều stock screeners trực tuyến giúp bạn có thể tìm ra được những thị trường đầu tư phù hợp với nhu cầu của mình nhất.

Bước 3: Đa dạng hoá danh mục đầu tư
Một khi bạn thiết lập được danh sách đầu tư, nên phân loại từ cổ phiếu nào có lợi nhuận lớn nhất cho đến những đầu tư có khả năng mang lại rủi ro nhiều nhất.

Để thực hiện bước này, hãy sử dụng mô hình danh mục đầu tư Markowitz. Phương pháp phân tích thị trường này sẽ giúp bạn "cân đo đong đếm" số tiền mà bạn nên đầu tư cho các loại cổ phiếu khác nhau sao cho hợp lí nhất để thu được lãi nhuận cao nhất. Đây là một bước quan trọng bởi sự đa dạng hoá là một trong những điều tất yếu trong thế giới đầu tư.

Trên đây là 3 bước mà bạn nên ghi nhớ trước khi tiến hành đầu tư vào thị trường chứng khoán. Chúng không chỉ giúp bạn mở rộng thêm kiến thức về thị trường tài chính mà còn đem lại cho bạn sự tự tin để đưa ra những quyết định đầu tư đúng đắn nhất.

Một thực tế hiện nay là rất nhiều nhà đầu tư không biết các công ty được niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán đang hoạt động như thế nào và đầu tư vào cổ phiếu của các công ty nào sẽ có lãi? Dưới tác động của “hiệu ứng đám đông”, họ bắt chước nhau, cùng đổ xô đi mua những cổ phiếu đang tăng giá. Nhiều người mua cổ phiếu rồi mà không hề có trong tay những tài liệu và phương pháp cần thiết để tìm hiểu về mức độ sinh lời của cổ phiếu đó.

Có 7 yếu tố cần thiết để nhận dạng những cổ phiếu hiện còn ít được giới đầu tư chú ý nhưng lại chính là những tài sản sinh lời lớn trong tương lai. Bảy yếu tố đó được biết đến với cái tên CAN SLIM.

C: Current Quaterly Earnings Per Share (lãi ròng trên mỗi cổ phiếu của quý gần nhất)
Hầu hết các cổ phiếu tốt đều có sự gia tăng lợi nhuận so với cùng quý năm trước đó và tỷ lệ tăng càng cao thì chứng tỏ cổ phiếu càng có nhiều triển vọng. Các nhà đầu tư trước khi bỏ tiền ra mua cổ phiếu cần xem xét tới sự gia tăng mạnh mẽ lợi nhuận của cổ phiếu đó, cụ thể là mức tăng trưởng của lãi ròng trên mỗi cổ phiếu trong 3 tháng gần nhất.

Nhưng phải tìm hiểu sự gia tăng lợi nhuận này ở đâu và như thế nào? Bạn có thể nghiên cứu các báo cáo tài chính có kiểm toán của công ty niêm yết, cùng với việc thăm dò các các kênh thông tin khác như báo chí, người quen… Điều quan trọng cần coi trọng độ tin cậy và tính đồng nhất của thông tin, chẳng hạn có thể có điều gì đó không đúng, nếu doanh thu của công ty tăng 20%, trong khi lãi ròng chỉ tăng 5%.

A: Annual Earnings Increases (sự gia tăng lãi ròng hàng năm)
Cổ phiếu tốt là cổ phiếu có mức gia tăng lợi nhuận đều đặn trong vòng 5 năm trước đó. Các nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý tới các cổ phiếu có mức gia tăng lợi nhuận hàng năm ổn định và đạt trên 25%, tuy nhiên nên chú ý tới chu kỳ kinh doanh của từng ngành, từng công ty. Tiêu chí này có thể giúp bạn loại bỏ khoảng 80% các cổ phiếu tồi.

Để có được sự chính xác về mức gia tăng lợi nhuận, nhà đầu tư cần nghiên cứu tất cả các thông tin liên quan đến công ty mà mình muốn đầu tư. Các thông tin này bao gồm lịch sử và đặc điểm của công ty, tình hình tài chính, các chi tiết của đợt phát hành cổ phiếu và tổ chức bảo lãnh phát hành cổ phiếu. Nhà đầu tư có thể tìm các thông tin này trong Bản thông cáo phát hành, trong Báo cáo tài chính của công ty hoặc từ các công ty dịch vụ tư vấn đầu tư. Các quyết định đầu tư chỉ nên đưa ra khi bạn đã có đủ cơ sở thông tin về cổ phiếu cũng như về mức tăng trưởng lãi ròng hàng năm.

N: New Products, New Management, New Highs (sản phẩm mới, sự quản lý mới, mức giá trần mới)
Giá cổ phiếu tăng sẽ bắt nguồn từ một số nhân tố nội tại nào đó. Những nhân tố này thường là sản phẩm mới của công ty, ban giám đốc mới, phương thức quản lý mới hay mức giá trần mới của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.

Do vậy, sẽ không bao giờ thừa nếu bạn quan tâm đến những nhân tố nội tại này. Nếu xét thấy những nhân tố này có sự ổn định, không có biểu hiện đột biến theo chiều hướng xấu, thì đó sẽ là một cổ phiếu có nhiều triển vọng tăng trưởng trên thị trường chứng khoán.

S: Supply and Demand (nguồn cung và cầu)
Trong kinh doanh, quy luật cung cầu luôn có ảnh hưởng rất lớn đến giá thành sản phẩm, và đầu tư chứng khoán cũng không phải là một ngoại lệ. Giá cổ phiếu cũng chịu tác động từ quy luật cung cầu. Cổ phiếu của các công ty đại chúng, có quy mô lớn, sản phẩm chất lượng không phải lúc nào cũng đáng để mua, bởi lượng cầu của những cổ phiếu này khá lớn, trong khi nguồn cung lại ít nên giá thường bị đẩy lên cao giả tạo, không phản ánh đúng giá trị thực tế của cổ phiếu cũng như rất khó sinh lợi nhuận lớn.

Chính những cổ phiếu có số lượng lưu hành thấp trên thị trường mới có nhiều triển vọng và có khả năng tăng giá hơn so với các cổ phiếu có số lượng lưu hành lớn. Từ đó suy ra, cổ phiếu được các nhà quản trị hàng đầu nắm giữ với tỷ lệ lớn thường là những cổ phiếu có độ an toàn cao. Hãy đặc biệt lưu ý tới các cổ phiếu được công ty mua lại và cổ phiếu của các công ty có tỷ lệ nợ dài hạn trên vốn tự có vừa phải, vì tỷ lệ này càng cao bao nhiêu công ty sẽ càng phải đương đầu với áp lực trả lãi trong tương lai nhiều bấy nhiêu. Bạn nên so sánh tỷ số này ở công ty mình dự định đầu tư với tỷ số nợ bình quân ở các công ty trong cùng ngành, đồng thời phân tích thêm khả năng thanh toán để có đánh giá xác thực hơn về mức độ nợ của công ty.

L: Leader and Laggard (cổ phiếu đầu bảng và cổ phiếu tụt hậu)
Nhà đầu tư trên thị trường chỉ nên mua 2 hay 3 cổ phiếu tốt nhất trong nhóm những cổ phiếu đầu bảng hiện tại, còn lại nên dành tiền cho những cổ phiếu có khả năng sinh lời trong tương lai. Ðặc biệt, bạn cần tránh mua những cổ phiếu có mức tăng trưởng cao nhưng không bền vững, chẳng hạn như cổ phiếu lên giá theo trào lưu, theo sự kiện nổi bật…, bởi vì các cổ phiếu này được đánh giá là những cổ phiếu tụt hậu, không sớm thì muộn cũng mất giá.

I: Institutional Sponsorship (sự ủng hộ của các định chế tài chính và đầu tư)
Định chế tài chính đầu tư ở đây thường là các cơ quan chức năng, các cơ quan chính phủ chuyên về tài chính đầu tư. Các cơ quan này có thể nắm giữ một số lượng cổ phiếu nhất định của các công ty nào đó, nhờ vậy mà công ty sẽ có sự ủng hộ và trợ giúp mạnh mẽ từ những cơ quan này, một điều kiện vô cùng thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, khiến giá cổ phiếu tăng mạnh. Tuy nhiên, một số lượng quá lớn các định chế tài chính đầu tư nắm giữ cổ phiếu lại trở thành yếu tố bất lợi, vì điều đó đồng nghĩa với việc nguồn cung sẽ hạn chế bởi các cơ quan ít khi muốn bán từng phần cổ phiếu của mình, đẩy tính thanh khoản của cổ phiếu xuống thấp.

M: Market Direction (định hướng thị trường)
Cho dù bạn hoàn toàn chính xác khi nhận định về cả 6 tiêu chí kể trên, nhưng đến tiêu chí định hướng thị trường bạn mắc phải sai lầm thì sẽ có đến 5 trong số 7 cổ phiếu bạn mua sẽ mất giá và khiến bạn thua lỗ. Yếu tố thị trường là rất quan trọng bởi nó ảnh hưởng mạnh mẽ đến giá cổ phiếu. Khi hàng loạt các cổ phiếu cùng ngành trên thị trường bị mất giá, thì giá cổ phiếu của công ty mà bạn lựa chọn chắc chắn cũng sẽ sụt giảm theo. Ngược lại, nếu giá cổ phiếu của các công ty này tăng theo sự phát triển của thị trường thì cổ phiếu bạn mua vào cũng được “ăn theo” những chỉ số tích cực đó. Việc quan trọng là nghiên cứu các đồ thị biến động giá chứng khoán theo ngày, theo tuần và theo tháng trước mỗi quyết định đầu tư cổ phiếu.

Không có lĩnh vực nào đem lại lợi nhuận nhanh và lớn bằng đầu tư chứng khoán. Có khá nhiều người xem việc đầu tư chứng khoán là cuộc chơi ngẫu hứng với hy vọng sẽ kiếm được nhiều tiền một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, lĩnh vực đầu tư đầy hấp dẫn này dường như không có chỗ cho những quyết định theo cảm tính. Các quyết định lựa chọn cổ phiếu cần được dựa trên sự phân tích và phối kết hợp giữa các yếu tố định lượng và định tính. Chìa khoá phân tích trong đầu tư cổ phiếu là tìm ra những cổ phiếu có tiềm năng tăng trưởng lớn nhất trong thời điểm bạn mua chúng. Nói cách khác, bạn phải có kỹ năng phán đoán, xem xét và phân tích vấn đề cùng với việc hoạch định một kế hoạch đầu tư thích hợp để xác định thời điểm mua vào những cổ phiếu mạnh và bán đi những cổ phiếu yếu.

Tự làm công việc của bạn
Điều này thì rõ ràng dễ hiểu nhưng có lẽ sai lầm phổ biến nhất mà các nhà đầu tư thường mắc phải là không biết nên mua chứng khoán nào. Bạn sẽ không mua chứng khoán đó nếu không biết rõ về tình hình bên trong cũng như bên ngoài của doanh nghiệp.

Có nghĩa là bạn cần phải nâng cao hiểu biết về kế toán để có thể tự quyết định được mức độ tài chính hiện tại của công ty như thế nào. Trước hết, bạn quăng tiền của mình vào rủi ro thì phải biết nên mua cái gì.

Bạn không thể dựa vào người khác nói rằng một công ty nào đó là nơi đầu tư hấp dẫn. Bạn phải tự quyết định đầu tư cho chính mình, bởi một cổ phiếu tăng trưởng nóng với người này lại là một thảm họa sắp xảy ra với người kia.

Tìm ra thế mạnh kinh tế
Điều gì phân biệt một công ty xấu với một công ty tốt và ngược lại? Câu trả lời là phần lớn thế mạnh mà công ty đó xây dựng sẽ phân biệt nó với công ty khác. Thuật ngữ “thế mạnh” thường được dùng để miêu tả lợi thế cạnh tranh của công ty, giống như các thành trì bảo vệ các lâu đài thời xa xưa, thế mạnh kinh tế giúp lợi nhuận công ty khỏi bị tấn công bởi các đối thủ cạnh tranh.

Trong bất kỳ nền kinh tế cạnh tranh nào, vốn luôn tìm đến những nơi có tỷ suất sinh lời mong đợi cao nhất. Kết quả là các công ty có lợi nhuận cao thường bị bao vây bởi các đối thủ cạnh tranh, điều này giải thích tại sao mà lợi nhuận của hầu hết các công ty qua thời gian đều có khuynh hướng trở về mức trung bình. Nghĩa là các công ty có lợi nhuận cao thường trở nên ít lợi nhuận hơn khi có sự cạnh tranh của nhiều đối thủ.

Có một biên độ an toàn
Tìm ra được những công ty tốt nhất là một nửa công đoạn trong quy trình đầu tư, nửa công đoạn còn lại là đánh giá giá trị của công ty đó. Bạn không thể bước ra thị trường và sẵn sàng chi trả những gì mà thị trường yêu cầu về cổ phiếu đó, bởi vì thị trường đôi khi có thể yêu cầu những mức giá quá cao.

Và nếu như bạn phải trả một giá quá cao thì lợi nhuận của bạn sẽ không như mong đợi. Mục tiêu của bất kỳ một nhà đầu tư nào cũng là mua được những cổ phiếu với giá thấp hơn giá trị thực của nó. Nhưng không may là việc ước lượng giá trị cổ phiếu lạc quan thì quá dễ, còn tương lai thì lại đi theo chiều hướng xấu hơn mong đợi.

Chúng ta có thể bù đắp được cho những chiều hướng xấu này bằng cách mua những cổ phiếu chỉ khi giá của chúng thấp hơn một cách đáng kể so với giá trị được ước lượng. Phần chênh lệch giữa giá thị trường và giá trị ước lượng của cổ phiếu chính là biên độ an toàn.

Một cách đơn giản để có được cảm nhận về giá trị của cổ phiếu là xem xét tỷ số giá trên thu nhập trong quá khứ của nó và chỉ số giá trên giá sổ sách. Điều quan trọng cần nhớ bây giờ đơn giản chỉ là nếu bạn không sử dụng những quy tắc trong việc tìm ra mức giá mà bạn sẵn lòng chi trả thì sau đó bạn sẽ cảm thấy hối tiếc. Định giá giá trị của cổ phiếu là một phần quan trọng trong quá trình đầu tư.

Nắm giữ vị thế trên một chặng đường dài
Không được quên rằng mua cổ phiếu là một hoạt động mua “món hàng chính yếu – niềm tin” và phải được đối xử đúng như thế. Bạn không phải đang mua hay bán một chiếc xe hơi, một chiếc tủ lạnh hay một đầu DVD 50 lần một năm.

Đầu tư là một “hiệp ước” dài hạn, bởi vì giao dịch ngắn hạn có nghĩa là bạn đang chơi một trò chơi của người thua cuộc. Chi phí thực sự đã bắt đầu tăng lên – cả về thuế lẫn chi phí trung gian và sẽ tạo ra một rào chắn không thể vượt qua được để tiến tới một kết quả tốt.

Biết được khi nào bán
Một cách lý tưởng là chúng ta nên nắm giữ các khoản đầu tư mãi mãi, nhưng sự thật thì có rất ít công ty có giá trị cho mình nắm giữ cả thế kỷ, vì thế chỉ có một số ít nhà đầu tư với đầy đủ thông thái mới mua được cổ phiếu của các công ty này.

Biết được khi nào là thời điểm phù hợp để bán những cổ phiếu đó là một điều quan trọng tối thiểu cũng như là biết được khi nào nên mua nó, chúng ta thường bán đi phần thắng lợi quá sớm còn nắm giữ phần lỗ lại quá lâu.
Chìa khóa thành công là nên theo dõi công ty mà bạn nắm giữ cổ phiếu chứ không phải theo dõi giá cổ phiếu đó. Theo dõi thông tin cũng như ngành nghề mà công ty hoạt động tốt hơn là xem giá của cổ phiếu đó 20 lần một ngày hoặc nhiều hơn nữa.

Lấy ví dụ đơn giản, một người xác định đầu tư một khoản tiền và chỉ cần thu lợi ở mức 20%/năm. Đạt được mức kỳ vọng đó, anh ta có thể bán chứng khoán để hiện thực hoá lợi nhuận và chờ đợi cơ hội đầu tư tiếp theo. Thời điểm thị trường hiện nay, nhiều NĐT bắt đầu để tâm dành thời gian nghiên cứu các kiến thức về CK và đầu tư để tìm cơ hội đầu tư mới.

Phương pháp tiếp cận từ trên xuống
Với phương pháp này, NĐT chuyên nghiệp sẽ có sự phân tích vĩ mô từ bức tranh kinh tế tổng thể của thế giới, khu vực và lựa chọn những quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế nhanh, chính trị ổn định… Sau đó đánh giá xu thế của TTCK thông qua các chỉ số tiêu biểu trên biểu đồ dài hạn, như ở VN là VN-Index… Xu thế thị trường tăng giá sẽ hấp dẫn các NĐT hơn cả.

Tiếp theo là phân tích sâu về nền kinh tế: Lãi suất, lạm phát và tỉ lệ thất nghiệp… Trong đó việc tìm ra những ngành có tốc độ phát triển cao của nền kinh tế giúp NĐT tập trung thời gian và công sức vào mục tiêu hơn.
Trong điều kiện kinh tế VN hiện nay, một số ngành được coi là có nhiều tiềm năng phát triển cao hơn như tài chính NH (45%/năm), bất động sản, thủy sản, dầu khí, dược…

Bước cuối cùng chính là việc giới hạn sự quan tâm vào ngành đã chọn, tìm kiếm những Cty hoạt động tốt trong ngành và tiến hành những phân tích cơ bản. Những tiêu chí vẫn được các NĐT quan tâm nhiều là tốc độ tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, tỉ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỉ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và một số chỉ tiêu đặc thù tuỳ theo ngành.

Cần phải lưu ý rằng giữa điều kiện kinh tế và các chỉ số CK không phải bao giờ cũng trùng khớp với nhau, theo kinh nghiệm thì TTCK thường đi trước nền kinh tế, tức là nó mang tính dự báo. Do đó việc phân tích các hệ số giá/thu nhập (P/E), hệ số giá/doanh thu (P/S), cổ tức/giá (Dividend Yield) so với quá khứ giúp NĐT đánh giá được phần nào thị trường đang mua hay bán quá mức.

Nếu đánh giá tổng quan về thị trường CP là tốt thì NĐT nên dành phần lớn tài sản của mình cho thị trường này, nếu không thì có chiến lược phân bổ tài sản hợp lý vào những công cụ có thu nhập ổn định (trái phiếu) hay thị trường tiền tệ.

Phương pháp tiếp cận từ dưới lên
Phương pháp này, ngược lại, gần như bỏ qua các điều kiện kinh tế vĩ mô và ngành, chỉ chú trọng tới việc tìm kiếm DN hoạt động tốt. Phương pháp này dựa trên quan điểm cho rằng bất kỳ ngành nào, kể cả đang trong chu kỳ suy thoái hay kém hoạt động đều có những DN tốt nhất. Các NĐT sẽ tiến hành so sánh các chỉ tiêu cơ bản của các Cty dựa trên những báo cáo tài chính để lựa chọn một Cty tốt.

Những chỉ tiêu cần đánh giá:

1) Quy mô thị trường tiềm năng – là chỉ tiêu khó đánh giá và hiện còn thiếu thông tin thống kê, tuy nhiên cố gắng nắm bắt được thị trường tiềm năng cho sản phẩm dịch vụ sẽ giúp chúng ta có ước tính được về lợi nhuận của Cty.

2) Doanh thu và lợi nhuận cao-hiện tại và tiềm năng.

3) Bảng cân đối kế toán "sạch"- thể hiện được hiệu quả quản lý và sử dụng vốn một cách đáng tin cậy, những Cty nợ nần chồng chất và quản lý dòng tiền kém sẽ bị loại ra.

4) Dòng tiền – dòng tiền tự do nhiều thể hiện khả năng tự tài trợ cho các hoạt động của mình mà không phải tăng nợ hay cũng chính là tiền đề tăng cổ tức chi trả trong tương lai.

5) Thị phần – những Cty tốt liên tục tăng thị phần và mở rộng sang cả những thị trường mới với tốc độ tăng trưởng vững chắc.

Mặc dù phương pháp tiếp cận này dường như khó hơn, nhưng nếu NĐT có hiểu biết chuyên môn về một lĩnh vực, ngành nào đó thì biết tận dụng kiến thức và kinh nghiệm này có thể đem lại cơ hội đầu tư tốt.

Bước 1: Trước hết, xác định xem bạn muốn trở thành một nhà đầu tư dài hạn hay ngắn hạn?

Quyết định về khoảng thời gian và chiến lược đầu tư là bước rất quan trọng để quyết định loại cổ phiếu mà bạn sẽ mua.

Nếu bạn có ý định đầu tư dài hạn, bạn nên tìm những thị trường có lợi thế cạnh tranh sẵn có và có tính ổn định cao trên thị trường trong một thời gian dài. Chìa khoá để tìm những kiếm những cổ phần chứng khoán này dựa vào việc tìm hiểu lịch sử giao dịch của các công ty và áp dụng phương pháp phân tích S.W.O.T (Strengths – Weaknesses – Opportunities – Threats) dựa theo thế mạnh, điểm yếu, những cơ hội và thách thức.

Nếu bạn chỉ là một nhà đầu tư ngắn hạn thì bạn nên chọn một trong 2 chiến lược sau:

a. Mua bán tăng dần
Đây là chiến lược đầu tư chỉ tìm kiếm các công ty mà giá trị cổ phiếu đang tăng về số lượng và giá cả trong thời gian gần đây để đầu tư. Hầu hết các phương pháp phân tích chiến thuật đầu tư đều thích sử dụng chiến lược này. Thị trường có tính ổn định về cả số lượng và giá cả là một sự lựa chọn an toàn.

b. Chiến lược trái chiều
Đây là chiến lược của những người đi ngược lại với "phản ứng thái quá của thị trường". Các nghiên cứu chỉ ra cho thấy giá trị thực thị trường chứng khoán không phải lúc nào cũng như hầu hết mọi người mong đợi khi giá cổ phiếu không phản ánh đúng thực chất giá trị của nó.

Đứng trước một thông tin bất lợi đối với doanh nghiệp đầu tư, hầu hết các nhà đầu tư không tránh khỏi tâm lý hoang mang và nhanh chóng bán số cổ phiếu mình đang có trong tay nhằm bảo toàn được phần nào số vốn bỏ ra ban đầu. Lúc này, giá cổ phiếu sẽ thấp hơn so với giá trị thực của nó.

Để quyết định xem đó có phải là "sự phản ứng thái quá của thị trường" hay không, các nhà đầu tư cần cân nhắc về khả năng phục hồi cũng như dao động của trị giá cổ phiếu.

Đối với chiến lược đầu tư này, bạn nên lên danh sách các công ty có sự thâm hụt về giá cả cổ phiếu gần đây nhất, phân tích khả năng "đảo ngược thế cờ" bằng cách sử dụng độc chiêu "candlestick". Nếu diễn biến thị trường đi theo biểu đồ này thì bạn hãy cân nhắc kỹ hơn tới những tin tức gần đây để tìm ra nguyên do tại sao lại có sự tụt giá và quyết định về khả năng bán ra của mình.

Bước 2: Khảo sát và lựa chọn thị trường
Hãy tự mình tiến hành một cuộc khảo sát thị trường phù hợp với thời gian và chiến lược đầu tư của bạn. Hiện nay có rất nhiều stock screeners trực tuyến giúp bạn có thể tìm ra được những thị trường đầu tư phù hợp với nhu cầu của mình nhất.

Bước 3: Đa dạng hoá danh mục đầu tư
Một khi bạn thiết lập được danh sách đầu tư, nên phân loại từ cổ phiếu nào có lợi nhuận lớn nhất cho đến những đầu tư có khả năng mang lại rủi ro nhiều nhất.

Để thực hiện bước này, hãy sử dụng mô hình danh mục đầu tư Markowitz. Phương pháp phân tích thị trường này sẽ giúp bạn "cân đo đong đếm" số tiền mà bạn nên đầu tư cho các loại cổ phiếu khác nhau sao cho hợp lí nhất để thu được lãi nhuận cao nhất. Đây là một bước quan trọng bởi sự đa dạng hoá là một trong những điều tất yếu trong thế giới đầu tư.

Trên đây là 3 bước mà bạn nên ghi nhớ trước khi tiến hành đầu tư vào thị trường chứng khoán. Chúng không chỉ giúp bạn mở rộng thêm kiến thức về thị trường tài chính mà còn đem lại cho bạn sự tự tin để đưa ra những quyết định đầu tư đúng đắn nhất.

Những nhà đầu tư chứng khoán thường gặp phải bốn rủi ro chính sau đây:

Rủi ro 1: Nền kinh tế

Rủi ro lớn nhất, có sức ép mạnh mẽ nhất trong việc đầu tư vào thị trường chứng khoán chính là sự thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế. Nó có thể rất tốt, nhưng nó cũng có thể đi xuống nhanh chóng. Một tập hợp những yếu tố không tốt của nền kinh tế có thể dẫn tới những chỉ số của thị trường bị tụt giảm mạnh. Nói chung, những gì liên quan tới tình hình chung của nền kinh tế là nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà đầu tư. Hầu hết những nhà đầu tư trẻ sẽ là những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất nếu nền kinh tế đi xuống. Việc đầu tư lâu dài sẽ thực sự có lợi. Trong thực tế, nhiều nhà đầu tư lại sử dụng thời điểm đi xuống để mua cổ phiếu của những công ty phát triển tốt với giá rẻ.

Nếu bạn là nhà đầu tư lâu năm, thời điểm đi xuống của nền kinh tế có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho bạn nếu như bạn không chuyển phần lớn những đầu tư của mình từ thị trường chứng khoán sang các hợp đồng kinh tế hoặc sang các hình thức thu nhập cố định khác. Đây là chỗ để bạn thực hiện việc quản trị khủng hoảng cho mình. Bạn đừng buông xuôi. Nên nhớ điều đó. Vì bạn không bao giờ có thể nắm được hoặc nói trước được về nền kinh tế. Có thể nó lại thay đổi nhanh chóng ngay lập tức.

Rủi ro 2: Lạm phát

Lạm phát luôn là một vấn đề đối với các nhà đầu tư. Nó ảnh hưởng tới tất cả mọi người, bất kể họ có tích lũy hay tài khoản lớn như thế nào. Nó sẽ phá hủy giá trị đồng tiền của bạn. Chúng ta thường thích tin rằng chúng ta kiểm soát được lạm phát, nhưng đôi khi việc chữa trị lại tồi tệ hơn là căn bệnh. Tỷ lệ lãi suất cao có thể làm hạn chế bớt lạm phát, nhưng nó cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực lên thị trường. Các nhà đầu tư thường hay rút về đầu tư vào tài sản cố định như bất động sản, vào những thời điểm lạm phát cao. Nhưng trong phần lớn các trường hợp, chứng khoán luôn là cách đảm bảo tài sản tương đối tốt để đối phó với lạm phát. Lý do là các công ty luôn có thể điều chỉnh giá để tương thích với tỷ lệ lạm phát. Một số lĩnh vực, thành phần sẽ điều chỉnh giá thường xuyên hơn các lĩnh vực khác, do vậy bạn nên đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư của mình. Các nhà đầu tư bị ảnh hưởng bởi lạm phát là do sự mất giá của đồng tiền. Những người chỉ có các nguồn thu cố định là những người bị ảnh hưởng nhiều nhất. Đó là lý do tại sao bạn cần phải đầu tư một phần tài sản của mình vào chứng khoán, thậm chí ngay cả khi bạn đã nghỉ hưu.

Rủi ro 3: Giá trị trên thị trường

Giá trị trên thị trường trở thành một rủi ro khi thị trường tỏ ra bất lợi đối với đầu tư của bạn, thậm chí nó còn "xếp xó" việc đầu tư của bạn. Ví dụ, thị trường đang theo đuổi các cổ phiếu sẽ "hot" trong thời gian tới và bỏ rơi những công ty tốt lại phía sau. Một số nhà đầu tư sẽ tận dụng cơ hội này để mua cổ phiếu trước khi thị trường nhận ra tiềm năng của nó. Tuy nhiên, nó cũng có thể dẫn tới tình trạng đầu tư của bạn nằm trên đường ngang trong khi các cổ phiếu khác lại tăng theo chiều thẳng đứng.

Trong trường hợp này thì đa dạng hóa đầu tư của bạn vào các thành phần khác nhau là chìa khóa thành công. Khi bạn dàn trải các khoản đầu tư của mình, bạn sẽ có cơ hội tốt hơn để tham gia vào sự tăng trưởng chung.

Rủi ro 4: Quá bảo thủ

Không có gì là sai khi bạn tỏ ra thận trọng. Tuy nhiên, nếu quá đáng bạn có thể trở thành người bảo thủ. Nếu bạn không bao giờ chấp nhận bất cứ rủi ro nào, có thể bạn sẽ không bao giờ đi đến đâu trong việc đầu tư của mình. Bạn phải biết rằng việc dành dụm tiền vào tài khoản để cho 20 năm sau sẽ không giúp bạn có được đủ tiền để chi tiêu khi về hưu. Bạn phải sẵn sàng chấp nhận một số rủi ro. Vấn đề là bạn phải luôn để mắt đến nó. Khi bạn biết được những rủi ro trong việc đầu tư của mình và nghiên cứu tiềm năng của chứng khoán của bạn, bạn hãy ra những quyết định không chỉ giúp bạn giảm thiểu rủi ro mà còn có thể giúp bạn loại trừ những rủi ro đối với các khoản đầu tư khác.

Rủi ro 1: Nền kinh tế
Rủi ro lớn nhất, có sức ép mạnh mẽ nhất trong việc đầu tư vào thị trường chứng khoán chính là sự thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế. Nó có thể rất tốt, nhưng nó cũng có thể đi xuống nhanh chóng. Một tập hợp những yếu tố không tốt của nền kinh tế có thể dẫn tới những chỉ số của thị trường bị tụt giảm mạnh, như thời điểm sau ngày 11/9 ở Mỹ. Nhìn chung, những gì liên quan tới tình hình chung của nền kinh tế là nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà đầu tư. Hầu hết những nhà đầu tư trẻ sẽ là những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất nếu nền kinh tế đi xuống. Việc đầu tư lâu dài sẽ thực sự có lợi. Trong thực tế, nhiều nhà đầu tư lại sử dụng thời điểm đi xuống để mua cổ phiếu của những công ty phát triển tốt với giá rẻ.

Nếu bạn là nhà đầu tư lâu năm, thời điểm đi xuống của nền kinh tế có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho bạn nếu như bạn không chuyển phần lớn những đầu tư của mình từ thị trường chứng khoán sang các hợp đồng kinh tế hoặc sang các hình thức thu nhập cố định khác.

Đây là chỗ để bạn thực hiện việc quản trị khủng hoảng cho mình. Bạn đừng buông xuôi. Nên nhớ điều đó. Vì bạn không bao giờ có thể nắm được hoặc nói trước được về nền kinh tế. Có thể nó lại thay đổi nhanh chóng ngay lập tức.

Rủi ro 2: Lạm phát
Lạm phát luôn là một vấn đề đối với các nhà đầu tư. Nó ảnh hưởng tới tất cả mọi người, bất kể họ có tích lũy hay tài khoản lớn như thế nào. Nó sẽ phá hủy giá trị đồng tiền của bạn. Chúng ta thường thích tin rằng chúng ta kiểm soát được lạm phát, nhưng đôi khi việc chữa trị lại tồi tệ hơn là căn bệnh. Tỷ lệ lãi suất cao có thể làm hạn chế bớt lạm phát, nhưng nó cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực lên thị trường. Các nhà đầu tư thường hay rút về đầu tư vào tài sản cố định như bất động sản, vào những thời điểm lạm phát cao. Nhưng trong phần lớn các trường hợp, chứng khoán luôn là cách đảm bảo tài sản tương đối tốt để đối phó với lạm phát. Lý do là các công ty luôn có thể điều chỉnh giá để tương thích với tỷ lệ lạm phát. Một số lĩnh vực, thành phần sẽ điều chỉnh giá thường xuyên hơn các lĩnh vực khác, do vậy bạn nên đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư của mình. Các nhà đầu tư bị ảnh hưởng bởi lạm phát là do sự mất giá của đồng tiền. Những người chỉ có các nguồn thu cố định là những người bị ảnh hưởng nhiều nhất. Đó là lý do tại sao bạn cần phải đầu tư một phần tài sản của mình vào chứng khoán, thậm chí ngay cả khi bạn đã nghỉ hưu.

Rủi ro 3: Giá trị trên thị trường
Giá trị trên thị trường trở thành một rủi ro khi thị trường tỏ ra bất lợi đối với đầu tư của bạn, thậm chí nó còn "xếp xó" việc đầu tư của bạn. Ví dụ, thị trường đang theo đuổi các cổ phiếu sẽ "hot" trong thời gian tới và bỏ rơi những công ty tốt lại phía sau. Một số nhà đầu tư sẽ tận dụng cơ hội này để mua cổ phiếu trước khi thị trường nhận ra tiềm năng của nó. Tuy nhiên, nó cũng có thể dẫn tới tình trạng đầu tư của bạn nằm trên đường ngang trong khi các cổ phiếu khác lại tăng theo chiều thẳng đứng.
Trong trường hợp này thì đa dạng hóa đầu tư của bạn vào các thành phần khác nhau là chìa khóa thành công. Khi bạn dàn trải các khoản đầu tư của mình, bạn sẽ có cơ hội tốt hơn để tham gia vào sự tăng trưởng chung.

Rủi ro 4: Quá bảo thủ
Sẽ không sai khi bạn tỏ ra thận trọng nhưng nếu quá đáng bạn có thể trở thành người bảo thủ. Nếu bạn không bao giờ chấp nhận bất cứ rủi ro nào, có thể bạn sẽ không bao giờ đi đến đâu trong việc đầu tư của mình. Bạn phải biết rằng việc dành dụm tiền vào tài khoản để cho 20 năm sau sẽ không giúp bạn có được đủ tiền để chi tiêu khi về hưu. Bạn phải sẵn sàng chấp nhận một số rủi ro. Vấn đề là bạn phải luôn để mắt đến nó. Khi bạn biết được những rủi ro trong việc đầu tư của mình và nghiên cứu tiềm năng của chứng khoán của bạn, bạn hãy ra những quyết định không chỉ giúp bạn giảm thiểu rủi ro mà còn có thể giúp bạn loại trừ những rủi ro đối với các khoản đầu tư khác.

1. Cổ phiếu không phải là giấy
Khi bạn mua cổ phiếu đồng nghĩa với việc bạn đang nắm cổ phần của một công ty. Nói một cách chung nhất, công ty đó được sở hữu bởi rất nhiều cổ đông và mỗi một cổ phần thể hiện trị giá của tài sản và thu nhập.

2. Có rất nhiều loại cổ phiếu
Có hai cách phân chia phổ biến nhất để phân chia thị trường là theo quy mô của công ty (được đo bằng vốn thị trường), thành phần và loại hình phát triển. Các nhà đầu tư có thể so sánh cổ phiếu vốn lớn và cổ phiếu vốn nhỏ, cổ phiếu năng lượng và cổ phiếu công nghệ, hoặc sự tăng trưởng và giá trị cổ phiếu…

3. Giá cổ phiếu phụ thuộc vào thu nhập
Trong một giai đoạn ngắn, thái độ của thị trường sẽ dựa trên sự nhiệt tình hay e ngại, các tin đồn thổi hay tin tức chính thống về cổ phiếu. Tuy nhiên, xét về phương diện dài hạn, giá cổ phiếu thực sự phụ thuộc vào thu nhập của doanh nghiệp cho dù giá cổ phiếu có thể sẽ tăng, giảm hay chững lại trong một khoảng thời gian.

4. Cổ phiếu là cách tốt nhất để tái đầu tư và đứng ngoài lạm phát
Kể từ thế chiến thứ II, tỉ lệ lãi suất từ cổ phiếu là hơn 10% mỗi năm và cao hơn rất nhiều so với tỷ lệ lạm phát, và cao hơn lợi nhuận thu được từ trái phiếu, bất động sản hay các khoản đầu tư vào phương tiện đi lại. Và như thế, cổ phiếu là cũng là một cách để dành dụm tiền cho những mục tiêu lâu dài như chuẩn bị cho thời kỳ nghỉ hưu hay dưỡng già.

5. Cổ phiếu riêng biệt không phải là thị trường
Cổ phiếu tốt có thể tăng giá ngay cả khi giá thị trường đồng loạt giảm. Tuy nhiên, bên cạnh đó cổ phiếu không tốt có thể mất giá ngay cả khi thị trường đang bùng nổ.

6. Lịch sử tốt không có nghĩa là tương lai sẽ tốt
Giá cổ phiếu được dựa trên những dự đoán về thu nhập tương lai của doanh nghiệp. Một lịch sử "sạch sẽ" có thể sẽ có một tương lai tốt nhưng ngay cả các công ty khỏe mạnh cũng có thể gặp thất bại trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

7. Bạn không thể nói một cổ phiếu đáng giá như thế nào nếu chỉ nhìn vào giá của nó.
Bởi vì giá trị của cổ phiếu phụ thuộc vào khoản thu nhập mà bạn được hưởng. Một cổ phiếu giá 100 đô la có thể được coi là rẻ nếu như thu nhập trong tương lai của công ty đó rất cao, còn một cổ phiếu giá 2 đô la có thể là quá đắt nếu như tiền đồ của công ty đó rất đen tối.

8. Các nhà đầu tư thường so sánh giá cổ phiếu với các nhân tố khác để đánh giá giá trị của nó
Để đánh giá xem một cổ phiếu nào đó có giá trị thực như thế nào, nó có bị đánh giá quá thấp hoặc quá cao so với thực tế không, các nhà đầu tư thường nhìn vào doanh thu, thu nhập, luồng tiền và các tiêu chí cơ bản khác của doanh nghiệp. Thông thường, họ hay so sánh sự tăng trưởng của các doanh nghiệp với nhau để đưa ra được nhận định phù hợp nhất.

9. Danh mục đầu tư thông minh thường được đặt vào những cổ phiếu đã có giá trong một thời gian dài ở những lĩnh vực khác nhau
Như một quy luật chung, cách khôn ngoan nhất là nắm cổ phiếu của một vài lĩnh vực khác nhau. Bằng cách này, nếu tình hình kinh tế của một lĩnh vực nào đó bị suy thoái thì sẽ có những lĩnh vực khác kéo lại.

10. Cách khôn ngoan là nắm cổ phiếu đã có uy tín lâu năm hơn là mua cổ phiếu của những công ty đang tăng trưởng mạnh và nhanh chóng.
Giá cổ phiếu có thể tăng giảm rất nhanh chóng. Những biến động thường xảy ra ở những doanh nghiệp mới và ảnh hưởng rất nhiều tới giá cổ phiếu. Do đó, nếu đầu tư vào những doanh nghiệp đã ổn định sẽ an toàn hơn, đặc biệt là khi bạn không phải là người chơi cổ phiếu chuyên nghiệp toàn thời gian mà bạn còn phải dành thời gian cho công việc riêng của mình. Có thể lơi là một chút là bạn đã mất rất nhiều tiền.

II.Chức năng của TTCK
1. Huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế:
Khi các nhà đầu tư mua chứng khoán do các công ty phát hành, số tiền nhàn rỗi của họ được đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh và qua đó góp phần mở rộng sản xuất xã hội. Thông qua TTCK, Chính phủ và chính quyền ở các địa phương cũng huy động được các nguồn vốn cho mục đích sử dụng và đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, kinh tế, kỹ thuật, phục vụ các nhu cầu chung của xã hội.

2. Cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng
TTCK đem đến cho công chúng một môi trường đầu tư lành mạnh với các cơ hội lựa chọn phong phú. Các loại chứng khoán trên thị trường rất khác nhau về tính chất, thời hạn và mức độ rủi ro, cho phép các nhà đầu tư có thể lựa chọn loại hàng hoá phù hợp với khả năng, mục tiêu và sở thích của mình.

3. Tạo tính thanh khoản cho các chứng khoán
Nhờ có TTCK các nhà đầu tư có thể chuyển đổi các chứng khoán họ sở hữu thành tiền mặt hoặc các loại chứng khoán khác khi họ có nhu cầu. Khả năng thanh khoản là một trong những đặc tính có vẻ rất hấp dẫn của chứng khoán đối với người đầu tư. Đây là yếu tố cho thấy khả năng linh hoạt, an toàn của vốn đầu tư. TTCK hoạt động càng năng động và có hiệu quả thì tính thanh khoản của các chứng khoán giao dịch trên thị trường càng cao.

4. Đánh giá hoạt động của doanh nghiệp
Thông qua chứng khoán, hoạt động của các doanh nghiệp được phản ánh một cách tổng hợp và chính xác, giúp cho việc đánh giá và so sánh hoạt động của doanh nghiệp được nhanh chóng và thuận tiện, từ đó cũng tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh nhằm mục đích nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, kích thích áp dụng công nghệ mới, từng bước cải tiến sản phẩm.

5. Tạo môi trường giúp Chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô
Các chỉ báo của TTCK phản ánh động thái của nền kinh tế một cách nhạy bén và chính xác. Giá các chứng khoán tăng lên cho thấy quy mô đầu tư đang dần mở rộng, nền kinh tế tăng trưởng; ngược lại giá chứng khoán giảm sẽ cho thấy các dấu hiệu tiêu cực của nền kinh tế. Bởi thế, TTCK có thể được xem như là phong vũ biểu của nền kinh tế và là một công cụ quan trọng giúp Chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô.
 
Thông qua TTCK, Chính phủ có thể mua và bán trái phiếu Chính phủ để tạo ra nguồn thu bù đắp thâm hụt ngân sách và quản lý lạm phát. Ngoài ra, Chính phủ cũng có thể sử dụng một số chính sách, biện pháp tác động vào TTCK nhằm mục tiêu định hướng đầu tư đảm bảo cho sự phát triển cân đối của nền kinh tế.

III. Cơ cấu TTCK: xét về sự lưu thông của chứng khoán trên thị trường, TTCK có hai loại:

1. Thị trường sơ cấp:
Là thị trường mua bán các chứng khoán mới phát hành. Trên thị trường này, vốn từ nhà đầu tư sẽ được chuyển sang nhà phát hành thông qua việc nhà đầu tư mua các chứng khoán mới phát hành.

2. Thị trường thứ cấp:
Là nơi giao dịch các chứng khoán đã được phát hành trên thị trường sơ cấp.Thị trường thứ cấp đảm bảo tính thanh khoản cho các chứng khoán đã phát hành.

IV. Các nguyên tắc hoạt động của TTCK:

1. Nguyên tắc cạnh tranh:
Theo nguyên tắc này, giá cả trên TTCK phản ánh quan hệ cung cầu về chứng khoán và thể hiện mức tương quan cạnh tranh giữa các công ty. Trên thị trường sơ cấp, các nhà phát hành cạnh tranh với nhau để bán chứng khoán của mình cho các nhà đầu tư, các nhà đầu tư được tự do lựa chọn các chứng khoán theo các mục tiêu và sở thích của mình.
Trên thị trường thứ cấp, các nhà đầu tư cũng cạnh tranh tự do để tìm kiếm cho mình một lợi nhuận cao nhất, và giá cả được hình thành theo phương thức đấu giá.

2. Nguyên tắc công bằng:
Công bằng có nghĩa là mọi người tham gia thị trường đều phải tuân thủ những qui định chung, được bình đẳng trong việc chia sẻ mọi thông tin và trong việc gánh chịu các hình thức xử phạt nếu vi phạm vào những qui định đó.

3. Nguyên tắc công khai:
Chứng khoán là loại hàng hoá trừu tượng nên TTCK phải được xây dựng trên cơ sở hệ thống công bố thông tin một cách tốt nhất. Theo luật định, các tổ chức phát hành có nghĩa vụ phải cung cấp thông tin đầy đủ theo chế độ thường xuyên và đột xuất thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, Sở giao dịch, các công ty chứng khoán và các tổ chức có liên quan.

4. Nguyên tắc trung gian:
Nguyên tắc này có nghĩa là các giao dịch chứng khoán được thực hiện thông qua tổ chức trung gian là các công ty chứng khoán. Trên thị trường sơ cấp, các nhà đầu tư không mua trực tiếp của nhà phát hành mà giao dịch mua với các nhà bảo lãnh phát hành.

Trên thị trường thứ cấp, thông qua các nghiệp vụ môi giới, kinh doanh, các công ty chứng khoán mua, bán chứng khoán giúp các khách hàng, hoặc kết nối các khách hàng với nhau qua việc thực hiện các giao dịch mua bán chứng khoán trên tài khoản của mình.

5. Nguyên tắc tập trung:
Các giao dịch chứng khoán chỉ diễn ra trên sở giao dịch và trên thị trường OTC dưới sự kiểm tra giám sát của cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tự quản.

V. Các thành phần tham gia TTCK

1. Nhà phát hành:
Là các tổ chức thực hiện huy động vốn thông qua TTCK dưới hình thức phát hành các chứng khoán.

2. Nhà đầu tư:
Là những người thực sự mua và bán chứng khoán trên TTCK. Nhà đầu tư có thể được chia thành 2 loại:
- Nhà đầu tư cá nhân: là những người có vốn nhàn rỗi tạm thời, tham gia mua bán trên TTCK với mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
- Nhà đầu tư có tổ chức: là các định chế đầu tư thường xuyên mua bán chứng khoán với số lượng lớn trên thị trường.
Các định chế này có thể tồn tại dưới các hình thức sau: công ty đầu tư, công ty bảo hiểm, Quỹ lương hưu, công ty tài chính, ngân hàng thương mại và các công ty chứng khoán.

3. Các công ty chứng khoán:
Là những công ty tham gia hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán, có thể đảm nhận một hoặc nhiều trong số các nghiệp vụ chính là môi giới, quản lý quỹ đầu tư, bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư chứng khoán và tự kinh doanh.

4. Các tổ chức có liên quan đến TTCK:
- Uỷ ban chứng khoán Nhà nước: là cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với TTCK ở Việt nam.
- Sở giao dịch chứng khoán: là cơ quan thực hiện vận hành thị trường và ban hành những quyết định điều chỉnh các hoạt động giao dịch chứng khoán trên Sở phù hợp với các quy định của luật pháp và UBCK.
- Công ty dịch vụ máy tính chứng khoán: là tổ chức phụ trợ, phục vụ các giao dịch chứng khoán.
- Công ty đánh giá hệ số tín nhiệm: là công ty chuyên cung cấp dịch vụ đánh giá năng lực thanh toán các khoản vốn gốc và lãi đúng thời hạn và theo những điều khoản đã cam kết của công ty phát hành đối với một đợt phát hành cụ thể.

Các cổ đông sở hữu cổ phiếu ưu đãi cũng là hình thức đầu tư vốn cổ phần như cổ phiếu thông thường nhưng quyền hạn và trách nhiệm hạn chế như: lợi tức cố định; không có quyền bầu cử, ứng cử..v.v.

II. Tác dụng của việc phát hành Cổ phiếu:
Đối với Công ty phát hành: Việc phát hành Cổ phiếu sẽ giúp cho Công ty có thể huy động nguồn vốn khi thành lập hoặc để mở rộng sản xuất kinh doanh.
 
Nguồn vốn huy động này không cấu thành một khoản nợ mà công ty phải có trách nhiệm hoàn trả cũng như áp lực về khả năng cân đối thanh khoản của công ty sẽ giảm rất nhiều, trong khi sử dụng các phương thức khác như phát hành trái phiếu công ty, vay nợ từ các tổ chức tín dụng …thì hoàn toàn ngược lại.

Tuy nhiên, mỗi phương thức huy động đều có những ưu nhược điểm riêng của nó và nhà quản lý công ty phải cân nhắc, lựa chọn tùy từng thời điểm và dựa trên những đặc thù cũng như chiến lược kinh doanh của công ty để quyết định đưa ra phương thức áp dụng thích hợp.

Đối với nhà Đầu tư Cổ phiếu: Các nhà đầu tư trên thị trường sẵn sàng mua Cổ phiếu được công ty phát hành. Giấy chứng nhận sở hữu cổ phần được phát hành dưới dạng chứng thư có giá và được xác định thông qua việc chuyển dịch, mua bán chúng trên thị trường chứng khoán giữa các chủ thể đầu tư và được pháp luật bảo vệ.

Mặt khác, người mua cổ phiếu nghĩ rằng đồng vốn họ đầu tư được các nhà quản lý công ty sử dụng có hiệu quả, tạo ra nhiều lợi nhuận hoặc đánh giá hoạt động cũng như tiềm năng phát triển, sinh lợi của công ty dự định đầu tư là cao, và đương nhiên họ sẽ được hưởng một phần từ những thành quả đó thông qua việc thanh toán cổ tức cho các cổ đông, đồng thời giá trị cổ phần sở hữu cũng sẽ gia tăng trên cơ sở thực tại và triển vọng phát triển của công ty mình đã chọn. Thông thường, khả năng sinh lợi, thu hồi vốn đầu tư cổ phiếu tỷ lệ thuận với giá cả giao dịch của cổ phiếu trên thị trường.

2. Đặc điểm:
a. Một trái phiếu thông thường có ba đặc trưng chính:
+ Mệnh giá.
+ Lãi suất định kỳ (coupon)
+ Thời hạn.

b. Trái phiếu thể hiện quan hệ chủ nợ – con nợ giữa người phát hành và người đầu tư .
Phát hành trái phiếu đồng nghĩa với việc đi vay vốn. Mua trái phiếu là cho người phát hành vay vốn và như vậy, trái chủ là chủ nợ của người phát hành. Là chủ nợ, người nắm giữ trái phiếu (trái chủ) có quyền đòi các khoản thanh toán theo cam kết về khối lượng và thời hạn, song không có quyền tham gia vào những hoạt động của bên phát hành.

c. Lãi suất của các trái phiếu rất khác nhau, được quy định bởi các yếu tố:
Cung cầu vốn trên thị trường tín dụng. Lượng cung cầu vốn đó lại tuỳ thuộc vào chu kỳ kinh tế, động thái chính sách của ngân hàng trung ương, mức độ thâm hụt ngân sách của chính phủ và phương thức tài trợ thâm hụt đó.
Mức rủi ro của mỗi nhà phát hành và của từng đợt phát hành. Cấu trúc rủi ro của lãi suất sẽ quy định lãi suất của mỗi trái phiếu. Và một điều hiển nhiên là rủi ro càng lớn, lãi suất càng cao.
Thời gian đáo hạn của trái phiếu. Nếu các trái phiếu có mức rủi ro như nhau, nhìn chung thời gian đáo hạn càng dài thì lãi suất càng cao.

3. Phân loại trái phiếu.
3.1. Căn cứ vào việc có ghi danh hay không:
- Trái phiếu vô danh: là loại trái phiếu không mang tên trái chủ, cả trên chứng chỉ cũng như trên sổ sách của người phát hành. Những phiếu trả lãi đính theo tờ chứng chỉ, và khi đến hạn trả lãi, người giữ trái phiếu chỉ việc xé ra và mang tới ngân hàng nhận lãi. Khi trái phiếu đến thời kỳ đáo hạn, người nắm giữ nó chỉ việc mang chứng chỉ tới ngân hàng để nhận lại khoản cho vay.
- Trái phiếu ghi danh: là loại trái phiếu có ghi tên và địa chỉ của trái chủ, trên chứng chỉ và trên sổ của người phát hành. Hình thức ghi danh có thể chỉ thực hiện cho phần vốn gốc, cũng có thể là ghi danh toàn bộ, cả gốc lẫn lãi. Dạng ghi danh toàn bộ mà đang ngày càng phổ biến là hình thức ghi sổ. Trái phiếu ghi sổ hoàn toàn không có dạng vật chất, quyền sở hữu được xác nhận bằng việc lưu giữ tên và địa chỉ của chủ sở hữu trên máy tính.

3.2. Căn cứ vào đối tượng phát hành trái phiếu đó:
Trái phiếu chính phủ: là những trái phiếu do chính phủ phát hành nhằm mục đích bù đắp những khoản thâm hụt ngân sách, tài trợ cho các công trình công ích, hoặc làm công cụ điều tiết luồng tiền tệ lưu thông.

Trái phiếu chính phủ là loại chứng khoán không có rủi ro thanh toán và cũng là loại trái phiếu có tính thanh khoản khá cao. Bởi lẽ đó, lãi suất của trái phiếu chính phủ được xem là lãi suất chuẩn để làm căn cứ ấn định lãi suất của các công cụ nợ khác có cùng kỳ hạn.

Trái phiếu công trình: là loại trái phiếu được phát hành để huy động vốn cho những mục đích cụ thể, thường là để xây dựng những công trình cơ sở hạ tầng hay công trình phúc lợi công cộng. Trái phiếu này có thể do chính phủ trung ương hoặc chính quyền địa phương phát hành.

Trái phiếu công ty: là các trái phiếu do các công ty phát hành để vay vốn dài hạn.

Trái phiếu công ty có đặc điểm chung sau:
+Trái chủ được trả lãi định kỳ và trả gốc khi đáo hạn, song không được tham dự vào các quyết định của công ty. Nhưng cũng có loại trái phiếu không được trả lãi định kỳ, người mua được mua dưới mệnh giá và khi đáo hạn được nhận lại mệnh giá.

+Khi công ty giải thể hoặc thanh lý, trái phiếu được ưu tiên thanh toán trước các cổ phiếu.
Có những điều kiện cụ thể kèm theo, hoặc nhiều hình thức đảm bảo cho khoản vay.

Trái phiếu công ty bao gồm những loại sau:

Trái phiếu có đảm bảo: là trái phiếu được đảm bảo bằng những tài sản thế chấp cụ thể, thường là bất động sản và các thiết bị máy móc có giá trị. Người nắm giữ trái phiếu này được bảo vệ ở một mức độ cao trong trường hợp công ty có chiều hướng sắp phá sản, vì họ có quyền đòi nợ đối với một tài sản cụ thể.

Trái phiếu không bảo đảm: trái phiếu tín chấp không được đảm bảo bằng tài sản mà được đảm bảo bằng tín chấp của công ty. Nếu công ty bị phá sản, những trái chủ của trái phiếu này được giải quyết quyền lợi sau các trái chủ có bảo đảm, nhưng trước cổ đông.

Các trái phiếu tín chấp có thể chuyển đổi cho phép trái chủ được quyền chuyển trái phiếu thành cổ phiếu thường của công ty phát hành. Tuỳ theo quy định, việc chuyển đổi có thể được tiến hành vào bất cứ thời điểm nào, hoặc chỉ vào những thời điểm cụ thể xác định.

Ngoài những đặc điểm trên, mỗi đợt trái phiếu được phát hành có thể được gắn kèm theo những đặc tính riêng khác nữa nhằm đáp ứng nhu cầu cụ thể của một bên nào đó. Cụ thể là:

- Trái phiếu có thể mua lại cho phép người phát hành mua lại chứng khoán trước khi đáo hạn khi thấy cần thiết. Đặc tính này có lợi cho người phát hành song lại bất lợi cho người đầu tư, nên loại trái phiếu này thông thường có lãi suất cao hơn so với những trái phiếu khác có cùng thời hạn.

- Trái phiếu có thể bán lại: cho phép người nắm giữ trái phiếu được quyền bán lại trái phiếu cho bên phát hành trước khi trái phiếu đáo hạn. Quyền chủ động trong trường hợp này thuộc về nhà đầu tư, do đó lãi suất của trái phiếu này có thể thấp hơn so với những trái phiếu khác có cùng thời hạn.

- Trái phiếu có thể chuyển đổi cho phép người nắm giữ nó có thể chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu thường, tức là thay đổi tư cách từ người chủ nợ trở thành người chủ sở hữu của công ty. Loại trái phiếu này thuộc vào nhóm hàng hoá chứng khoán có thể chuyển đổi được đề cập tới dưới đây.

4. Lợi ích của đầu tư qua trái phiếu:
- Dù làm ăn thua lỗ, công ty vẫn phải trả đủ tiền lãi, không cắt giảm hoặc bỏ như cổ phiếu. Nếu công ty ngừng hoạt động, thanh lý tài sản, trái chủ được trả tiền trước người có cổ phần ưu đãi và cổ phần thông thường. Nhưng nếu công ty có lợi nhuận cao, công ty có thể chia thêm cổ tức cho người có cổ phần, thì trái chủ vẫn chỉ được hưởng ở mức lãi suất đã được ấn định.

- Trái phiếu có loại được miễn thuế thu nhập (trái phiếu Chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương). Đối với những người có thu nhập cao, mua trái phiếu trên vẫn có lợi.

- Trái phiếu trên thị trường thứ cấp có giá lên xuống đối nghịch với lãi suất thị trường. Nhưng nếu biết tính toán phân tích để thực hiện mua bán thì vẫn có lợi.

5. Bất lợi khi đầu tư trái phiếu:
- Khi nhận được tiền lãi phải lo đầu tư số tiền đó vì rất ít công ty có chương trình tái đầu tư tiền lãi trái phiếu. Trong khi đó, nhiều công ty có chương trình tái đầu tư cổ tức. Cổ đông có thể mua thêm cổ phần được miễn sở phí, và có khi còn được mua cổ phần với giá rẻ hơn giá thị trường.

- Giá trái phiếu công ty cũng biến động khá mạnh trên thị trường: khi lãi suất thị trường lên cao hơn lãi suất trái phiếu thì giá trái phiếu sẽ hạ. Khi cơ quan đánh giá xếp loại doanh nghiệp, đánh giá công ty phát hành từ loại AAA(3A) xuống AA(2A) hoặc xuống BBB(3B) thì giá trái phiếu cũng sẽ bị hạ. Hoặc khi có sự mất mát thị trường, vỡ nợ… thì giá trái phiếu cũng sẽ bị hạ.Và giá trái phiếu cũng sẽ giảm đi khi có ít người mua.

6. Khi đầu tư trái phiếu cần chú ý gì?
Trước khi mua trái phiếu cần tìm hiểu hai điều: chiều hướng lên xuống của lãi suất và uy tín của công ty phát hành. Nên mua trái phiếu lúc lãi suất đang ở thời điểm cao nhất và đang trên đà giảm dần. Và nên mua trái phiếu dài hạn để có thể được hưởng lãi suất cao trong một thời gian dài. Ngược lại, lúc lãi suất đang ở mức thấp nhất và bắt đầu tăng, nên bán trái phiếu dài hạn đi để mua vào trái phiếu trung hạn

2. Mục đích của việc phát hành và đầu tư vào chứng khoán chuyển đổi:
Phát hành chứng khoán có thể chuyển đổi là nhằm huy động thêm nguồn vốn vào những thời điểm chưa thích hợp cho việc phát hành cổ phiếu thường. Việc phát hành chứng khoán có thể chuyển đổi cũng có thể nhằm mục đích làm tăng thêm tính hấp dẫn cho đợt phát hành, nhất là khi thị trường trái phiếu và cổ phiếu ưu đãi đang trên đà xuống giá.

3. Lợi ích của trái phiếu chuyển đổi:
* Đối với bên phát hành: do việc người đầu tư sẽ được hưởng quyền chuyển đổi trái phiếu này ra cổ phiếu thường khi đến hạn, nên:

+ Nếu là trái phiếu: bên phát hành sẽ bán trái phiếu ra với lãi suất thấp.
+ Nếu là cổ phiếu ưu đãi: bên phát hành sẽ chào bán với giá cao hơn.
Khi các chứng khoán được chuyển đổi, nhà phát hành còn có lợi vì chẳng những loại bỏ được các khoản cố định phải trả, đồng thời tăng thêm số lượng cổ đông của công ty, một chỉ báo có lợi cho danh tiếng của công ty.

* Đối với người đầu tư:
+ Chứng khoán có thể chuyển đổi có sức hấp dẫn ở chỗ chúng kết hợp được tính an toàn của trái phiếu (thu nhập cố định) với tính có thể đầu cơ của cổ phiếu thường.

+ Chứng khoán có thể chuyển đổi cho phép nhà đầu tư có thể được bảo hiểm trước tình trạng lạm phát.
Tuy nhiên, những lợi ích của việc thực hiện chuyển đổi tuỳ thuộc nhiều vào giá chuyển đổi, tỷ lệ chuyển đổi, và tương quan giá giữa công cụ có thể chuyển đổi với những công cụ mà chúng có thể chuyển đổi thành. Đó là những yếu tố thường không nằm trong tầm kiểm soát của người đầu tư.

Ví dụ 1: một trái phiếu có mệnh giá là 1.000.000 đồng; nếu cứ 50.000 đồng được đổi lấy một cổ phần của cổ phiếu thường, thì giá chuyển đổi là 50.000 đồng; hệ số chuyển đổi là 1.000.000 đồng: 50.000 đồng = 20 (cổ phần).

Ví dụ 2: Giả sử trái phiếu trên đang có giá là 1.045.000 đồng ; được chuyển thành 100 cổ phần của một cổ phiếu thường. Giá tương đương chuyển đổi là 1.045.000 đồng:100 = 10.450 đồng. Điều đó có nghĩa là giá trị trường của cổ phiếu ít nhất phải bằng 10.045 đồng thì việc nắm giữ trái phiếu và chuyển đổi nó thành cổ phiếu mới được coi là tương đương về mặt giá trị. Nếu giá thị trường của cổ phiếu cao hơn giá tương đương chuyển đổi thì việc chuyển đổi sẽ đem lại một phần lợi nhuận.

Trên thực tế rất có thể giá cổ phiếu không lên tới mức mà người nắm giữ trái phiếu có thể chuyển đổi trái phiếu để thu lợi nhuận.

II. Các loại công cụ phái sinh:
1. Quyền lựa chọn (Option)
a. Khái niệm:
Quyền lựa chọn là một công cụ cho phép người nắm giữ nó được mua (nếu là quyền chọn mua) hoặc bán (nếu là quyền chọn bán) một khối lượng nhất định hàng hoá với một mức giá xác định, và trong một thời gian nhất định.

Các hàng hoá cơ sở này có thể là cổ phiếu, chỉ số cổ phiếu, trái phiếu, chỉ số trái phiếu, thương phẩm, đồng tiền hay hợp đồng tương lai.

b. Những yếu tố cấu thành một quyền lựa chọn
- Tên của hàng hoá cơ sở và khối lượng được mua theo quyền.
- Loại quyền (chọn mua hay chọn bán).
- Thời hạn của quyền.
- Mức giá thực hiện theo quyền.

c. Những mức giá liên quan tới một quyền lựa chọn là:
- Giá thị trường hiện hành của loại hàng hoá cơ sở.
- Giá hàng hoá cơ sở thực hiện theo quyền.
- Giá quyền lựa chọn.

Đối với quyền chọn mua, nếu giá thực hiện thấp hơn giá hiện hành của chứng khoán cơ sở, thì quyền đó được gọi là đang được tiền (in the money), tức là người có quyền có thể có lợi từ việc thực hiện quyền đó. Nếu giá thực hiện bằng với giá thị trường, quyền đang ở trạng thái hoà vốn ( at the money), và nếu cao hơn, gọi là đang mất tiền (out of money).
Đối với quyền chọn bán thì ngược lại, người thực hiện quyền sẽ có lợi nếu giá bán thực hiện quyền cao hơn giá thị trường của hàng hoá cơ sở và sẽ bị mất tiền nếu giá thực hiện quyền thấp hơn giá thị trường của hàng hoá cơ sở mà họ muốn cung cấp.

Giá trị mà người nắm giữ quyền lựa chọn sẽ nhận được bằng cách thực hiện quyền được gọi là giá trị nội tại (intrinsic value). Nếu quyền ở trạng thái bị mất tiền, giá trị nội tại bằng 0. Giá thị trường của một quyền thường ít nhất là bằng giá trị nội tại.

Giá bán quyền được gọi là phần phụ trội, chênh lệch giữa giá bán quyền với giá trị nội tại (trong trường hợp quyền đang được tiền) được gọi là phần phụ trội giá trị theo thời gian. Nói cách khác, khi đó:

Giá trị theo thời gian của quyền chọn mua = Giá quyền – (giá thị trường – giá thực hiện).

Ví dụ 1: Giá của một quyền chọn mua XYZ là 400.000 đồng, giá thị trường của XYZ là 42.000 đồng. Người giữ quyền có thể chiếm lấy 200.000 đ ngay tức thì bằng cách thực hiện quyền, tức là mua 100 cổ phần ( mức giá được quyền ấn định) với tổng chi phí 4.000.000 đồng, cũng theo mức giá thực hiện theo quyền là 40.000 đ một cổ phần; sau đó bán ngay với giá thị trường, thu về 4.200.000 đ. Giá trị nội tại của quyền là 200.000 đ.

Mức phụ trội giá trị theo thời gian = giá quyền – giá trị nội tại = 400.000 đ – 200.000 đ = 200.000 đ
Người mua vẫn sẵn sàng trả phần phụ trội cho các quyền lựa chọn vì họ nhận được nhiều lợi ích từ một quyền lựa chọn.

d. Ứng dụng của quyền lựa chọn:
Quyền lựa chọn cho phép nhà đầu tư thu được tỷ lệ % lợi tức trên vốn đầu tư cao nhất.

Ví dụ 2: Giả sử thị trường hiện nay của cổ phiếu XYZ là 42.000 VND/cổ phần, và bạn dự đoán sau nửa năm nữa, giá cổ phiếu XYZ sẽ tăng mạnh, lên tới 50.000 VND. Giả sử các quyền lựa chọn có liên quan đến giao dịch cổ phiếu XYZ được niêm yết, bạn có thể mua một quyền chọn mua cổ phiếu XYZ với giá 40.000 VND/cổ phần.

Trong vòng 6 tháng giá cổ phiếu XYZ tăng lên 50.000 VND/cổ phần. Bạn có thể buộc người bán giao 100 cổ phần XYZ cho bạn với giá 40.000 VND/cổ phần, sau đó bán chúng ra thị trường với giá 50.000 đồng.
Nhu vậy bạn đã tạo ra một lợi nhuận đáng kể. Trên thực tế bạn đã thu được lợi nhuận 60.000 đồng trên khoản đầu tư 40.000 đồng, vậy lợi suất là 150%, trong khoảng thời gian là 6 tháng.
Quyền lựa chọn được sử dụng để bảo vệ lợi nhuận

Ví dụ 3: Với XYZ đang có giá thị trường là 44.000 đồng, người sở hữu 100 cổ phần XYZ bán một quyền chọn mua XYZ 44.000 với giá quyền là 400.000 đồng.
Nếu giá thị trường của XYZ giảm xuống 40.000 đồng, người bán sẽ được bảo vệ trước khoản thua lỗ nhờ có 40.000 đồng nhận được từ việc bán quyền chọn. Nếu XYZ tiếp tục giảm giá thì đương nhiên người bán sẽ mất tiền.

Như vậy khoản thu 40.000 đồng từ việc bán quyền lựa chọn tạo ra một sự bảo vệ cụ bộ đối với tình trạng sụt giá.
Nếu trong 6 tháng tới giá XYZ vẫn giữ nguyên, quyền sẽ không được thực hiện. Khoản thu phụ trội 40.000 đồng là một thu nhập bổ sung trên tổng đầu tư.

2. Quyền mua trước (right)
Quyền mua trước là một quyền lựa chọn mua có thời hạn rất ngắn, có khi chỉ vài tuần. Quyền này được phát hành khi các công ty tăng vốn bằng cách phát hành thêm các cổ phiếu thường. Quyền cho phép một cổ đông mua cổ phiếu mới phát hành với mức giá đã ấn định trong một khoảng thời gian xác định.

Loại quyền này thường được phát hành theo từng đợt, mỗi cổ phiếu đang lưu hành được kèm theo một quyền. Số quyền cần để mua một cổ phiếu mới được quy định tuỳ theo từng đợt phát hành mới.
Giá cổ phiếu ghi trên quyền thường là thấp hơn giá hiện hành của cổ phiếu.

Giá của quyền tính bằng chênh lệch giữa giá thị trường hiện hành của cổ phần đang lưu hành và giá mua cổ phần mới theo quyền, chia cho số lượng quyền cần có để mua một cổ phần mới.

Ví dụ: cổ phiếu bán theo quyền (giá thực hiện) là 800.000 đồng/cổ phần, nhưng có giá thị trường là 1.000.000 đồng, nếu cứ 10 quyền được mua một cổ phần mới thì giá của quyền được xác định theo công thức
Vr = P0 – Pn/r

Trong đó: Vr là giá trị của một quyền, P0 là giá thị trường của cổ phiếu đang lưu hành, Pn là giá thực hiện cổ phiếu mới và r là số quyền cần có để mua một cổ phiếu mới.

Vậy, giá quyền ở đây là Vr = (1.000.000 – 800.000)/10 = 20.000 đồng.
Nếu không muốn thực hiện quyền, cổ đông thường có thể bán quyền trên thị trường trong thời gian quyền chưa hết hạn. Giá quyền có thể lên xuống trong khoảng thời gian chào bán, tuỳ thuộc biến động giá thị trường của cổ phiếu.

3. Chứng quyền (warrants)
Chứng quyền là quyền cho phép mua một số cổ phần xác định của một cổ phiếu, với một giá xác định, trong một thời hạn nhất định. Quyền này được phát hành khi tiến hành tổ chức lại các công ty, hoặc khi công ty muốn khuyến khích các nhà đầu tư tiềm năng mua những trái phiếu hay cổ phiếu ưu đãi nhưng có những điều kiện kém thuận lợi.

Để chấp nhận những điều kiện đó, nhà đầu tư có được một lựa chọn đối với sự lên giá có thể xảy ra của cổ phiếu thường.

Đặc điểm:
Khác với quyền mua trước, chứng quyền có thời hạn dài hơn, do công ty đã phát hành công cụ cơ sở phát hành đồng thời với công cụ cơ sở. Khác với quyền lựa chọn (option), khi chứng quyền được thực hiện, nó tạo thành luồng tiền vào cho công ty và làm tăng thêm lượng cổ phiếu lưu hành trên thị trường.Chứng quyền có thể được giao dịch tách rời với trái phiếu hay cổ phiếu mà nó đi kèm.

Các điều kiện của chứng quyền được ghi rõ trên tờ chứng chỉ: số cổ phiếu được mua theo mỗi chứng quyền (thườnglà 1:1); giá thực hiện cho mỗi cổ phiếu; tại thời điểm chứng quyền được phát hành, giá này bao giờ cũng cao hơn giá thị trường của cổ phiếu cơ sở, và giá đó có thể cố định, có thể được tăng lên định kỳ; và thời hạn của quyền, đa số trường hợp là 5 đến 10 năm.

4.Hợp đồng kỳ hạn
Hợp dồng kỳ hạn là một thoả thuận trong đó một người mua và một người bán chấp thuận thực hiện một giao dịch hàng hoá với khối lượng nhất định, tại một thời điểm xác định trong tương lai với một mức giá được ấn định vào ngày hôm nay.

Hàng hoá ở đây có thể là bất kỳ thứ hàng hoá nào; từ nông sản, các đồng tiền, cho tới các chứng khoán.
Theo hợp đồng này thì chỉ có hai bên tham gia vào việc ký kết, giá cả do hai bên tự thoả thuận với nhau, dựa theo những ước tính chủ yếu mang tính các nhân.

Giá hàng hoá đó trên thị trường giao ngay vào thời điểm giao nhận hàng hoá có thể thay đổi, tăng lên hoặc giảm xuống so với mức giá đã ký kết trong hợp đồng ban đầu. Khi đó, một trong hai bên mua và bán sẽ bị thiệt hại do đã cam kết một mức giá thấp hơn (bên bán) hoặc cao hơn (bên mua) theo giá thị trường.

Như vậy bằng việc tham gia vào một hợp đồng kỳ hạn, cả hai bên đều giới hạn được rủi ro tiềm năng cũng như hạn chế lợi nhuận tiềm năng của mình. Vì chỉ có hai bên tham gia vào hợp đồng, cho nên mỗi bên đều phụ thuộc duy nhất vào bên kia trong việc thực hiện hợp đồng.

Khi có thay đổi giá cả trên thị trường giao ngay, rủi ro thanh toán sẽ tăng lên khi một trong hai bên không thực hiện hợp đồng. Ngoài ra, vì mức giá đặt ra mang tính cá nhân và chủ quan nên rất có thể không chính xác.

5. Hợp đồng tương lai
Hợp đồng tương lai, nhờ đặc tính linh hoạt của nó, đã khắc phục được những nhược điểm của hợp đồng kỳ hạn, và thường được xem là một cách thức tốt hơn để rào chắn rủi ro trong kinh doanh.
Những điểm khác biệt căn bản của hợp đồng tương lai so với hợp đồng kỳ hạn là:

(1). Niêm yết trên sở giao dịch
Một giao dịch hợp đồng tương lai nói chung được xử lý trên một Sở giao dịch. Điểm này cho phép giá cả được hình thành hợp lý hơn, do các bên mua bán được cung cấp thông tin đầy đủ và công khai.

(2). Xoá bỏ rủi ro tín dụng.
Trong các giao dịch hợp đồng tương lai được niêm yết trên sở giao dịch, cả hai bên bán và mua đều không bao giờ biết về đối tác giao dịch của mình. Công ty thanh toán bù trừ sẽ phục vụ như một trung gian trong tất cả các giao dịch.

Người bán bán cho công ty thanh toán bù trừ, và người mua cũng mua qua công ty thanh toán bù trừ. Nếu một trong hai bên không thực hiện được hợp đồng thì vẫn không gây ảnh hưởng gì đến bên phía đối tác còn lại.

(3).Tiêu chuẩn hoá.
Các hợp đồng kỳ hạn có thể được thảo ra với một hàng hoá bất kỳ, khối lượng, chất lượng, thời gian giao hàng bất kỳ, theo thoả thuận chung giữa hai bên bán, mua.

Tuy nhiên, các hợp đồng tương lai niêm yết trên sở giao dịch đòi hỏi việc giao nhận một khối lượng cụ thể của một hàng hoá cụ thể đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng tối thiểu, theo một thời hạn được ấn định trước.

(4). Điều chỉnh việc đánh giá theo mức giá thị trường (Marking to market).
Trong các hợp đồng kỳ hạn, các khoản lỗ, lãi chỉ được trả khi hợp đồng đến hạn. Với một hợp đồng tương lai, bất kỳ món lợi nào cũng được giao nhận hàng ngày.

Cụ thể là nếu giá của hàng hoá cơ sở biến động khác với giá đã thoả thuận (giá thực hiện hợp đồng) thì bên bị thiệt hại do sự thay đổi giá này phải trả tiền cho bên được lợi từ sự thay đổi giá đó.

Trên thực tế, vì không bên nào biết thông tin về đối tác của mình trong giao dịch, nên những người thua đều trả tiền cho công ty thanh toán bù trừ, và công ty này sẽ trả tiền cho những người thắng.

home1. Khái niệm thị trường sơ cấp:
Thị trường sơ cấp là nơi tập trung diễn ra quá trình mua bán lần đầu đối với các chứng khoán mới phát hành. Thị trường sơ cấp còn được gọi là thị trường cấp một hay thị trường phát hành.

2. Chức năng của thị trường sơ cấp
Thị trường sơ cấp thực hiện chức năng quan trọng nhất của thị trường chứng khoán, đó là huy động nguồn vốn cho đầu tư. Thị trường sơ cấp vừa có khả năng thu gom mọi nguồn vốn tiết kiệm lớn nhỏ của từng hộ dân cư, vừa có khả năng thu hút nguồn vốn to lớn từ nước ngoài; các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi từ các doanh nghiệp, các tổ chức tài chính, chính phủ tạo thành một nguồn vốn khổng lồ tài trợ cho nền kinh tế, mà các phương thức khác không thể làm được.

Như vậy, thị trường sơ cấp tạo ra môi trường cho các doanh nghiệp gọi vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh, góp phần giúp Nhà nước giải quyết các vấn đề về tình trạng thiếu hụt ngân sách thông qua việc phát hành trái phiếu, có thêm vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng. Nó cũng trực tiếp cải thiện mức sống của người tiêu dùng bằng cách giúp họ chọn thời điểm cho việc mua sắm của mình một cách tốt hơn.

II. Các phương pháp phát hành chứng khoán:
Có 2 phương pháp phát hành chứng khoán trên thị trường sơ cấp. Đó là phát hành riêng lẻ và phát hành ra công chúng.

1. Phát hành riêng lẻ
Phát hành riêng lẻ là quá trình trong đó chứng khoán được bán trong phạm vi một số người nhất định (thông thường là cho các nhà đầu tư có tổ chức), với những điều kiện (khối lượng phát hành) hạn chế.

Việc phát hành chứng khoán riêng lẻ thông thường chịu sự điều chỉnh của Luật công ty. Chứng khoán phát hành theo phương thức này không phảI là đối tượng giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán.

2. Phát hành ra công chúng
Phât hành ra công chúng là quá trình trong đó chứng khoán được bán rộng rãi ra công chúng, cho một số lượng lớn từ những người đầu tư, trong tổng lượng phát hành phải giành một tỷ lệ nhất định cho các nhà đầu tư nhỏ và khối lượng phát hành phải đạt được một mức độ nhất định.

Những công ty phát hành chứng khoán ra công chúng được gọi là các công ty đại chúng.
Có sự khác nhau giữa phát hành cổ phiếu và phát hành trái phiếu ra công chúng:
* Phát hành cổ phiếu ra công chúng được thực hiện theo một trong hai hình thức sau:
- Phát hành lần đầu ra công chúng (IPO): là việc phát hành trong đó cổ phiếu của công ty lần đầu tiên được bán rộng rãi cho công chúng đầu tư.
- Chào bán sơ cấp (phân phối sơ cấp): là đợt phát hành cổ phiếu bổ sung của công ty đại chúng cho rộng rãi công chúng đầu tư.

* Phát hành trái phiếu ra công chúng được thực hiện bằng một hình thức duy nhất, đó là chào bán sơ cấp (phân phối sơ cấp).
Việc phát hành chứng khoán ra công chúng phải chịu sự chi phối của pháp luật về chứng khoán và phải được cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán cấp giấy phép.

Những công ty phát hành chứng khoán ra công chúng phải thực hiện một chế độ báo cáo, công bố thông tin một cách công khai và chịu sự giám sát riêng theo qui định của pháp luật chứng khoán.

Ở Việt Nam, việc phát hành chứng khoán ra công chúng để niêm yết tại Trung tâm giao dịch chứng khoán phải tuân theo các qui định tại Nghị định 48/1998/NĐ-CP ngày 11/7/1998 của Chính phủ về chứng khoán và thị trường chứng khoán.

Nghị định này qui định việc phát hành chứng khoán ra công chúng để niêm yết tại thị trường giao dịch tập trung phải được Uỷ ban chứng khoán cấp phép trừ việc phát hành trái phiếu Chính phủ.

Các chứng khoán này sau khi được phát hành ra công chúng sẽ được niêm yết tại Trung tâm giao dịch chứng khoán.

Mục đích của việc phân biệt hai hình thức phát hành (phát hành riêng lẻ và phát hành ra công chúng như trên là nhằm có các biện pháp bảo vệ cho công chúng đầu tư, nhất là những nhà đầu tư nhỏ không hiểu biết nhiều về lĩnh vực chứng khoán.

Nhằm mục đích này, để được phép phát hành ra công chúng, tổ chức phát hành phải là những công ty làm ăn có chất lượng cao, hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, đáp ứng được các điều kiện do cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán (Uỷ ban chứng khoán nhà nước) qui định.

Ông có lẽ là “giáo sĩ” đầu tư đầu tiên ở Anh, khuyên rằng nên tìm kiếm những cổ phiếu có chỉ số P/E thấp. Theo ông, nhà đầu tư nhỏ, bình dân có một số lợi thế so với những nhà đầu tư lớn, chuyên nghiệp.

Trước tiên, nhà đầu tư nhỏ có ít tiền để đầu tư hơn nên họ có thể đầu tư với hiệu quả cao hơn vào những công ty nhỏ hơn. Thứ hai, các nhà đầu tư nhỏ khó có khả năng đầu tư vào hơn 10 công ty.

Điều này có nghĩa là họ có thể chọn ra được các công ty tốt nhất thuộc top 10. Nếu so sánh thì các nhà đầu tư chuyên nghiệp sẽ có một danh mục đầu tư lớn hơn nhiều và không thể tránh khỏi trong số đó có những công ty không phải là thuộc nhóm tốt nhất.

Phần lớn lời khuyên của Slater trong các cuốn sách của mình có ý nghĩa thông dụng. Ông khuyên nên đầu tư vào các công ty có lợi thế cạnh tranh. Điều này có thể có từ một thương hiệu tốt hoặc bản quyền sở hữu trí tuệ như của các công ty dược phẩm trong một số loại thuốc. Một khi nhà đầu tư đã xác định được một công ty với lợi thế cạnh tranh rồi thì anh ta nên nhìn vào công ty có tốc độ phát triển nhanh.

Ông định nghĩa công ty có tốc độ phát triển nhanh là công ty có tốc độ tăng cổ tức trên mức trung bình. Ông cũng cho rằng công ty nào có thể “nhân bản” một hoạt động kinh doanh nào đó, ví dụ như cửa hàng, tiệm ăn, nhà dưỡng lão là công ty có triển vọng tốt.

Slater đồng ý rằng rất khó để đánh giá năng lực quản lý của các công ty, đặc biệt đối với các nhà đầu tư nhỏ vì nhiều công ty thuê những chuyên gia tham mưu để đánh bóng họ lên. Vì vậy, ông gợi ý nên bắt đầu bằng một số phép tính số học. Những nguyên tắc chính là:

- Mỗi năm trong 5 năm qua phải có lãi. Không năm nào có lỗ.

- Nếu trong vòng 5 năm trước công ty có lợi nhuận sụt giảm tại năm nào đó thì nó phải đạt được mức cổ tức cao nhất trong năm gần nhất. Điều này chứng tỏ công ty đang thật sự có động lực để tăng trưởng.

- Cổ phiếu bất động sản được loại trừ vì chúng phụ thuộc vào sự biến động của giá bất động sản chứ không phải là vào tăng trưởng nội lực. Một bất động sản có thể tăng về giá trị nhưng sự tăng này rất có thể không phải là do tài năng quản lý.

- Phải nhận được đánh giá tích cực của các nhà môi giới về triển vọng phát triển. Ưu điểm của phương pháp này là nhà đầu tư có thể sử dụng kết quả nghiên cứu của người khác. Kỹ thuật của Buffett và Soros xác định được cái mà không ai khác biết được – hoặc là giá trị ẩn tàng, hoặc là một xu hướng chưa được nhận biết trên thị trường – đòi hỏi ít nhất phải có những nghiên cứu chuyên sâu, và có lẽ phải có thêm cả tiếp cận đến những thông tin mà nhà đầu tư nhỏ khó có thể tiếp cận được.

- Slater thận trọng với những công ty trong những ngành có tính chu kỳ như xây dựng và kiến thiết. Để được coi là cổ phiếu có triển vọng phát triển thì chúng vẫn phải thỏa mãn được các chỉ tiêu nêu trên.

- Cuối cùng, Slater khuyên nên nhìn vào tốc độ tăng trưởng P/E thay vì bản thân chỉ số P/E (với một số giải thích và chuẩn mực cụ thể).

Một lời khuyên có ý nghĩa khác của ông là nên tránh những công ty mà chủ tịch của chúng sống quá hào nhoáng. Biển số xe “thửa” là một dấu hiệu xấu. Cũng là một dấu hiệu xấu nếu ông chủ tịch đoạt được nhiều quyền lợi trong một câu lạc bộ bóng đá. Thâu tóm cá nhân (và/hoặc tự tôn) lớn thì lợi nhuận sẽ nhỏ.

Thông thường thị trường chứng khoán là khi các công ty phát hành cổ phiếu được nhà đầu tư bỏ tiền đầu tư vào công ty đó, thị trường này cũng là nơi họ mua và bán chứng khoán vì mục tiêu lợi nhuận. Thị trường này bao gồm tập trung hoặc phi tập trung (thị trường OTC). Hình thái điển hình của thị trường là Stock Exchange (sở giao dịch chứng khoán). Các lệnh mua và bán chứng khoán được để hình thành giá giao dịch sẽ thực hiện tại sở giao dịch chứng khoán.

Phần nhiều đầu tư chứng khoán được nhiều người quan tâm vì đó là ngành kinh doanh đơn giản nhất (do việc đầu tư có thủ tục đơn giản) và ai cũng thể đầu tư vào thị trường, nhưng cũng phức tạp nhất do sự rủi ro cao hơn các ngành kinh doanh khác.

Một công ty có triển vọng phát triển thường được nhiều nhà đầu tư mua cổ phiếu rồi dựa vào phân tích của bản thân mỗi người và thời điểm nhất định có nên giữ những cổ phiếu này về lâu dài để hưởng cổ tức (theo từng quý là chính) và hưởng những quyền lợi khi cổ phiếu có giá cao. . Người đầu cơ chứng khoán thì kinh doanh cổ phiếu bằng cách chờ đợi để mua những cổ phiếu mà họ tin rằng sẽ lên giá, sau đó sẽ bán đi để kiếm lời khi thấy chênh lệch giá đã khá lớn.

Để mua được các cổ phiếu có tỷ suất cổ tức cao, thì các nhà đầu tư phải cần xét đến tỷ lệ trả cổ tức của công ty đó. Cổ tức ở đây là khoản tiền mà các công ty trích ra từ lợi nhuận kinh doanh để trả cho cổ đông. Còn tỷ suất cổ tức là tỷ lệ phần trăm giữa cổ tức và trị giá cổ phiếu. Biết được điều này bạn sẽ tính toán được số tiền mà bạn được nhận được và phải trả đề mua cổ phiếu

Muốn đánh giá một cách rõ ràng tình hình của công ty trong ngắn hạn thì các nhà đầu tư sẽ cần phải tìm hiểu rõ về tài sản lưu động (tiền mặt) và công nợ phải trả (bất cứ những gì mà công ty nợ trả trong ngắn hạn đó). Nếu một trong hai vấn đề này quá lớn trong một giai đoạn nhất định thì nhà đầu tư cần xem xét lại tình hình của công ty thông qua các báo cáo tài chính, nghiên cứu phân tích để thay đổi kịp thời.

Phương pháp phân tích chứng khoán được sử dụng nhiều nhất là phương pháp phân tích cơ bản. Bởi các nhà đầu tư theo phương pháp này thường quan tâm tới các thông số cơ bản của công ty mà họ sẽ đầu tư như về tốc độ tăng trưởng của doanh số và lợi nhuận, điều đó sẽ giúp họ kết luận về giá trị thực tế của cổ phiếu và đưa ra quyết định nên mua hay không.

Phương pháp phân tích cơ bản được các nhà đầu tư áp dụng theo cách này hoặc cách khác, nhưng phương pháp này chủ yếu vẫn giúp nhà đầu tư tìm kiếm cổ phiếu để mua và giữ nhiều năm mà không lo lắng theo những biến động giá của thị trường.

Đương nhiện đầu tư vào thị trường chứng khoán, việc lợi nhuận tăng đáng kể và rủi ro lớn luôn đi kèm nhau.Vì thế, bạn cần chấp nhận rằng sự đầu tư nào cũng có thể đem lại lợi nhuận và cũng có thể là rủi ro lớn nhất để đưa ra quyết định vào một danh mục chứng khoán bất kỳ. Cố gắng kiểm soát được rủi ro để tăng tối đa lợi nhuận một cách hợp lý.

Cho dù những khoản lợi mang lại khiến nhiều người đổ xô vào mua chứng khoán thì vẫn không hề có một công thức hay một chiến lược nào đảm bảo sự thành công và may mắn liên tục trong thị trường đầy rủi ro này. Thường thì những người có kỹ thuật phân tích các chỉ số tài chính và khả năng phán đoán sự đi lên của các công ty phát hành cổ phiếu mới có nhiều thành công lớn. Bởi các kết quả làm ăn của công ty trong tương lai mới giúp quyết định của nhà đầu tư kiếm được lời thì phần nhiều các chỉ số tài chính của công ty lại chỉ cho biết kết quả làm ăn trong quá khứ, nên sự phán đoán và tổng hợp kèm cả may rủi là yếu tố thành công chính.

Lợi nhuận cao thu hút được nhà đầu tư thì rủi ro lớn cũng làm chùn chân những người không đủ khả năng đương đầu với thử thách. Cho dù vậy thì thị trường chứng khoán cũng đã trở thành một phần không thể thiếu, mối quan tâm và sự chú ý lớn nhất trong môi trường kinh doanh. Vì vậy, nếu đã bước vào kinh doanh chứng khoán, bạn hãy tìm hiểu thật kỹ để đưa ra quyết định đầu tư một cách chính xác nhất để đạt được hiệu quả cao nhất.

Đầu tư thuận xu thế: Mua cao để bán cao hơn

Lý thuyết đầu tư thuận xu thế dựa trên những nghiên cứu và trải nghiệm thực tế của các quỹ đầu tư. Jegadeesh và Titman (1993) là những người đầu tiên thực hiện nghiên cứu về vấn đề này.

Họ đã kết luận rằng, chiến lược mua những cổ phiếu đã tăng giá trong ngắn hạn, có tỷ suất sinh lợi rất cao trong khoảng 3 – 12 tháng trước đây, gọi là các "winner", thì sẽ tiếp tục tạo ra tỷ suất lợi nhuận cao trong 3 – 12 tháng tiếp đó, và đặc biệt là nếu cổ phiếu nào đã tạo lợi nhuận

Hàng trăm nghiên cứu trên 30 thị trường, đăng trên các tạp chí hàng đầu như Journal of Finance, Journal of Financial Economics thừa nhận điều này. Ngạc nhiên hơn, nhiều quỹ đầu tư đã thực hiện chiến lược này (mua cổ phiếu đang biểu hiện tốt, bán khống cổ phiếu đang biểu hiện kém), gọi là các quỹ theo xu thế (momentum fund), ra đời từ thập niên 80 của thế kỷ trước vẫn đang sống khỏe!

Nhiều người hỏi, đó là chuyện của Mỹ, vậy còn ở Việt Nam?

Câu trả lời là điều này hoàn toàn có thể xảy ra vì tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam có tính thuận xu thế: do giới hạn biên độ dao động giá nên giá tăng chưa hết xu thế của nó trong một ngày thì sẽ có xu hướng tiếp tục tăng; ngoài ra, do không được phép bán khống nên nhà đầu tư có xu hướng níu kéo xu thế tăng mãi.

Tuy nhiên, liệu đợt tăng giá trong một vài ngày đã đủ để thị trường nhận ra là nên đi theo chiến lược thuận xu thế để mua?

Câu trả lời là chưa. Vì số ngày tăng giá thường quá ít, do đó nhà đầu tư chớ nên "bắt chước không đúng cách" chiến lược này. Tốt nhất là chờ thêm một khoảng thời gian và xác định cổ phiếu nào đã liên tục biểu hiện tốt gần đây.

Đầu tư nghịch xu thế: Chờ giá thật rẻ mới mua

Khi giá cổ phiếu đang giảm quá mức thì tâm lý chung của các nhà đầu tư là cổ phiếu loại này sẽ tiếp tục giảm, nên tránh xa.Tuy nhiên, theo quan điểm của các nhà phân tích nghịch thị trường (contrarian analyst), những người đi ngược thị trường thật ra là đi trước thị trường để tìm kiếm lợi nhuận. Khoản tiền đầu tư thấp nhưng lợi nhuận mang lại có thể rất cao.

Ở nước ngoài, ít người theo đuổi chiến lược nghịch xu thế hơn là chiến lược thuận xu thế. Tại sao chiến lược này nghe tốt vậy (đầu tư ít, lời nhiều) mà lại có ít người tham gia?

Câu trả lời là để trở thành "anh hùng" đi ngược xu thế thành công không phải là dễ dàng. Khó khăn trước tiên mà họ phải đối diện là sức ép từ đám đông. Ngày qua ngày, họ luôn nhận được thông tin trái ngược với những gì mà họ nghĩ và mong chờ từ những nhà đầu tư bình thường đến những chuyên gia phân tích. Nếu không có một thần kinh vững vàng, khả năng chịu đựng cao thì khó có thể trở thành một contrarian được.

Bên cạnh đó, họ còn phải có sự nhẫn nại để chờ đợi cổ phiếu hồi phục, có khi kéo dài 2 – 3 năm (điều này hoàn toàn có thật ở một thị trường phát triển, có cổ phiếu liên tục mấy năm không tăng giá và bị lãng quên).

Yếu tố quan trọng để trở thành người đi ngược xu thế thành công là xác định đúng cổ phiếu đang quá rẻ và sẽ khởi sắc lại, đồng thời chọn được thời điểm mua bán thích hợp. Để làm được điều đó, nhà đầu tư phải kết hợp nhuần nhuyễn cả hai kỹ năng: phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản.

Một yếu tố không thể không nhắc đến là khả năng tài chính của nhà đầu tư. Đầu tư vào cổ phiếu loại này đòi hỏi phải có sự đa dạng hóa bằng cách mua nhiều loại cổ phiếu khác nhau để giảm bớt rủi ro và có thể phải bị đọng vốn trong một thời gian khá dài. Những yêu cầu vừa nêu trên giải thích tại sao đầu tư nghịch xu thế không phổ biến như những cách đầu tư khác.

Theo David Dreman (1998), khi đầu tư nghịch xu thế, các quy tắc lựa chọn là: các cổ phiếu có 1 trong 4 tỷ số phân tích cơ bản là P/E, P/BV (thị giá trên giá trị sổ sách), P/CF (thị giá trên dòng tiền rỗi – số tiền còn lại của công ty khi thanh toán hết các chi phí) và P/Div (thị giá trên cổ tức) thấp nhất ngành.

Một số nghiên cứu của Anthony Gallea thì cho rằng, cổ phiếu nào thỏa mãn hai điều kiện cơ bản sau thì gần như chắc chắn đây sẽ là một cơ hội đầu tư tuyệt vời:

- Thứ nhất, giá cổ phiếu đã giảm hơn 50% so với giá cao nhất trong vòng 12 tháng (điều này có vẻ không phù hợp đối với thị trường đang phát triển khi mà độ biến động rất lớn, do đó có thể tỷ lệ này nên là 60 hay 70% chăng?).

- Thứ hai, người trong nội bộ công ty mua vào cổ phiếu và không bán ra.

Ngoài ra, Anthony Gallea đưa thêm một số yếu tố mang tính kỹ thuật để tham khảo như:

- Giá cổ phiếu bất ngờ giảm mạnh với khối lượng giao dịch tăng cao (điều này chưa được kiểm định ở Việt Nam xem có đúng không).

- Giá cổ phiếu đang trong giai đoạn không có xu hướng rõ ràng, giằng co giữa lên và xuống. Lúc này chính là lúc cổ phiếu đang chuẩn bị bước vào giai đoạn phục hồi (điều này tương ứng với lý thuyết phân tích kỹ thuật về khu vực giằng co giá – congestion area).

- P/E hiện tại thấp hơn 40% so với P/E cao nhất trong 5 năm qua.

- P/BV thấp hơn 1.

Mua rồi thì khi nào nên bán? Một số gợi ý như sau:

- Khi các tỷ số nêu trên bắt đầu bằng với tỷ số của thị trường.

- Sau 2,5 – 3 năm nắm giữ cổ phiếu mà không có kết qủa.

- Khi có thông tin ảnh hưởng nghiêm trọng đến triển vọng của công ty.

- Khi giá cổ phiếu tăng 50% so với lúc mua.

Đã đến lúc, nhà đầu tư nên hiểu biết sâu hơn về thị trường và có một chiến lược đầu tư nhất định. Loạt bài viết này sẽ góp phần giúp nhà đầu tư nắm bắt những trường phái và chiến lược đầu tư cơ bản, từ đó có thể chọn ra một trường phái và một chiến lược đầu tư thích hợp cho mình.

Trường phái đầu tư: cách nhìn nhận thị trường khác nhau
Theo giáo sư Damodaran, tác giả hàng đầu về đầu tư và định giá trên thế giới, để thành công, hay chính xác hơn để đạt kết quả đầu tư vượt trội so với những nhà đầu tư trung bình khác, nhà đầu tư phải xác định cho mình một quan điểm đầu tư nhất định.

Trường phái hay quan điểm đầu tư (investment philosophy) là cách suy nghĩ nhất quán và có hệ thống về thị trường, về nguồn gốc của thị giá, về hành vi của các nhà đầu tư, về mọi vấn đề liên quan đến thị trường, và quan trọng nhất là những kiểu "lỗi" của thị trường. Mỗi quan điểm đầu tư sẽ nhìn thấy những kiểu "lỗi" khác nhau và khai thác những lỗi này để tạo ra lợi nhuận.

Cùng trên một thị trường nhưng nhà đầu tư với phương thức hay quan điểm đầu tư khác nhau sẽ có cảm nhận khác nhau và vì thế sẽ hành động hoàn toàn khác nhau tại cùng một thời điểm.

Tại sao phải có một quan điểm đầu tư nhất định?
Nếu thiếu một quan điểm đầu tư nhất quán, nhà đầu tư dễ nằm trong tình thế luôn luôn thay đổi chiến lược đầu tư để tìm kiếm một chiến lược đầu tư tốt nhất. Vừa mới áp dụng chiến lược này nhưng chưa thấy thành công thì lại có khuynh hướng bỏ qua để áp dụng chiến lược đầu tư khác. Khi làm như vậy, nhà đầu tư sẽ rơi vào một trong 3 trường hợp.

Trường hợp xấu nhất, họ thường xuyên không thành công với những sự thay đổi. Trong số những chiến lược mà họ "thử" và "sai" có thể có chiến lược thích hợp với người khác, nhưng không thích hợp với họ, hoặc có những chiến lược cần có thời gian cần thiết để sinh lợi. Việc vội vã thay đổi chiến lược đầu tư, đôi khi sẽ cuốn một nhà đầu tư không may mắn vào chuỗi thua lỗ nối tiếp nhau.

Trường hợp khả quan hơn, nhà đầu tư có thể thắng nhiều hơn thua. Tuy thế, kết quả đầu tư của họ chắc chắn không cao bằng nhà đầu tư với một chiến lược đầu tư cố định, vì việc liên tục thay đổi chiến lược dẫn đến sự thay đổi danh mục, làm tăng chi phí giao dịch, tăng khoản thuế phải nộp (Việt Nam sẽ áp dụng thuế trong tương lai gần)… sẽ làm giảm hiệu quả đầu tư.

Trường hợp khả quan nhất, nhà đầu tư luôn thắng khi áp dụng các chiến lược đầu tư khác nhau, mặc dù họ cũng không biết rõ tại sao họ thắng. Nhưng đó chỉ là may mắn tạm thời, nếu kéo dài "cuộc chơi", chắc chắn họ cũng sẽ rơi vào 1 trong 2 trường hợp trên.

Nói một cách khác, việc không có một quan điểm đầu tư, một sự suy nghĩ logic và nhất quán về thị trường, vì thế phải thay đổi từ chiến lược đầu tư này sang chiến lược đầu tư khác, nhà đầu tư đã phó thác việc đầu tư của mình cho sự may rủi, thử và sai. Trong khi đó, với một hay hai phương thức đầu tư nhất quán, với sự tin tưởng cao và nhất quán vào quan điểm, nhận định của mình, nhà đầu tư có thể tự nắm lấy "vận hội" của chính mình.

Các phương thức đầu tư cơ bản
Thứ nhất, phương thức đầu tư giá trị (value investing philosophy): phương thức đầu tư này cho rằng, thị trường không hoàn toàn hiệu quả, và vì thế thị giá của cổ phiếu đôi khi sẽ không thể hiện đúng giá trị nội tại của nó. Nhà đầu tư theo phương thức đầu tư giá trị sẽ mua những cổ phiếu undervalued, tức là những cổ phiếu có giá trị nội tại cao hơn thị giá, hoặc có chỉ số P/E thấp hơn so với những cổ phiếu tương tự.

Nhà đầu tư áp dụng phương thức đầu tư giá trị thường áp dụng một trong những chiến lược đầu tư sau: chiến lược đầu tư giá trị nội tại (intrinsic value investing); chiến lược đầu tư giá trị tương quan (relative value investing); chiến lược đầu tư giá trị – đối nghịch (contrarian value investing); chiến lược đầu tư giá trị của nhà đầu tư chủ động (activist value investing).

Thứ hai, phương thức đầu tư tăng trưởng (growth investing philosophy): quan điểm đầu tư tăng trưởng cũng tương tự như quan điểm đầu tư giá trị, tức là đầu tư những cổ phiếu có giá trị nội tại cao hơn thị giá.

Điều khác nhau là phương thức đầu tư tăng trưởng, thay vì chọn những cổ phiếu có P/E thấp, lại tập trung vào cổ phiếu có P/E cao hơn so với những cổ phiếu tương tự, với kỳ vọng rằng, tốc độ tăng trưởng mạnh của cổ phiếu sẽ giúp đưa giá trị nội tại, tức là giá trị hiện tại của các dòng tiền thu được trong tương lai, cao hơn giá mua cổ phiếu lúc này.

Một số chiến lược trong phương thức đầu tư này là: chiến lược đầu tư tăng trưởng thụ động (passive growth investing); chiến lược đầu tư tăng trưởng – công ty vốn hoá nhỏ (Small Cap Investing); chiến lược đầu tư tăng trưởng của nhà đầu tư chủ động (activist growth investing).

Thứ ba, đầu tư trường phái kỹ thuật (technical analysis investing philosophy): quan điểm đầu tư này cho rằng, hoặc là giá trị nội tại không tồn tại, hoặc nếu tồn tại thì phải bằng với thị giá và thị giá sẽ diễn tả tâm lý của con người, và vì thế có khả năng lặp lại.

Các nhà đầu tư theo phương thức này dùng một trong những chiến lược sau để dự đoán thị giá và ra quyết định đầu tư: chiến lược phân tích kỹ thuật (technical analysis and charting); chiến lược dùng sóng Elliot – số Fibonacci (Elliot wave and Fibonacci series); chiến lược đi theo xu hướng (trend following).

Thứ tư, phương thức đầu tư theo thông tin (information investing philosophy): những nhà đầu tư theo phương thức này cũng không quan tâm đến giá trị nội tại mà chỉ quan tâm đến thị giá. Họ ra quyết định đầu tư dựa vào những thông tin quan trọng, những thông tin có thể làm thay đổi thị giá, với 2 chiến lược là: chiến lược đầu tư thông tin – thông tin phản ứng chậm (slow learning market); chiến lược đầu tư thông tin – phản ứng thái quá (overreacting market).

Thứ năm, phương thức đầu tư cơ lợi (arbitrage investing philosophy): đây là quan điểm đầu tư không rủi ro, tức là cùng lúc sẽ mua vào và bán ra cùng một cổ phiếu hay cổ phiếu tương tự. Ví dụ, nhờ vào việc thiếu thông tin của cổ phiếu dạng OTC, cùng một lúc nhà đầu tư có thể đặt lệnh mua cổ phiếu A với giá 40 và đặt lệnh bán cổ phiếu đó với giá 41 và kiếm được lợi nhuận, tuy nhỏ nhưng không rủi ro.

Thứ sáu, phương thức đầu tư theo chỉ số (index investing philosophy): phương thức này cho rằng, thị trường là hiệu quả, và vì thế không nên chọn những cổ phiếu "tốt" hơn thị trường. Cách đầu tư hiệu quả nhất là chọn một danh mục đầu tư có cổ phiếu thể hiện được chỉ số của thị trường. Danh mục đầu tư sẽ lên xuống tương tự như chỉ số index

1- Đừng chú ý đến cổ tức ngay, hãy xem Công ty đó ở trong ngành nào trước
Chính vấn đề tưởng trừng không liên quan trực tiếp đến giá cổ phiếu này lại là một trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định cổ phiếu đó có tăng giá nhiều hày không trong tương lai. Nếu một Công ty chuyên tư vấn du học niêm yết trên thị trường chứng khoán, gá của nó đương nhiên khó có thể cao được bởi đa số các Công ty du học là các Công ty loại OMS tức chỉ hoạt động quy mô nhỏ, phụ thuộc vào tài năng và sự chăm chỉ của một hay vài người, giống như cây bonsai, khó có thể lớn lên và nhân rộng được quy mô.

Trong khi đó, nếu các Công ty trong ngành tài chính, các Ngân hàng, Công ty xây dựng, bất động sản (đúng nghĩa chứ không phải là “cò nhà”), Công ty hàng tiêu dùng nhanh, Công ty truyền thông… thì khả năng mở rộng quy mô hoạt động, tăng cường kinh doanh là rất lớn.

2- Có hay không khả năng mở rộng kinh doanh?
Vấn đề này chính là vấn đề phải xem xét tiếp theo. Nếu một Công ty có khả năng mở rộng liên tục quy mô sán xuất kinh doanh của mình thì giá của chúng sẽ tăng, đó là điều đương nhiên. Dẫn chứng sắc nét có thể đưa ra ngay là giả định có 2 Công ty cùng có cụm từ thủy điện trên tên giao dịch như "Công ty Thủy điện ABC" và "Công ty Đầu tư Thủy điện XYZ" thì giá của Công ty thứ hai đương nhiên sẽ cao, còn Công ty thứ nhất sẽ khó lòng lên đến đầu 4x, trong khi đó, nếu Công ty thứ hai có thể lên đến trên 10x, thậm chí 20x là bình thưởng. Giá chênh như vậy là dễ hiểu bởi Công ty thứ nhất chỉ có 1 nhà máy thủy điện duy nhất. Nhà máy này xây một lần rồi thôi, không có khả năng mở rộng sản xuất, không đắp cao đập lên được, không lắp thêm máy, không tăng công suất phát điện được, nhà đầu tư chí có thể trông vào cố tức mà thôi.

Trong khi đó, ở Công ty thứ hai, vốn điêu lệ ban đầu có thể chỉ là 50 tỷ, song Công ty lại có khả năng tham gia đầu tư vào rất nhiều: 10, 100 và hơn nữa các Nhà máy thủy điện nên vốn đầu tư có thể tăng tương ứng và quyền lợi của nhà đầu tư tăng theo đà đó.

3- Nhìn vào cả quá trình thay vì chỉ vào một thời điểm
Lịch sử một Công ty nói lên nhiều điều. Trước hết nếu Công ty đó có cả một lịch sử rất dài nhưng các "chỉ số cơ thể" hiện đều nhàng nhàng thì khó có đột biến đáng mừng cho nhà đầu ra bởi thời gian đã chứng minh Công ty đó không có gì xuất sắc. Nếu 5 năm trước, các chỉ số tài chính của Công ty tốt, song vào thời điểm nhà đầu tư xem xét, chỉ số đó đang tụt dần thì hãy cẩn thận: dù chí số đó, vào thời điểm đó đã tốt song có gì đám bảo nó sẽ không tụt dốc tiếp?

4- Nhìn vào đội ngũ, hơn là chỉ nhìn vào chỉ số tài chính
Lịch sử các Công ty hay ngân hàng Việt Nam đã chứng minh là vấn đề đội ngũ nói chung và đội ngũ quản lý là vô cùng quan trọng với một Công ty. Nếu các nhân tố nói trên căn bản tốt, có đội ngũ tốt, Công ty đó sẽ ăn nên làm ra và trong trường hợp đó, lợi nhuận của nhà đầu tư sẽ cao hơn nhiều. Thậm chí lịch sử đã chứng minh nếu một doanh nghiệp đang kém nhưng xuất hiện một đội ngũ tất thì doanh nghiệp đó vẫn có thể lội ngược dòng.

5- Hãy lưu ý đến các cổ đông là pháp nhân
Các cổ đông pháp nhân có vai trò khá quan trọng với cổ phiếu của một Công ty. Nếu trong số cổ đông đó, có nhiều ngân hàng, Công ty tài chính, các Công ty có tên tuổi, đó chắc chắn là một điểm căn cứ để "lên điểm” của cổ phiếu đó. Điểm của Công ty càng lên nếu đó là các Công ty hay ngân hàng nước ngoài, Công ty cổ phần, ngân hàng thương mại cổ phần.

6- Chú ý đến động thái của các quỹ đầu tư
Ở Việt Nam hiện tại, còn quá ít các quỹ đầu tư song nhà đầu tư cũng nên chú ý đến động thải của các quỹ này. Các quỹ thường có "giác quan" rất nhạy nên họ sẽ quyết định đầu tư vào những nơi nào có triển vọng nhất. Tuy nhiên, ngược lại, cũng có nhiều Công ty tốt song không muốn bán cho các quỹ này bởi nhiều quỹ chỉ muốn gặt hái lợi nhuận đơn thuần và thường đầu tư theo kiểu ngắn hạn, nếu có lời là có thể bán ngay.

7- Cần có thông tin rõ ràng
Tất nhiên, đây là một việc quan trọng khi xem xét đầu tư vào cổ phiếu của một Công ty nào đó. Không nên mua cổ phiếu khi không có đầy đủ thông tin cần thiết về Công ty đó. Hệ thống thông tin và các quy định về công bố thông tin của các Công ty khi phát hành cổ phiếu ở nước ta còn rất sơ sài. Với Công ty lên sàn niêm yết, mọi việc đơn giản hơn vì ít nhất Công ty đó phải có cáo bạch. Đối với Công ty mới có cổ phiếu OTC, bạn cũng nên đòi người bán phải cung cấp thông tin như báo cáo tài chính hàng năm, báo cáo kiểm toán.

8- Chú ý đến các chỉ số tài chính và P/E của Công ty
Có nhiều cách tính chỉ số P/E, nhà đầu tư có thể tham khảo trên các cuốn sách về chứng khoán được bán rất nhiều ở các hiệu sách khắp cả nước. Nhưng quan trọng hơn, chỉ số thế nào thì mua, chỉ số nào thì không mua?

Theo các chuyên gia chứng khoán, nếu P/E của một Công ty ở mức dưới 12, bạn có thể mua cổ phiếu đó mà không cần cân nhắc gì nhiều. Nếu P/E ở mức 12 – 18 nên cân nhắc và hỏi ý kiến chuyên gia xem có nên đâfu tư hay không. Còn nếu P/E ở mức trên 18, thường chỉ nên bán.

Đây là các cột mốc song chi có tính tương đối và luôn phải xem xét đến các nhân tố tương lai (nhất là các quyền lợi sắp phát sinh, yếu tố ngành nghề… để "tính lại" P/E trong tương lai gần là bao nhiêu rồi mới nên kết luận là mua hay bán.

9- Không thể thiếu các “nhân tố vô hình”
Một điều các chuyên gia của chúng ta thường không nhắc đền nhiều nhưng lại là câu hỏi mà các nhà đầu tư khôn ngoan bao giờ cũng hỏi khi tìm hiểu về một cổ phiếu, đó là các giá trị mô hình của doanh nghiệp đã được tính đến chưa và nếu tính thì giá là bao nhiêu. Giá đó là đắt hay rẻ? Giá trị mô hình này có thể là lợi thế thương mại.

Nhìn chung, khi nhìn nhận một cổ phiếu phải xét đến rất nhiều nhân tố. Đó chính là điểm khởi phát cho những thành công khi nhà đầu tư bước chân vào thị trường cổ phiếu. Chúng tôi sẽ còn một số bài viết sâu hơn cho bạn đọc về những vấn đề này trong các số báo tới.

1.Biến động là gì?
Sự biến động đó là một thước đo thống kê cho thấy khuynh hướng của một thị trường hoặc một chứng khoán sẽ tăng giá hay rớt giá mạnh trong một khoảng thời gian ngắn nào đó. Sự biến động thông thường được đo bằng độ lệch chuẩn của tỷ suất sinh lợi. Độ lệch chuẩn trong thống kê là khái niệm cho biết mức độ dao động của tỷ suất sinh lợi sai khác với tỷ suất sinh lợi mà chúng ta mong đợi.

Lấy ví dụ như chỉ số S&P500 có độ lệch chuẩn khoảng 15%, trong khi đó các khoản đầu tư được bảo đảm khác như tài khoản tiền gửi vào ngân hàng có độ lệch chuẩn bằng 0, bởi vì tỷ suất sinh lợi nhuận được từ tìên gửi ngân hàng không thay đổi trong suốt thời gian đầu tư.

Những thị trường có nhiều biến động là những thị trường mà giá cả dao động trong phạm vi rất lớn, khối lượng giao dịch nhiều. Chúng ta biết rằng giá cả được hình thành từ sự cân bằng giữa cung và cầu trên thị trường. Một sự mất cân bằng cung cầu sẽ dẫn đến hiện tượng giá thay đổi. Giá thấp trong trường hợp quá nhiều người bán mà rất ít người mua và ngược lại.

Một số người cho rằng nguyên nhân gây ra sự biến động cho thị trường chính là từ những thứ như tin tức doanh nghiệp, sự đề cao một doanh nghiệp nào đó từ một chuyên gia phân tích tài chính hàng đầu, hoặc là các vụ phát hành lần đầu ra công chúng IPO, các kết quả lợi nhuận được công bố không như mong đợi cũng là một nguyên nhân gây ra tính biến động thị trường. Một số khác đổ lỗi cho những nhà đầu cơ, những nhà đầu tư có tổ chức là những người đã gây ra tính biến động thị trường.

Thế nhưng giải thích hợp lý nhất có lẽ chính là những nguyên nhân tâm lý gây ra phản ứng của nhà đầu tư. Đó mới chính là nguyên nhân tạo nên tính biến động nhiều nhất cho thị trường. Cách tiếp cận dựa trên những giải thích về tài chính hành vi dường như đã “tấn công” mạnh mẽ vào cái gọi là lý thuyết thị trường hiệu quả.

Theo lý thuyết thị trường hiệu quả, tức giá cả thị trường luôn phản ánh chính xác mọi thông tin có liên quan. Không một nhà đầu tư nào có khả năng tìm kiếm lợi nhuận cao hơn người khác, nhà đầu tư luôn khôn ngoan và hành động giống nhau. Thế nhưng tài chính hành vi cho thấy kết quả những biến động giá quan trọng nhất xuất phát từ sự thay đổi trong suy nghĩ theo một hướng nào đó của công chúng đầu tư.

Rõ ràng thì chẳng bao giờ chúng ta có thể tìm thấy sự nhất trí về những nguyên nhân gây ra tính biến động thị trường. Tuy nhiên vì dù bạn muốn hay không, thị trường vẫn biến động, vì thế chúng ta- những nhà đầu tư phải tìm cách để có thể sống chung với biến động?

2.Đầu tư dài hạn
Một cách để tồn tại trong một thị trường biến động là việc hãy phớt lờ sự biến động đi, nghĩa là bạn đầu tư hướng đến mục tiêu trong dài hạn, không quan tâm đến những dao động trong ngắn hạn.

Đôi khi chiến lược này cũng khó thực hiện, nhất khi sự biến động của thị trường cho danh mục đầu tư của bạn cơ hội lấy được tỷ suất sinh lợi 50% trong thị trường đi xuống, nhiều hơn mức mà nhiều người có thể làm được. Lòng tham của con người sẽ khó lòng giúp bạn giữ vững vị thế của nhà đầu tư dài hạn.

Đầu tư dài hạn đòi hỏi bạn phải có những nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi đầu tư bởi vì trong dài hạn các thị trường luôn được điều khiển bởi các yếu tố tài chính doanh nghiệp cơ bản.

Nếu bạn tìm thấy một doanh nghiệp với bảng cân đối kế toán rất khỏe mạnh và doanh nghiệp đó có thu nhập bền vững, những dao động trong ngắn hạn sẽ không ảnh hưởng đến giá trị trong dài hạn của công ty.

Sự thật thì đôi khi bạn có thể lợi dụng các khoảng thời gian biến động mà giá cổ phiếu của một công ty tốt đang bị đánh giá thấp để mua vào và nắm giữ cho dài hạn.

Tranh luận quan trọng đằng sau chiến lược mua và nắm giữ chính là nhà đầu tư có thể đã bỏ lỡ mất cơ hội để bán cổ phiếu đi, tạo ra một tỷ suất sinh lợi ấn tượng trong một vài ngày thị trường giao dịch tốt nhất trong năm. Có những câu đại loại thế này: “Nếu bạn đã bỏ lỡ 20 ngày tốt nhất trong năm có thể làm cho tỷ suất sinh lợi của bạn đã giảm đi hơn một nửa”.

Một mặt, điều này là đúng, nhưng chúng ta cũng cần nhìn thấy rằng ngược lại, việc bỏ lỡ 20 ngày tệ nhất trong năm đã làm gia tăng tỷ suất sinh lợi cho danh mục đầu tư của bạn tương tự như thế. Thế nhưng trong một vài trường hợp thì bạn khó lòng mà giữ vững chiến lược mua và nắm giữ, đôi khi bạn vẫn thực hiện giao dịch trong những khoảng thời gian biến động.

3.Những điều bạn cần phải biết
Các nhà đầu tư, đặc biệt là những người sử dụng giao dịch trực tuyến nên biết rằng trong suốt những khoảng thời gian thị trường biến động, nhiều doanh nghiệp sẽ bổ sung thêm những dịch vụ thay thế để có thể làm giảm mức rủi ro của doanh nghiệp so với rủi ro tăng thêm do tính biến động của thị trường xuống. Ví dụ, trong quá khứ, một vài nhà tạo lập thị trường đã tạm thời dừng các lệnh giao dịch trực tuyến và thực hiện các lệnh theo cách thủ công ban đầu.

Hệ thống CNTT hỗ trợ kinh doanh chứng khoán: Đôi khi nhà đầu tư sẽ gặp khó khăn khi thực hiện giao dịch bởi vì khả năng giới hạn của hệ thống phục vụ cho nhà đầu tư. Chúng ta vẫn nhớ đã từng có 2 lần sàn giao dịch TPHCM ngừng giao dịch vì sự cố kỹ thuật.

Do vậy, hạ tầng cơ sở phục vụ cho nhà đầu tư rất quan trọng, đặc biệt là nhà đầu tư thực hiện giao dịch trực tuyến. Là nhà đầu tư, nếu giao dịch trực tuyến bạn hãy cẩn thẩn với những thời điểm sự truy cập internet quá nhiều và bạn không tài nào đăng nhập tài khoản của mình vì nghẽn mạng.

Do vậy, đó là lý do nhiều công ty chứng khoán vẫn cung cấp các dịch vụ phục vụ nhà đầu tư như giao dịch qua điện thoại, giao dịch qua fax, giao dịch trực tiếp bên cạnh giao dịch online.

Sự sai lệch trong giá niêm yết: Có thể có những sự sai lệch rất lớn giữa giá niêm yết nhà đầu tư nhận đuợc và mức giá mà nhà đầu tư thật sự giao dịch. Hãy nhớ rằng, trong một thị trường đầy biến động, thậm chí ngay cả khi giá chứng khoán vừa được niêm yết thì nó cũng có thể sẽ khác xa với những gì đang xảy ra trên thị trường ngay sau đó.

Thêm vào đó, số lượng cổ phiếu dư mua, dư bán thể hiện trên các bảng điện tử có thể cũng sẽ thay đổi một chóng, do vậy chúng ành hưởng đến mức giá niêm yết mà nhà đầu tư nhìn thấy là điều dễ hiểu.

4.Những điều cần quan tâm khác
Các lệnh mà bạn chọn cũng rất quan trọng khi thị trường không di chuyển theo hướng bình thường. Một lệnh thị trường sẽ luôn luôn là một người bạn đồng hành tốt, nhưng trong các thị trường trước đây, bạn có thể sẽ rất ngạc nhiên trước mức giá mà bạn mua bởi vì so với giá được niêm yết thì giá bạn được mua khác xa đáng kể đấy.

Trong một thị trường biến động, lệnh giới hạn có thể là một người bạn của nhà đầu tư. Lệnh giới hạn mà nhà đầu tư sẽ yêu cầu nhà môi giới thực hiện (mua hoặc bán) một lượng cổ phiếu đã được xác định trước tại một mức giá xác định hoặc là tại một mức tốt hơn mức giá xác định.

Thường thì lệnh giới hạn có chí phí cao hơn một chút so với lệnh thị trường nhưng nó luôn là một người bạn tốt cho các nhà đầu tư bởi vì mức giá mà bạn muốn mua hay bán đã được xác định trước, nhưng nên nhớ là lệnh giới hạn cũng không bao giờ là một sự đảm bảo cho bạn một sự đầu tư thắng lợi.

Tuy nhiên nếu như những nhà kinh doanh chứng khoán không biết nghi ngờ thì những yếu tố trên cũng sẽ chỉ là đống phế thải trong tay họ. Họ sẽ không hơn gì một người có vấn đề về tâm thần hay một kẻ thích tự hủy diệt.

Không may là rất nhiều nhà đầu tư vẫn chìm đắm trong câu chuyện thần thoại: Chỉ cần có một hệ thống tốt là họ có thể trở thành một nhà đầu tư xuất sắc.

Các yếu tố hết sức quan trọng để thành công trong đầu tư được đưa ra dưới đây đều xuất phát từ khía cạnh tâm lý và cách cư xử. Kinh nghiệm đã dạy cho các nhà kinh doanh chứng khoán chuyên nghiệp một bài học để đời: Những yếu tố giữ vai trò quan trọng để có được thành công trong đầu tư chứng khoán

1. Sự thờ ơ
Để có thể thu lời từ khoản đầu tư của mình, bạn nhất thiết phải trở nên thờ ơ tuyệt đối với công việc kinh doanh chứng khoán của mình. Bởi đôi khi, người khác sẽ len lỏi trên con đường thành công của họ bằng cách ném những chướng ngại vật ‘xúc cảm” sang con đường của bạn.

Những chướng ngại vật “xúc cảm” sẽ bao trùm lên khả năng phán đoán của bạn. Và hầu như chắc chắn, nó sẽ là tảng đá khổng lồ chen ngang giữa bạn và thành công của bạn.

Cũng giống như một bác sĩ phẫu thuật đối với bệnh nhân, một nhà đầu tư không được có liên hệ xúc cảm với những giao dịch của mình, hay nói đúng hơn, đó là sự gắn bó đến mức ám ảnh với ý nghĩ phải thành công. Hãy luôn giữ cho bạn đừng quá quan tâm đến những phi vụ giao dịch của bạn…Làm được như vậy, bạn đang đến gần hơn với thành công.

2. Sự bền bỉ
Rất hiển nhiên, kẻ thường lẩn trốn không bao giờ có thể trở thành một nhà đầu tư thành đạt bởi những người đó chẳng bao giờ có thể tham gia vào các sàn đấu chứng khoán nơi luôn luôn ngập tràn những biến động lớn. Một nhà đầu tư thật sự thành công là người luôn trong tư thế sẵn sàng quay trở lại sàn đấu sau một thất bại hay sau cả một chuỗi thất bại.

3. Đầu óc thực tế
Các nhà đầu tư phải luôn giữ vững được thái độ thực tế để có thể đi đến thành công trong một môi trường thường xuyên biến động theo kì vọng. Thế nhưng điều ngược lại có vẻ thường xảy ra hơn. Phần đông nhà đầu tư trên thị trường rất hay có những kì vọng phi thực tế về lợi nhuận họ sẽ đạt được.

Những giấc mơ làm giàu hay được nắm giữ những cổ phiếu hoặc tài sản mà bạn tin tưởng về lợi nhuận khổng lồ trong tương lai sẽ chỉ khiến bạn tự hủy diệt mình. Chúng sẽ chỉ đưa bạn rời xa khỏi những mục tiêu thực tế của bạn mà thôi.

Vấn đề là ở chỗ: hãy tỉnh táo đầu tư vào những con cá nhỏ nhưng chắc chắn mắc câu. Ngóng chờ những con cá mập với khoản lợi nhuận khổng lồ nhưng chẳng bao giờ xuất hiện không phải là minh chứng cho khả năng liều lĩnh của bạn. Đó chỉ là sự bắt đầu cho chí ít 100 “cơ hội” đem bạn đến với…thất bại!

Trong bất kì hình thức đầu tư nào cũng luôn luôn tồn tại sự đánh đổi rủi ro hoặc lợi nhuận. Điều này có nghĩa là sự mạo hiểm càng lớn, bạn sẵn sàng chấp nhận rủi ro càng cao thì khoản lợi nhuận tiềm năng cũng sẽ cao hơn nhiều. Đó đơn giản chỉ là phần thưởng xứng đáng cho những người dám đặt nguồn vốn của mình vào những kết quả không biết trước.

Một cách dễ hiểu, mức độ rủi ro và tỉ suất lợi nhuận là hai đại lượng tỉ lệ thuận.

Bằng việc kết hợp một cách linh hoạt các nguồn thông tin trên thị trường và những mẹo vặt dưới đây, bạn sẽ chắc chắn tránh được nguy cơ mất hết vốn liếng và thậm chí có thể thu được lợi nhuận cao hơn từ đầu tư chứng khoán.

1. Tuân theo nguyên tắc 2%
Không bao giờ đầu tư quá 2% số vốn của bạn cho một dự án. Với các tài khoản có giá trị nhỏ hơn từ 5000 đô đến 10000 đô, tỉ lệ này có thể cao hơn một chút.

2. Lệnh Stop Loss Order – người bạn thân thiết
Đây là một trong những lệnh quan trọng nhất cho bất kì giao dịch nào. Nếu nhà môi giới bạn đang sử dụng không có lệnh này, hãy đừng chần chừ trong việc thay ngay người khác. Stop loss order là mệnh lệnh cho phép bạn bán tự động nếu cổ phần rớt hơn mức mà bạn chấp nhận.

Hãy nhớ luôn sử dụng lệnh Stop Loss Order để bảo vệ nguồn vốn cũng như lợi nhuận của bạn khi bạn tham gia bất kì một vụ đầu tư nào. Trên thực tế đa số các nhà đầu tư đều không biết dừng lại một cách hợp lý theo đúng nghĩa. Bất kì ai chỉ dừng việc mua bán trên thị trường khi đã đến sát mức nguy hiểm sẽ nhanh chóng bị loại khỏi trận đấu cam go này.

Các lệnh Stop Loss Order phải đi trước ít nhất hai bước so với mức giá hiện tại trên thị trường. Điều này được tiến hành dựa trên những tính toán nhờ vào khung thời gian biến động của cổ phiếu đó.

Nếu bạn tiến hành giao dịch dựa trên số liệu theo ngày, hãy lấy số liệu tổng hợp theo tuần làm thước đo để xác định mức giá “dừng chân” cho lệnh Stop Loss Order của mình.

Rất nhiều nhà đầu tư đặt lệnh này nhưng rồi lại lấn cấn với những khoản thua lỗ. Họ liên tục thay đổi mức giá (stop) cho lệnh trong khi thị trường đã đến rất gần. Mức stop cũng phải được sử dụng sao cho bạn vẫn giữ được vị trí có lợi của mình.

Trên thị trường thường xuyên biến động theo xu hướng, bạn cũng nên di chuyển mức stop theo xu hướng của thị trường bởi điều này chắc chắn sẽ đem đến cho bạn một khoản lợi nhuận nhất định.

Ngay cả khi bạn không thích sử dụng lệnh Stop Loss Order, hãy luôn tự xác định trong đầu một mốc cụ thể mà nếu thị trường xuống đến đó, bạn sẽ rút lui khỏi thị trường.

3. Không bao giờ mua quá nhiều (over trade)
Rất nhiều nhà đầu tư over trade trong khi tài khoản có giới hạn. Các nhà đầu tư thường có xu hướng thích có những khoản đầu tư quá lớn so với khả năng tài chính thực tế của họ và thường xuyên giao dịch quá tầm quy mô tài khoản họ có.

4. Bảo vệ lợi nhuận
Không bao giờ được để lợi nhuận biến thành thua lỗ. Ngay khi giao dịch của bạn đem về lợi nhuận, hãy nhớ đến lệnh Stop Loss Order để “khóa” khoản lợi nhuận đó lại.

5. Tránh xa những kẻ thất bại trên thị trường
Rất nhiều nhà đầu tư không thèm quan tâm đến những khoản thua lỗ “nho nhỏ” cũng như không chịu thừa nhận họ đã có quyết định sai lầm. Nhiều người thường cố bám giữ lấy cổ phiếu của những kẻ “hơi hơi” thất bại đó trong hi vọng. Kết cục là khi những thua lỗ của các công ty kia thực sự không còn “nho nhỏ”, họ phải đối mặt với những thua lỗ khổng lồ của chính mình.

6. Đi theo trào lưu
Hãy đi theo một cách hợp lý những trào lưu trên thị trường trên cơ sở bạn có thông tin thật sự, chứ không phải chỉ là “a dua”. Chỉ ngừng đi theo thị trường khi bạn chắc chắn rằng xu hướng đó đã qua đi.

7. “Khi nghi ngờ, hãy rút lui” (When in Doubt, Get Out)
Khi bạn không chắc chắn về tình hình thị trường, hãy nhanh chóng rút lui một thời gian. Đó là cách nhanh nhất để đảm bảo một khoản lợi nhuận vừa phải và cũng tránh một khoản thua lỗ nặng nề hơn.

8. Hãy quan tâm đến khối lượng cổ phiếu
Hãy tránh xa những thời điểm thị trường đang trì trệ hoặc đang biến động. Đừng lao vào những thị trường đang có khối lượng cổ phiếu tăng giảm ít nhất 100.000 theo ngày. Những thị trường này sẽ chỉ dẫn đến sự biến động giá cả thất thường, sự hạn chế trong hoạt động.

9. Đa dạng hóa
Đã bao nhiêu lần bạn được nghe nhắc đến từ này? Luôn nhớ đa dạng hóa các khoản đầu tư và danh mục đầu tư là điều bắt buộc với mọi nhà đầu tư.

10. Mở một tài khoản thặng dư
Đây là một trong những mẹo quan trọng nhất. Khi bạn thu được một vài khoản lợi nhuận nhất định, hãy đưa chúng vào đây và chỉ sử dụng chúng trong trường hợp khẩn cấp.

Điều này không có nghĩa đầu tư vào chứng khoán là cực kì khó khăn…

Tuy nhiên, để có thể thường xuyên “đánh bại” được thị trường thì lại là điều không hề dễ dàng. Nó đòi hỏi nhà đầu tư, trong từng bước đi của mình, phải thể hiện được tính nguyên tắc, kiến thức và sự đam mê thật sự để có thể nổi bật giữa đám đông.

Giống như bất kì một sàn đấu nào, không thể nào tất cả mọi người đều thắng. Trên thực tế, một khoản tiền sinh lời cao trên thị trường cũng đồng nghĩa với việc có một khoản tiền khác của ai đó đang hoạt động không như mong muốn.

Làm thế nào, khi nào bạn có thể tuyên bố rằng “Tôi đã trở thành một nhà đầu tư năng động?” Một người chăm chỉ cần mẫn mua vào rồi bán ra rồi lại mua vào…không có nghĩa anh ta “năng động”. Ở đây, “năng động” phải được hiểu theo nghĩa chuyên môn – đó là người chọn cổ phiếu của chính anh ta.

Điều đó không giống như một quá trình cấp phép hay cái gì tương tự thế. Trên thực tế, thậm chí còn không có những hướng dẫn chính thức về điều này. Nhưng giống như việc nuôi nấng con cái, bạn có xu hướng nhận ra mình có phải là một nhà đầu tư thật sự hay không chỉ sau khi bạn đã dám tự mình kiên quyết đưa ra một “cam kết” gắn bó bền vững với cổ phiếu của bạn.

Lời khuyên của các nhà đầu tư dành cho bạn: Không nên đầu tư:

…Nếu bạn cần tiền ít nhất trong vòng hai, ba năm tới

…Nếu bạn không thích làm toán

…Nếu bạn miêu tả các khoản đầu tư của mình với những từ “chơi” (play), “đánh bạc”(gamble) hay bất kì một cụm từ mang nghĩa đầu cơ như thế.

…Nếu bạn nghĩ các chỉ số chứng khoán quan trọng hơn các công ty mà bạn nắm giữ cổ phiếu của họ.

…Nếu bạn chưa chuẩn bị cho những sự biến động.

Rất nhiều người chỉ biết nhìn vào khoản thua lỗ đầu tiên với khuôn mặt tái mét. Nếu bạn không chịu được việc mất tiền, bạn đừng bao giờ nghĩ đến việc sở hữu chứng khoán.

…Nếu bạn nghĩ bạn sẽ chỉ mua những cổ phiếu đang đi lên

Bạn không hoàn hảo. Không một hệ thống nào hoàn hảo. Không một nhà tư vấn nào hoàn hảo. Bạn có thể và sẽ thua lỗ một lúc nào đó trên cả con đường đầu tư của mình.

Bạn chỉ có thể tối thiểu hóa những thua lỗ đó nếu bạn “chăm chỉ làm bài tập ở nhà” với việc đánh giá hết sức cẩn thận thị trường. Nhưng hãy luôn nhớ thua lỗ là thua lỗ.

…Nếu bạn tin rằng chỉ giá cổ phiếu và xu hướng vận động của nó thôi là đủ để cho bạn biết được giá trị tiềm ẩn hay hoạt động kinh doanh của công ty

Vô số người mua cổ phiếu giá rẻ. Hân hoan vì mức giá rẻ để rồi sau đó cay đắng nhận ra nó rẻ vì công ty của nó đang bế tắc trong hoạt động kinh doanh.

…Nếu bạn không thể viết ra một danh sách lí do khiến bạn mua và lí do có thể khiến bạn bán.

Nếu bạn không biết tại sao bạn mua cổ phiếu A thay vì cổ phiếu B thì làm sao bạn có thể biết được khi nào nên bán nó? Tình huống quá tồi tệ. Hãy tránh xa!

…Nếu bạn không thể phân biệt được một bản tổng kết tài sản (balance sheet) với một báo cáo thu nhập (income statement).

Nhất là khi ngay đến việc làm sao đế có một bản copy của một trong hai thứ trên cũng là điều xa lạ với bạn.

…Nếu bạn không thể tự mình đưa ra một đánh giá sơ bộ về giá trị tiềm ẩn của một công ty.

…Nếu bạn không thể định nghĩa được những từ sau

Doanh thu biên, chi phí biên, lợi nhuận biên, thu nhập trên cổ phiếu, chi phí bán hàng, doanh thu, mua ngược cổ phiếu, hàng tồn kho, các khoản phải thu, dòng tiền, cước tính, sự mất giá, thanh toán nợ (amortization), chi phí tư bản, tư bản hóa, đánh giá thị trường, vốn cổ phần của cổ đông, tài sản, tiền nợ (liablilities), tỉ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu.

…Nếu bạn chỉ có một nguồn tin duy nhất về công ty

Tôi không quan tâm đó là bạn thân của bạn, là một bản tin, hay một vài nguồn thông tin nào khác. Nếu bạn không thể tự mình xác minh được sự thật, bạn rất dễ trở thành nạn nhân của sự lừa bịp, mặc dù có thể chỉ là vô tình.

Không một ai muốn thừa nhận rằng anh ta đã sai lầm. Nếu bạn chỉ dựa vào một nguồn tin, sẽ là quá muộn khi mãi sau bạn mới nhận ra rằng nguồn tin đó không chính xác.

…Nếu bạn không thể nêu tên những sản phẩm chủ lực của công ty hay những đối thủ chính của họ

…Nếu bạn không dùng Internet

“Một người thân” cực kì quan trọng!

Tất cả những vấn đề về mặt thông tin – vốn là trở ngại lớn nhất – đối với các nhà đầu tư cá nhân sẽ được giải quyết nhanh gọn với Internet. Ngược lại, nếu bạn không sử dụng Inter net, bạn sẽ ở thế bất lợi nhất so với các nhà đầu tư khác.

Giống như là đấu vật mà không có chân tay.

Trong một khoảng thời gian dài, những trào lưu đó sẽ dẫn đến việc tạo ra những khoảng cách quá lớn giữa giá cả và giá trị thực của cổ phiếu. Sự biến dạng trong mối quan hệ giữa hai loại giá trị này cũng sẽ lớn đến mức nực cười như việc một nhà buôn cố bán những cái váy dài đến đầu gối hàng hiệu trong khi “mốt” lúc đó lại là váy chùm mắt cá chân.

Những trào lưu nhầm lẫn nghiêm trọng như vậy có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Trong dài hạn, những sai lệch giá cả sẽ được chỉnh sửa nhưng nếu không nhanh chóng nhận ra, những nhà đầu tư sẽ đi quá xa khỏi giá trị thực. Khi đó không phải thị trường và cũng không phải ai khác ngoài chính những nhà đầu tư phải chấp nhận sự thất bại.

Nhìn xuyên thấu mớ hỗn độn những suy nghĩ, ý kiến tư vấn…và tìm ra đâu mới thật sự là “con ngỗng đẻ trứng vàng” trong đầu tư chứng khoán

Nguyên tắc cơ bản số một mà tất cả các nhà đầu tư phải nhớ:

Không đi theo đám đông. Chúng ta phải thấy rõ rằng cộng đồng tài chính – những nhà đầu tư – thường rất chậm chạp trong việc nhận ra những thay đổi cơ bản của thị trường, trừ phi những thay đổi đó đi kèm với một tên tuổi lớn hay một sự kiện huy hoàng.

Một công ty X có giá cổ phiếu rất thấp mặc dù cái lĩnh vực kinh doanh của nó lại đang là tâm điểm chú ý. Nguyên nhân là do sự quản lý quá yếu kém. Nếu sau đó, một doanh nhân nổi tiếng trở thành giám đốc cho công ty X, giá cổ phiếu sẽ ngay lập tức có phản ứng, thậm chí còn phản ứng thái quá.

Đó là do mọi người đã quá lạc quan vào năng lực của vị giám đốc mới và do đó, quên mất rằng phải mất một khoảng thời gian, có thể rất dài, sự thay đổi nhân sự kia mới đem đến tình hình kinh doanh sáng sủa hơn cho X.

Thế nhưng, ngược lại, nếu X vẫn có một giám đốc mới nhưng vị này là người ít tiếng tăm thì có lẽ nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau, công ty này vẫn sẽ chỉ là cái bóng lu mờ với cổ phiếu được mua bán ở mức giá không khá khẩm hơn là bao.

Nhận diện được những trường hợp như vậy! Luôn nhớ rằng mức giá cổ phiếu “sống chết” phải luôn đi kèm với tình trạng tài chính thật sự của công ty! Đó là bài học đầu tiên và đơn giản nhất cho các nhà đầu tư luyện tập việc tự suy nghĩ, phân tích chứ không đi theo đám đông. Đó cũng là con đường nhanh nhất để bắt được những “con ngỗng đẻ trứng vàng”.