Trên lý thuyết, những nguyên nhân gây ra gồm lượng tiền đổ vào chứng khoán nhiều trong khi số lượng chứng khoán còn ít, kiểm tra giám sát từ phía các cơ quan quản lý còn chưa chặt chẽ và thông tin không minh bạch và nhà đầu tư thiếu hiểu biết.

Các nguyên nhân theo quan điểm của ông Nguyễn Hồng Hải- Nguyên Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Đại dương bao gồm:

1. Thiếu công cụ để giám sát

Chúng ta chứng kiến nhiều vi phạm của các nhà đầu tư, nhiều vi phạm của các công ty chứng khoán mà báo giới đã nêu, như hiện tượng bán khống cổ phiếu, hiện tượng T+, hiện tượng thiếu tiền, thiếu cổ phiếu của các công ty chứng khóan tại trung tâm lưu ký, hay công ty chứng khoán tự động bán chứng khoán của khách hàng mà không được sự đồng ý… Ủy ban chứng khoán vẫn thiếu người, thiếu công cụ để kiểm tra giám sát những vi phạm, đồng thời ngay cả việc nắm thông tin về đòn bẩy mà khách hàng sử dụng, nguồn vốn từ các luồng nào đầu tư vào chứng khoán cũng là một khó khăn với Ủy ban chứng khoán, thiếu công cụ kiểm tra, giám sát nên cũng khó đưa ra được giải pháp để khách phục.

2. Thiếu quyền lực để can thiệp

Đây là lỗi mang tính cơ chế, Ủy ban chứng khoán cũng có nhiều lần nêu những khó khăn của mình khi mà họ là người giám sát và kiểm tra thị trường chứng khoán thường xuyên, nhưng khi có quyết định can thiệp vào thị trường thì lại phải thông qua cấp trên là Bộ tài chính, thị trường chứng khoán biến động nhanh, nhiều khi cần những phản ứng tức thời, với cơ chế như vậy nhiều quyết định sẽ bị chậm chễ.

3. Ngân hàng tham gia đầu cơ chứng khoán

Ngân hàng thương mại là nơi tập trung phần lớn nguồn vốn của xã hội, bằng các nghiệp vụ huy động nguồn vốn từ dân cư và các tổ chức, các ngân hàng sẽ sử dụng vốn này để phân bổ tới những đối tượng cần vốn hoặc tự mình đầu tư. Với một hoạt động đầu tư kinh doanh chứng khoán siêu lợi nhuận, năm 2006 và năm 2007 lượng vốn do các ngân hàng đổ vào để kinh doanh chứng khoán khá lớn, đó là chưa kể ngân hàng cũng đẩy mạnh hoạt động cho vay kinh doanh chứng khoán. Như vậy ngành ngân hàng đã góp phần tạo nên một luồng tiền lớn đổ vào chứng khoán bằng hoạt động đầu tư chứng khoán của mình.

4.Các tổng công ty, doanh nghiệp quốc doanh lớn nhà nước đầu tư trái ngành trái nghề

Các tổng công ty, doanh nghiệp quốc doanh lớn được thành lập để hoạt động trong một ngành nghề nhất định mà họ có thể mạnh, họ có lợi thế được cấp vốn và nắm một lượng vốn lớn của xã hội, cùng với cơ chế cho phép các tổng công ty và doanh nghiệp nhà nước lớn này được phép đầu tư đa ngành, đa nghề thì với với sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán, nhiều tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước đã bỏ một phần vốn của mình vào đầu tư trong lĩnh vực chứng khoán, do vậy lượng tiền chảy vào chứng khoán khá nhiều.

5.Nguồn vốn đầu tư nước ngoài đổ vào nhiều

Năm 2006, 2007 là năm Việt Nam được đánh dấu sự kiện được vào WTO, nguồn vốn kiều hối và vốn nước ngoài đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt nam tăng đột biến, với các nhà đầu tư nước ngoài và Việt kiều thì các thị trường mới nổi thường khá hấp dẫn đối với họ và là cơ hội kiếm tiền của họ khi mà tốc độ tăng giá nhanh và nhà đầu tư trong nước còn chưa thực sự chuyên nghiệp. Tuy nhiên, ngay cả nhà đầu tư nước ngoài và Việt kiều khi đầu tư họ vẫn chưa thực sự hiểu biết hết về thị trường và doanh nghiệp Việt Nam, họ cũng vẫn có những sự đầu tư theo phong trào, cảm tính hoặc thông tin mà họ nắm được, phân tích chưa thực sự chính xác. Chúng ta cũng thấy rất nhiều tổ chức, quỹ đầu tư nước ngoài có những nhận xét đánh giá rất trái ngược nhau về thị trường chứng khoán Việt Nam.

6. Sử dụng đòn bẩy tài chính cao

Năm 2009, các nhà đầu tư Việt Nam đã học được bài học về “ sử dụng đòn bẩy”, thuật ngữ “cháy tài khoản” được nhắc tới khá thường xuyên khi mà các công ty chứng khoán đã thực hiện các chính sách về tỷ lệ đòn bẩy cao để thu hút, lôi kéo khách hàng, có nhiều khách hàng đã sử dụng đòn bẩy cao gấp bốn, năm lần số tiền hiện có, việc sử dụng đòn bảy làm cho thị trường tăng giá bong bong khi mà phần lớn các nhà đầu tư đều sử dụng đòn bẩy, đến lúc thị trường đảo chiều thì các hoạt động cắt lỗ, xử lý tài khoản của các nhà đầu tư làm cho thị trường giảm điểm sâu và nhanh hơn rất nhiều so với việc dùng tiền túi của họ.

7. Lương thưởng lãnh đạo tài chính cao nhưng trách nhiệm với hậu quả thấp

Đã có thời kỳ các lãnh đạo các công ty chứng khoán, các ngân hàng thích thưởng cổ phiếu hơn tiền mặt, thưởng càng nhiều cổ phiếu càng tốt, hoạt động tự doanh được các công ty chứng khoán chú trọng hơn là môi giới và làm dịch vụ, các lãnh đạo mong muốn các hoạt động làm tăng giá cổ phiếu mà mình đang nắm giữ, lương thưởng cao dựa trên lợi nhuận công ty đạt được cũng dễ dẫn tới những hoạt động đầu cơ mạo hiểm và trong khi đó khi hậu quả thua lỗ xảy ra đối với cơ quan thì cùng lắm là lãnh đạo bị buộc thôi việc

8. Môi giới chứng khoán không nở rộ và ít bị kiểm soát

Cùng với sự phát triển nhanh, mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam thì hoạt động môi giới chứng khoán cũng nở rộ, phát triển nhanh chóng. Có đủ loại môi giới, có bằng cấp thì ít mà không có bằng cấp thì nhiều, phí hoa hồng cao đã làm cho họ tìm mọi cách để lôi kéo và thu hút khách hàng thậm chí có rất nhiều tư vấn sai lệch và gây thiệt hại cho khách hàng tuy nhiên họ cũng không hề bị cơ quan nào kiểm soát, và phải chịu trách nhiệm vì tư vấn của mình, khách hàng chỉ có cách duy nhất sau khi biết mình bị tư vấn sai thì không sử dụng dịch vụ nữa.

9.Thông tin không rõ ràng minh bạch

Các thông tin của các doanh nghiệp niêm yết không rõ ràng, minh bạch cũng là một trong những lý do tạo nên các cơn sốt ảo về chứng khoán, có hiện tượng câu kết giữa nội bộ lãnh đạo của doanh nghiệp niêm yếu với các “đội làm giá” để phối hợp tung tin, làm giá cổ phiếu doanh nghiệp theo kế hoạch, hoạt động này cũng chưa có các giải pháp để kiểm soát và hạn chế.

10. Nhiều nhà đầu tư không chuyên nghiệp, thiếu hiểu biết

Nguyên nhân cuối cùng là các nhà đầu tư không hiểu biết khi ra quyết định đầu tư, không dựa vào phân tích cơ bản, ít dựa vào phân tích kỹ thuật, mua bán theo tư vấn và “ xui bảo “ của người khác, nên họ rất dễ mất bình tĩnh khi thị trường xuống hoặc chủ quan khi thị trường tăng điểm. Chính những nhà đầu tư này thường là người thiệt hại nhiều nhất trên thị trường chứng khoán.

nguồn: kienthuckinhte.com

Một thực tế hiện nay là rất nhiều nhà đầu tư không biết các công ty được niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán đang hoạt động như thế nào và đầu tư vào cổ phiếu của các công ty nào sẽ có lãi? Dưới tác động của “hiệu ứng đám đông”, họ bắt chước nhau, cùng đổ xô đi mua những cổ phiếu đang tăng giá. Nhiều người mua cổ phiếu rồi mà không hề có trong tay những tài liệu và phương pháp cần thiết để tìm hiểu về mức độ sinh lời của cổ phiếu đó.

Có 7 yếu tố cần thiết để nhận dạng những cổ phiếu hiện còn ít được giới đầu tư chú ý nhưng lại chính là những tài sản sinh lời lớn trong tương lai. Bảy yếu tố đó được biết đến với cái tên CAN SLIM.

C: Current Quaterly Earnings Per Share (lãi ròng trên mỗi cổ phiếu của quý gần nhất)
Hầu hết các cổ phiếu tốt đều có sự gia tăng lợi nhuận so với cùng quý năm trước đó và tỷ lệ tăng càng cao thì chứng tỏ cổ phiếu càng có nhiều triển vọng. Các nhà đầu tư trước khi bỏ tiền ra mua cổ phiếu cần xem xét tới sự gia tăng mạnh mẽ lợi nhuận của cổ phiếu đó, cụ thể là mức tăng trưởng của lãi ròng trên mỗi cổ phiếu trong 3 tháng gần nhất.

Nhưng phải tìm hiểu sự gia tăng lợi nhuận này ở đâu và như thế nào? Bạn có thể nghiên cứu các báo cáo tài chính có kiểm toán của công ty niêm yết, cùng với việc thăm dò các các kênh thông tin khác như báo chí, người quen… Điều quan trọng cần coi trọng độ tin cậy và tính đồng nhất của thông tin, chẳng hạn có thể có điều gì đó không đúng, nếu doanh thu của công ty tăng 20%, trong khi lãi ròng chỉ tăng 5%.

A: Annual Earnings Increases (sự gia tăng lãi ròng hàng năm)
Cổ phiếu tốt là cổ phiếu có mức gia tăng lợi nhuận đều đặn trong vòng 5 năm trước đó. Các nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý tới các cổ phiếu có mức gia tăng lợi nhuận hàng năm ổn định và đạt trên 25%, tuy nhiên nên chú ý tới chu kỳ kinh doanh của từng ngành, từng công ty. Tiêu chí này có thể giúp bạn loại bỏ khoảng 80% các cổ phiếu tồi.

Để có được sự chính xác về mức gia tăng lợi nhuận, nhà đầu tư cần nghiên cứu tất cả các thông tin liên quan đến công ty mà mình muốn đầu tư. Các thông tin này bao gồm lịch sử và đặc điểm của công ty, tình hình tài chính, các chi tiết của đợt phát hành cổ phiếu và tổ chức bảo lãnh phát hành cổ phiếu. Nhà đầu tư có thể tìm các thông tin này trong Bản thông cáo phát hành, trong Báo cáo tài chính của công ty hoặc từ các công ty dịch vụ tư vấn đầu tư. Các quyết định đầu tư chỉ nên đưa ra khi bạn đã có đủ cơ sở thông tin về cổ phiếu cũng như về mức tăng trưởng lãi ròng hàng năm.

N: New Products, New Management, New Highs (sản phẩm mới, sự quản lý mới, mức giá trần mới)
Giá cổ phiếu tăng sẽ bắt nguồn từ một số nhân tố nội tại nào đó. Những nhân tố này thường là sản phẩm mới của công ty, ban giám đốc mới, phương thức quản lý mới hay mức giá trần mới của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.

Do vậy, sẽ không bao giờ thừa nếu bạn quan tâm đến những nhân tố nội tại này. Nếu xét thấy những nhân tố này có sự ổn định, không có biểu hiện đột biến theo chiều hướng xấu, thì đó sẽ là một cổ phiếu có nhiều triển vọng tăng trưởng trên thị trường chứng khoán.

S: Supply and Demand (nguồn cung và cầu)
Trong kinh doanh, quy luật cung cầu luôn có ảnh hưởng rất lớn đến giá thành sản phẩm, và đầu tư chứng khoán cũng không phải là một ngoại lệ. Giá cổ phiếu cũng chịu tác động từ quy luật cung cầu. Cổ phiếu của các công ty đại chúng, có quy mô lớn, sản phẩm chất lượng không phải lúc nào cũng đáng để mua, bởi lượng cầu của những cổ phiếu này khá lớn, trong khi nguồn cung lại ít nên giá thường bị đẩy lên cao giả tạo, không phản ánh đúng giá trị thực tế của cổ phiếu cũng như rất khó sinh lợi nhuận lớn.

Chính những cổ phiếu có số lượng lưu hành thấp trên thị trường mới có nhiều triển vọng và có khả năng tăng giá hơn so với các cổ phiếu có số lượng lưu hành lớn. Từ đó suy ra, cổ phiếu được các nhà quản trị hàng đầu nắm giữ với tỷ lệ lớn thường là những cổ phiếu có độ an toàn cao. Hãy đặc biệt lưu ý tới các cổ phiếu được công ty mua lại và cổ phiếu của các công ty có tỷ lệ nợ dài hạn trên vốn tự có vừa phải, vì tỷ lệ này càng cao bao nhiêu công ty sẽ càng phải đương đầu với áp lực trả lãi trong tương lai nhiều bấy nhiêu. Bạn nên so sánh tỷ số này ở công ty mình dự định đầu tư với tỷ số nợ bình quân ở các công ty trong cùng ngành, đồng thời phân tích thêm khả năng thanh toán để có đánh giá xác thực hơn về mức độ nợ của công ty.

L: Leader and Laggard (cổ phiếu đầu bảng và cổ phiếu tụt hậu)
Nhà đầu tư trên thị trường chỉ nên mua 2 hay 3 cổ phiếu tốt nhất trong nhóm những cổ phiếu đầu bảng hiện tại, còn lại nên dành tiền cho những cổ phiếu có khả năng sinh lời trong tương lai. Ðặc biệt, bạn cần tránh mua những cổ phiếu có mức tăng trưởng cao nhưng không bền vững, chẳng hạn như cổ phiếu lên giá theo trào lưu, theo sự kiện nổi bật…, bởi vì các cổ phiếu này được đánh giá là những cổ phiếu tụt hậu, không sớm thì muộn cũng mất giá.

I: Institutional Sponsorship (sự ủng hộ của các định chế tài chính và đầu tư)
Định chế tài chính đầu tư ở đây thường là các cơ quan chức năng, các cơ quan chính phủ chuyên về tài chính đầu tư. Các cơ quan này có thể nắm giữ một số lượng cổ phiếu nhất định của các công ty nào đó, nhờ vậy mà công ty sẽ có sự ủng hộ và trợ giúp mạnh mẽ từ những cơ quan này, một điều kiện vô cùng thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, khiến giá cổ phiếu tăng mạnh. Tuy nhiên, một số lượng quá lớn các định chế tài chính đầu tư nắm giữ cổ phiếu lại trở thành yếu tố bất lợi, vì điều đó đồng nghĩa với việc nguồn cung sẽ hạn chế bởi các cơ quan ít khi muốn bán từng phần cổ phiếu của mình, đẩy tính thanh khoản của cổ phiếu xuống thấp.

M: Market Direction (định hướng thị trường)
Cho dù bạn hoàn toàn chính xác khi nhận định về cả 6 tiêu chí kể trên, nhưng đến tiêu chí định hướng thị trường bạn mắc phải sai lầm thì sẽ có đến 5 trong số 7 cổ phiếu bạn mua sẽ mất giá và khiến bạn thua lỗ. Yếu tố thị trường là rất quan trọng bởi nó ảnh hưởng mạnh mẽ đến giá cổ phiếu. Khi hàng loạt các cổ phiếu cùng ngành trên thị trường bị mất giá, thì giá cổ phiếu của công ty mà bạn lựa chọn chắc chắn cũng sẽ sụt giảm theo. Ngược lại, nếu giá cổ phiếu của các công ty này tăng theo sự phát triển của thị trường thì cổ phiếu bạn mua vào cũng được “ăn theo” những chỉ số tích cực đó. Việc quan trọng là nghiên cứu các đồ thị biến động giá chứng khoán theo ngày, theo tuần và theo tháng trước mỗi quyết định đầu tư cổ phiếu.

Không có lĩnh vực nào đem lại lợi nhuận nhanh và lớn bằng đầu tư chứng khoán. Có khá nhiều người xem việc đầu tư chứng khoán là cuộc chơi ngẫu hứng với hy vọng sẽ kiếm được nhiều tiền một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, lĩnh vực đầu tư đầy hấp dẫn này dường như không có chỗ cho những quyết định theo cảm tính. Các quyết định lựa chọn cổ phiếu cần được dựa trên sự phân tích và phối kết hợp giữa các yếu tố định lượng và định tính. Chìa khoá phân tích trong đầu tư cổ phiếu là tìm ra những cổ phiếu có tiềm năng tăng trưởng lớn nhất trong thời điểm bạn mua chúng. Nói cách khác, bạn phải có kỹ năng phán đoán, xem xét và phân tích vấn đề cùng với việc hoạch định một kế hoạch đầu tư thích hợp để xác định thời điểm mua vào những cổ phiếu mạnh và bán đi những cổ phiếu yếu.

Tự làm công việc của bạn
Điều này thì rõ ràng dễ hiểu nhưng có lẽ sai lầm phổ biến nhất mà các nhà đầu tư thường mắc phải là không biết nên mua chứng khoán nào. Bạn sẽ không mua chứng khoán đó nếu không biết rõ về tình hình bên trong cũng như bên ngoài của doanh nghiệp.

Có nghĩa là bạn cần phải nâng cao hiểu biết về kế toán để có thể tự quyết định được mức độ tài chính hiện tại của công ty như thế nào. Trước hết, bạn quăng tiền của mình vào rủi ro thì phải biết nên mua cái gì.

Bạn không thể dựa vào người khác nói rằng một công ty nào đó là nơi đầu tư hấp dẫn. Bạn phải tự quyết định đầu tư cho chính mình, bởi một cổ phiếu tăng trưởng nóng với người này lại là một thảm họa sắp xảy ra với người kia.

Tìm ra thế mạnh kinh tế
Điều gì phân biệt một công ty xấu với một công ty tốt và ngược lại? Câu trả lời là phần lớn thế mạnh mà công ty đó xây dựng sẽ phân biệt nó với công ty khác. Thuật ngữ “thế mạnh” thường được dùng để miêu tả lợi thế cạnh tranh của công ty, giống như các thành trì bảo vệ các lâu đài thời xa xưa, thế mạnh kinh tế giúp lợi nhuận công ty khỏi bị tấn công bởi các đối thủ cạnh tranh.

Trong bất kỳ nền kinh tế cạnh tranh nào, vốn luôn tìm đến những nơi có tỷ suất sinh lời mong đợi cao nhất. Kết quả là các công ty có lợi nhuận cao thường bị bao vây bởi các đối thủ cạnh tranh, điều này giải thích tại sao mà lợi nhuận của hầu hết các công ty qua thời gian đều có khuynh hướng trở về mức trung bình. Nghĩa là các công ty có lợi nhuận cao thường trở nên ít lợi nhuận hơn khi có sự cạnh tranh của nhiều đối thủ.

Có một biên độ an toàn
Tìm ra được những công ty tốt nhất là một nửa công đoạn trong quy trình đầu tư, nửa công đoạn còn lại là đánh giá giá trị của công ty đó. Bạn không thể bước ra thị trường và sẵn sàng chi trả những gì mà thị trường yêu cầu về cổ phiếu đó, bởi vì thị trường đôi khi có thể yêu cầu những mức giá quá cao.

Và nếu như bạn phải trả một giá quá cao thì lợi nhuận của bạn sẽ không như mong đợi. Mục tiêu của bất kỳ một nhà đầu tư nào cũng là mua được những cổ phiếu với giá thấp hơn giá trị thực của nó. Nhưng không may là việc ước lượng giá trị cổ phiếu lạc quan thì quá dễ, còn tương lai thì lại đi theo chiều hướng xấu hơn mong đợi.

Chúng ta có thể bù đắp được cho những chiều hướng xấu này bằng cách mua những cổ phiếu chỉ khi giá của chúng thấp hơn một cách đáng kể so với giá trị được ước lượng. Phần chênh lệch giữa giá thị trường và giá trị ước lượng của cổ phiếu chính là biên độ an toàn.

Một cách đơn giản để có được cảm nhận về giá trị của cổ phiếu là xem xét tỷ số giá trên thu nhập trong quá khứ của nó và chỉ số giá trên giá sổ sách. Điều quan trọng cần nhớ bây giờ đơn giản chỉ là nếu bạn không sử dụng những quy tắc trong việc tìm ra mức giá mà bạn sẵn lòng chi trả thì sau đó bạn sẽ cảm thấy hối tiếc. Định giá giá trị của cổ phiếu là một phần quan trọng trong quá trình đầu tư.

Nắm giữ vị thế trên một chặng đường dài
Không được quên rằng mua cổ phiếu là một hoạt động mua “món hàng chính yếu – niềm tin” và phải được đối xử đúng như thế. Bạn không phải đang mua hay bán một chiếc xe hơi, một chiếc tủ lạnh hay một đầu DVD 50 lần một năm.

Đầu tư là một “hiệp ước” dài hạn, bởi vì giao dịch ngắn hạn có nghĩa là bạn đang chơi một trò chơi của người thua cuộc. Chi phí thực sự đã bắt đầu tăng lên – cả về thuế lẫn chi phí trung gian và sẽ tạo ra một rào chắn không thể vượt qua được để tiến tới một kết quả tốt.

Biết được khi nào bán
Một cách lý tưởng là chúng ta nên nắm giữ các khoản đầu tư mãi mãi, nhưng sự thật thì có rất ít công ty có giá trị cho mình nắm giữ cả thế kỷ, vì thế chỉ có một số ít nhà đầu tư với đầy đủ thông thái mới mua được cổ phiếu của các công ty này.

Biết được khi nào là thời điểm phù hợp để bán những cổ phiếu đó là một điều quan trọng tối thiểu cũng như là biết được khi nào nên mua nó, chúng ta thường bán đi phần thắng lợi quá sớm còn nắm giữ phần lỗ lại quá lâu.
Chìa khóa thành công là nên theo dõi công ty mà bạn nắm giữ cổ phiếu chứ không phải theo dõi giá cổ phiếu đó. Theo dõi thông tin cũng như ngành nghề mà công ty hoạt động tốt hơn là xem giá của cổ phiếu đó 20 lần một ngày hoặc nhiều hơn nữa.

Lấy ví dụ đơn giản, một người xác định đầu tư một khoản tiền và chỉ cần thu lợi ở mức 20%/năm. Đạt được mức kỳ vọng đó, anh ta có thể bán chứng khoán để hiện thực hoá lợi nhuận và chờ đợi cơ hội đầu tư tiếp theo. Thời điểm thị trường hiện nay, nhiều NĐT bắt đầu để tâm dành thời gian nghiên cứu các kiến thức về CK và đầu tư để tìm cơ hội đầu tư mới.

Phương pháp tiếp cận từ trên xuống
Với phương pháp này, NĐT chuyên nghiệp sẽ có sự phân tích vĩ mô từ bức tranh kinh tế tổng thể của thế giới, khu vực và lựa chọn những quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế nhanh, chính trị ổn định… Sau đó đánh giá xu thế của TTCK thông qua các chỉ số tiêu biểu trên biểu đồ dài hạn, như ở VN là VN-Index… Xu thế thị trường tăng giá sẽ hấp dẫn các NĐT hơn cả.

Tiếp theo là phân tích sâu về nền kinh tế: Lãi suất, lạm phát và tỉ lệ thất nghiệp… Trong đó việc tìm ra những ngành có tốc độ phát triển cao của nền kinh tế giúp NĐT tập trung thời gian và công sức vào mục tiêu hơn.
Trong điều kiện kinh tế VN hiện nay, một số ngành được coi là có nhiều tiềm năng phát triển cao hơn như tài chính NH (45%/năm), bất động sản, thủy sản, dầu khí, dược…

Bước cuối cùng chính là việc giới hạn sự quan tâm vào ngành đã chọn, tìm kiếm những Cty hoạt động tốt trong ngành và tiến hành những phân tích cơ bản. Những tiêu chí vẫn được các NĐT quan tâm nhiều là tốc độ tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, tỉ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỉ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và một số chỉ tiêu đặc thù tuỳ theo ngành.

Cần phải lưu ý rằng giữa điều kiện kinh tế và các chỉ số CK không phải bao giờ cũng trùng khớp với nhau, theo kinh nghiệm thì TTCK thường đi trước nền kinh tế, tức là nó mang tính dự báo. Do đó việc phân tích các hệ số giá/thu nhập (P/E), hệ số giá/doanh thu (P/S), cổ tức/giá (Dividend Yield) so với quá khứ giúp NĐT đánh giá được phần nào thị trường đang mua hay bán quá mức.

Nếu đánh giá tổng quan về thị trường CP là tốt thì NĐT nên dành phần lớn tài sản của mình cho thị trường này, nếu không thì có chiến lược phân bổ tài sản hợp lý vào những công cụ có thu nhập ổn định (trái phiếu) hay thị trường tiền tệ.

Phương pháp tiếp cận từ dưới lên
Phương pháp này, ngược lại, gần như bỏ qua các điều kiện kinh tế vĩ mô và ngành, chỉ chú trọng tới việc tìm kiếm DN hoạt động tốt. Phương pháp này dựa trên quan điểm cho rằng bất kỳ ngành nào, kể cả đang trong chu kỳ suy thoái hay kém hoạt động đều có những DN tốt nhất. Các NĐT sẽ tiến hành so sánh các chỉ tiêu cơ bản của các Cty dựa trên những báo cáo tài chính để lựa chọn một Cty tốt.

Những chỉ tiêu cần đánh giá:

1) Quy mô thị trường tiềm năng – là chỉ tiêu khó đánh giá và hiện còn thiếu thông tin thống kê, tuy nhiên cố gắng nắm bắt được thị trường tiềm năng cho sản phẩm dịch vụ sẽ giúp chúng ta có ước tính được về lợi nhuận của Cty.

2) Doanh thu và lợi nhuận cao-hiện tại và tiềm năng.

3) Bảng cân đối kế toán "sạch"- thể hiện được hiệu quả quản lý và sử dụng vốn một cách đáng tin cậy, những Cty nợ nần chồng chất và quản lý dòng tiền kém sẽ bị loại ra.

4) Dòng tiền – dòng tiền tự do nhiều thể hiện khả năng tự tài trợ cho các hoạt động của mình mà không phải tăng nợ hay cũng chính là tiền đề tăng cổ tức chi trả trong tương lai.

5) Thị phần – những Cty tốt liên tục tăng thị phần và mở rộng sang cả những thị trường mới với tốc độ tăng trưởng vững chắc.

Mặc dù phương pháp tiếp cận này dường như khó hơn, nhưng nếu NĐT có hiểu biết chuyên môn về một lĩnh vực, ngành nào đó thì biết tận dụng kiến thức và kinh nghiệm này có thể đem lại cơ hội đầu tư tốt.

Bước 1: Trước hết, xác định xem bạn muốn trở thành một nhà đầu tư dài hạn hay ngắn hạn?

Quyết định về khoảng thời gian và chiến lược đầu tư là bước rất quan trọng để quyết định loại cổ phiếu mà bạn sẽ mua.

Nếu bạn có ý định đầu tư dài hạn, bạn nên tìm những thị trường có lợi thế cạnh tranh sẵn có và có tính ổn định cao trên thị trường trong một thời gian dài. Chìa khoá để tìm những kiếm những cổ phần chứng khoán này dựa vào việc tìm hiểu lịch sử giao dịch của các công ty và áp dụng phương pháp phân tích S.W.O.T (Strengths – Weaknesses – Opportunities – Threats) dựa theo thế mạnh, điểm yếu, những cơ hội và thách thức.

Nếu bạn chỉ là một nhà đầu tư ngắn hạn thì bạn nên chọn một trong 2 chiến lược sau:

a. Mua bán tăng dần
Đây là chiến lược đầu tư chỉ tìm kiếm các công ty mà giá trị cổ phiếu đang tăng về số lượng và giá cả trong thời gian gần đây để đầu tư. Hầu hết các phương pháp phân tích chiến thuật đầu tư đều thích sử dụng chiến lược này. Thị trường có tính ổn định về cả số lượng và giá cả là một sự lựa chọn an toàn.

b. Chiến lược trái chiều
Đây là chiến lược của những người đi ngược lại với "phản ứng thái quá của thị trường". Các nghiên cứu chỉ ra cho thấy giá trị thực thị trường chứng khoán không phải lúc nào cũng như hầu hết mọi người mong đợi khi giá cổ phiếu không phản ánh đúng thực chất giá trị của nó.

Đứng trước một thông tin bất lợi đối với doanh nghiệp đầu tư, hầu hết các nhà đầu tư không tránh khỏi tâm lý hoang mang và nhanh chóng bán số cổ phiếu mình đang có trong tay nhằm bảo toàn được phần nào số vốn bỏ ra ban đầu. Lúc này, giá cổ phiếu sẽ thấp hơn so với giá trị thực của nó.

Để quyết định xem đó có phải là "sự phản ứng thái quá của thị trường" hay không, các nhà đầu tư cần cân nhắc về khả năng phục hồi cũng như dao động của trị giá cổ phiếu.

Đối với chiến lược đầu tư này, bạn nên lên danh sách các công ty có sự thâm hụt về giá cả cổ phiếu gần đây nhất, phân tích khả năng "đảo ngược thế cờ" bằng cách sử dụng độc chiêu "candlestick". Nếu diễn biến thị trường đi theo biểu đồ này thì bạn hãy cân nhắc kỹ hơn tới những tin tức gần đây để tìm ra nguyên do tại sao lại có sự tụt giá và quyết định về khả năng bán ra của mình.

Bước 2: Khảo sát và lựa chọn thị trường
Hãy tự mình tiến hành một cuộc khảo sát thị trường phù hợp với thời gian và chiến lược đầu tư của bạn. Hiện nay có rất nhiều stock screeners trực tuyến giúp bạn có thể tìm ra được những thị trường đầu tư phù hợp với nhu cầu của mình nhất.

Bước 3: Đa dạng hoá danh mục đầu tư
Một khi bạn thiết lập được danh sách đầu tư, nên phân loại từ cổ phiếu nào có lợi nhuận lớn nhất cho đến những đầu tư có khả năng mang lại rủi ro nhiều nhất.

Để thực hiện bước này, hãy sử dụng mô hình danh mục đầu tư Markowitz. Phương pháp phân tích thị trường này sẽ giúp bạn "cân đo đong đếm" số tiền mà bạn nên đầu tư cho các loại cổ phiếu khác nhau sao cho hợp lí nhất để thu được lãi nhuận cao nhất. Đây là một bước quan trọng bởi sự đa dạng hoá là một trong những điều tất yếu trong thế giới đầu tư.

Trên đây là 3 bước mà bạn nên ghi nhớ trước khi tiến hành đầu tư vào thị trường chứng khoán. Chúng không chỉ giúp bạn mở rộng thêm kiến thức về thị trường tài chính mà còn đem lại cho bạn sự tự tin để đưa ra những quyết định đầu tư đúng đắn nhất.

Những nhà đầu tư chứng khoán thường gặp phải bốn rủi ro chính sau đây:

Rủi ro 1: Nền kinh tế

Rủi ro lớn nhất, có sức ép mạnh mẽ nhất trong việc đầu tư vào thị trường chứng khoán chính là sự thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế. Nó có thể rất tốt, nhưng nó cũng có thể đi xuống nhanh chóng. Một tập hợp những yếu tố không tốt của nền kinh tế có thể dẫn tới những chỉ số của thị trường bị tụt giảm mạnh. Nói chung, những gì liên quan tới tình hình chung của nền kinh tế là nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà đầu tư. Hầu hết những nhà đầu tư trẻ sẽ là những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất nếu nền kinh tế đi xuống. Việc đầu tư lâu dài sẽ thực sự có lợi. Trong thực tế, nhiều nhà đầu tư lại sử dụng thời điểm đi xuống để mua cổ phiếu của những công ty phát triển tốt với giá rẻ.

Nếu bạn là nhà đầu tư lâu năm, thời điểm đi xuống của nền kinh tế có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho bạn nếu như bạn không chuyển phần lớn những đầu tư của mình từ thị trường chứng khoán sang các hợp đồng kinh tế hoặc sang các hình thức thu nhập cố định khác. Đây là chỗ để bạn thực hiện việc quản trị khủng hoảng cho mình. Bạn đừng buông xuôi. Nên nhớ điều đó. Vì bạn không bao giờ có thể nắm được hoặc nói trước được về nền kinh tế. Có thể nó lại thay đổi nhanh chóng ngay lập tức.

Rủi ro 2: Lạm phát

Lạm phát luôn là một vấn đề đối với các nhà đầu tư. Nó ảnh hưởng tới tất cả mọi người, bất kể họ có tích lũy hay tài khoản lớn như thế nào. Nó sẽ phá hủy giá trị đồng tiền của bạn. Chúng ta thường thích tin rằng chúng ta kiểm soát được lạm phát, nhưng đôi khi việc chữa trị lại tồi tệ hơn là căn bệnh. Tỷ lệ lãi suất cao có thể làm hạn chế bớt lạm phát, nhưng nó cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực lên thị trường. Các nhà đầu tư thường hay rút về đầu tư vào tài sản cố định như bất động sản, vào những thời điểm lạm phát cao. Nhưng trong phần lớn các trường hợp, chứng khoán luôn là cách đảm bảo tài sản tương đối tốt để đối phó với lạm phát. Lý do là các công ty luôn có thể điều chỉnh giá để tương thích với tỷ lệ lạm phát. Một số lĩnh vực, thành phần sẽ điều chỉnh giá thường xuyên hơn các lĩnh vực khác, do vậy bạn nên đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư của mình. Các nhà đầu tư bị ảnh hưởng bởi lạm phát là do sự mất giá của đồng tiền. Những người chỉ có các nguồn thu cố định là những người bị ảnh hưởng nhiều nhất. Đó là lý do tại sao bạn cần phải đầu tư một phần tài sản của mình vào chứng khoán, thậm chí ngay cả khi bạn đã nghỉ hưu.

Rủi ro 3: Giá trị trên thị trường

Giá trị trên thị trường trở thành một rủi ro khi thị trường tỏ ra bất lợi đối với đầu tư của bạn, thậm chí nó còn "xếp xó" việc đầu tư của bạn. Ví dụ, thị trường đang theo đuổi các cổ phiếu sẽ "hot" trong thời gian tới và bỏ rơi những công ty tốt lại phía sau. Một số nhà đầu tư sẽ tận dụng cơ hội này để mua cổ phiếu trước khi thị trường nhận ra tiềm năng của nó. Tuy nhiên, nó cũng có thể dẫn tới tình trạng đầu tư của bạn nằm trên đường ngang trong khi các cổ phiếu khác lại tăng theo chiều thẳng đứng.

Trong trường hợp này thì đa dạng hóa đầu tư của bạn vào các thành phần khác nhau là chìa khóa thành công. Khi bạn dàn trải các khoản đầu tư của mình, bạn sẽ có cơ hội tốt hơn để tham gia vào sự tăng trưởng chung.

Rủi ro 4: Quá bảo thủ

Không có gì là sai khi bạn tỏ ra thận trọng. Tuy nhiên, nếu quá đáng bạn có thể trở thành người bảo thủ. Nếu bạn không bao giờ chấp nhận bất cứ rủi ro nào, có thể bạn sẽ không bao giờ đi đến đâu trong việc đầu tư của mình. Bạn phải biết rằng việc dành dụm tiền vào tài khoản để cho 20 năm sau sẽ không giúp bạn có được đủ tiền để chi tiêu khi về hưu. Bạn phải sẵn sàng chấp nhận một số rủi ro. Vấn đề là bạn phải luôn để mắt đến nó. Khi bạn biết được những rủi ro trong việc đầu tư của mình và nghiên cứu tiềm năng của chứng khoán của bạn, bạn hãy ra những quyết định không chỉ giúp bạn giảm thiểu rủi ro mà còn có thể giúp bạn loại trừ những rủi ro đối với các khoản đầu tư khác.

Rủi ro 1: Nền kinh tế
Rủi ro lớn nhất, có sức ép mạnh mẽ nhất trong việc đầu tư vào thị trường chứng khoán chính là sự thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế. Nó có thể rất tốt, nhưng nó cũng có thể đi xuống nhanh chóng. Một tập hợp những yếu tố không tốt của nền kinh tế có thể dẫn tới những chỉ số của thị trường bị tụt giảm mạnh, như thời điểm sau ngày 11/9 ở Mỹ. Nhìn chung, những gì liên quan tới tình hình chung của nền kinh tế là nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà đầu tư. Hầu hết những nhà đầu tư trẻ sẽ là những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất nếu nền kinh tế đi xuống. Việc đầu tư lâu dài sẽ thực sự có lợi. Trong thực tế, nhiều nhà đầu tư lại sử dụng thời điểm đi xuống để mua cổ phiếu của những công ty phát triển tốt với giá rẻ.

Nếu bạn là nhà đầu tư lâu năm, thời điểm đi xuống của nền kinh tế có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho bạn nếu như bạn không chuyển phần lớn những đầu tư của mình từ thị trường chứng khoán sang các hợp đồng kinh tế hoặc sang các hình thức thu nhập cố định khác.

Đây là chỗ để bạn thực hiện việc quản trị khủng hoảng cho mình. Bạn đừng buông xuôi. Nên nhớ điều đó. Vì bạn không bao giờ có thể nắm được hoặc nói trước được về nền kinh tế. Có thể nó lại thay đổi nhanh chóng ngay lập tức.

Rủi ro 2: Lạm phát
Lạm phát luôn là một vấn đề đối với các nhà đầu tư. Nó ảnh hưởng tới tất cả mọi người, bất kể họ có tích lũy hay tài khoản lớn như thế nào. Nó sẽ phá hủy giá trị đồng tiền của bạn. Chúng ta thường thích tin rằng chúng ta kiểm soát được lạm phát, nhưng đôi khi việc chữa trị lại tồi tệ hơn là căn bệnh. Tỷ lệ lãi suất cao có thể làm hạn chế bớt lạm phát, nhưng nó cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực lên thị trường. Các nhà đầu tư thường hay rút về đầu tư vào tài sản cố định như bất động sản, vào những thời điểm lạm phát cao. Nhưng trong phần lớn các trường hợp, chứng khoán luôn là cách đảm bảo tài sản tương đối tốt để đối phó với lạm phát. Lý do là các công ty luôn có thể điều chỉnh giá để tương thích với tỷ lệ lạm phát. Một số lĩnh vực, thành phần sẽ điều chỉnh giá thường xuyên hơn các lĩnh vực khác, do vậy bạn nên đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư của mình. Các nhà đầu tư bị ảnh hưởng bởi lạm phát là do sự mất giá của đồng tiền. Những người chỉ có các nguồn thu cố định là những người bị ảnh hưởng nhiều nhất. Đó là lý do tại sao bạn cần phải đầu tư một phần tài sản của mình vào chứng khoán, thậm chí ngay cả khi bạn đã nghỉ hưu.

Rủi ro 3: Giá trị trên thị trường
Giá trị trên thị trường trở thành một rủi ro khi thị trường tỏ ra bất lợi đối với đầu tư của bạn, thậm chí nó còn "xếp xó" việc đầu tư của bạn. Ví dụ, thị trường đang theo đuổi các cổ phiếu sẽ "hot" trong thời gian tới và bỏ rơi những công ty tốt lại phía sau. Một số nhà đầu tư sẽ tận dụng cơ hội này để mua cổ phiếu trước khi thị trường nhận ra tiềm năng của nó. Tuy nhiên, nó cũng có thể dẫn tới tình trạng đầu tư của bạn nằm trên đường ngang trong khi các cổ phiếu khác lại tăng theo chiều thẳng đứng.
Trong trường hợp này thì đa dạng hóa đầu tư của bạn vào các thành phần khác nhau là chìa khóa thành công. Khi bạn dàn trải các khoản đầu tư của mình, bạn sẽ có cơ hội tốt hơn để tham gia vào sự tăng trưởng chung.

Rủi ro 4: Quá bảo thủ
Sẽ không sai khi bạn tỏ ra thận trọng nhưng nếu quá đáng bạn có thể trở thành người bảo thủ. Nếu bạn không bao giờ chấp nhận bất cứ rủi ro nào, có thể bạn sẽ không bao giờ đi đến đâu trong việc đầu tư của mình. Bạn phải biết rằng việc dành dụm tiền vào tài khoản để cho 20 năm sau sẽ không giúp bạn có được đủ tiền để chi tiêu khi về hưu. Bạn phải sẵn sàng chấp nhận một số rủi ro. Vấn đề là bạn phải luôn để mắt đến nó. Khi bạn biết được những rủi ro trong việc đầu tư của mình và nghiên cứu tiềm năng của chứng khoán của bạn, bạn hãy ra những quyết định không chỉ giúp bạn giảm thiểu rủi ro mà còn có thể giúp bạn loại trừ những rủi ro đối với các khoản đầu tư khác.

1. Cổ phiếu không phải là giấy
Khi bạn mua cổ phiếu đồng nghĩa với việc bạn đang nắm cổ phần của một công ty. Nói một cách chung nhất, công ty đó được sở hữu bởi rất nhiều cổ đông và mỗi một cổ phần thể hiện trị giá của tài sản và thu nhập.

2. Có rất nhiều loại cổ phiếu
Có hai cách phân chia phổ biến nhất để phân chia thị trường là theo quy mô của công ty (được đo bằng vốn thị trường), thành phần và loại hình phát triển. Các nhà đầu tư có thể so sánh cổ phiếu vốn lớn và cổ phiếu vốn nhỏ, cổ phiếu năng lượng và cổ phiếu công nghệ, hoặc sự tăng trưởng và giá trị cổ phiếu…

3. Giá cổ phiếu phụ thuộc vào thu nhập
Trong một giai đoạn ngắn, thái độ của thị trường sẽ dựa trên sự nhiệt tình hay e ngại, các tin đồn thổi hay tin tức chính thống về cổ phiếu. Tuy nhiên, xét về phương diện dài hạn, giá cổ phiếu thực sự phụ thuộc vào thu nhập của doanh nghiệp cho dù giá cổ phiếu có thể sẽ tăng, giảm hay chững lại trong một khoảng thời gian.

4. Cổ phiếu là cách tốt nhất để tái đầu tư và đứng ngoài lạm phát
Kể từ thế chiến thứ II, tỉ lệ lãi suất từ cổ phiếu là hơn 10% mỗi năm và cao hơn rất nhiều so với tỷ lệ lạm phát, và cao hơn lợi nhuận thu được từ trái phiếu, bất động sản hay các khoản đầu tư vào phương tiện đi lại. Và như thế, cổ phiếu là cũng là một cách để dành dụm tiền cho những mục tiêu lâu dài như chuẩn bị cho thời kỳ nghỉ hưu hay dưỡng già.

5. Cổ phiếu riêng biệt không phải là thị trường
Cổ phiếu tốt có thể tăng giá ngay cả khi giá thị trường đồng loạt giảm. Tuy nhiên, bên cạnh đó cổ phiếu không tốt có thể mất giá ngay cả khi thị trường đang bùng nổ.

6. Lịch sử tốt không có nghĩa là tương lai sẽ tốt
Giá cổ phiếu được dựa trên những dự đoán về thu nhập tương lai của doanh nghiệp. Một lịch sử "sạch sẽ" có thể sẽ có một tương lai tốt nhưng ngay cả các công ty khỏe mạnh cũng có thể gặp thất bại trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

7. Bạn không thể nói một cổ phiếu đáng giá như thế nào nếu chỉ nhìn vào giá của nó.
Bởi vì giá trị của cổ phiếu phụ thuộc vào khoản thu nhập mà bạn được hưởng. Một cổ phiếu giá 100 đô la có thể được coi là rẻ nếu như thu nhập trong tương lai của công ty đó rất cao, còn một cổ phiếu giá 2 đô la có thể là quá đắt nếu như tiền đồ của công ty đó rất đen tối.

8. Các nhà đầu tư thường so sánh giá cổ phiếu với các nhân tố khác để đánh giá giá trị của nó
Để đánh giá xem một cổ phiếu nào đó có giá trị thực như thế nào, nó có bị đánh giá quá thấp hoặc quá cao so với thực tế không, các nhà đầu tư thường nhìn vào doanh thu, thu nhập, luồng tiền và các tiêu chí cơ bản khác của doanh nghiệp. Thông thường, họ hay so sánh sự tăng trưởng của các doanh nghiệp với nhau để đưa ra được nhận định phù hợp nhất.

9. Danh mục đầu tư thông minh thường được đặt vào những cổ phiếu đã có giá trong một thời gian dài ở những lĩnh vực khác nhau
Như một quy luật chung, cách khôn ngoan nhất là nắm cổ phiếu của một vài lĩnh vực khác nhau. Bằng cách này, nếu tình hình kinh tế của một lĩnh vực nào đó bị suy thoái thì sẽ có những lĩnh vực khác kéo lại.

10. Cách khôn ngoan là nắm cổ phiếu đã có uy tín lâu năm hơn là mua cổ phiếu của những công ty đang tăng trưởng mạnh và nhanh chóng.
Giá cổ phiếu có thể tăng giảm rất nhanh chóng. Những biến động thường xảy ra ở những doanh nghiệp mới và ảnh hưởng rất nhiều tới giá cổ phiếu. Do đó, nếu đầu tư vào những doanh nghiệp đã ổn định sẽ an toàn hơn, đặc biệt là khi bạn không phải là người chơi cổ phiếu chuyên nghiệp toàn thời gian mà bạn còn phải dành thời gian cho công việc riêng của mình. Có thể lơi là một chút là bạn đã mất rất nhiều tiền.

II.Chức năng của TTCK
1. Huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế:
Khi các nhà đầu tư mua chứng khoán do các công ty phát hành, số tiền nhàn rỗi của họ được đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh và qua đó góp phần mở rộng sản xuất xã hội. Thông qua TTCK, Chính phủ và chính quyền ở các địa phương cũng huy động được các nguồn vốn cho mục đích sử dụng và đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, kinh tế, kỹ thuật, phục vụ các nhu cầu chung của xã hội.

2. Cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng
TTCK đem đến cho công chúng một môi trường đầu tư lành mạnh với các cơ hội lựa chọn phong phú. Các loại chứng khoán trên thị trường rất khác nhau về tính chất, thời hạn và mức độ rủi ro, cho phép các nhà đầu tư có thể lựa chọn loại hàng hoá phù hợp với khả năng, mục tiêu và sở thích của mình.

3. Tạo tính thanh khoản cho các chứng khoán
Nhờ có TTCK các nhà đầu tư có thể chuyển đổi các chứng khoán họ sở hữu thành tiền mặt hoặc các loại chứng khoán khác khi họ có nhu cầu. Khả năng thanh khoản là một trong những đặc tính có vẻ rất hấp dẫn của chứng khoán đối với người đầu tư. Đây là yếu tố cho thấy khả năng linh hoạt, an toàn của vốn đầu tư. TTCK hoạt động càng năng động và có hiệu quả thì tính thanh khoản của các chứng khoán giao dịch trên thị trường càng cao.

4. Đánh giá hoạt động của doanh nghiệp
Thông qua chứng khoán, hoạt động của các doanh nghiệp được phản ánh một cách tổng hợp và chính xác, giúp cho việc đánh giá và so sánh hoạt động của doanh nghiệp được nhanh chóng và thuận tiện, từ đó cũng tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh nhằm mục đích nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, kích thích áp dụng công nghệ mới, từng bước cải tiến sản phẩm.

5. Tạo môi trường giúp Chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô
Các chỉ báo của TTCK phản ánh động thái của nền kinh tế một cách nhạy bén và chính xác. Giá các chứng khoán tăng lên cho thấy quy mô đầu tư đang dần mở rộng, nền kinh tế tăng trưởng; ngược lại giá chứng khoán giảm sẽ cho thấy các dấu hiệu tiêu cực của nền kinh tế. Bởi thế, TTCK có thể được xem như là phong vũ biểu của nền kinh tế và là một công cụ quan trọng giúp Chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô.
 
Thông qua TTCK, Chính phủ có thể mua và bán trái phiếu Chính phủ để tạo ra nguồn thu bù đắp thâm hụt ngân sách và quản lý lạm phát. Ngoài ra, Chính phủ cũng có thể sử dụng một số chính sách, biện pháp tác động vào TTCK nhằm mục tiêu định hướng đầu tư đảm bảo cho sự phát triển cân đối của nền kinh tế.

III. Cơ cấu TTCK: xét về sự lưu thông của chứng khoán trên thị trường, TTCK có hai loại:

1. Thị trường sơ cấp:
Là thị trường mua bán các chứng khoán mới phát hành. Trên thị trường này, vốn từ nhà đầu tư sẽ được chuyển sang nhà phát hành thông qua việc nhà đầu tư mua các chứng khoán mới phát hành.

2. Thị trường thứ cấp:
Là nơi giao dịch các chứng khoán đã được phát hành trên thị trường sơ cấp.Thị trường thứ cấp đảm bảo tính thanh khoản cho các chứng khoán đã phát hành.

IV. Các nguyên tắc hoạt động của TTCK:

1. Nguyên tắc cạnh tranh:
Theo nguyên tắc này, giá cả trên TTCK phản ánh quan hệ cung cầu về chứng khoán và thể hiện mức tương quan cạnh tranh giữa các công ty. Trên thị trường sơ cấp, các nhà phát hành cạnh tranh với nhau để bán chứng khoán của mình cho các nhà đầu tư, các nhà đầu tư được tự do lựa chọn các chứng khoán theo các mục tiêu và sở thích của mình.
Trên thị trường thứ cấp, các nhà đầu tư cũng cạnh tranh tự do để tìm kiếm cho mình một lợi nhuận cao nhất, và giá cả được hình thành theo phương thức đấu giá.

2. Nguyên tắc công bằng:
Công bằng có nghĩa là mọi người tham gia thị trường đều phải tuân thủ những qui định chung, được bình đẳng trong việc chia sẻ mọi thông tin và trong việc gánh chịu các hình thức xử phạt nếu vi phạm vào những qui định đó.

3. Nguyên tắc công khai:
Chứng khoán là loại hàng hoá trừu tượng nên TTCK phải được xây dựng trên cơ sở hệ thống công bố thông tin một cách tốt nhất. Theo luật định, các tổ chức phát hành có nghĩa vụ phải cung cấp thông tin đầy đủ theo chế độ thường xuyên và đột xuất thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, Sở giao dịch, các công ty chứng khoán và các tổ chức có liên quan.

4. Nguyên tắc trung gian:
Nguyên tắc này có nghĩa là các giao dịch chứng khoán được thực hiện thông qua tổ chức trung gian là các công ty chứng khoán. Trên thị trường sơ cấp, các nhà đầu tư không mua trực tiếp của nhà phát hành mà giao dịch mua với các nhà bảo lãnh phát hành.

Trên thị trường thứ cấp, thông qua các nghiệp vụ môi giới, kinh doanh, các công ty chứng khoán mua, bán chứng khoán giúp các khách hàng, hoặc kết nối các khách hàng với nhau qua việc thực hiện các giao dịch mua bán chứng khoán trên tài khoản của mình.

5. Nguyên tắc tập trung:
Các giao dịch chứng khoán chỉ diễn ra trên sở giao dịch và trên thị trường OTC dưới sự kiểm tra giám sát của cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tự quản.

V. Các thành phần tham gia TTCK

1. Nhà phát hành:
Là các tổ chức thực hiện huy động vốn thông qua TTCK dưới hình thức phát hành các chứng khoán.

2. Nhà đầu tư:
Là những người thực sự mua và bán chứng khoán trên TTCK. Nhà đầu tư có thể được chia thành 2 loại:
- Nhà đầu tư cá nhân: là những người có vốn nhàn rỗi tạm thời, tham gia mua bán trên TTCK với mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
- Nhà đầu tư có tổ chức: là các định chế đầu tư thường xuyên mua bán chứng khoán với số lượng lớn trên thị trường.
Các định chế này có thể tồn tại dưới các hình thức sau: công ty đầu tư, công ty bảo hiểm, Quỹ lương hưu, công ty tài chính, ngân hàng thương mại và các công ty chứng khoán.

3. Các công ty chứng khoán:
Là những công ty tham gia hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán, có thể đảm nhận một hoặc nhiều trong số các nghiệp vụ chính là môi giới, quản lý quỹ đầu tư, bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư chứng khoán và tự kinh doanh.

4. Các tổ chức có liên quan đến TTCK:
- Uỷ ban chứng khoán Nhà nước: là cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với TTCK ở Việt nam.
- Sở giao dịch chứng khoán: là cơ quan thực hiện vận hành thị trường và ban hành những quyết định điều chỉnh các hoạt động giao dịch chứng khoán trên Sở phù hợp với các quy định của luật pháp và UBCK.
- Công ty dịch vụ máy tính chứng khoán: là tổ chức phụ trợ, phục vụ các giao dịch chứng khoán.
- Công ty đánh giá hệ số tín nhiệm: là công ty chuyên cung cấp dịch vụ đánh giá năng lực thanh toán các khoản vốn gốc và lãi đúng thời hạn và theo những điều khoản đã cam kết của công ty phát hành đối với một đợt phát hành cụ thể.

Các cổ đông sở hữu cổ phiếu ưu đãi cũng là hình thức đầu tư vốn cổ phần như cổ phiếu thông thường nhưng quyền hạn và trách nhiệm hạn chế như: lợi tức cố định; không có quyền bầu cử, ứng cử..v.v.

II. Tác dụng của việc phát hành Cổ phiếu:
Đối với Công ty phát hành: Việc phát hành Cổ phiếu sẽ giúp cho Công ty có thể huy động nguồn vốn khi thành lập hoặc để mở rộng sản xuất kinh doanh.
 
Nguồn vốn huy động này không cấu thành một khoản nợ mà công ty phải có trách nhiệm hoàn trả cũng như áp lực về khả năng cân đối thanh khoản của công ty sẽ giảm rất nhiều, trong khi sử dụng các phương thức khác như phát hành trái phiếu công ty, vay nợ từ các tổ chức tín dụng …thì hoàn toàn ngược lại.

Tuy nhiên, mỗi phương thức huy động đều có những ưu nhược điểm riêng của nó và nhà quản lý công ty phải cân nhắc, lựa chọn tùy từng thời điểm và dựa trên những đặc thù cũng như chiến lược kinh doanh của công ty để quyết định đưa ra phương thức áp dụng thích hợp.

Đối với nhà Đầu tư Cổ phiếu: Các nhà đầu tư trên thị trường sẵn sàng mua Cổ phiếu được công ty phát hành. Giấy chứng nhận sở hữu cổ phần được phát hành dưới dạng chứng thư có giá và được xác định thông qua việc chuyển dịch, mua bán chúng trên thị trường chứng khoán giữa các chủ thể đầu tư và được pháp luật bảo vệ.

Mặt khác, người mua cổ phiếu nghĩ rằng đồng vốn họ đầu tư được các nhà quản lý công ty sử dụng có hiệu quả, tạo ra nhiều lợi nhuận hoặc đánh giá hoạt động cũng như tiềm năng phát triển, sinh lợi của công ty dự định đầu tư là cao, và đương nhiên họ sẽ được hưởng một phần từ những thành quả đó thông qua việc thanh toán cổ tức cho các cổ đông, đồng thời giá trị cổ phần sở hữu cũng sẽ gia tăng trên cơ sở thực tại và triển vọng phát triển của công ty mình đã chọn. Thông thường, khả năng sinh lợi, thu hồi vốn đầu tư cổ phiếu tỷ lệ thuận với giá cả giao dịch của cổ phiếu trên thị trường.

2. Đặc điểm:
a. Một trái phiếu thông thường có ba đặc trưng chính:
+ Mệnh giá.
+ Lãi suất định kỳ (coupon)
+ Thời hạn.

b. Trái phiếu thể hiện quan hệ chủ nợ – con nợ giữa người phát hành và người đầu tư .
Phát hành trái phiếu đồng nghĩa với việc đi vay vốn. Mua trái phiếu là cho người phát hành vay vốn và như vậy, trái chủ là chủ nợ của người phát hành. Là chủ nợ, người nắm giữ trái phiếu (trái chủ) có quyền đòi các khoản thanh toán theo cam kết về khối lượng và thời hạn, song không có quyền tham gia vào những hoạt động của bên phát hành.

c. Lãi suất của các trái phiếu rất khác nhau, được quy định bởi các yếu tố:
Cung cầu vốn trên thị trường tín dụng. Lượng cung cầu vốn đó lại tuỳ thuộc vào chu kỳ kinh tế, động thái chính sách của ngân hàng trung ương, mức độ thâm hụt ngân sách của chính phủ và phương thức tài trợ thâm hụt đó.
Mức rủi ro của mỗi nhà phát hành và của từng đợt phát hành. Cấu trúc rủi ro của lãi suất sẽ quy định lãi suất của mỗi trái phiếu. Và một điều hiển nhiên là rủi ro càng lớn, lãi suất càng cao.
Thời gian đáo hạn của trái phiếu. Nếu các trái phiếu có mức rủi ro như nhau, nhìn chung thời gian đáo hạn càng dài thì lãi suất càng cao.

3. Phân loại trái phiếu.
3.1. Căn cứ vào việc có ghi danh hay không:
- Trái phiếu vô danh: là loại trái phiếu không mang tên trái chủ, cả trên chứng chỉ cũng như trên sổ sách của người phát hành. Những phiếu trả lãi đính theo tờ chứng chỉ, và khi đến hạn trả lãi, người giữ trái phiếu chỉ việc xé ra và mang tới ngân hàng nhận lãi. Khi trái phiếu đến thời kỳ đáo hạn, người nắm giữ nó chỉ việc mang chứng chỉ tới ngân hàng để nhận lại khoản cho vay.
- Trái phiếu ghi danh: là loại trái phiếu có ghi tên và địa chỉ của trái chủ, trên chứng chỉ và trên sổ của người phát hành. Hình thức ghi danh có thể chỉ thực hiện cho phần vốn gốc, cũng có thể là ghi danh toàn bộ, cả gốc lẫn lãi. Dạng ghi danh toàn bộ mà đang ngày càng phổ biến là hình thức ghi sổ. Trái phiếu ghi sổ hoàn toàn không có dạng vật chất, quyền sở hữu được xác nhận bằng việc lưu giữ tên và địa chỉ của chủ sở hữu trên máy tính.

3.2. Căn cứ vào đối tượng phát hành trái phiếu đó:
Trái phiếu chính phủ: là những trái phiếu do chính phủ phát hành nhằm mục đích bù đắp những khoản thâm hụt ngân sách, tài trợ cho các công trình công ích, hoặc làm công cụ điều tiết luồng tiền tệ lưu thông.

Trái phiếu chính phủ là loại chứng khoán không có rủi ro thanh toán và cũng là loại trái phiếu có tính thanh khoản khá cao. Bởi lẽ đó, lãi suất của trái phiếu chính phủ được xem là lãi suất chuẩn để làm căn cứ ấn định lãi suất của các công cụ nợ khác có cùng kỳ hạn.

Trái phiếu công trình: là loại trái phiếu được phát hành để huy động vốn cho những mục đích cụ thể, thường là để xây dựng những công trình cơ sở hạ tầng hay công trình phúc lợi công cộng. Trái phiếu này có thể do chính phủ trung ương hoặc chính quyền địa phương phát hành.

Trái phiếu công ty: là các trái phiếu do các công ty phát hành để vay vốn dài hạn.

Trái phiếu công ty có đặc điểm chung sau:
+Trái chủ được trả lãi định kỳ và trả gốc khi đáo hạn, song không được tham dự vào các quyết định của công ty. Nhưng cũng có loại trái phiếu không được trả lãi định kỳ, người mua được mua dưới mệnh giá và khi đáo hạn được nhận lại mệnh giá.

+Khi công ty giải thể hoặc thanh lý, trái phiếu được ưu tiên thanh toán trước các cổ phiếu.
Có những điều kiện cụ thể kèm theo, hoặc nhiều hình thức đảm bảo cho khoản vay.

Trái phiếu công ty bao gồm những loại sau:

Trái phiếu có đảm bảo: là trái phiếu được đảm bảo bằng những tài sản thế chấp cụ thể, thường là bất động sản và các thiết bị máy móc có giá trị. Người nắm giữ trái phiếu này được bảo vệ ở một mức độ cao trong trường hợp công ty có chiều hướng sắp phá sản, vì họ có quyền đòi nợ đối với một tài sản cụ thể.

Trái phiếu không bảo đảm: trái phiếu tín chấp không được đảm bảo bằng tài sản mà được đảm bảo bằng tín chấp của công ty. Nếu công ty bị phá sản, những trái chủ của trái phiếu này được giải quyết quyền lợi sau các trái chủ có bảo đảm, nhưng trước cổ đông.

Các trái phiếu tín chấp có thể chuyển đổi cho phép trái chủ được quyền chuyển trái phiếu thành cổ phiếu thường của công ty phát hành. Tuỳ theo quy định, việc chuyển đổi có thể được tiến hành vào bất cứ thời điểm nào, hoặc chỉ vào những thời điểm cụ thể xác định.

Ngoài những đặc điểm trên, mỗi đợt trái phiếu được phát hành có thể được gắn kèm theo những đặc tính riêng khác nữa nhằm đáp ứng nhu cầu cụ thể của một bên nào đó. Cụ thể là:

- Trái phiếu có thể mua lại cho phép người phát hành mua lại chứng khoán trước khi đáo hạn khi thấy cần thiết. Đặc tính này có lợi cho người phát hành song lại bất lợi cho người đầu tư, nên loại trái phiếu này thông thường có lãi suất cao hơn so với những trái phiếu khác có cùng thời hạn.

- Trái phiếu có thể bán lại: cho phép người nắm giữ trái phiếu được quyền bán lại trái phiếu cho bên phát hành trước khi trái phiếu đáo hạn. Quyền chủ động trong trường hợp này thuộc về nhà đầu tư, do đó lãi suất của trái phiếu này có thể thấp hơn so với những trái phiếu khác có cùng thời hạn.

- Trái phiếu có thể chuyển đổi cho phép người nắm giữ nó có thể chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu thường, tức là thay đổi tư cách từ người chủ nợ trở thành người chủ sở hữu của công ty. Loại trái phiếu này thuộc vào nhóm hàng hoá chứng khoán có thể chuyển đổi được đề cập tới dưới đây.

4. Lợi ích của đầu tư qua trái phiếu:
- Dù làm ăn thua lỗ, công ty vẫn phải trả đủ tiền lãi, không cắt giảm hoặc bỏ như cổ phiếu. Nếu công ty ngừng hoạt động, thanh lý tài sản, trái chủ được trả tiền trước người có cổ phần ưu đãi và cổ phần thông thường. Nhưng nếu công ty có lợi nhuận cao, công ty có thể chia thêm cổ tức cho người có cổ phần, thì trái chủ vẫn chỉ được hưởng ở mức lãi suất đã được ấn định.

- Trái phiếu có loại được miễn thuế thu nhập (trái phiếu Chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương). Đối với những người có thu nhập cao, mua trái phiếu trên vẫn có lợi.

- Trái phiếu trên thị trường thứ cấp có giá lên xuống đối nghịch với lãi suất thị trường. Nhưng nếu biết tính toán phân tích để thực hiện mua bán thì vẫn có lợi.

5. Bất lợi khi đầu tư trái phiếu:
- Khi nhận được tiền lãi phải lo đầu tư số tiền đó vì rất ít công ty có chương trình tái đầu tư tiền lãi trái phiếu. Trong khi đó, nhiều công ty có chương trình tái đầu tư cổ tức. Cổ đông có thể mua thêm cổ phần được miễn sở phí, và có khi còn được mua cổ phần với giá rẻ hơn giá thị trường.

- Giá trái phiếu công ty cũng biến động khá mạnh trên thị trường: khi lãi suất thị trường lên cao hơn lãi suất trái phiếu thì giá trái phiếu sẽ hạ. Khi cơ quan đánh giá xếp loại doanh nghiệp, đánh giá công ty phát hành từ loại AAA(3A) xuống AA(2A) hoặc xuống BBB(3B) thì giá trái phiếu cũng sẽ bị hạ. Hoặc khi có sự mất mát thị trường, vỡ nợ… thì giá trái phiếu cũng sẽ bị hạ.Và giá trái phiếu cũng sẽ giảm đi khi có ít người mua.

6. Khi đầu tư trái phiếu cần chú ý gì?
Trước khi mua trái phiếu cần tìm hiểu hai điều: chiều hướng lên xuống của lãi suất và uy tín của công ty phát hành. Nên mua trái phiếu lúc lãi suất đang ở thời điểm cao nhất và đang trên đà giảm dần. Và nên mua trái phiếu dài hạn để có thể được hưởng lãi suất cao trong một thời gian dài. Ngược lại, lúc lãi suất đang ở mức thấp nhất và bắt đầu tăng, nên bán trái phiếu dài hạn đi để mua vào trái phiếu trung hạn

2. Mục đích của việc phát hành và đầu tư vào chứng khoán chuyển đổi:
Phát hành chứng khoán có thể chuyển đổi là nhằm huy động thêm nguồn vốn vào những thời điểm chưa thích hợp cho việc phát hành cổ phiếu thường. Việc phát hành chứng khoán có thể chuyển đổi cũng có thể nhằm mục đích làm tăng thêm tính hấp dẫn cho đợt phát hành, nhất là khi thị trường trái phiếu và cổ phiếu ưu đãi đang trên đà xuống giá.

3. Lợi ích của trái phiếu chuyển đổi:
* Đối với bên phát hành: do việc người đầu tư sẽ được hưởng quyền chuyển đổi trái phiếu này ra cổ phiếu thường khi đến hạn, nên:

+ Nếu là trái phiếu: bên phát hành sẽ bán trái phiếu ra với lãi suất thấp.
+ Nếu là cổ phiếu ưu đãi: bên phát hành sẽ chào bán với giá cao hơn.
Khi các chứng khoán được chuyển đổi, nhà phát hành còn có lợi vì chẳng những loại bỏ được các khoản cố định phải trả, đồng thời tăng thêm số lượng cổ đông của công ty, một chỉ báo có lợi cho danh tiếng của công ty.

* Đối với người đầu tư:
+ Chứng khoán có thể chuyển đổi có sức hấp dẫn ở chỗ chúng kết hợp được tính an toàn của trái phiếu (thu nhập cố định) với tính có thể đầu cơ của cổ phiếu thường.

+ Chứng khoán có thể chuyển đổi cho phép nhà đầu tư có thể được bảo hiểm trước tình trạng lạm phát.
Tuy nhiên, những lợi ích của việc thực hiện chuyển đổi tuỳ thuộc nhiều vào giá chuyển đổi, tỷ lệ chuyển đổi, và tương quan giá giữa công cụ có thể chuyển đổi với những công cụ mà chúng có thể chuyển đổi thành. Đó là những yếu tố thường không nằm trong tầm kiểm soát của người đầu tư.

Ví dụ 1: một trái phiếu có mệnh giá là 1.000.000 đồng; nếu cứ 50.000 đồng được đổi lấy một cổ phần của cổ phiếu thường, thì giá chuyển đổi là 50.000 đồng; hệ số chuyển đổi là 1.000.000 đồng: 50.000 đồng = 20 (cổ phần).

Ví dụ 2: Giả sử trái phiếu trên đang có giá là 1.045.000 đồng ; được chuyển thành 100 cổ phần của một cổ phiếu thường. Giá tương đương chuyển đổi là 1.045.000 đồng:100 = 10.450 đồng. Điều đó có nghĩa là giá trị trường của cổ phiếu ít nhất phải bằng 10.045 đồng thì việc nắm giữ trái phiếu và chuyển đổi nó thành cổ phiếu mới được coi là tương đương về mặt giá trị. Nếu giá thị trường của cổ phiếu cao hơn giá tương đương chuyển đổi thì việc chuyển đổi sẽ đem lại một phần lợi nhuận.

Trên thực tế rất có thể giá cổ phiếu không lên tới mức mà người nắm giữ trái phiếu có thể chuyển đổi trái phiếu để thu lợi nhuận.

II. Các loại công cụ phái sinh:
1. Quyền lựa chọn (Option)
a. Khái niệm:
Quyền lựa chọn là một công cụ cho phép người nắm giữ nó được mua (nếu là quyền chọn mua) hoặc bán (nếu là quyền chọn bán) một khối lượng nhất định hàng hoá với một mức giá xác định, và trong một thời gian nhất định.

Các hàng hoá cơ sở này có thể là cổ phiếu, chỉ số cổ phiếu, trái phiếu, chỉ số trái phiếu, thương phẩm, đồng tiền hay hợp đồng tương lai.

b. Những yếu tố cấu thành một quyền lựa chọn
- Tên của hàng hoá cơ sở và khối lượng được mua theo quyền.
- Loại quyền (chọn mua hay chọn bán).
- Thời hạn của quyền.
- Mức giá thực hiện theo quyền.

c. Những mức giá liên quan tới một quyền lựa chọn là:
- Giá thị trường hiện hành của loại hàng hoá cơ sở.
- Giá hàng hoá cơ sở thực hiện theo quyền.
- Giá quyền lựa chọn.

Đối với quyền chọn mua, nếu giá thực hiện thấp hơn giá hiện hành của chứng khoán cơ sở, thì quyền đó được gọi là đang được tiền (in the money), tức là người có quyền có thể có lợi từ việc thực hiện quyền đó. Nếu giá thực hiện bằng với giá thị trường, quyền đang ở trạng thái hoà vốn ( at the money), và nếu cao hơn, gọi là đang mất tiền (out of money).
Đối với quyền chọn bán thì ngược lại, người thực hiện quyền sẽ có lợi nếu giá bán thực hiện quyền cao hơn giá thị trường của hàng hoá cơ sở và sẽ bị mất tiền nếu giá thực hiện quyền thấp hơn giá thị trường của hàng hoá cơ sở mà họ muốn cung cấp.

Giá trị mà người nắm giữ quyền lựa chọn sẽ nhận được bằng cách thực hiện quyền được gọi là giá trị nội tại (intrinsic value). Nếu quyền ở trạng thái bị mất tiền, giá trị nội tại bằng 0. Giá thị trường của một quyền thường ít nhất là bằng giá trị nội tại.

Giá bán quyền được gọi là phần phụ trội, chênh lệch giữa giá bán quyền với giá trị nội tại (trong trường hợp quyền đang được tiền) được gọi là phần phụ trội giá trị theo thời gian. Nói cách khác, khi đó:

Giá trị theo thời gian của quyền chọn mua = Giá quyền – (giá thị trường – giá thực hiện).

Ví dụ 1: Giá của một quyền chọn mua XYZ là 400.000 đồng, giá thị trường của XYZ là 42.000 đồng. Người giữ quyền có thể chiếm lấy 200.000 đ ngay tức thì bằng cách thực hiện quyền, tức là mua 100 cổ phần ( mức giá được quyền ấn định) với tổng chi phí 4.000.000 đồng, cũng theo mức giá thực hiện theo quyền là 40.000 đ một cổ phần; sau đó bán ngay với giá thị trường, thu về 4.200.000 đ. Giá trị nội tại của quyền là 200.000 đ.

Mức phụ trội giá trị theo thời gian = giá quyền – giá trị nội tại = 400.000 đ – 200.000 đ = 200.000 đ
Người mua vẫn sẵn sàng trả phần phụ trội cho các quyền lựa chọn vì họ nhận được nhiều lợi ích từ một quyền lựa chọn.

d. Ứng dụng của quyền lựa chọn:
Quyền lựa chọn cho phép nhà đầu tư thu được tỷ lệ % lợi tức trên vốn đầu tư cao nhất.

Ví dụ 2: Giả sử thị trường hiện nay của cổ phiếu XYZ là 42.000 VND/cổ phần, và bạn dự đoán sau nửa năm nữa, giá cổ phiếu XYZ sẽ tăng mạnh, lên tới 50.000 VND. Giả sử các quyền lựa chọn có liên quan đến giao dịch cổ phiếu XYZ được niêm yết, bạn có thể mua một quyền chọn mua cổ phiếu XYZ với giá 40.000 VND/cổ phần.

Trong vòng 6 tháng giá cổ phiếu XYZ tăng lên 50.000 VND/cổ phần. Bạn có thể buộc người bán giao 100 cổ phần XYZ cho bạn với giá 40.000 VND/cổ phần, sau đó bán chúng ra thị trường với giá 50.000 đồng.
Nhu vậy bạn đã tạo ra một lợi nhuận đáng kể. Trên thực tế bạn đã thu được lợi nhuận 60.000 đồng trên khoản đầu tư 40.000 đồng, vậy lợi suất là 150%, trong khoảng thời gian là 6 tháng.
Quyền lựa chọn được sử dụng để bảo vệ lợi nhuận

Ví dụ 3: Với XYZ đang có giá thị trường là 44.000 đồng, người sở hữu 100 cổ phần XYZ bán một quyền chọn mua XYZ 44.000 với giá quyền là 400.000 đồng.
Nếu giá thị trường của XYZ giảm xuống 40.000 đồng, người bán sẽ được bảo vệ trước khoản thua lỗ nhờ có 40.000 đồng nhận được từ việc bán quyền chọn. Nếu XYZ tiếp tục giảm giá thì đương nhiên người bán sẽ mất tiền.

Như vậy khoản thu 40.000 đồng từ việc bán quyền lựa chọn tạo ra một sự bảo vệ cụ bộ đối với tình trạng sụt giá.
Nếu trong 6 tháng tới giá XYZ vẫn giữ nguyên, quyền sẽ không được thực hiện. Khoản thu phụ trội 40.000 đồng là một thu nhập bổ sung trên tổng đầu tư.

2. Quyền mua trước (right)
Quyền mua trước là một quyền lựa chọn mua có thời hạn rất ngắn, có khi chỉ vài tuần. Quyền này được phát hành khi các công ty tăng vốn bằng cách phát hành thêm các cổ phiếu thường. Quyền cho phép một cổ đông mua cổ phiếu mới phát hành với mức giá đã ấn định trong một khoảng thời gian xác định.

Loại quyền này thường được phát hành theo từng đợt, mỗi cổ phiếu đang lưu hành được kèm theo một quyền. Số quyền cần để mua một cổ phiếu mới được quy định tuỳ theo từng đợt phát hành mới.
Giá cổ phiếu ghi trên quyền thường là thấp hơn giá hiện hành của cổ phiếu.

Giá của quyền tính bằng chênh lệch giữa giá thị trường hiện hành của cổ phần đang lưu hành và giá mua cổ phần mới theo quyền, chia cho số lượng quyền cần có để mua một cổ phần mới.

Ví dụ: cổ phiếu bán theo quyền (giá thực hiện) là 800.000 đồng/cổ phần, nhưng có giá thị trường là 1.000.000 đồng, nếu cứ 10 quyền được mua một cổ phần mới thì giá của quyền được xác định theo công thức
Vr = P0 – Pn/r

Trong đó: Vr là giá trị của một quyền, P0 là giá thị trường của cổ phiếu đang lưu hành, Pn là giá thực hiện cổ phiếu mới và r là số quyền cần có để mua một cổ phiếu mới.

Vậy, giá quyền ở đây là Vr = (1.000.000 – 800.000)/10 = 20.000 đồng.
Nếu không muốn thực hiện quyền, cổ đông thường có thể bán quyền trên thị trường trong thời gian quyền chưa hết hạn. Giá quyền có thể lên xuống trong khoảng thời gian chào bán, tuỳ thuộc biến động giá thị trường của cổ phiếu.

3. Chứng quyền (warrants)
Chứng quyền là quyền cho phép mua một số cổ phần xác định của một cổ phiếu, với một giá xác định, trong một thời hạn nhất định. Quyền này được phát hành khi tiến hành tổ chức lại các công ty, hoặc khi công ty muốn khuyến khích các nhà đầu tư tiềm năng mua những trái phiếu hay cổ phiếu ưu đãi nhưng có những điều kiện kém thuận lợi.

Để chấp nhận những điều kiện đó, nhà đầu tư có được một lựa chọn đối với sự lên giá có thể xảy ra của cổ phiếu thường.

Đặc điểm:
Khác với quyền mua trước, chứng quyền có thời hạn dài hơn, do công ty đã phát hành công cụ cơ sở phát hành đồng thời với công cụ cơ sở. Khác với quyền lựa chọn (option), khi chứng quyền được thực hiện, nó tạo thành luồng tiền vào cho công ty và làm tăng thêm lượng cổ phiếu lưu hành trên thị trường.Chứng quyền có thể được giao dịch tách rời với trái phiếu hay cổ phiếu mà nó đi kèm.

Các điều kiện của chứng quyền được ghi rõ trên tờ chứng chỉ: số cổ phiếu được mua theo mỗi chứng quyền (thườnglà 1:1); giá thực hiện cho mỗi cổ phiếu; tại thời điểm chứng quyền được phát hành, giá này bao giờ cũng cao hơn giá thị trường của cổ phiếu cơ sở, và giá đó có thể cố định, có thể được tăng lên định kỳ; và thời hạn của quyền, đa số trường hợp là 5 đến 10 năm.

4.Hợp đồng kỳ hạn
Hợp dồng kỳ hạn là một thoả thuận trong đó một người mua và một người bán chấp thuận thực hiện một giao dịch hàng hoá với khối lượng nhất định, tại một thời điểm xác định trong tương lai với một mức giá được ấn định vào ngày hôm nay.

Hàng hoá ở đây có thể là bất kỳ thứ hàng hoá nào; từ nông sản, các đồng tiền, cho tới các chứng khoán.
Theo hợp đồng này thì chỉ có hai bên tham gia vào việc ký kết, giá cả do hai bên tự thoả thuận với nhau, dựa theo những ước tính chủ yếu mang tính các nhân.

Giá hàng hoá đó trên thị trường giao ngay vào thời điểm giao nhận hàng hoá có thể thay đổi, tăng lên hoặc giảm xuống so với mức giá đã ký kết trong hợp đồng ban đầu. Khi đó, một trong hai bên mua và bán sẽ bị thiệt hại do đã cam kết một mức giá thấp hơn (bên bán) hoặc cao hơn (bên mua) theo giá thị trường.

Như vậy bằng việc tham gia vào một hợp đồng kỳ hạn, cả hai bên đều giới hạn được rủi ro tiềm năng cũng như hạn chế lợi nhuận tiềm năng của mình. Vì chỉ có hai bên tham gia vào hợp đồng, cho nên mỗi bên đều phụ thuộc duy nhất vào bên kia trong việc thực hiện hợp đồng.

Khi có thay đổi giá cả trên thị trường giao ngay, rủi ro thanh toán sẽ tăng lên khi một trong hai bên không thực hiện hợp đồng. Ngoài ra, vì mức giá đặt ra mang tính cá nhân và chủ quan nên rất có thể không chính xác.

5. Hợp đồng tương lai
Hợp đồng tương lai, nhờ đặc tính linh hoạt của nó, đã khắc phục được những nhược điểm của hợp đồng kỳ hạn, và thường được xem là một cách thức tốt hơn để rào chắn rủi ro trong kinh doanh.
Những điểm khác biệt căn bản của hợp đồng tương lai so với hợp đồng kỳ hạn là:

(1). Niêm yết trên sở giao dịch
Một giao dịch hợp đồng tương lai nói chung được xử lý trên một Sở giao dịch. Điểm này cho phép giá cả được hình thành hợp lý hơn, do các bên mua bán được cung cấp thông tin đầy đủ và công khai.

(2). Xoá bỏ rủi ro tín dụng.
Trong các giao dịch hợp đồng tương lai được niêm yết trên sở giao dịch, cả hai bên bán và mua đều không bao giờ biết về đối tác giao dịch của mình. Công ty thanh toán bù trừ sẽ phục vụ như một trung gian trong tất cả các giao dịch.

Người bán bán cho công ty thanh toán bù trừ, và người mua cũng mua qua công ty thanh toán bù trừ. Nếu một trong hai bên không thực hiện được hợp đồng thì vẫn không gây ảnh hưởng gì đến bên phía đối tác còn lại.

(3).Tiêu chuẩn hoá.
Các hợp đồng kỳ hạn có thể được thảo ra với một hàng hoá bất kỳ, khối lượng, chất lượng, thời gian giao hàng bất kỳ, theo thoả thuận chung giữa hai bên bán, mua.

Tuy nhiên, các hợp đồng tương lai niêm yết trên sở giao dịch đòi hỏi việc giao nhận một khối lượng cụ thể của một hàng hoá cụ thể đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng tối thiểu, theo một thời hạn được ấn định trước.

(4). Điều chỉnh việc đánh giá theo mức giá thị trường (Marking to market).
Trong các hợp đồng kỳ hạn, các khoản lỗ, lãi chỉ được trả khi hợp đồng đến hạn. Với một hợp đồng tương lai, bất kỳ món lợi nào cũng được giao nhận hàng ngày.

Cụ thể là nếu giá của hàng hoá cơ sở biến động khác với giá đã thoả thuận (giá thực hiện hợp đồng) thì bên bị thiệt hại do sự thay đổi giá này phải trả tiền cho bên được lợi từ sự thay đổi giá đó.

Trên thực tế, vì không bên nào biết thông tin về đối tác của mình trong giao dịch, nên những người thua đều trả tiền cho công ty thanh toán bù trừ, và công ty này sẽ trả tiền cho những người thắng.

home1. Khái niệm thị trường sơ cấp:
Thị trường sơ cấp là nơi tập trung diễn ra quá trình mua bán lần đầu đối với các chứng khoán mới phát hành. Thị trường sơ cấp còn được gọi là thị trường cấp một hay thị trường phát hành.

2. Chức năng của thị trường sơ cấp
Thị trường sơ cấp thực hiện chức năng quan trọng nhất của thị trường chứng khoán, đó là huy động nguồn vốn cho đầu tư. Thị trường sơ cấp vừa có khả năng thu gom mọi nguồn vốn tiết kiệm lớn nhỏ của từng hộ dân cư, vừa có khả năng thu hút nguồn vốn to lớn từ nước ngoài; các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi từ các doanh nghiệp, các tổ chức tài chính, chính phủ tạo thành một nguồn vốn khổng lồ tài trợ cho nền kinh tế, mà các phương thức khác không thể làm được.

Như vậy, thị trường sơ cấp tạo ra môi trường cho các doanh nghiệp gọi vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh, góp phần giúp Nhà nước giải quyết các vấn đề về tình trạng thiếu hụt ngân sách thông qua việc phát hành trái phiếu, có thêm vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng. Nó cũng trực tiếp cải thiện mức sống của người tiêu dùng bằng cách giúp họ chọn thời điểm cho việc mua sắm của mình một cách tốt hơn.

II. Các phương pháp phát hành chứng khoán:
Có 2 phương pháp phát hành chứng khoán trên thị trường sơ cấp. Đó là phát hành riêng lẻ và phát hành ra công chúng.

1. Phát hành riêng lẻ
Phát hành riêng lẻ là quá trình trong đó chứng khoán được bán trong phạm vi một số người nhất định (thông thường là cho các nhà đầu tư có tổ chức), với những điều kiện (khối lượng phát hành) hạn chế.

Việc phát hành chứng khoán riêng lẻ thông thường chịu sự điều chỉnh của Luật công ty. Chứng khoán phát hành theo phương thức này không phảI là đối tượng giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán.

2. Phát hành ra công chúng
Phât hành ra công chúng là quá trình trong đó chứng khoán được bán rộng rãi ra công chúng, cho một số lượng lớn từ những người đầu tư, trong tổng lượng phát hành phải giành một tỷ lệ nhất định cho các nhà đầu tư nhỏ và khối lượng phát hành phải đạt được một mức độ nhất định.

Những công ty phát hành chứng khoán ra công chúng được gọi là các công ty đại chúng.
Có sự khác nhau giữa phát hành cổ phiếu và phát hành trái phiếu ra công chúng:
* Phát hành cổ phiếu ra công chúng được thực hiện theo một trong hai hình thức sau:
- Phát hành lần đầu ra công chúng (IPO): là việc phát hành trong đó cổ phiếu của công ty lần đầu tiên được bán rộng rãi cho công chúng đầu tư.
- Chào bán sơ cấp (phân phối sơ cấp): là đợt phát hành cổ phiếu bổ sung của công ty đại chúng cho rộng rãi công chúng đầu tư.

* Phát hành trái phiếu ra công chúng được thực hiện bằng một hình thức duy nhất, đó là chào bán sơ cấp (phân phối sơ cấp).
Việc phát hành chứng khoán ra công chúng phải chịu sự chi phối của pháp luật về chứng khoán và phải được cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán cấp giấy phép.

Những công ty phát hành chứng khoán ra công chúng phải thực hiện một chế độ báo cáo, công bố thông tin một cách công khai và chịu sự giám sát riêng theo qui định của pháp luật chứng khoán.

Ở Việt Nam, việc phát hành chứng khoán ra công chúng để niêm yết tại Trung tâm giao dịch chứng khoán phải tuân theo các qui định tại Nghị định 48/1998/NĐ-CP ngày 11/7/1998 của Chính phủ về chứng khoán và thị trường chứng khoán.

Nghị định này qui định việc phát hành chứng khoán ra công chúng để niêm yết tại thị trường giao dịch tập trung phải được Uỷ ban chứng khoán cấp phép trừ việc phát hành trái phiếu Chính phủ.

Các chứng khoán này sau khi được phát hành ra công chúng sẽ được niêm yết tại Trung tâm giao dịch chứng khoán.

Mục đích của việc phân biệt hai hình thức phát hành (phát hành riêng lẻ và phát hành ra công chúng như trên là nhằm có các biện pháp bảo vệ cho công chúng đầu tư, nhất là những nhà đầu tư nhỏ không hiểu biết nhiều về lĩnh vực chứng khoán.

Nhằm mục đích này, để được phép phát hành ra công chúng, tổ chức phát hành phải là những công ty làm ăn có chất lượng cao, hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, đáp ứng được các điều kiện do cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán (Uỷ ban chứng khoán nhà nước) qui định.

Ông có lẽ là “giáo sĩ” đầu tư đầu tiên ở Anh, khuyên rằng nên tìm kiếm những cổ phiếu có chỉ số P/E thấp. Theo ông, nhà đầu tư nhỏ, bình dân có một số lợi thế so với những nhà đầu tư lớn, chuyên nghiệp.

Trước tiên, nhà đầu tư nhỏ có ít tiền để đầu tư hơn nên họ có thể đầu tư với hiệu quả cao hơn vào những công ty nhỏ hơn. Thứ hai, các nhà đầu tư nhỏ khó có khả năng đầu tư vào hơn 10 công ty.

Điều này có nghĩa là họ có thể chọn ra được các công ty tốt nhất thuộc top 10. Nếu so sánh thì các nhà đầu tư chuyên nghiệp sẽ có một danh mục đầu tư lớn hơn nhiều và không thể tránh khỏi trong số đó có những công ty không phải là thuộc nhóm tốt nhất.

Phần lớn lời khuyên của Slater trong các cuốn sách của mình có ý nghĩa thông dụng. Ông khuyên nên đầu tư vào các công ty có lợi thế cạnh tranh. Điều này có thể có từ một thương hiệu tốt hoặc bản quyền sở hữu trí tuệ như của các công ty dược phẩm trong một số loại thuốc. Một khi nhà đầu tư đã xác định được một công ty với lợi thế cạnh tranh rồi thì anh ta nên nhìn vào công ty có tốc độ phát triển nhanh.

Ông định nghĩa công ty có tốc độ phát triển nhanh là công ty có tốc độ tăng cổ tức trên mức trung bình. Ông cũng cho rằng công ty nào có thể “nhân bản” một hoạt động kinh doanh nào đó, ví dụ như cửa hàng, tiệm ăn, nhà dưỡng lão là công ty có triển vọng tốt.

Slater đồng ý rằng rất khó để đánh giá năng lực quản lý của các công ty, đặc biệt đối với các nhà đầu tư nhỏ vì nhiều công ty thuê những chuyên gia tham mưu để đánh bóng họ lên. Vì vậy, ông gợi ý nên bắt đầu bằng một số phép tính số học. Những nguyên tắc chính là:

- Mỗi năm trong 5 năm qua phải có lãi. Không năm nào có lỗ.

- Nếu trong vòng 5 năm trước công ty có lợi nhuận sụt giảm tại năm nào đó thì nó phải đạt được mức cổ tức cao nhất trong năm gần nhất. Điều này chứng tỏ công ty đang thật sự có động lực để tăng trưởng.

- Cổ phiếu bất động sản được loại trừ vì chúng phụ thuộc vào sự biến động của giá bất động sản chứ không phải là vào tăng trưởng nội lực. Một bất động sản có thể tăng về giá trị nhưng sự tăng này rất có thể không phải là do tài năng quản lý.

- Phải nhận được đánh giá tích cực của các nhà môi giới về triển vọng phát triển. Ưu điểm của phương pháp này là nhà đầu tư có thể sử dụng kết quả nghiên cứu của người khác. Kỹ thuật của Buffett và Soros xác định được cái mà không ai khác biết được – hoặc là giá trị ẩn tàng, hoặc là một xu hướng chưa được nhận biết trên thị trường – đòi hỏi ít nhất phải có những nghiên cứu chuyên sâu, và có lẽ phải có thêm cả tiếp cận đến những thông tin mà nhà đầu tư nhỏ khó có thể tiếp cận được.

- Slater thận trọng với những công ty trong những ngành có tính chu kỳ như xây dựng và kiến thiết. Để được coi là cổ phiếu có triển vọng phát triển thì chúng vẫn phải thỏa mãn được các chỉ tiêu nêu trên.

- Cuối cùng, Slater khuyên nên nhìn vào tốc độ tăng trưởng P/E thay vì bản thân chỉ số P/E (với một số giải thích và chuẩn mực cụ thể).

Một lời khuyên có ý nghĩa khác của ông là nên tránh những công ty mà chủ tịch của chúng sống quá hào nhoáng. Biển số xe “thửa” là một dấu hiệu xấu. Cũng là một dấu hiệu xấu nếu ông chủ tịch đoạt được nhiều quyền lợi trong một câu lạc bộ bóng đá. Thâu tóm cá nhân (và/hoặc tự tôn) lớn thì lợi nhuận sẽ nhỏ.

Thông thường thị trường chứng khoán là khi các công ty phát hành cổ phiếu được nhà đầu tư bỏ tiền đầu tư vào công ty đó, thị trường này cũng là nơi họ mua và bán chứng khoán vì mục tiêu lợi nhuận. Thị trường này bao gồm tập trung hoặc phi tập trung (thị trường OTC). Hình thái điển hình của thị trường là Stock Exchange (sở giao dịch chứng khoán). Các lệnh mua và bán chứng khoán được để hình thành giá giao dịch sẽ thực hiện tại sở giao dịch chứng khoán.

Phần nhiều đầu tư chứng khoán được nhiều người quan tâm vì đó là ngành kinh doanh đơn giản nhất (do việc đầu tư có thủ tục đơn giản) và ai cũng thể đầu tư vào thị trường, nhưng cũng phức tạp nhất do sự rủi ro cao hơn các ngành kinh doanh khác.

Một công ty có triển vọng phát triển thường được nhiều nhà đầu tư mua cổ phiếu rồi dựa vào phân tích của bản thân mỗi người và thời điểm nhất định có nên giữ những cổ phiếu này về lâu dài để hưởng cổ tức (theo từng quý là chính) và hưởng những quyền lợi khi cổ phiếu có giá cao. . Người đầu cơ chứng khoán thì kinh doanh cổ phiếu bằng cách chờ đợi để mua những cổ phiếu mà họ tin rằng sẽ lên giá, sau đó sẽ bán đi để kiếm lời khi thấy chênh lệch giá đã khá lớn.

Để mua được các cổ phiếu có tỷ suất cổ tức cao, thì các nhà đầu tư phải cần xét đến tỷ lệ trả cổ tức của công ty đó. Cổ tức ở đây là khoản tiền mà các công ty trích ra từ lợi nhuận kinh doanh để trả cho cổ đông. Còn tỷ suất cổ tức là tỷ lệ phần trăm giữa cổ tức và trị giá cổ phiếu. Biết được điều này bạn sẽ tính toán được số tiền mà bạn được nhận được và phải trả đề mua cổ phiếu

Muốn đánh giá một cách rõ ràng tình hình của công ty trong ngắn hạn thì các nhà đầu tư sẽ cần phải tìm hiểu rõ về tài sản lưu động (tiền mặt) và công nợ phải trả (bất cứ những gì mà công ty nợ trả trong ngắn hạn đó). Nếu một trong hai vấn đề này quá lớn trong một giai đoạn nhất định thì nhà đầu tư cần xem xét lại tình hình của công ty thông qua các báo cáo tài chính, nghiên cứu phân tích để thay đổi kịp thời.

Phương pháp phân tích chứng khoán được sử dụng nhiều nhất là phương pháp phân tích cơ bản. Bởi các nhà đầu tư theo phương pháp này thường quan tâm tới các thông số cơ bản của công ty mà họ sẽ đầu tư như về tốc độ tăng trưởng của doanh số và lợi nhuận, điều đó sẽ giúp họ kết luận về giá trị thực tế của cổ phiếu và đưa ra quyết định nên mua hay không.

Phương pháp phân tích cơ bản được các nhà đầu tư áp dụng theo cách này hoặc cách khác, nhưng phương pháp này chủ yếu vẫn giúp nhà đầu tư tìm kiếm cổ phiếu để mua và giữ nhiều năm mà không lo lắng theo những biến động giá của thị trường.

Đương nhiện đầu tư vào thị trường chứng khoán, việc lợi nhuận tăng đáng kể và rủi ro lớn luôn đi kèm nhau.Vì thế, bạn cần chấp nhận rằng sự đầu tư nào cũng có thể đem lại lợi nhuận và cũng có thể là rủi ro lớn nhất để đưa ra quyết định vào một danh mục chứng khoán bất kỳ. Cố gắng kiểm soát được rủi ro để tăng tối đa lợi nhuận một cách hợp lý.

Cho dù những khoản lợi mang lại khiến nhiều người đổ xô vào mua chứng khoán thì vẫn không hề có một công thức hay một chiến lược nào đảm bảo sự thành công và may mắn liên tục trong thị trường đầy rủi ro này. Thường thì những người có kỹ thuật phân tích các chỉ số tài chính và khả năng phán đoán sự đi lên của các công ty phát hành cổ phiếu mới có nhiều thành công lớn. Bởi các kết quả làm ăn của công ty trong tương lai mới giúp quyết định của nhà đầu tư kiếm được lời thì phần nhiều các chỉ số tài chính của công ty lại chỉ cho biết kết quả làm ăn trong quá khứ, nên sự phán đoán và tổng hợp kèm cả may rủi là yếu tố thành công chính.

Lợi nhuận cao thu hút được nhà đầu tư thì rủi ro lớn cũng làm chùn chân những người không đủ khả năng đương đầu với thử thách. Cho dù vậy thì thị trường chứng khoán cũng đã trở thành một phần không thể thiếu, mối quan tâm và sự chú ý lớn nhất trong môi trường kinh doanh. Vì vậy, nếu đã bước vào kinh doanh chứng khoán, bạn hãy tìm hiểu thật kỹ để đưa ra quyết định đầu tư một cách chính xác nhất để đạt được hiệu quả cao nhất.

Đầu tư thuận xu thế: Mua cao để bán cao hơn

Lý thuyết đầu tư thuận xu thế dựa trên những nghiên cứu và trải nghiệm thực tế của các quỹ đầu tư. Jegadeesh và Titman (1993) là những người đầu tiên thực hiện nghiên cứu về vấn đề này.

Họ đã kết luận rằng, chiến lược mua những cổ phiếu đã tăng giá trong ngắn hạn, có tỷ suất sinh lợi rất cao trong khoảng 3 – 12 tháng trước đây, gọi là các "winner", thì sẽ tiếp tục tạo ra tỷ suất lợi nhuận cao trong 3 – 12 tháng tiếp đó, và đặc biệt là nếu cổ phiếu nào đã tạo lợi nhuận

Hàng trăm nghiên cứu trên 30 thị trường, đăng trên các tạp chí hàng đầu như Journal of Finance, Journal of Financial Economics thừa nhận điều này. Ngạc nhiên hơn, nhiều quỹ đầu tư đã thực hiện chiến lược này (mua cổ phiếu đang biểu hiện tốt, bán khống cổ phiếu đang biểu hiện kém), gọi là các quỹ theo xu thế (momentum fund), ra đời từ thập niên 80 của thế kỷ trước vẫn đang sống khỏe!

Nhiều người hỏi, đó là chuyện của Mỹ, vậy còn ở Việt Nam?

Câu trả lời là điều này hoàn toàn có thể xảy ra vì tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam có tính thuận xu thế: do giới hạn biên độ dao động giá nên giá tăng chưa hết xu thế của nó trong một ngày thì sẽ có xu hướng tiếp tục tăng; ngoài ra, do không được phép bán khống nên nhà đầu tư có xu hướng níu kéo xu thế tăng mãi.

Tuy nhiên, liệu đợt tăng giá trong một vài ngày đã đủ để thị trường nhận ra là nên đi theo chiến lược thuận xu thế để mua?

Câu trả lời là chưa. Vì số ngày tăng giá thường quá ít, do đó nhà đầu tư chớ nên "bắt chước không đúng cách" chiến lược này. Tốt nhất là chờ thêm một khoảng thời gian và xác định cổ phiếu nào đã liên tục biểu hiện tốt gần đây.

Đầu tư nghịch xu thế: Chờ giá thật rẻ mới mua

Khi giá cổ phiếu đang giảm quá mức thì tâm lý chung của các nhà đầu tư là cổ phiếu loại này sẽ tiếp tục giảm, nên tránh xa.Tuy nhiên, theo quan điểm của các nhà phân tích nghịch thị trường (contrarian analyst), những người đi ngược thị trường thật ra là đi trước thị trường để tìm kiếm lợi nhuận. Khoản tiền đầu tư thấp nhưng lợi nhuận mang lại có thể rất cao.

Ở nước ngoài, ít người theo đuổi chiến lược nghịch xu thế hơn là chiến lược thuận xu thế. Tại sao chiến lược này nghe tốt vậy (đầu tư ít, lời nhiều) mà lại có ít người tham gia?

Câu trả lời là để trở thành "anh hùng" đi ngược xu thế thành công không phải là dễ dàng. Khó khăn trước tiên mà họ phải đối diện là sức ép từ đám đông. Ngày qua ngày, họ luôn nhận được thông tin trái ngược với những gì mà họ nghĩ và mong chờ từ những nhà đầu tư bình thường đến những chuyên gia phân tích. Nếu không có một thần kinh vững vàng, khả năng chịu đựng cao thì khó có thể trở thành một contrarian được.

Bên cạnh đó, họ còn phải có sự nhẫn nại để chờ đợi cổ phiếu hồi phục, có khi kéo dài 2 – 3 năm (điều này hoàn toàn có thật ở một thị trường phát triển, có cổ phiếu liên tục mấy năm không tăng giá và bị lãng quên).

Yếu tố quan trọng để trở thành người đi ngược xu thế thành công là xác định đúng cổ phiếu đang quá rẻ và sẽ khởi sắc lại, đồng thời chọn được thời điểm mua bán thích hợp. Để làm được điều đó, nhà đầu tư phải kết hợp nhuần nhuyễn cả hai kỹ năng: phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản.

Một yếu tố không thể không nhắc đến là khả năng tài chính của nhà đầu tư. Đầu tư vào cổ phiếu loại này đòi hỏi phải có sự đa dạng hóa bằng cách mua nhiều loại cổ phiếu khác nhau để giảm bớt rủi ro và có thể phải bị đọng vốn trong một thời gian khá dài. Những yêu cầu vừa nêu trên giải thích tại sao đầu tư nghịch xu thế không phổ biến như những cách đầu tư khác.

Theo David Dreman (1998), khi đầu tư nghịch xu thế, các quy tắc lựa chọn là: các cổ phiếu có 1 trong 4 tỷ số phân tích cơ bản là P/E, P/BV (thị giá trên giá trị sổ sách), P/CF (thị giá trên dòng tiền rỗi – số tiền còn lại của công ty khi thanh toán hết các chi phí) và P/Div (thị giá trên cổ tức) thấp nhất ngành.

Một số nghiên cứu của Anthony Gallea thì cho rằng, cổ phiếu nào thỏa mãn hai điều kiện cơ bản sau thì gần như chắc chắn đây sẽ là một cơ hội đầu tư tuyệt vời:

- Thứ nhất, giá cổ phiếu đã giảm hơn 50% so với giá cao nhất trong vòng 12 tháng (điều này có vẻ không phù hợp đối với thị trường đang phát triển khi mà độ biến động rất lớn, do đó có thể tỷ lệ này nên là 60 hay 70% chăng?).

- Thứ hai, người trong nội bộ công ty mua vào cổ phiếu và không bán ra.

Ngoài ra, Anthony Gallea đưa thêm một số yếu tố mang tính kỹ thuật để tham khảo như:

- Giá cổ phiếu bất ngờ giảm mạnh với khối lượng giao dịch tăng cao (điều này chưa được kiểm định ở Việt Nam xem có đúng không).

- Giá cổ phiếu đang trong giai đoạn không có xu hướng rõ ràng, giằng co giữa lên và xuống. Lúc này chính là lúc cổ phiếu đang chuẩn bị bước vào giai đoạn phục hồi (điều này tương ứng với lý thuyết phân tích kỹ thuật về khu vực giằng co giá – congestion area).

- P/E hiện tại thấp hơn 40% so với P/E cao nhất trong 5 năm qua.

- P/BV thấp hơn 1.

Mua rồi thì khi nào nên bán? Một số gợi ý như sau:

- Khi các tỷ số nêu trên bắt đầu bằng với tỷ số của thị trường.

- Sau 2,5 – 3 năm nắm giữ cổ phiếu mà không có kết qủa.

- Khi có thông tin ảnh hưởng nghiêm trọng đến triển vọng của công ty.

- Khi giá cổ phiếu tăng 50% so với lúc mua.

Đã đến lúc, nhà đầu tư nên hiểu biết sâu hơn về thị trường và có một chiến lược đầu tư nhất định. Loạt bài viết này sẽ góp phần giúp nhà đầu tư nắm bắt những trường phái và chiến lược đầu tư cơ bản, từ đó có thể chọn ra một trường phái và một chiến lược đầu tư thích hợp cho mình.

Trường phái đầu tư: cách nhìn nhận thị trường khác nhau
Theo giáo sư Damodaran, tác giả hàng đầu về đầu tư và định giá trên thế giới, để thành công, hay chính xác hơn để đạt kết quả đầu tư vượt trội so với những nhà đầu tư trung bình khác, nhà đầu tư phải xác định cho mình một quan điểm đầu tư nhất định.

Trường phái hay quan điểm đầu tư (investment philosophy) là cách suy nghĩ nhất quán và có hệ thống về thị trường, về nguồn gốc của thị giá, về hành vi của các nhà đầu tư, về mọi vấn đề liên quan đến thị trường, và quan trọng nhất là những kiểu "lỗi" của thị trường. Mỗi quan điểm đầu tư sẽ nhìn thấy những kiểu "lỗi" khác nhau và khai thác những lỗi này để tạo ra lợi nhuận.

Cùng trên một thị trường nhưng nhà đầu tư với phương thức hay quan điểm đầu tư khác nhau sẽ có cảm nhận khác nhau và vì thế sẽ hành động hoàn toàn khác nhau tại cùng một thời điểm.

Tại sao phải có một quan điểm đầu tư nhất định?
Nếu thiếu một quan điểm đầu tư nhất quán, nhà đầu tư dễ nằm trong tình thế luôn luôn thay đổi chiến lược đầu tư để tìm kiếm một chiến lược đầu tư tốt nhất. Vừa mới áp dụng chiến lược này nhưng chưa thấy thành công thì lại có khuynh hướng bỏ qua để áp dụng chiến lược đầu tư khác. Khi làm như vậy, nhà đầu tư sẽ rơi vào một trong 3 trường hợp.

Trường hợp xấu nhất, họ thường xuyên không thành công với những sự thay đổi. Trong số những chiến lược mà họ "thử" và "sai" có thể có chiến lược thích hợp với người khác, nhưng không thích hợp với họ, hoặc có những chiến lược cần có thời gian cần thiết để sinh lợi. Việc vội vã thay đổi chiến lược đầu tư, đôi khi sẽ cuốn một nhà đầu tư không may mắn vào chuỗi thua lỗ nối tiếp nhau.

Trường hợp khả quan hơn, nhà đầu tư có thể thắng nhiều hơn thua. Tuy thế, kết quả đầu tư của họ chắc chắn không cao bằng nhà đầu tư với một chiến lược đầu tư cố định, vì việc liên tục thay đổi chiến lược dẫn đến sự thay đổi danh mục, làm tăng chi phí giao dịch, tăng khoản thuế phải nộp (Việt Nam sẽ áp dụng thuế trong tương lai gần)… sẽ làm giảm hiệu quả đầu tư.

Trường hợp khả quan nhất, nhà đầu tư luôn thắng khi áp dụng các chiến lược đầu tư khác nhau, mặc dù họ cũng không biết rõ tại sao họ thắng. Nhưng đó chỉ là may mắn tạm thời, nếu kéo dài "cuộc chơi", chắc chắn họ cũng sẽ rơi vào 1 trong 2 trường hợp trên.

Nói một cách khác, việc không có một quan điểm đầu tư, một sự suy nghĩ logic và nhất quán về thị trường, vì thế phải thay đổi từ chiến lược đầu tư này sang chiến lược đầu tư khác, nhà đầu tư đã phó thác việc đầu tư của mình cho sự may rủi, thử và sai. Trong khi đó, với một hay hai phương thức đầu tư nhất quán, với sự tin tưởng cao và nhất quán vào quan điểm, nhận định của mình, nhà đầu tư có thể tự nắm lấy "vận hội" của chính mình.

Các phương thức đầu tư cơ bản
Thứ nhất, phương thức đầu tư giá trị (value investing philosophy): phương thức đầu tư này cho rằng, thị trường không hoàn toàn hiệu quả, và vì thế thị giá của cổ phiếu đôi khi sẽ không thể hiện đúng giá trị nội tại của nó. Nhà đầu tư theo phương thức đầu tư giá trị sẽ mua những cổ phiếu undervalued, tức là những cổ phiếu có giá trị nội tại cao hơn thị giá, hoặc có chỉ số P/E thấp hơn so với những cổ phiếu tương tự.

Nhà đầu tư áp dụng phương thức đầu tư giá trị thường áp dụng một trong những chiến lược đầu tư sau: chiến lược đầu tư giá trị nội tại (intrinsic value investing); chiến lược đầu tư giá trị tương quan (relative value investing); chiến lược đầu tư giá trị – đối nghịch (contrarian value investing); chiến lược đầu tư giá trị của nhà đầu tư chủ động (activist value investing).

Thứ hai, phương thức đầu tư tăng trưởng (growth investing philosophy): quan điểm đầu tư tăng trưởng cũng tương tự như quan điểm đầu tư giá trị, tức là đầu tư những cổ phiếu có giá trị nội tại cao hơn thị giá.

Điều khác nhau là phương thức đầu tư tăng trưởng, thay vì chọn những cổ phiếu có P/E thấp, lại tập trung vào cổ phiếu có P/E cao hơn so với những cổ phiếu tương tự, với kỳ vọng rằng, tốc độ tăng trưởng mạnh của cổ phiếu sẽ giúp đưa giá trị nội tại, tức là giá trị hiện tại của các dòng tiền thu được trong tương lai, cao hơn giá mua cổ phiếu lúc này.

Một số chiến lược trong phương thức đầu tư này là: chiến lược đầu tư tăng trưởng thụ động (passive growth investing); chiến lược đầu tư tăng trưởng – công ty vốn hoá nhỏ (Small Cap Investing); chiến lược đầu tư tăng trưởng của nhà đầu tư chủ động (activist growth investing).

Thứ ba, đầu tư trường phái kỹ thuật (technical analysis investing philosophy): quan điểm đầu tư này cho rằng, hoặc là giá trị nội tại không tồn tại, hoặc nếu tồn tại thì phải bằng với thị giá và thị giá sẽ diễn tả tâm lý của con người, và vì thế có khả năng lặp lại.

Các nhà đầu tư theo phương thức này dùng một trong những chiến lược sau để dự đoán thị giá và ra quyết định đầu tư: chiến lược phân tích kỹ thuật (technical analysis and charting); chiến lược dùng sóng Elliot – số Fibonacci (Elliot wave and Fibonacci series); chiến lược đi theo xu hướng (trend following).

Thứ tư, phương thức đầu tư theo thông tin (information investing philosophy): những nhà đầu tư theo phương thức này cũng không quan tâm đến giá trị nội tại mà chỉ quan tâm đến thị giá. Họ ra quyết định đầu tư dựa vào những thông tin quan trọng, những thông tin có thể làm thay đổi thị giá, với 2 chiến lược là: chiến lược đầu tư thông tin – thông tin phản ứng chậm (slow learning market); chiến lược đầu tư thông tin – phản ứng thái quá (overreacting market).

Thứ năm, phương thức đầu tư cơ lợi (arbitrage investing philosophy): đây là quan điểm đầu tư không rủi ro, tức là cùng lúc sẽ mua vào và bán ra cùng một cổ phiếu hay cổ phiếu tương tự. Ví dụ, nhờ vào việc thiếu thông tin của cổ phiếu dạng OTC, cùng một lúc nhà đầu tư có thể đặt lệnh mua cổ phiếu A với giá 40 và đặt lệnh bán cổ phiếu đó với giá 41 và kiếm được lợi nhuận, tuy nhỏ nhưng không rủi ro.

Thứ sáu, phương thức đầu tư theo chỉ số (index investing philosophy): phương thức này cho rằng, thị trường là hiệu quả, và vì thế không nên chọn những cổ phiếu "tốt" hơn thị trường. Cách đầu tư hiệu quả nhất là chọn một danh mục đầu tư có cổ phiếu thể hiện được chỉ số của thị trường. Danh mục đầu tư sẽ lên xuống tương tự như chỉ số index

1- Đừng chú ý đến cổ tức ngay, hãy xem Công ty đó ở trong ngành nào trước
Chính vấn đề tưởng trừng không liên quan trực tiếp đến giá cổ phiếu này lại là một trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định cổ phiếu đó có tăng giá nhiều hày không trong tương lai. Nếu một Công ty chuyên tư vấn du học niêm yết trên thị trường chứng khoán, gá của nó đương nhiên khó có thể cao được bởi đa số các Công ty du học là các Công ty loại OMS tức chỉ hoạt động quy mô nhỏ, phụ thuộc vào tài năng và sự chăm chỉ của một hay vài người, giống như cây bonsai, khó có thể lớn lên và nhân rộng được quy mô.

Trong khi đó, nếu các Công ty trong ngành tài chính, các Ngân hàng, Công ty xây dựng, bất động sản (đúng nghĩa chứ không phải là “cò nhà”), Công ty hàng tiêu dùng nhanh, Công ty truyền thông… thì khả năng mở rộng quy mô hoạt động, tăng cường kinh doanh là rất lớn.

2- Có hay không khả năng mở rộng kinh doanh?
Vấn đề này chính là vấn đề phải xem xét tiếp theo. Nếu một Công ty có khả năng mở rộng liên tục quy mô sán xuất kinh doanh của mình thì giá của chúng sẽ tăng, đó là điều đương nhiên. Dẫn chứng sắc nét có thể đưa ra ngay là giả định có 2 Công ty cùng có cụm từ thủy điện trên tên giao dịch như "Công ty Thủy điện ABC" và "Công ty Đầu tư Thủy điện XYZ" thì giá của Công ty thứ hai đương nhiên sẽ cao, còn Công ty thứ nhất sẽ khó lòng lên đến đầu 4x, trong khi đó, nếu Công ty thứ hai có thể lên đến trên 10x, thậm chí 20x là bình thưởng. Giá chênh như vậy là dễ hiểu bởi Công ty thứ nhất chỉ có 1 nhà máy thủy điện duy nhất. Nhà máy này xây một lần rồi thôi, không có khả năng mở rộng sản xuất, không đắp cao đập lên được, không lắp thêm máy, không tăng công suất phát điện được, nhà đầu tư chí có thể trông vào cố tức mà thôi.

Trong khi đó, ở Công ty thứ hai, vốn điêu lệ ban đầu có thể chỉ là 50 tỷ, song Công ty lại có khả năng tham gia đầu tư vào rất nhiều: 10, 100 và hơn nữa các Nhà máy thủy điện nên vốn đầu tư có thể tăng tương ứng và quyền lợi của nhà đầu tư tăng theo đà đó.

3- Nhìn vào cả quá trình thay vì chỉ vào một thời điểm
Lịch sử một Công ty nói lên nhiều điều. Trước hết nếu Công ty đó có cả một lịch sử rất dài nhưng các "chỉ số cơ thể" hiện đều nhàng nhàng thì khó có đột biến đáng mừng cho nhà đầu ra bởi thời gian đã chứng minh Công ty đó không có gì xuất sắc. Nếu 5 năm trước, các chỉ số tài chính của Công ty tốt, song vào thời điểm nhà đầu tư xem xét, chỉ số đó đang tụt dần thì hãy cẩn thận: dù chí số đó, vào thời điểm đó đã tốt song có gì đám bảo nó sẽ không tụt dốc tiếp?

4- Nhìn vào đội ngũ, hơn là chỉ nhìn vào chỉ số tài chính
Lịch sử các Công ty hay ngân hàng Việt Nam đã chứng minh là vấn đề đội ngũ nói chung và đội ngũ quản lý là vô cùng quan trọng với một Công ty. Nếu các nhân tố nói trên căn bản tốt, có đội ngũ tốt, Công ty đó sẽ ăn nên làm ra và trong trường hợp đó, lợi nhuận của nhà đầu tư sẽ cao hơn nhiều. Thậm chí lịch sử đã chứng minh nếu một doanh nghiệp đang kém nhưng xuất hiện một đội ngũ tất thì doanh nghiệp đó vẫn có thể lội ngược dòng.

5- Hãy lưu ý đến các cổ đông là pháp nhân
Các cổ đông pháp nhân có vai trò khá quan trọng với cổ phiếu của một Công ty. Nếu trong số cổ đông đó, có nhiều ngân hàng, Công ty tài chính, các Công ty có tên tuổi, đó chắc chắn là một điểm căn cứ để "lên điểm” của cổ phiếu đó. Điểm của Công ty càng lên nếu đó là các Công ty hay ngân hàng nước ngoài, Công ty cổ phần, ngân hàng thương mại cổ phần.

6- Chú ý đến động thái của các quỹ đầu tư
Ở Việt Nam hiện tại, còn quá ít các quỹ đầu tư song nhà đầu tư cũng nên chú ý đến động thải của các quỹ này. Các quỹ thường có "giác quan" rất nhạy nên họ sẽ quyết định đầu tư vào những nơi nào có triển vọng nhất. Tuy nhiên, ngược lại, cũng có nhiều Công ty tốt song không muốn bán cho các quỹ này bởi nhiều quỹ chỉ muốn gặt hái lợi nhuận đơn thuần và thường đầu tư theo kiểu ngắn hạn, nếu có lời là có thể bán ngay.

7- Cần có thông tin rõ ràng
Tất nhiên, đây là một việc quan trọng khi xem xét đầu tư vào cổ phiếu của một Công ty nào đó. Không nên mua cổ phiếu khi không có đầy đủ thông tin cần thiết về Công ty đó. Hệ thống thông tin và các quy định về công bố thông tin của các Công ty khi phát hành cổ phiếu ở nước ta còn rất sơ sài. Với Công ty lên sàn niêm yết, mọi việc đơn giản hơn vì ít nhất Công ty đó phải có cáo bạch. Đối với Công ty mới có cổ phiếu OTC, bạn cũng nên đòi người bán phải cung cấp thông tin như báo cáo tài chính hàng năm, báo cáo kiểm toán.

8- Chú ý đến các chỉ số tài chính và P/E của Công ty
Có nhiều cách tính chỉ số P/E, nhà đầu tư có thể tham khảo trên các cuốn sách về chứng khoán được bán rất nhiều ở các hiệu sách khắp cả nước. Nhưng quan trọng hơn, chỉ số thế nào thì mua, chỉ số nào thì không mua?

Theo các chuyên gia chứng khoán, nếu P/E của một Công ty ở mức dưới 12, bạn có thể mua cổ phiếu đó mà không cần cân nhắc gì nhiều. Nếu P/E ở mức 12 – 18 nên cân nhắc và hỏi ý kiến chuyên gia xem có nên đâfu tư hay không. Còn nếu P/E ở mức trên 18, thường chỉ nên bán.

Đây là các cột mốc song chi có tính tương đối và luôn phải xem xét đến các nhân tố tương lai (nhất là các quyền lợi sắp phát sinh, yếu tố ngành nghề… để "tính lại" P/E trong tương lai gần là bao nhiêu rồi mới nên kết luận là mua hay bán.

9- Không thể thiếu các “nhân tố vô hình”
Một điều các chuyên gia của chúng ta thường không nhắc đền nhiều nhưng lại là câu hỏi mà các nhà đầu tư khôn ngoan bao giờ cũng hỏi khi tìm hiểu về một cổ phiếu, đó là các giá trị mô hình của doanh nghiệp đã được tính đến chưa và nếu tính thì giá là bao nhiêu. Giá đó là đắt hay rẻ? Giá trị mô hình này có thể là lợi thế thương mại.

Nhìn chung, khi nhìn nhận một cổ phiếu phải xét đến rất nhiều nhân tố. Đó chính là điểm khởi phát cho những thành công khi nhà đầu tư bước chân vào thị trường cổ phiếu. Chúng tôi sẽ còn một số bài viết sâu hơn cho bạn đọc về những vấn đề này trong các số báo tới.

1.Biến động là gì?
Sự biến động đó là một thước đo thống kê cho thấy khuynh hướng của một thị trường hoặc một chứng khoán sẽ tăng giá hay rớt giá mạnh trong một khoảng thời gian ngắn nào đó. Sự biến động thông thường được đo bằng độ lệch chuẩn của tỷ suất sinh lợi. Độ lệch chuẩn trong thống kê là khái niệm cho biết mức độ dao động của tỷ suất sinh lợi sai khác với tỷ suất sinh lợi mà chúng ta mong đợi.

Lấy ví dụ như chỉ số S&P500 có độ lệch chuẩn khoảng 15%, trong khi đó các khoản đầu tư được bảo đảm khác như tài khoản tiền gửi vào ngân hàng có độ lệch chuẩn bằng 0, bởi vì tỷ suất sinh lợi nhuận được từ tìên gửi ngân hàng không thay đổi trong suốt thời gian đầu tư.

Những thị trường có nhiều biến động là những thị trường mà giá cả dao động trong phạm vi rất lớn, khối lượng giao dịch nhiều. Chúng ta biết rằng giá cả được hình thành từ sự cân bằng giữa cung và cầu trên thị trường. Một sự mất cân bằng cung cầu sẽ dẫn đến hiện tượng giá thay đổi. Giá thấp trong trường hợp quá nhiều người bán mà rất ít người mua và ngược lại.

Một số người cho rằng nguyên nhân gây ra sự biến động cho thị trường chính là từ những thứ như tin tức doanh nghiệp, sự đề cao một doanh nghiệp nào đó từ một chuyên gia phân tích tài chính hàng đầu, hoặc là các vụ phát hành lần đầu ra công chúng IPO, các kết quả lợi nhuận được công bố không như mong đợi cũng là một nguyên nhân gây ra tính biến động thị trường. Một số khác đổ lỗi cho những nhà đầu cơ, những nhà đầu tư có tổ chức là những người đã gây ra tính biến động thị trường.

Thế nhưng giải thích hợp lý nhất có lẽ chính là những nguyên nhân tâm lý gây ra phản ứng của nhà đầu tư. Đó mới chính là nguyên nhân tạo nên tính biến động nhiều nhất cho thị trường. Cách tiếp cận dựa trên những giải thích về tài chính hành vi dường như đã “tấn công” mạnh mẽ vào cái gọi là lý thuyết thị trường hiệu quả.

Theo lý thuyết thị trường hiệu quả, tức giá cả thị trường luôn phản ánh chính xác mọi thông tin có liên quan. Không một nhà đầu tư nào có khả năng tìm kiếm lợi nhuận cao hơn người khác, nhà đầu tư luôn khôn ngoan và hành động giống nhau. Thế nhưng tài chính hành vi cho thấy kết quả những biến động giá quan trọng nhất xuất phát từ sự thay đổi trong suy nghĩ theo một hướng nào đó của công chúng đầu tư.

Rõ ràng thì chẳng bao giờ chúng ta có thể tìm thấy sự nhất trí về những nguyên nhân gây ra tính biến động thị trường. Tuy nhiên vì dù bạn muốn hay không, thị trường vẫn biến động, vì thế chúng ta- những nhà đầu tư phải tìm cách để có thể sống chung với biến động?

2.Đầu tư dài hạn
Một cách để tồn tại trong một thị trường biến động là việc hãy phớt lờ sự biến động đi, nghĩa là bạn đầu tư hướng đến mục tiêu trong dài hạn, không quan tâm đến những dao động trong ngắn hạn.

Đôi khi chiến lược này cũng khó thực hiện, nhất khi sự biến động của thị trường cho danh mục đầu tư của bạn cơ hội lấy được tỷ suất sinh lợi 50% trong thị trường đi xuống, nhiều hơn mức mà nhiều người có thể làm được. Lòng tham của con người sẽ khó lòng giúp bạn giữ vững vị thế của nhà đầu tư dài hạn.

Đầu tư dài hạn đòi hỏi bạn phải có những nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi đầu tư bởi vì trong dài hạn các thị trường luôn được điều khiển bởi các yếu tố tài chính doanh nghiệp cơ bản.

Nếu bạn tìm thấy một doanh nghiệp với bảng cân đối kế toán rất khỏe mạnh và doanh nghiệp đó có thu nhập bền vững, những dao động trong ngắn hạn sẽ không ảnh hưởng đến giá trị trong dài hạn của công ty.

Sự thật thì đôi khi bạn có thể lợi dụng các khoảng thời gian biến động mà giá cổ phiếu của một công ty tốt đang bị đánh giá thấp để mua vào và nắm giữ cho dài hạn.

Tranh luận quan trọng đằng sau chiến lược mua và nắm giữ chính là nhà đầu tư có thể đã bỏ lỡ mất cơ hội để bán cổ phiếu đi, tạo ra một tỷ suất sinh lợi ấn tượng trong một vài ngày thị trường giao dịch tốt nhất trong năm. Có những câu đại loại thế này: “Nếu bạn đã bỏ lỡ 20 ngày tốt nhất trong năm có thể làm cho tỷ suất sinh lợi của bạn đã giảm đi hơn một nửa”.

Một mặt, điều này là đúng, nhưng chúng ta cũng cần nhìn thấy rằng ngược lại, việc bỏ lỡ 20 ngày tệ nhất trong năm đã làm gia tăng tỷ suất sinh lợi cho danh mục đầu tư của bạn tương tự như thế. Thế nhưng trong một vài trường hợp thì bạn khó lòng mà giữ vững chiến lược mua và nắm giữ, đôi khi bạn vẫn thực hiện giao dịch trong những khoảng thời gian biến động.

3.Những điều bạn cần phải biết
Các nhà đầu tư, đặc biệt là những người sử dụng giao dịch trực tuyến nên biết rằng trong suốt những khoảng thời gian thị trường biến động, nhiều doanh nghiệp sẽ bổ sung thêm những dịch vụ thay thế để có thể làm giảm mức rủi ro của doanh nghiệp so với rủi ro tăng thêm do tính biến động của thị trường xuống. Ví dụ, trong quá khứ, một vài nhà tạo lập thị trường đã tạm thời dừng các lệnh giao dịch trực tuyến và thực hiện các lệnh theo cách thủ công ban đầu.

Hệ thống CNTT hỗ trợ kinh doanh chứng khoán: Đôi khi nhà đầu tư sẽ gặp khó khăn khi thực hiện giao dịch bởi vì khả năng giới hạn của hệ thống phục vụ cho nhà đầu tư. Chúng ta vẫn nhớ đã từng có 2 lần sàn giao dịch TPHCM ngừng giao dịch vì sự cố kỹ thuật.

Do vậy, hạ tầng cơ sở phục vụ cho nhà đầu tư rất quan trọng, đặc biệt là nhà đầu tư thực hiện giao dịch trực tuyến. Là nhà đầu tư, nếu giao dịch trực tuyến bạn hãy cẩn thẩn với những thời điểm sự truy cập internet quá nhiều và bạn không tài nào đăng nhập tài khoản của mình vì nghẽn mạng.

Do vậy, đó là lý do nhiều công ty chứng khoán vẫn cung cấp các dịch vụ phục vụ nhà đầu tư như giao dịch qua điện thoại, giao dịch qua fax, giao dịch trực tiếp bên cạnh giao dịch online.

Sự sai lệch trong giá niêm yết: Có thể có những sự sai lệch rất lớn giữa giá niêm yết nhà đầu tư nhận đuợc và mức giá mà nhà đầu tư thật sự giao dịch. Hãy nhớ rằng, trong một thị trường đầy biến động, thậm chí ngay cả khi giá chứng khoán vừa được niêm yết thì nó cũng có thể sẽ khác xa với những gì đang xảy ra trên thị trường ngay sau đó.

Thêm vào đó, số lượng cổ phiếu dư mua, dư bán thể hiện trên các bảng điện tử có thể cũng sẽ thay đổi một chóng, do vậy chúng ành hưởng đến mức giá niêm yết mà nhà đầu tư nhìn thấy là điều dễ hiểu.

4.Những điều cần quan tâm khác
Các lệnh mà bạn chọn cũng rất quan trọng khi thị trường không di chuyển theo hướng bình thường. Một lệnh thị trường sẽ luôn luôn là một người bạn đồng hành tốt, nhưng trong các thị trường trước đây, bạn có thể sẽ rất ngạc nhiên trước mức giá mà bạn mua bởi vì so với giá được niêm yết thì giá bạn được mua khác xa đáng kể đấy.

Trong một thị trường biến động, lệnh giới hạn có thể là một người bạn của nhà đầu tư. Lệnh giới hạn mà nhà đầu tư sẽ yêu cầu nhà môi giới thực hiện (mua hoặc bán) một lượng cổ phiếu đã được xác định trước tại một mức giá xác định hoặc là tại một mức tốt hơn mức giá xác định.

Thường thì lệnh giới hạn có chí phí cao hơn một chút so với lệnh thị trường nhưng nó luôn là một người bạn tốt cho các nhà đầu tư bởi vì mức giá mà bạn muốn mua hay bán đã được xác định trước, nhưng nên nhớ là lệnh giới hạn cũng không bao giờ là một sự đảm bảo cho bạn một sự đầu tư thắng lợi.

Tuy nhiên nếu như những nhà kinh doanh chứng khoán không biết nghi ngờ thì những yếu tố trên cũng sẽ chỉ là đống phế thải trong tay họ. Họ sẽ không hơn gì một người có vấn đề về tâm thần hay một kẻ thích tự hủy diệt.

Không may là rất nhiều nhà đầu tư vẫn chìm đắm trong câu chuyện thần thoại: Chỉ cần có một hệ thống tốt là họ có thể trở thành một nhà đầu tư xuất sắc.

Các yếu tố hết sức quan trọng để thành công trong đầu tư được đưa ra dưới đây đều xuất phát từ khía cạnh tâm lý và cách cư xử. Kinh nghiệm đã dạy cho các nhà kinh doanh chứng khoán chuyên nghiệp một bài học để đời: Những yếu tố giữ vai trò quan trọng để có được thành công trong đầu tư chứng khoán

1. Sự thờ ơ
Để có thể thu lời từ khoản đầu tư của mình, bạn nhất thiết phải trở nên thờ ơ tuyệt đối với công việc kinh doanh chứng khoán của mình. Bởi đôi khi, người khác sẽ len lỏi trên con đường thành công của họ bằng cách ném những chướng ngại vật ‘xúc cảm” sang con đường của bạn.

Những chướng ngại vật “xúc cảm” sẽ bao trùm lên khả năng phán đoán của bạn. Và hầu như chắc chắn, nó sẽ là tảng đá khổng lồ chen ngang giữa bạn và thành công của bạn.

Cũng giống như một bác sĩ phẫu thuật đối với bệnh nhân, một nhà đầu tư không được có liên hệ xúc cảm với những giao dịch của mình, hay nói đúng hơn, đó là sự gắn bó đến mức ám ảnh với ý nghĩ phải thành công. Hãy luôn giữ cho bạn đừng quá quan tâm đến những phi vụ giao dịch của bạn…Làm được như vậy, bạn đang đến gần hơn với thành công.

2. Sự bền bỉ
Rất hiển nhiên, kẻ thường lẩn trốn không bao giờ có thể trở thành một nhà đầu tư thành đạt bởi những người đó chẳng bao giờ có thể tham gia vào các sàn đấu chứng khoán nơi luôn luôn ngập tràn những biến động lớn. Một nhà đầu tư thật sự thành công là người luôn trong tư thế sẵn sàng quay trở lại sàn đấu sau một thất bại hay sau cả một chuỗi thất bại.

3. Đầu óc thực tế
Các nhà đầu tư phải luôn giữ vững được thái độ thực tế để có thể đi đến thành công trong một môi trường thường xuyên biến động theo kì vọng. Thế nhưng điều ngược lại có vẻ thường xảy ra hơn. Phần đông nhà đầu tư trên thị trường rất hay có những kì vọng phi thực tế về lợi nhuận họ sẽ đạt được.

Những giấc mơ làm giàu hay được nắm giữ những cổ phiếu hoặc tài sản mà bạn tin tưởng về lợi nhuận khổng lồ trong tương lai sẽ chỉ khiến bạn tự hủy diệt mình. Chúng sẽ chỉ đưa bạn rời xa khỏi những mục tiêu thực tế của bạn mà thôi.

Vấn đề là ở chỗ: hãy tỉnh táo đầu tư vào những con cá nhỏ nhưng chắc chắn mắc câu. Ngóng chờ những con cá mập với khoản lợi nhuận khổng lồ nhưng chẳng bao giờ xuất hiện không phải là minh chứng cho khả năng liều lĩnh của bạn. Đó chỉ là sự bắt đầu cho chí ít 100 “cơ hội” đem bạn đến với…thất bại!

Trong bất kì hình thức đầu tư nào cũng luôn luôn tồn tại sự đánh đổi rủi ro hoặc lợi nhuận. Điều này có nghĩa là sự mạo hiểm càng lớn, bạn sẵn sàng chấp nhận rủi ro càng cao thì khoản lợi nhuận tiềm năng cũng sẽ cao hơn nhiều. Đó đơn giản chỉ là phần thưởng xứng đáng cho những người dám đặt nguồn vốn của mình vào những kết quả không biết trước.

Một cách dễ hiểu, mức độ rủi ro và tỉ suất lợi nhuận là hai đại lượng tỉ lệ thuận.

Bằng việc kết hợp một cách linh hoạt các nguồn thông tin trên thị trường và những mẹo vặt dưới đây, bạn sẽ chắc chắn tránh được nguy cơ mất hết vốn liếng và thậm chí có thể thu được lợi nhuận cao hơn từ đầu tư chứng khoán.

1. Tuân theo nguyên tắc 2%
Không bao giờ đầu tư quá 2% số vốn của bạn cho một dự án. Với các tài khoản có giá trị nhỏ hơn từ 5000 đô đến 10000 đô, tỉ lệ này có thể cao hơn một chút.

2. Lệnh Stop Loss Order – người bạn thân thiết
Đây là một trong những lệnh quan trọng nhất cho bất kì giao dịch nào. Nếu nhà môi giới bạn đang sử dụng không có lệnh này, hãy đừng chần chừ trong việc thay ngay người khác. Stop loss order là mệnh lệnh cho phép bạn bán tự động nếu cổ phần rớt hơn mức mà bạn chấp nhận.

Hãy nhớ luôn sử dụng lệnh Stop Loss Order để bảo vệ nguồn vốn cũng như lợi nhuận của bạn khi bạn tham gia bất kì một vụ đầu tư nào. Trên thực tế đa số các nhà đầu tư đều không biết dừng lại một cách hợp lý theo đúng nghĩa. Bất kì ai chỉ dừng việc mua bán trên thị trường khi đã đến sát mức nguy hiểm sẽ nhanh chóng bị loại khỏi trận đấu cam go này.

Các lệnh Stop Loss Order phải đi trước ít nhất hai bước so với mức giá hiện tại trên thị trường. Điều này được tiến hành dựa trên những tính toán nhờ vào khung thời gian biến động của cổ phiếu đó.

Nếu bạn tiến hành giao dịch dựa trên số liệu theo ngày, hãy lấy số liệu tổng hợp theo tuần làm thước đo để xác định mức giá “dừng chân” cho lệnh Stop Loss Order của mình.

Rất nhiều nhà đầu tư đặt lệnh này nhưng rồi lại lấn cấn với những khoản thua lỗ. Họ liên tục thay đổi mức giá (stop) cho lệnh trong khi thị trường đã đến rất gần. Mức stop cũng phải được sử dụng sao cho bạn vẫn giữ được vị trí có lợi của mình.

Trên thị trường thường xuyên biến động theo xu hướng, bạn cũng nên di chuyển mức stop theo xu hướng của thị trường bởi điều này chắc chắn sẽ đem đến cho bạn một khoản lợi nhuận nhất định.

Ngay cả khi bạn không thích sử dụng lệnh Stop Loss Order, hãy luôn tự xác định trong đầu một mốc cụ thể mà nếu thị trường xuống đến đó, bạn sẽ rút lui khỏi thị trường.

3. Không bao giờ mua quá nhiều (over trade)
Rất nhiều nhà đầu tư over trade trong khi tài khoản có giới hạn. Các nhà đầu tư thường có xu hướng thích có những khoản đầu tư quá lớn so với khả năng tài chính thực tế của họ và thường xuyên giao dịch quá tầm quy mô tài khoản họ có.

4. Bảo vệ lợi nhuận
Không bao giờ được để lợi nhuận biến thành thua lỗ. Ngay khi giao dịch của bạn đem về lợi nhuận, hãy nhớ đến lệnh Stop Loss Order để “khóa” khoản lợi nhuận đó lại.

5. Tránh xa những kẻ thất bại trên thị trường
Rất nhiều nhà đầu tư không thèm quan tâm đến những khoản thua lỗ “nho nhỏ” cũng như không chịu thừa nhận họ đã có quyết định sai lầm. Nhiều người thường cố bám giữ lấy cổ phiếu của những kẻ “hơi hơi” thất bại đó trong hi vọng. Kết cục là khi những thua lỗ của các công ty kia thực sự không còn “nho nhỏ”, họ phải đối mặt với những thua lỗ khổng lồ của chính mình.

6. Đi theo trào lưu
Hãy đi theo một cách hợp lý những trào lưu trên thị trường trên cơ sở bạn có thông tin thật sự, chứ không phải chỉ là “a dua”. Chỉ ngừng đi theo thị trường khi bạn chắc chắn rằng xu hướng đó đã qua đi.

7. “Khi nghi ngờ, hãy rút lui” (When in Doubt, Get Out)
Khi bạn không chắc chắn về tình hình thị trường, hãy nhanh chóng rút lui một thời gian. Đó là cách nhanh nhất để đảm bảo một khoản lợi nhuận vừa phải và cũng tránh một khoản thua lỗ nặng nề hơn.

8. Hãy quan tâm đến khối lượng cổ phiếu
Hãy tránh xa những thời điểm thị trường đang trì trệ hoặc đang biến động. Đừng lao vào những thị trường đang có khối lượng cổ phiếu tăng giảm ít nhất 100.000 theo ngày. Những thị trường này sẽ chỉ dẫn đến sự biến động giá cả thất thường, sự hạn chế trong hoạt động.

9. Đa dạng hóa
Đã bao nhiêu lần bạn được nghe nhắc đến từ này? Luôn nhớ đa dạng hóa các khoản đầu tư và danh mục đầu tư là điều bắt buộc với mọi nhà đầu tư.

10. Mở một tài khoản thặng dư
Đây là một trong những mẹo quan trọng nhất. Khi bạn thu được một vài khoản lợi nhuận nhất định, hãy đưa chúng vào đây và chỉ sử dụng chúng trong trường hợp khẩn cấp.

Điều này không có nghĩa đầu tư vào chứng khoán là cực kì khó khăn…

Tuy nhiên, để có thể thường xuyên “đánh bại” được thị trường thì lại là điều không hề dễ dàng. Nó đòi hỏi nhà đầu tư, trong từng bước đi của mình, phải thể hiện được tính nguyên tắc, kiến thức và sự đam mê thật sự để có thể nổi bật giữa đám đông.

Giống như bất kì một sàn đấu nào, không thể nào tất cả mọi người đều thắng. Trên thực tế, một khoản tiền sinh lời cao trên thị trường cũng đồng nghĩa với việc có một khoản tiền khác của ai đó đang hoạt động không như mong muốn.

Làm thế nào, khi nào bạn có thể tuyên bố rằng “Tôi đã trở thành một nhà đầu tư năng động?” Một người chăm chỉ cần mẫn mua vào rồi bán ra rồi lại mua vào…không có nghĩa anh ta “năng động”. Ở đây, “năng động” phải được hiểu theo nghĩa chuyên môn – đó là người chọn cổ phiếu của chính anh ta.

Điều đó không giống như một quá trình cấp phép hay cái gì tương tự thế. Trên thực tế, thậm chí còn không có những hướng dẫn chính thức về điều này. Nhưng giống như việc nuôi nấng con cái, bạn có xu hướng nhận ra mình có phải là một nhà đầu tư thật sự hay không chỉ sau khi bạn đã dám tự mình kiên quyết đưa ra một “cam kết” gắn bó bền vững với cổ phiếu của bạn.

Lời khuyên của các nhà đầu tư dành cho bạn: Không nên đầu tư:

…Nếu bạn cần tiền ít nhất trong vòng hai, ba năm tới

…Nếu bạn không thích làm toán

…Nếu bạn miêu tả các khoản đầu tư của mình với những từ “chơi” (play), “đánh bạc”(gamble) hay bất kì một cụm từ mang nghĩa đầu cơ như thế.

…Nếu bạn nghĩ các chỉ số chứng khoán quan trọng hơn các công ty mà bạn nắm giữ cổ phiếu của họ.

…Nếu bạn chưa chuẩn bị cho những sự biến động.

Rất nhiều người chỉ biết nhìn vào khoản thua lỗ đầu tiên với khuôn mặt tái mét. Nếu bạn không chịu được việc mất tiền, bạn đừng bao giờ nghĩ đến việc sở hữu chứng khoán.

…Nếu bạn nghĩ bạn sẽ chỉ mua những cổ phiếu đang đi lên

Bạn không hoàn hảo. Không một hệ thống nào hoàn hảo. Không một nhà tư vấn nào hoàn hảo. Bạn có thể và sẽ thua lỗ một lúc nào đó trên cả con đường đầu tư của mình.

Bạn chỉ có thể tối thiểu hóa những thua lỗ đó nếu bạn “chăm chỉ làm bài tập ở nhà” với việc đánh giá hết sức cẩn thận thị trường. Nhưng hãy luôn nhớ thua lỗ là thua lỗ.

…Nếu bạn tin rằng chỉ giá cổ phiếu và xu hướng vận động của nó thôi là đủ để cho bạn biết được giá trị tiềm ẩn hay hoạt động kinh doanh của công ty

Vô số người mua cổ phiếu giá rẻ. Hân hoan vì mức giá rẻ để rồi sau đó cay đắng nhận ra nó rẻ vì công ty của nó đang bế tắc trong hoạt động kinh doanh.

…Nếu bạn không thể viết ra một danh sách lí do khiến bạn mua và lí do có thể khiến bạn bán.

Nếu bạn không biết tại sao bạn mua cổ phiếu A thay vì cổ phiếu B thì làm sao bạn có thể biết được khi nào nên bán nó? Tình huống quá tồi tệ. Hãy tránh xa!

…Nếu bạn không thể phân biệt được một bản tổng kết tài sản (balance sheet) với một báo cáo thu nhập (income statement).

Nhất là khi ngay đến việc làm sao đế có một bản copy của một trong hai thứ trên cũng là điều xa lạ với bạn.

…Nếu bạn không thể tự mình đưa ra một đánh giá sơ bộ về giá trị tiềm ẩn của một công ty.

…Nếu bạn không thể định nghĩa được những từ sau

Doanh thu biên, chi phí biên, lợi nhuận biên, thu nhập trên cổ phiếu, chi phí bán hàng, doanh thu, mua ngược cổ phiếu, hàng tồn kho, các khoản phải thu, dòng tiền, cước tính, sự mất giá, thanh toán nợ (amortization), chi phí tư bản, tư bản hóa, đánh giá thị trường, vốn cổ phần của cổ đông, tài sản, tiền nợ (liablilities), tỉ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu.

…Nếu bạn chỉ có một nguồn tin duy nhất về công ty

Tôi không quan tâm đó là bạn thân của bạn, là một bản tin, hay một vài nguồn thông tin nào khác. Nếu bạn không thể tự mình xác minh được sự thật, bạn rất dễ trở thành nạn nhân của sự lừa bịp, mặc dù có thể chỉ là vô tình.

Không một ai muốn thừa nhận rằng anh ta đã sai lầm. Nếu bạn chỉ dựa vào một nguồn tin, sẽ là quá muộn khi mãi sau bạn mới nhận ra rằng nguồn tin đó không chính xác.

…Nếu bạn không thể nêu tên những sản phẩm chủ lực của công ty hay những đối thủ chính của họ

…Nếu bạn không dùng Internet

“Một người thân” cực kì quan trọng!

Tất cả những vấn đề về mặt thông tin – vốn là trở ngại lớn nhất – đối với các nhà đầu tư cá nhân sẽ được giải quyết nhanh gọn với Internet. Ngược lại, nếu bạn không sử dụng Inter net, bạn sẽ ở thế bất lợi nhất so với các nhà đầu tư khác.

Giống như là đấu vật mà không có chân tay.

Trong một khoảng thời gian dài, những trào lưu đó sẽ dẫn đến việc tạo ra những khoảng cách quá lớn giữa giá cả và giá trị thực của cổ phiếu. Sự biến dạng trong mối quan hệ giữa hai loại giá trị này cũng sẽ lớn đến mức nực cười như việc một nhà buôn cố bán những cái váy dài đến đầu gối hàng hiệu trong khi “mốt” lúc đó lại là váy chùm mắt cá chân.

Những trào lưu nhầm lẫn nghiêm trọng như vậy có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Trong dài hạn, những sai lệch giá cả sẽ được chỉnh sửa nhưng nếu không nhanh chóng nhận ra, những nhà đầu tư sẽ đi quá xa khỏi giá trị thực. Khi đó không phải thị trường và cũng không phải ai khác ngoài chính những nhà đầu tư phải chấp nhận sự thất bại.

Nhìn xuyên thấu mớ hỗn độn những suy nghĩ, ý kiến tư vấn…và tìm ra đâu mới thật sự là “con ngỗng đẻ trứng vàng” trong đầu tư chứng khoán

Nguyên tắc cơ bản số một mà tất cả các nhà đầu tư phải nhớ:

Không đi theo đám đông. Chúng ta phải thấy rõ rằng cộng đồng tài chính – những nhà đầu tư – thường rất chậm chạp trong việc nhận ra những thay đổi cơ bản của thị trường, trừ phi những thay đổi đó đi kèm với một tên tuổi lớn hay một sự kiện huy hoàng.

Một công ty X có giá cổ phiếu rất thấp mặc dù cái lĩnh vực kinh doanh của nó lại đang là tâm điểm chú ý. Nguyên nhân là do sự quản lý quá yếu kém. Nếu sau đó, một doanh nhân nổi tiếng trở thành giám đốc cho công ty X, giá cổ phiếu sẽ ngay lập tức có phản ứng, thậm chí còn phản ứng thái quá.

Đó là do mọi người đã quá lạc quan vào năng lực của vị giám đốc mới và do đó, quên mất rằng phải mất một khoảng thời gian, có thể rất dài, sự thay đổi nhân sự kia mới đem đến tình hình kinh doanh sáng sủa hơn cho X.

Thế nhưng, ngược lại, nếu X vẫn có một giám đốc mới nhưng vị này là người ít tiếng tăm thì có lẽ nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau, công ty này vẫn sẽ chỉ là cái bóng lu mờ với cổ phiếu được mua bán ở mức giá không khá khẩm hơn là bao.

Nhận diện được những trường hợp như vậy! Luôn nhớ rằng mức giá cổ phiếu “sống chết” phải luôn đi kèm với tình trạng tài chính thật sự của công ty! Đó là bài học đầu tiên và đơn giản nhất cho các nhà đầu tư luyện tập việc tự suy nghĩ, phân tích chứ không đi theo đám đông. Đó cũng là con đường nhanh nhất để bắt được những “con ngỗng đẻ trứng vàng”.

Quy trình giao dịch chứng khoán niêm yết tại TTGDCK gồm các bước sau:

Bước 1: Nhà đầu tư đến mở tài khoản giao dịch chứng khoán tại một CTCK. Hiện nay, các CTCK hầu như không đòi hỏi điều kiện gì về tài chính khi mở tài khoản giao dịch chứng khoán.

Bước 2: Nhà đầu tư đặt lệnh tại CTCK. Có nhiều cách để đặt lệnh, có thể đến trực tiếp CTCK để viết phiếu lệnh hoặc đặt lệnh thông qua điện thoại hoặc thông qua Internet (tuy nhiên sau đó nhà đầu tư vẫn phải ký vào phiếu lệnh để lưu chứng từ gốc).

Bước 3: CTCK sẽ chuyển lệnh mua hoặc bán chứng khoán cho đại diện của công ty tại TTGDCK (còn gọi là đại diện sàn). Người đại diện này sẽ nhập lệnh vào hệ thống của TTGDCK.

Bước 4: TTGDCK thực hiện khớp lệnh và thông báo kết quả giao dịch cho CTCK.

Bước 5: CTCK thông báo kết quả giao dịch cho nhà đầu tư ngay sau khi khớp lệnh.

Bước 6: Nhà đầu tư nhận được chứng khoán (nếu là người mua) hoặc tiền (nếu là người bán) trên tài khoản của mình tại CTCK sau 3 ngày làm việc (T+3) kể từ ngày mua bán.

Nguyên tắc khớp lệnh

Phương thức giao dịch khớp lệnh thực hiện trên nguyên tắc:

1. Ưu tiên về giá: Lệnh mua có mức giá cao hơn được thực hiện trước; lệnh bán có mức giá thấp hơn được thực hiện trước.

2. Ưu tiên về thời gian: Trường hợp các lệnh mua, bán có cùng mức giá thì lệnh giao dịch nhập trước vào hệ thống giao dịch được ưu tiên thực hiện trước.

3. Mức giá khớp lệnh là mức giá thực hiện đạt được khối lượng giao dịch lớn nhất; nếu có nhiều mức giá thỏa mãn khối lượng giao dịch lớn nhất thì mức giá trùng hoặc gần với giá thực hiện của lần khớp lệnh gần nhất sẽ được chọn; nếu vẫn còn nhiều mức giá thỏa mãn thì mức giá cao hơn sẽ được chọn.

Song hay nhớ đó chỉ là những điều chung nhất bởi việc áp dụng chúng thế nào còn phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể.

1. Bán những kẻ bại trận và để những người chiến thắng cầm cương
Thời gian qua đi, các nhà đầu tư thu về lợi nhuận nhờ việc bán đi các cổ phiếu mà họ đang đánh giá cao và cố nắm giữ những cổ phiếu đang trượt dốc với hi vọng một lúc nào đó sẽ có sự hồi sinh ngoạn mục.

Thế nhưng nếu một nhà đầu tư không biết khi nào là lúc nên rời bỏ những cổ phiếu đó thì trong trường hợp xấu nhất, anh ra sẽ phải chứng kiến cổ phiếu của mình rơi đến đáy vực – nơi nó gần như trở thành vô giá trị.

Tất nhiên, ý tưởng nắm giữ các khoản đầu tư chất lượng cao đồng thời bán đi những cái xuống cấp là rất vĩ đại về mặt lý thuyết nhưng lại rất khó khăn khi áp dụng vào thực tiễn. Những thông tin sau có thể phần nào có ích:

Cưỡi kẻ chiến thắng

Nếu bạn có một nguyên tắc cá nhân là sẽ bán cổ phiếu khi giá của nó đã tăng thêm một cấp số nhân nào đó – ví dụ, tăng lên ba lần – bạn sẽ không bao giờ thật sự là những người được cưỡi trên lưng những kẻ chiến thắng. Không một ai trong lịch sử đầu tư chứng khoán với chiến lược "bán ngay khi số tiền của tôi tăng lên gấp ba lần"

Đừng đánh giá thấp một cổ phiếu tốt nào đó chỉ vì bạn bám dính lấy một vài nguyên tắc cá nhân cứng nhắc. Nếu như bạn không thể có được một sự hiểu biết thấu đáo về sức mạnh tiềm tàng của cổ phiếu mình đang nắm giữ, những nguyên tắc, chiến lược cá nhân của bạn rút cuộc cũng chỉ là sự hạn chế và bó buộc mà thôi.

Đẩy kẻ thất bại ra xa

Không có bất kì một sự đảm bảo nào về việc một cổ phiếu sẽ phục hồi trở lại sau một thời gian dài đi xuống. Trong khi việc không được đánh giá thấp những cổ phiếu tốt là điều hết sức quan trọng thì việc phải thực tế và tỉnh táo với những khoản đầu tư đang có nguy cơ xấu cũng quan trọng không kém.

Nhận ra những kẻ thất bại trong danh mục của bạn là điều khó khăn bởi nó đồng nghĩa với một công việc không lấy gì làm dễ chịu – thừa nhận bạn đã sai lầm. Điều quan trọng là phải trung thực với chính bản thân mình khi bạn nhận ra một cổ phiếu không tốt như bạn mong đợi. Đừng e ngại vứt bỏ sự kiêu hãnh của mình! Hãy nhanh chóng quyết định trước khi kẻ bại trận kia có thêm nhiều trận thua mới trên sàn đấu.

Trong cả hai trường hợp, điểm mấu chốt là phải đánh giá được đúng thực chất của các công ty dựa theo những nghiên cứu của chính bạn. Trong mỗi tình huống, bạn vẫn phải quyết định xem liệu mức giá đó đã phản ánh đúng giá trị thị trường tiềm năng hay chưa. Đơn giản hãy nhớ đừng để những lo ngại vu vơ hạn chế lợi nhuận hay thổi bùng lên thua lỗ của bạn.

2. Đừng theo đuổi "những lời mách nước nóng hổi"
Bất kể lời mách nước đó là thông tin của anh trai bạn, họ hàng của bạn, hàng xóm hay thậm chí là một nhà môi giới, không ai có thể đảm bảo được một cổ phiếu sẽ hành động như thế nào. Khi bạn đi đến quyết định đầu tư, điều hết sức quan trọng là bạn phải biết được lí do khiến bạn làm điều đó.

Sau đó, tự mình nghiên cứu và phân tích chi tiết tất cả những gì thuộc về bất kì một công ty nào mà bạn đang xem xét việc đầu tư khoản tiền mồ hôi nước mắt của mình vào nó. Tin tưởng vào những mẩu tin nho nhỏ lý thú từ một ai đó không chỉ là nỗ lực tìm kiếm một lối thoát – một con đường trải lụa mà còn là một hình thức đánh bạc.

Chắc chắn rằng cũng có lúc, với một vài sự may mắn tình cờ nào đó, những lời mách nước sốt dẻo này có thể đem lại kết quả như mong muốn. Song chúng sẽ chẳng bao giờ có thể tạo nên một nhà đầu tư sáng suốt với thông tin cập nhật – yếu tố không thể thiếu để thành công trên thị trường chứng khoán dài hạn.

3. Không căng thẳng trước sự lăn tăn của thị trường
Trong lời khuyên thứ nhất, chúng tôi đã giải thích tầm quan trọng của việc nhận thức được các khoản đầu tư của bạn đang không xuôi chèo mát mái như bạn mong muốn – nhưng hãy luôn nhớ đến việc phải chấp nhận những biến động ngắn hạn. Là một nhà đầu tư dài hạn, bạn không nên hoảng sợ khi các khoản đầu tư của mình đang phải trải qua một vài sự vận động ngắn hạn. Khi theo dõi hoạt động của các khoản đầu tư đó, hãy nhìn vào một bức tranh lớn hơn.

Hãy nhớ luôn tự tin với chất lượng của các hình thức đầu tư mà bạn đã chọn hơn là cứ lo lắng về sự biến động không thể tránh khỏi trong ngắn hạn. Đồng thời, một nhà giao dịch chứng khoán năng động, tài ba sẽ luôn biết tận dụng những biến động từng ngày, thậm chí từng phút để kiếm lời. Nhưng không chỉ dừng lại ở đó, lợi nhuận của một nhà đầu tư dài hạn còn xuất phát từ một sự vận động hoàn toàn khác biệt của thị trường – sự vận động mà thị trường phải mất đến hàng tháng, thậm chí hàng năm mới có được.

Do đó thay vì lo lắng với từng đợt sóng gợn của thị trường, hãy tập trung vào tự trau dồi bản thân, tự phát triển những kĩ năng đầu tư của bản thân đế sẵn sàng đón nhận những cơn sóng thần!

4. Không đánh giá quá cao chỉ số P/E
Các nhà đầu tư thường nâng chỉ số P/E lên tầm quan trọng quá cao, vượt xa ý nghĩa thực tế của nó. Bởi vì nó chỉ là một công cụ chủ chốt trong vô số những công cụ như thế, việc chỉ dựa vào chỉ số P/E để đưa ra các quyết định mua hoặc ban là quá mạo hiểm và rất thiếu khôn ngoan.

Chỉ số P/E cần phải được đưa vào một hoàn cảnh cụ thể của nó, và nó phải được sử dụng đồng thời cùng với những quá trình phân tích khác nữa. Vì thế, một chỉ số P/E thấp không nhất thiết đồng nghĩa với một chứng chỉ quỹ đang bị đánh giá thấp hay ngược lại, một chỉ số P/E cao cũng không luôn luôn song hành với một công ty đang được định giá cao hơn thực tế.

5. Cưỡng lại sự mê hoặc của những "cổ phiếu tiền xu"
Một quan niệm sai lầm nhưng lại rất phổ biến hiện nay: Nhiều người cho rằng sẽ mất ít hơn khi mua một "cổ phiếu tiền xu" – cổ phiếu có giá thấp. Thế nhưng bất kể bạn mua một cổ phiếu 5 đô và nó lao xuống đáy trở thành tờ giấy lộn 0 đô hay một cổ phiếu 75 đô và cũng lao vực tương tự thì rút cục kết quả chung bạn có vẫn chỉ là sự mất trắng khoản đầu tư ban đầu.

Một công ty 5 đô tệ hại, đơn giản, cũng có nhiều rủi ro mất giá như một công ty 75 đô tồi tệ. Trên thực tế, một cổ phiếu tiền xu thậm chí có thể rủi ro hơn nhiều so với một cổ phiếu đắt giá hơn bởi một công ty có giá cổ phiếu cao thường có nhiều luật lệ, quy định, nguyên tắc hơn.

6. Lựa chọn một chiến lược và gắn bó với nó
Những người khác nhau dùng các cách thức khác nhau để lựa chọn cổ phiếu và tiến đến mục tiêu đầu tư của mình. Có rất nhiều con đường để có thể thành công và không một ai có thể tự tin rằng chiến lược đầu tư của mình tốt hơn của người khác.

Tuy nhiên, một khi bạn đã tìm ra phong cách của mình, hãy gắn bó với nó. Một nhà đầu tư lúng túng giữa hai chiến lược lựa chọn cổ phiếu khác nhau sẽ rất có khả năng phải nếm trải những khiếm khuyết lớn nhất, chứ không phải những ưu điểm nổi trội nhất, của cả hai chiến lược đó.

7. Tập trung vào tương lai
Giai đoạn khó khăn nhất của đầu tư là chúng ta nỗ lực đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt dựa trên những điều mà thực tế chúng chưa xảy ra. Đó là điều vô cùng quan trọng khi bạn phải luôn in sâu trong tâm trí mình: Mặc dù chúng ta sử dụng những thông số cũ để làm tín hiệu cho những gì sắp đến, nhưng chuyện gì xảy ra trong tương lai mới là yếu tố quan trọng nhất.

8. Các nhà đầu tư có cái nhìn dài hạn
Những khoản lợi nhuận ngắn hạn khổng lồ có thể là cám dỗ với những người mới tập tễnh bước vào thị trường. Thế nhưng, đi theo một chiến lược dài hạn và từ bỏ chủ trương "đi vào – rời bở, rời bỏ – đi vào" là một điều bắt buộc với một nhà đầu tư đúng nghĩa. Điều này không có nghĩa rằng những nhà đầu tư dài hạn không thể kiếm tiền từ những giao dịch năng động, linh hoạt trong ngắn hạn.

Thế nhưng, như chúng tôi đã nói, đầu tư và mua bán giao dịch là hai cách thức hoàn toàn khác nhau dù với cùng mục đích là kiếm lời. Việc mua bán giao dịch bản thân nó chất chứa những rủi ro khác hẳn mà các nhà đầu tư mua-và-nắm-giữ không bao giờ được trải nghiệm.

Một cách thức đầu tư không nhất định phải luôn tốt hơn một cách thức nào khác – cả hai đều có những ưu điểm và khuyết điểm riêng. Việc tham gia vào các cuộc mua bán sôi động (active trading) sẽ là sai lầm chết người với những người không có khả năng xác định thời gian chính xác, không có nguồn tài chính vững, sự đào tạo nhất định và sự đam mê. Hầu hết mọi người không phù hợp với cách thức tham gia thị trường chứng khoán này.

9. Hãy mở lòng khi lựa chọn cổ phiếu
Rất nhiều cổ phiếu tuyệt vời gắn liền với những cái tên quen thuộc bạn nghe thấy trong cuộc sống thường nhật nhưng cũng có không ít những cơ hội đầu tư tiềm năng khác không hề đi kèm với cái tên thân quen nào. Hàng nghìn các cong ty nhỏ bé đang có tiềm năng trở thành những blue-chip lớn trong nay mai.

Trên thực tế, lịch sử các sàn giao dịch chứng khoán cũng đã cho thấy: Các công ty nhỏ thường có lợi tức cao hơn nhiều các công ty lớn.

Kết luận: trong bài viết này, chúng tôi đưa ra chín lời khuyên nhỏ cho các nhà đầu tư dài hạn. Ngày từ đầu bài viết, chúng tôi đã nói luôn luôn có những ngoại lệ nhất định cho tất cả các quy tắc không thành văn của thị trường.

Tùy thuộc hoàn cảnh cụ thể của bạn, bạn có thể sẽ không đồng tình với một vài điểm chúng tôi đưa ra. Tuy nhiên, chúng tôi hi vọng rằng những nguyên tắc thông thường này sẽ đem lại lợi ích nhất định cho bạn và cung cấp cho bạn những cái nhìn sâu sắc hơn về đầu tư.

1. Luôn luôn cố gắng hết mức có thể tối thiểu hóa rủi ro trong từng bước đi của bạn.

2. Giao dịch trên thị trường theo một số điểm tham khảo nhất định. Một điểm tham khảo là giới hạn mà tại đó có thể dẫn đến quyết định rằng bạn đã sai lầm và rút lui khỏi thị trường. Điều này đặc biệt cần thiết khi bạn đang tranh thủ một cú nhảy vọt của thị trường, hoặc đang có một chiến lược dài hạn khi thị trường đang đi xuống và bạn tìm kiếm một vài sự đảo chiều.

3. Kiên định với vị trí mà bạn đã chọn, trừ phi có điều gì thật sự hợp lý để bạn đi đến quyết định đổi vị trí. Làm theo những thực tế sau:

a) Một tín hiệu ngắn hạn không đồng nghĩa với những gì sẽ xảy ra trong dài hạn. Đưa ra một quyết định dựa trên những tín hiệu như vậy là một sai lầm nghiêm trọng.

b) Một tín hiệu ngắn hạn xuất hiện ngay cái nhìn đầu tiên có thể chỉ là ảnh ảo, ngay cả trong ngắn hạn.

c) Thậm chí khi một vài tín hiệu ngắn hạn đó đem theo một số sự đảo chiều nhất định thì chúng vẫn không có mấy giá trị trong dài hạn

Tất nhiên, cùng với những tín hiệu ngắn hạn này, luôn luôn có những yếu tố khác có thể khiến bạn phải bước ra khỏi vị trí của mình. Nhưng bạn cần phải nhận ra một khi đã bước vào một vị trí có khả năng sinh lời, nhiều người bắt đầu tỏ ra băn khoăn lo sợ sự đảo chiều.

Và nhiều trường hợp nó trở thành động lực mạnh mẽ khiến bạn rời bỏ vị trí của mình. Cái bạn cần phải học là làm thế nào để đối mặt với những biến động, những sự đảo chiều hay cả những cú lội ngược dòng.

4. Sẽ là tốt nhất khi bạn chờ đợi một số sự khẳng định chắc chắn nhất định trước khi theo đuổi một vị trí nào đó, nhất là nếu mua vào ở mức gần cao và bán ra ở mức gần thấp. Thế nên nếu như có rất ít yếu tố có liên quan đến vị trí của bạn, đừng tham gia!

5. Bất kì khi nào bạn tham gia vào thị trường, bạn phải biết được bạn sẽ rời bỏ thị trường ở mức độ nào và giới hạn nào thì bạn sẽ bảo hiểm khoản đầu tư của mình (nếu thích hợp). Chắc chắn rằng bạn luôn có những mục tiêu đầu tư cụ thể.

6. Phát triển một phương thức đầu tư, một chiến lược đầu tư phù hợp với bạn. Một khi đã làm được điều đó, hãy theo dõi chặt chẽ cẩn thận kết quản của bạn cũng như hãy ghi nhớ những bài học khi bạn không đủ tính kỉ luật để theo đuổi chiến lược của bạn. Phân tích để có thể hiểu được tại sao điều đó lại xảy ra? Sử dụng tỉ lệ thành công của bạn để xây dựng một hệ thống giao dịch chi tiết cẩn thận.

7. Biết được khi nào nên phá luật. Theo đuổi chiến lược là điều cần thiết nhưng giao dịch là một nghệ thuật chứ không phải một môn khoa học. Và do đó, đôi khi viêc lờ đi những quy tắc chung lại là điều nên làm.

8. Yếu tố quan trọng nhất trong bất kì giao dịch mua bán, đầu tư nào chính là : Bạn. Bắt buộc bạn phải tự mình làm việc!

9. Bạn phải học cách “cho lợi nhuận rời xa bạn”. Bạn sẽ không có lợi nhuận cho đến khi bạn biết đặt khóa đúng chỗ để lợi nhuận ở lại với bạn.

Kết luận: Các vị trí bạn chọn trên thị trường được định hướng trong từng thời kì – ngắn hạn và dài hạn – luôn tốt hơn việc cân bằng tất cả các vị trí đó! Hãy tích cực làm việc để nắm bắt các cơ hội trong ngắn hạn và trong dài hạn!

Tìm cổ phiếu như thế nào?

Bước 1: Hãy tìm hiểu những báo cáo tài chính công khai của các doanh nghiệp mà có những thông tin liên quan đến chứng khoán.

Bước 2: Hãy phân tích những bản báo cáo hàng quý của công ty đó trong vòng hai hoặc ba năm trở lại đây, và đặc biệt chú ý đến xu hướng lợi nhuận tính theo cổ phiếu và doanh thu của công ty.

Bước 3: Hãy tìm cho mình một công ty có xu thế tăng trưởng ổn định nhất về lợi nhuận tính trên cổ phiếu.

Bước 4: Hãy tính tỉ lệ giá cả – lợi nhuận (tỉ lệ PE) của công ty đó, vì đây là một thước đo giá trị của cổ phiếu. (Tính tỉ lệ này bằng cách chia giá cổ phiếu cho lợi nhuận hàng năm tính theo cổ phiếu.)

Bước 5: Hãy so sánh tỉ lệ PE đó với các quy chuẩn của ngành và với tỉ lệ của chỉ số S&P 500. Tỉ lệ này càng thấp thì giá cổ phiếu càng rẻ so với lợi nhuận.

Bước 6: Hãy chú ý đến cả các món nợ của công ty đó. Vì vậy phải kiểm tra bảng cân đối kế toán của công ty và tìm đến phần thông tin về các món nợ dài hạn.

Bước 7: Ngoài ra cũng cần phải chú ý đến bảng lưu chuyển tiền tệ trong các báo cáo tài chính đó để xem tiền được lưu chuyển như thế nào trong hoạt động kinh doanh của công ty. Bởi vì chắc hẳn rằng bạn sẽ muốn nhìn thấy một bảng lưu chuyển tiền tệ có lãi chứ không phải là thua lỗ.

Mua cổ phiếu như thế nào?

Bước 1: Hãy trang bị cho bản thân đầy đủ những kiến thức về loại cổ phiếu trước khi bạn quyết định mua.

Bước 2: Hãy quyết định xem mình cần những gì từ người môi giới chứng khoán. Liệu mình có cần phải gặp trực tiếp người đó không? Liệu chỉ liên lạc với người đó qua điện thoại thôi có được không? Có phải giá cả là mối quan tâm duy nhất của bạn không? Có phải bạn chỉ muốn mua hoặc bán cổ phiếu hay là bạn còn muốn đầu tư cả vào những loại khác như quỹ tương hỗ, trái phiếu hay thậm chí cả cổ phiếu của nước ngoài.

Bước 3: Hãy chọn một nhà môi giới hoặc một công ty môi giới để thay bạn mua những cổ phiếu bạn muốn. Bạn có cần thật nhiều lời khuyên hay không? Nếu câu trả lời là có thì hãy tìm đến một hãng môi giới với dịch vụ trọn gói. Các nhà môi giới càng rẻ tiền sẽ càng cung cấp cho bạn ít lời khuyên mà bạn muốn. Nếu bạn khá tự tin vào khả năng của mình rồi và muốn mua các cổ phiếu giá rẻ? Vậy thì hãy thử tìm đến những lời khuyên và môi giới trên mạng Internet xem sao.

Bước 4: Hãy liên lạc với người môi giới hoặc công ty môi giới chứng khoán để xin một lá đơn, và yêu cầu mở một tài khoản giao dịch chứng khoán.

Bước 5: Khi tài khoản đã được mở bạn có thể bắt đầu ngay việc mua hay bán cổ phiếu của mình.

Bước 6: Hãy rà soát lại các bản báo cáo bạn nhận được và đánh giá lại những gì đang diễn ra trên danh mục đầu tư của mình để xem bạn có đang đi đúng hướng để đạt được những mục tiêu trong đầu tư của bạn không?

Các mẹo vặt và vài lời nhắc nhở:
Hãy hỏi bạn bè và đồng nghiệp để tìm cho mình được người môi giới chứng khoán hay công ty môi giới tốt và có uy tín. Nếu bạn không có được những lời khuyên từ một cá nhân nào, thì hãy tìm trên báo chí về tài chính để có những thông tin bạn cần.

Đầu tư chứng khoán không phải là một trò chơi, nó đòi hỏi bạn phải có những kiến thức thực sự và phải có trí thông minh nhất định. Phải nhớ là bạn luôn theo dõi chặt chẽ mọi diễn biến trên thị trường và đưa ra những quyết định sáng suốt kịp thời để bảo vệ chính bản thân mình.

1, Thị trường chứng khoán tập trung: là thị trường hoạt động theo đúng các quy định của pháp luật, là nơi mua bán các loại chứng khoán đã được đăng biểu hay đặc biệt được biệt lệ.

Chứng khoán đăng biểu là chứng khoán đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép bảo đảm, phân phối và mua bán qua trung gian các kinh kỷ và công ty kinh kỷ, tứ là đã hội đủ tiêu chuẩn quy định.

Chứng khoán biệt lệ là chứng khoán do chính phủ hoặc các cơ quan công quyền phát hành và bảo đảm. Loại chứngkhoánnày được miễn giấp phép của cơ quan có thẩm quyền.

2, Thị trường chứng khoán phi tập trung (OTC): Là thị trường mua bán chứng khoán nằm ngoài sở giao dịch, không có địa điểm tập trung những nhà môi giới, những người kinh doanh chứng khoán như tại sở giao dịch.

Các giao dịch ở đây chủ yếu là dựa vào sự thoả thuận giữa người mua và người bán, không có sự kiểm soát từ Hội đồng Chứng khoán.

Các loại chứng khoán mua bán ở đây thường những chứng khoán không được đăng biểu, ít người biết đến hoặc ít được mua bán.

Xét về quá trình luân chuyển chứng khoán thì thị trường chứng khoán được chia làm thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp.

1, Thị trường sơ cấp: Còn gọi là thị trường cấp một hay thị trường phát hành, hàm ý chỉ nơi diễn ra các hoạt động mua bán chứng khoán mới phát hành lần đầu. Thị trường sơ cấp là thị trường tạo vốn cho đơn vị phát hành.

2, Thị trường thứ cấp: còn gọi là thị trường cấp hai hay thị trường lưu thông,là nói đến nơi diễn ra các giao dịch mua bán chứng khoán sau khi đã phát hành lần đầu. Nói cách khác thị trường thứ cấp là thị trường mua đi bán lại các loại chứng khoán đã phát hành qua thị trường sơ cấp.

Nếu xét về phương thức giao dịch thì thị trường chứng khoán được chia là thị trường giao ngay và thị trường giao sau

Thị trường giao ngay: là thị trường mua bán chứng khoán theo giá tại thời điểm giao dịch nhưng việc thực hiện thanh toán và giao hàng có thể diễn ra sau dó một vài ngày theo thoả thuận.

3, Thị trường giao sau: Là thị trường mua bán chứng khoán theo một loại hợp đồng định sẵn, giá cả được thoả thuận trong ngày giao dịch , nhưng việc thanh toán và giao hàng xảy ra trong một thời hạn ở tương lai.

Ngoài ra, nếu căn cứ vào đặc điểm hàng hoá lưu hành thì thị trường chứng khoán còn chia thành thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu, thị trường các công cụ phái sinh

Trong khi có thể dành cả ngày vùi đầu nghiên cứu một danh sách dài các lời khuyên đầu tư hữu ích và thông minh, bạn hãy nghĩ đến những lời khuyên tuyệt vời dài không quá 4 chữ cho dù nó vẫn hiện hữu không ít nhược điểm. Dưới đây là một vài tron số đó:

Mua sự nổi tiếng – “Buy what you know”

Đây có lẽ là lời khuyên đầu tư gồm 4 chữ nổi tiếng, bắt nguồn từ những phân tích của rất nhiều nhà đầu tư chứng khoán gạo cội.

Sẽ thật hợp lý với việc mua cổ phiếu của những thương hiệu bạn biết, những công ty sản xuất các sản phẩm bạn thích, và những cái tên bạn thường xuyên nghe thấy trong cuộc sống thường nhật.

“Mua sự nổi tiếng” là lời khuyên một chiều vì ba lý do.

 - Thứ nhất, những gì bạn biết có thể không đáng giá để đầu tư vào.

 - Thứ hai, thực tế mua những cổ phiếu bạn biết không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với những cổ phiếu tốt có lưu lượng tiền mặt ổn định, tình hình tài chính lành mạnh. Nó thường đơn giản được xem như việc “mua một nhãn hiệu nổi tiếng”.

 - Thứ ba, lời khuyên “mua sự nổi tiếng” thường không đi đối với lời khuyên “cẩn trọng đánh giá mọi mặt”. Nó dường như là “mua những gì bạn biết – tại bất cứ giá nào”.

“Mua những gì bạn biết” có thể giúp các nhà đầu tư mới làm quen và cảm thấy thoải mái hơn với thị trường chứng khoán, nhưng nó sẽ không dễ dàng giúp bạn tậu về các cổ phiếu tốt nếu bạn không tiến hành đánh giá, phân tích kỹ lưỡng.

Mua thấp, bán cao – “Buy low, sell high”

Trên lý thuyết, nếu thành công với việc mua thấp và bán cao, bạn đã thu được lợi nhuận. Bất cứ giao dịch mua cổ phiếu nào cũng có một mong đợi – hay ít nhất một hy vọng – rằng bạn sẽ bán được ở một mức giá cao hơn mức giá bạn đã mua vào. Nhưng do bản thân lời khuyên này không đưa ra những hướng dẫn về việc thế nào là “thấp”, thế nào là “cao”, nên nó không thể được sử dụng mà không có những yếu tố bổ sung khác.

Bạn hãy mua những cổ phiếu có chỉ số P/E thấp, hay ở mức thấp nhất trong vòng 52 tuần qua, hay trong thời gian thị trường suy thoái, hay bất cứ phân tích kỹ thuật nào giải thích rõ ràng rằng cố phiếu đó đang có mức giá thấp hơn giá trị thực.

Việc bán cao chưa hẳn đã là một lời khuyên bổ ích, nếu nghiên cứu một cách chính xác nhất, thời điểm tốt nhất để bán cổ phiếu hầu như chẳng bao giờ cả.

Chúng ta có thể kể vô khối các câu chuyện về một nhà đầu tư nào đó bán cổ phiếu để thu lời lớn khi giá đã ở mức cao, nhưng anh ta dường như vẫn bỏ lỡ hàng trăm thậm chí là hàng nghìn USD lợi nhuận khác có thể có nếu tiếp tục giữ nó lâu dài hơn.

Mua quỹ chỉ số – “Buy an index fund”

Đây có thể được xem như lời khuyên đầu tư an toàn và có sự tính toán kỹ lưỡng nhất. Nếu bạn có ít thời gian để theo dõi các cổ phiếu, chiến lược đầu tư này là thích hợp nhất. Nhược điểm duy nhất của nó là đem lại khoản lợi nhuận không cao và khá dài hạn. Ngoài ra, bạn phải dành nhiều thời gian để tìm ra những Quỹ thích hợp nhất.

Nói tóm lại, cho dù những lời khuyên đầu tư có tuyệt vời và ngắn gọn đến đâu, để thành công khi đầu tư chứng khoán trên thị trường, đòi hỏi các nhà đầu tư không chỉ có kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán mà còn phải thường xuyên quan tâm, theo dõi, bám sát thực trạng, phân tích xu hướng phát triển của cổ phiếu.

Có thể hơi dài dòng nhưng lời khuyên đầu tư tốt nhất vẫn là mọi nhà đầu tư cần tiến hành khảo sát thực tiễn, thu thập thông tin, tài liệu để tiến hành phân tích từng chứng khoán cụ thể, lập và quản lý danh mục đầu tư… nhằm hạn chế rủi ro, nâng cao hiệu quả vốn đầu tư.

1. Không có chiến lược đầu tư
Ngay khi mới bắt đầu, mỗi nhà đầu tư nên lập cho mình một chiến lược đầu tư đóng vai trò như một khung chương trình đã lập sẵn để giúp bạn đưa ra những quyết định đúng đắn sau này.

Một chiến lược đã được lên kế hoạch kĩ càng phải bao quát được những yếu tố quan trọng như sự trải dài về thời gian, tính chịu đựng rủi ro, số tiền có thể dùng để đầu tư và những đóng góp có thể cho tương lai.

2. Chỉ đầu tư vào những cổ phiếu cá thể thay vì có một danh mục đa dạng các loại chứng khoán
Việc chỉ đầu tư vào một hay vài mã cổ phiếu sẽ làm gia tăng tính rủi ro cho bạn. Các nhà đầu tư nên duy trì một danh mục đầu tư được phân bố rộng và có sự chặt chẽ giữa các loại tài sản khác nhau với các cách đầu tư khác nhau.

Nếu bạn không làm được việc này sẽ làm cho các loại cổ phiếu cá thể đó dễ bị ảnh hưởng bởi những dao động bất thường trên thị trường đối với một loại chứng khoán hoặc trong một ngành cụ thể nào đó.

Tuy nhiên cũng có trường hợp lại phân bố danh mục đầu tư quá rộng và sở hữu trong tay quá nhiều sản phẩm đầu tư, đặc biệt nếu nhà đầu tư nào đó có một vốn đầu tư khiêm tốn. Cách tiếp cận không tập trung này không những làm phát sinh những chi phí chung mà còn không có tính chiến lược.

Điều tốt nhất nên làm lúc này đó là giữ được mức độ thăng bằng hợp lý nhất giữa hai việc là đừng phân bố danh mục đầu tư quá hẹp hay quá rộng. Và thông thường bạn sẽ có thể làm tốt được việc này nếu có thêm lời khuyên của các chuyên gia hoặc những nhà tư vấn đáng tin cậy.

3. Đầu tư vào cổ phiếu chứ không phải vào các công ty
Đầu tư chứng khoán không phải là bạn đang đánh bạc và vì vậy đừng nên đối xử với nó như làm một việc làm “chẳng trúng thì trượt”. Khi bạn đem tiền đi đầu tư, bạn hãy đặt giả sử một số rủi ro nhất định để giúp bạn rải tiền của bạn vào các doanh nghiệp mà bạn tin rằng họ có tiềm năng tăng trưởng lợi nhuận tốt trong thời kì dài hạn.

Trước khi quyết định mua một loại cổ phiếu nào đó, hãy phân tích những nền tảng của công ty đó hay của nhóm ngành đó và chắc chắn rằng công ty hay ngành đó có sự bảo hộ tối thiểu từ nhà nước. Bạn đừng nên chỉ nhìn vào giá cổ phiếu tăng giảm từng ngày. Việc bạn mua một cổ phiếu nào đó là bởi vì trông nó có vẻ sắp lên giá hoặc bởi vì bạn rất thích các sản phẩm hay dịch vụ của công ty đó thì không phải là một chiến lược đầu tư đúng đắn.

4. Mua vào với giá cao và Bán ra với giá thấp
Quy tắc cốt yếu trong đầu tư là mua vào với giá thấp và bán ra với giá cao. Vậy mà tại sao lại có rất nhiều nhà đầu tư quyết định làm ngược lại? Có hai lý do chính để có thể giải thích cho hành động trên: thứ nhất là các nhà đầu tư đuổi theo những gì mà cổ phiếu đó đang làm được trên thị trường và lí do thứ hai là chạy theo “mốt đầu tư”.

Việc một cổ phiếu hay quỹ hay một ngành nào đó đã hoạt động tốt trong quá khứ không có nghĩa là nó sẽ tiếp tục phát triển tốt trong tương lai. Tương tự như vậy, việc mua một loại cổ phiếu đang được ưa chuộng trên thị trường thường dẫn đến việc đầu tư đúng vào thời điểm đỉnh cao của một chu trình hoặc một xu hướng nào đó, và đó cũng là lúc nó chuẩn bị “lao xuống dốc”.

Các nhà đầu tư cũng thường quyết định mua vào với giá cao và bán ra với giá thấp bởi vì họ chỉ nghĩ đến những cái lợi trước mắt thay vì tập trung vào chiến lược đầu tư dài hạn. Cách đầu tư này là kiểu đầu tư mưu mẹo chứ không hề mang tính chiến lược.

Các nhà đầu tư không nên rút ra những kết luận từ trong quá khứ mà hãy luôn luôn nhìn một cách nghiêm túc vào những triển vọng có thể đạt được trong tương lai từ quá khứ đó.

Khi một cổ phiếu nào đó xuống giá, quá nhiều nhà đầu tư thường chậm trễ trong việc cắt giảm thua lỗ và bán chúng ra, thay vào đó họ lại chờ đợi và hy vọng sẽ giành lại được dù là chút ít những gì họ đã mất.

Nếu là những nhà đầu tư khôn ngoan họ biết rằng điều đó chẳng bao giờ có thể xảy ra cả. Không phải tất cả mọi đầu tư đều sẽ gia tăng về giá trị, vì vậy hãy luôn đặt lệnh “ngừng thua lỗ” đối với bất kì một cổ phiếu nào khi cần thiết. Tốt hơn hết là nên đón nhận thất bại đó rồi tìm cách phân bố lại tài sản của mình vào những cổ phiếu có triển vọng hơn.

5. Làm rối tung lên những đầu tư của bạn
Giao dịch quá thường xuyên là việc có thể làm giảm lợi nhuận đầu tư hơn bất kì việc làm nào khác.

6. Hành động dựa vào những “mẹo” thu thập được
Trong khi những tin tức giật gân và những mẹo nhỏ bên trong đó có vẻ như là cách hứa hẹn nhất để giúp các cổ phiếu trong danh mục đầu tư của bạn tăng trưởng tốt và thu lại lợi nhuận cao, thì bạn cũng hãy luôn nhớ rằng bạn đang đầu tư cùng với rất nhiều chuyên gia mà họ lại là những người có điều kiện tiếp cận với các nhà phân tích chuyên nghiệp.

Có rất nhiều nhà đầu tư sử dụng các phương tiện truyền thông là cách duy nhất để đưa ra những quyết định đầu tư thay vì theo đuổi một mối quan hệ chuyên nghiệp hơn với một nhà tư vấn. Những nhà đầu tư chạy theo phong trào này thường thu thập thông tin từ vài nguồn khác nhau và tự tiến hành những nghiên cứu và phân tích của riêng họ trước khi họ đưa ra quyết định nào đó.

Việc một thông tin nào đó là mới đối với bạn không hề có nghĩa là thông tin đó thực sự mới. Bạn phải biết rằng không chỉ có bạn mà rất nhiều người khác đều có thể có được một thông tin nào đó. Và điều này có nghĩa là thông tin cũng là một nhân tố đóng vai trò quan trọng đối với giá cả trên thị trường.

7. Trả quá nhiều cước phí và các khoản hoa hồng
Có thể nói rằng, các nhà đầu tư thường phải trả hàng loạt các khoản phí cho nhà cung cấp dịch vụ đầu tư cho họ, bao gồm cả phí quản lý và phí giao dịch. Trước khi mở một tài khoản tại ngân hàng, các nhà đầu tư nên đảm bảo chắc chắn rằng họ đã được thông báo đầy đủ về các chi phí mà họ sẽ phải trả mỗi khi họ thực hiện một giao dịch nào trong thời gian tới.

Để thực sự có thể kiểm soát toàn bộ hoạt động của các cổ phiếu của mình, hãy điều chỉnh tất cả những chi phí bạn phải trả có liên quan đến lợi nhuận mà bạn thu được.

8. Đưa ra những quyết định nhằm tránh bị đánh thuế
Khi bạn có ý thức về việc thuế có ảnh hưởng như thế nào đến những quyết định của bạn thì mục tiêu đầu tiên nên là đưa ra những quyết định đầu tư nền tảng đúng đắn.

Có một số nhà đầu tư nhằm tránh phải nộp thuế thu nhập chứng khoán họ đã để cho giá trị chứng khoán của một cổ phiếu tốt tăng lên trong tài khoản của họ nhằm có một tỉ lệ bất thường trong toàn danh mục đầu tư của họ.

Tương tự như vậy, bạn cũng đừng nên giữ lại một cổ phiếu nào đó đến mức nó qua hạn bán một năm chỉ để tận dụng tỷ lệ lợi nhuận thấp giúp bạn chỉ phải đóng thuế thấp. Nếu bạn cứ bận tâm quá về các khoản thuế thì nên tìm một nhà tư vấn về thuế tốt, đừng để những lo lắng về thuế làm ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của bạn.

9. Những mong đợi phi thực tế
Sự kỳ vọng đạt được 20 – 25% lợi nhuận một năm chỉ có thể làm cho bạn thất vọng hơn hoặc sẽ phải chịu quá nhiều rủi ro.

Điều quan trọng là bạn phải có một tầm nhìn dài hạn đối với việc đầu tư và đừng có để cho những yếu tố bên ngoài làm ảnh hưởng đến quyết định của bạn và gây ra cho bạn những sự thay đổi đáng kể đột ngột trong chiến lược đầu tư của bạn.

10. Sao nhãng khi đầu tư
Các nhà đầu tư riêng lẻ thường không thể bắt đầu một chương trình hay kế hoạch đầu tư đơn giản chỉ bởi vì họ thiếu những kiến thức cơ bản để xem là mình nên bắt đầu từ đâu và bắt đầu như thế nào. Cũng giống như vậy, quá lười theo dõi tình hình cũng thường gây nản chí nếu đã từng bị thua lỗ lần trước đó hoặc khi thị trường đang rơi vào tình trạng suy thoái.

Để chắc ăn, các nhà đầu tư nên liên tục đầu tư vào tất cả các thị trường, cho dù phải sử dụng những cách thức đầu tư khác nhau cũng như phải thiết lập một cơ chế làm việc để có thể thường xuyên để mắt tới danh mục đầu tư của mình. Các nhà đầu tư cũng nên thường xuyên xem lại những gì mình đã có để đảm bảo là mình đang làm đúng như những chiến lược tổng thể đã đề ra.

Và có một điều rất quan trọng mà bạn cũng không nên bỏ qua đó là bạn phải biết mình có khả năng chịu đựng rủi ro đến đâu. Bởi vì luôn có rủi ro trong khi đầu tư nên bạn phải thật thực tế và đánh giá mức độ chịu rủi ro của bạn để từ đó đầu tư cho thật hợp lý.

Nói chung, những nhà đầu tư đã đặt ra những mục tiêu dài hạn thì cũng nên sẵn lòng đón nhận khả năng có thể có nhiều rủi ro hơn nhưng đổi lại thì họ lại có thể nhận được những phần thưởng có giá trị hơn thế.

Người đầu cơ (còn gọi là người chơi cổ phiếu) khác với một nhà đầu tư, đây là hai loại người khác nhau trong thị trường chứng khoán. Nếu bạn quyết định trở thành một người chơi cổ phiếu thì hãy quên đi nguyên tắc chính của một nhà đầu tư là ‘mua và giữ’. Khi mua cổ phiếu, người chơi cổ phiếu phải biết khi nào sẽ bán chúng.

Việc ra quyết định bán cổ phiếu đôi khi rất khó khăn. Mọi người thường không chịu thừa nhận sai lầm của mình và không muốn bán cổ phiếu khi chúng hạ giá vì hy vọng giá sẽ tăng trở lại. Và họ cũng khó khăn không kém khi ra quyết định bán những cổ phiếu đang tăng giá: có cảm tưởng rằng giá sẽ còn tăng nữa và người chơi cổ phiếu thường tiếc những khoản lợi nhuận còn ‘chưa có’ này. Bạn sẽ là kẻ thua lỗ nếu chỉ xác định cho mình những nguyên tắc mua cổ phiếu mà không đề ra các nguyên tắc bán cổ phiếu.

Nên bán khi các chỉ số xấu đi
Một trong những l‎ý do xác đáng để đem bán cổ phiếu là khi xuất hiện những thông tin xấu về các chỉ số tài chính của công ty phát hành cổ phiếu. Vì đây, có thể không phải là những tin tức xấu cuối cùng, Tốt nhất là bán những cổ phiếu này đi hơn là giữ và ngồi nhìn thấy giá cổ phiếu ngày càng tụt xuống thấp hơn,
Khi nhận được những thông tin xấu đầu tiên, bạn đừng thụ động ngồi nhìn,

Đặc biệt, nếu đây là những công ty nhỏ và đang phát triển nhanh, giá cổ phiếu của các hãng này đã không hiếm lần tăng quá mức mong đợi. cần phải bán loại cổ phiếu này ngay khi nhận được những tin tức cho thấy có sự thay đổi cơ bản theo chiều hướng xấu đi trong công việc kinh doanh của các hãng, đây là trường hợp không nên quyết định dựa vào những bài phân tích trên các phương tiện truyền thông.

Xác định mức giá bán
Các chuyên gia khuyên: khi mua cổ phiếu của một hãng nào đó, bạn nên định ngay giá có thể bán được chúng. Bạn có thể xác định mức giá này dựa vào những bảng phân tích của các nhà băng hoặc các công ty môi giới chứng khoán. Những thông tin này có thể được đăng tải trên những tờ báo và các tạp chí chuyên ngành. Người chơi chứng khoán phải tự xác định cho mình mức giá mà anh ta sẵn sàng bán những cổ phiếu mà mình đã mua.

Nhìn lại sự việc, khi mua cổ phiếu phải xác định giá cần bán và khi cổ phiếu đạt đến mức giá này thì phải bán hết. Tuy nhiên mức giá này, trong một số tình huống có thể được xem xét lại, ví dụ trong trường hợp lợi nhuận hoặc mức tiêu thụ sản phẩm/dịch vụ của hãng phát hành cổ phiếu tăng đột ngột.

Khi giá cổ phiếu đạt mức xác định những người chơi chúng khoán nên ra lệnh bán (take profit) trên hệ thống giao dịch mà họ sử dụng (ví dụ như QUIK и NetInvestor). Hệ thống này sẽ thực hiện mệnh lệnh tự động. Những người chơi cổ phiếu nên định sẵn thời hạn thực hiện lệnh take profit hay stop loss, ví dụ sau hai hoặc ba tháng. Lệnh sẽ “treo” sẵn trên hệ thống giao dịch và chờ đến khi cổ phiếu đạt mức giá xác định thì thực hiện.

Giới hạn tổn thất
Ngoài ra còn có những cách khác để định mức giá bán cổ phiếu, nhưng đều phải xác định ngay từ khi mới mua chúng và sau đó tuân thủ tuyệt đối quyết định đã đưa ra, không được có bất kỳ sự luyến tiếc nào. Nếu bạn mua cổ phiếu vì nghĩ rằng giá sẽ lên, thì phải bán lập tức khi giá hạ, cần phải có những biện pháp kỹ thuật nhằm giảm thiểu khả năng tổn thất cho những người chơi chứng khoán, xác định mức stop loss.

Tức là người chơi cổ phiếu “treo” lệnh bán ở mức thấp hơn một số phần trăm nào đó so với giá hiện tại. Khi giá thị trường thay đổi, mức stop loss cũng có thể thay đổi theo nhưng khoảng phần trăm chênh lệnh giữa chúng không đổi. Bằng cách này, người chơi chứng khoán luôn biết số lợi nhuận thấp nhất mà anh ta có thể nhận được.

“Stop loss là sự bảo vệ tốt cho những người chơi chứng khoán khỏi bị thua thiệt nặng, nó cho phép “thoát hiểm” khi mức lợi nhuận âm”. Khi thị trường chứng khoán đang trong chiều hướng ổn định thì khoảng cách giữa giá cổ phiếu hiện tại và stop loss có thể cao hơn. Nếu chiều hướng đi lên kết thúc bằng sự tăng định giá đột ngột, thì tôi đặt stop loss cố định để bán cổ phiếu mà không có bất cứ sự thay đổi nào cả

Kiểm tra bản thân
Người chơi chứng khoán cần phải hiểu rõ tại sao anh ta mua cổ phiếu và định kỳ kiểm tra lại những nguyên nhân dẫn đến quyết định mua xem chúng còn tồn tại không. Hay nói một cách đơn giản hơn, “nếu tình hình biến đổi theo hướng tồi tệ, thì hãy bán số cổ phiếu đã mua”. Khoảng bốn năm trước.

Quan sát thị trường
Nếu tình hình thị trường chứng khoán xấu đi, Có thể bạn không muốn hoàn toàn rút khỏi cuộc chơi, vì vậy hãy rút một phần vốn đầu tư của mình để bảo toàn lực lượng. Và sau đó một thời gian hãy phân tích lại tình hình thị trường để đưa ra những quyết định mới. Trong trường hợp này, việc đầu tiên là bán đi phần đầu tư mạo hiểm nhất, sau đó bán một phần cổ phiếu của những công ty nhỏ vì nó có thể giảm giá nhiều hơn những cổ phiếu của những “cây đại thụ”

Tuy nhiên, một số nhà chơi chứng khoán chuyên nghiệp lại cho rằng không nên chộp lấy các pha lên hay xuống của thị trường nói chung mà tập chung sự chú ‎ý‎ vào cổ phiếu của những công ty nhất định nào đó. Không dự đoán chiều hướng của thị trường mà tập chung vào việc tìm kiếm những cổ phiếu có triển vọng.

Sau khi xác định những cổ phiếu có tính dài hạn, lập danh mục đầu tư lâu dài bao gồm những cổ phiếu sẽ giữ trong dài hạn có thể từ vài năm đến một chục năm. Đối với những cổ phiếu này sự dao động ngắn và trung bình về giá không làm bận tâm. Hơn nữa, có thể mua thêm mỗi khi giá xuống.

Còn trong chiến lược đầu cơ thì bản danh mục đầu tư lại phụ thuộc vào sự dao động trên thị trường và số lượng cổ phiếu thuộc lại hình đầu tư này cũng nhiều hơn. Thường thực hiện các giao dịch mua cổ phiếu loại này thông qua những hợp đồng với giá ấn định trước thời điểm giao nhận cổ phiếu. Trong danh mục này cũng có những đầu tư dài hạn. Thời điểm bán cổ phiếu được xác định bởi tình hình thị trường hoặc nhờ vào stop loss.

Với thị trường chứng khoán càng có nhiều những xung đột hơn đâu khác. Ở đó không có quy định, hạn ngạch, không có những chỉ định trước cho ai thắng hoặc thua bao nhiêu. Thị trường không cần biết đến người thuộc đẳng cấp, chủng tộc hay màu da nào và càng không biết “dung tha” cho bất cứ ai. Đã bước chân vào là phải có chiến thuật, chiến lược để hạ gục "đối phương", giống như các tướng lĩnh cầm quân nơi chiến trường.

Trên thị trường đầu tư, mỗi nhà đầu tư có cho mình một phong cách, chiến lược và cách áp dụng riêng phù hợp nhất với họ, do vậy thành công hay thất bại – tất cả đều xuất phát từ việc đánh giá tình hình trên bình diện chiến lược đó.

Với những nhà đầu tư khi mới tham gia vào thị trường, việc tìm hiểu thông tin ban đầu là điều quan trọng nhất. Bài viết sau đây sẽ góp phần giúp nhà đầu tư trong quá trình nhận định chiến lược đầu tư.Thông thường, một chiến lược tổng hợp bao gồm 3 bước cơ bản sau:

Thu thập thông tin
Ban đầu bất cứ ai cũng bỏ ngỏ khi bước chân vào thị trường chứng khoán, do vậy việc đầu tiên là chúng ta phải tìm thông tin từ nhiều cách: đọc sách, ấn phẩm về kinh doanh, các trang tin trên báo đài hoặc qua các webside của các công ty đó.

Sau khi tìm được các ấn phẩm và các sản phẩm bạn ưa thích, chúng ta có thể lưu chúng lại để tiếp tục nghiên cứu sâu hơn. Ngoài ra chúng ta có thể bàn bạc với các chuyên gia của công ty chứng khoán hoặc với các nhà đầu tư khác trên thị trường để có nhiều thông tin hơn.

Bước đầu tiên khi chúng ta xác định lựa chọn cổ phiếu mà mình ưa thích, sau đó tìm hiểu thông tin về công ty đó… Việc tìm hiểu đề ra một quyết định đúng đắn thật không dễ dàng đối với các nhà đầu tư còn non trẻ, do vậy chúng ta hãy nghiên cứu các loại báo cáo của công ty như báo cáo thường niên, báo cáo quý, thêm vào đó hãy đọc cả các bản báo cáo tài chính và thu nhập của công ty mà mình đang định mua và các báo cáo của các đối thủ cạnh tranh của công ty trong cùng ngành đó, bởi nó sẽ giúp cho chúng ta trong việc so sánh kết quả kinh doanh, tình hình lợi nhuận của các công ty đó với nhau.

Các bản báo cáo của công ty này chúng ta có thể tìm ở đâu? Chúng ta có thể tìm thông qua các trang web của công ty hoặc qua các cơ quan quan hệ đầu tư. Chúng ta có thể vào trang web của Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (www.ssc.gov.vn) và các Trung tâm Giao dịch Chứng khoán như: Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (www.hastc.org.vn), hay Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Tp.HCM (www.vse.org.vn) hoặc các dịch vụ dữ liệu đi kèm.

Tên của các công ty đối thủ cạnh tranh có thể tìm được thông qua các dịch vụ nghiên cứu chứng khoán, hay trang web của các bộ – ngành. Ngoài ra, còn vô số các trang web cung cấp các thông tin liên quan về dịch vụ đầu tư, kiến thức cơ bản về chứng khoán.

Để hiểu thêm về cơ cấu thông tin giúp cho việc nghiên cứu chứng khoán tốt hơn, bạn có thể tham khảo qua trang web của Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (www.vafi.org.vn), hay trang web của Công ty Chứng khoán Ngân hàng ngoại thương Việt Nam (www.vcbs.com.vn). Các trang web này cũng giới thiệu cả các phần mềm máy tính có khả năng rà soát giá cổ phiếu và đánh giá về chỉ số giá so sách, ROE, ROA, Ebit… của các loạt cổ phiếu.

Đánh giá thông tin
Đây là một bước vô cùng quan trọng cho các nhà đầu tư, bởi vì việc xác định chất lượng của một cổ phiếu giống như chúng ta lựa chọn một nhà hàng để ăn uống. Chúng ta có thể đoán là nhà hàng đó không thể hoàn hảo tới mức 100% nhưng ta luôn mong muốn nó đạt được chất lượng tối ưu, do vậy trước khi mua cổ phiếu, bạn nên đặt ra các tiêu chuẩn lựa chọn cho riêng mình.

Để kiểm tra các thông tin của cổ phiếu mà mình lựa chọn thì thứ nhất phải bắt tay vào việc tìm hiểu các công ty và ban quản lý của công ty đó về các vấn đề như: công việc kinh doanh của họ có dễ hiểu không? mục tiêu kinh doanh của họ là gì? công việc kinh doanh đó có những gì rủi ro? các báo cáo về công việc quản lý công ty đưa ra cho các cổ đông có thật không?…

Chúng ta nên đọc các nhận xét của ban quản lý về mục tiêu kinh doanh, doanh số, lãi và các con số hoạt động khác của công ty trong các bản báo cáo 5 năm gần nhất hoặc có thể là nhiều hơn. Sau đó so sánh các nhận xét này với kết quả hoạt động thực tế của công ty, để chúng ta có một đánh giá chính xác hơn về tình hình hoạt động, về đội ngũ quản lý có năng động? chuyên nghiệp và say mê?

Thứ hai là chúng ta hãy nghiên cứu kỹ cách quản lý, chính sách và sản phẩm của công ty; Liệu công ty có đội ngũ quản lý mạnh không? Liệu công ty có giữ uy tín với khách hàng? Sản phẩm có duy trì được sự trung thành với khách hàng?

Những câu hỏi đặt ra như trên về chất lượng quản lý của công ty có vẻ hơi chủ quan. Tuy nhiên nếu bạn có chiến lược mua bán cổ phiếu của một công ty nhất định bạn nên tìm hiểu thông tin về ban lãnh đạo của công ty càng nhiều càng tốt. Một số nhà đầu tư nổi tiếng thường cho rằng “nên mua cổ phiếu như thể anh có thể trở thành đối tác làm ăn với công ty đó”.

Thứ ba là xem xét các con số tài chính của công ty; Ta phải tìm hiểu xem công ty có lịch sử lâu dài về việc tăng doanh số và lãi với mức tăng trưởng cao hay không? mức nọ của công ty có hợp lý? Công ty có lịch sử trả lãi cổ đông đều đặn hay không?.. hãy so sánh công ty với các đối thủ cạnh tranh về các con số tài chính, chất lượng quản lý, sản phẩm và dịch vụ.

Thứ tư là đánh giá xem xét giá cổ phiếu của công ty có hấp dẫn các nhà đầu tư trên thị trường hay không? Để trả lời câu hỏi này bạn có thể hỏi các trung tâm dịch vụ chứng khoán, tham khảo nguồn thông tin trên thị trường hoặc tính toán các hệ số tài chính thông qua các báo cáo tài chính của công ty.

Tất cả các nghiên cứu đánh giá thông tin này đòi hỏi rất nhiều nỗ lực của chúng ta. Hiện nay với sự trợ giúp của Internet, thông qua các webside của các công ty việc tìm kiếm các câu trả lời để đưa đến các quyết định đầu tư không còn là khó.

Ra quyết định đầu tư
Trước khi ra quyết định, chúng ta hãy đánh giá cả rủi ro lẫn lợi nhuận tiềm năng của cổ phiếu đó, hãy so sánh việc đầu tư vào cổ phiếu có lợi hay không và các chứng khoán khác có lợi hơn loại chứng khoán mình đã chọn?

Bạn nên xem xét có nên sở hữu chứng khoán trong thời gian dài hay không? Khi mà các dấu hiệu cảnh báo về một thị trường cạnh tranh khốc liệt của cổ phiếu và các thay đổi tiêu cực trong quản lý của công ty?

Mặc dầu trên thực tế đầu tư cũng có những yếu tố may mắn nhưng để trở thành nhà đầu tư thành đạt về lâu dài thì chúng ta cần phải có sự kiên nhẫn, kỷ luật, kiến thức và kỹ năng.

Phải có những yếu tố đó thì chúng ta mới dự đoán được lãi, giá cổ phiếu và những nguồn thu tiềm năng. Điều lưu ý hơn cả là chúng ta có thể dự tính được tỷ lệ tăng trưởng doanh số hoặc lãi trong vòng 5 năm đến 10 năm tới.

Nhận định chiến lược đầu tư, trang bị cho mình kiến thức về cổ phiếu của công ty mình dự định mua, kiên nhẫn, cân nhắc kỹ càng, tính toán hệ số tài chính, dự đoán lãi và giá cổ phiếu gần với giá thực tế trong tương lai nhất, chắc chắn bạn sẽ là người thành công nhất.

Dưới đây sẽ là chín nguyên tắc cơ bản nhất cho việc tiếp cận thị trường với cái nhìn dài hạn. Song hay nhớ đó chỉ là những điều chung nhất bởi việc áp dụng chúng thế nào còn phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể.

1. Bán những kẻ bại trận và để những người chiến thắng cầm cương

Thời gian qua đi, các nhà đầu tư thu về lợi nhuận nhờ việc bán đi các cổ phiếu mà họ đang đánh giá cao và cố nắm giữ những cổ phiếu đang trượt dốc với hi vọng một lúc nào đó sẽ có sự hồi sinh ngoạn mục.

Thế nhưng nếu một nhà đầu tư không biết khi nào là lúc nên rời bỏ những cổ phiếu đó thì trong trường hợp xấu nhất, anh ra sẽ phải chứng kiến cổ phiếu của mình rơi đến đáy vực – nơi nó gần như trở thành vô giá trị. Tất nhiên, ý tưởng nắm giữ các khoản đầu tư chất lượng cao đồng thời bán đi những cái xuống cấp là rất vĩ đại về mặt lý thuyết nhưng lại rất khó khăn khi áp dụng vào thực tiễn. Những thông tin sau có thể phần nào có ích:

Cưỡi kẻ chiến thắng

Nếu bạn có một nguyên tắc cá nhân là sẽ bán cổ phiếu khi giá của nó đã tăng thêm một cấp số nhân nào đó – ví dụ, tăng lên ba lần – bạn sẽ không bao giờ thật sự là những người được cưỡi trên lưng những kẻ chiến thắng. Không một ai trong lịch sử đầu tư chứng khoán với chiến lược "bán ngay khi số tiền của tôi tăng lên gấp ba lần" lại có thể có được một tenbagger. Đừng đánh giá thấp một cổ phiếu tốt nào đó chỉ vì bạn bám dính lấy một vài nguyên tắc cá nhân cứng nhắc. Nếu như bạn không thể có được một sự hiểu biết thấu đáo về sức mạnh tiềm tàng của cổ phiếu mình đang nắm giữ, những nguyên tắc, chiến lược cá nhân của bạn rút cuộc cũng chỉ là sự hạn chế và bó buộc mà thôi.

Đẩy kẻ thất bại ra xa

Không có bất kì một sự đảm bảo nào về việc một cổ phiếu sẽ phục hồi trở lại sau một thời gian dài đi xuống. Trong khi việc không được đánh giá thấp những cổ phiếu tốt là điều hết sức quan trọng thì việc phải thực tế và tỉnh táo với những khoản đầu tư đang có nguy cơ xấu cũng quan trọng không kém. Nhận ra những kẻ thất bại trong danh mục của bạn là điều khó khăn bởi nó đồng nghĩa với một công việc không lấy gì làm dễ chịu – thừa nhận bạn đã sai lầm. Điều quan trọng là phải trung thực với chính bản thân mình khi bạn nhận ra một cổ phiếu không tốt như bạn mong đợi. Đừng e ngại vứt bỏ sự kiêu hãnh của mình! Hãy nhanh chóng quyết định trước khi kẻ bại trận kia có thêm nhiều trận thua mới trên sàn đấu.

Trong cả hai trường hợp, điểm mấu chốt là phải đánh giá được đúng thực chất của các công ty dựa theo những nghiên cứu của chính bạn. Trong mỗi tình huống, bạn vẫn phải quyết định xem liệu mức giá đó đã phản ánh đúng giá trị thị trường tiềm năng hay chưa. Đơn giản hãy nhớ đừng để những lo ngại vu vơ hạn chế lợi nhuận hay thổi bùng lên thua lỗ của bạn.

2. Đừng theo đuổi "những lời mách nước nóng hổi"

Bất kể lời mách nước đó là thông tin của anh trai bạn, họ hàng của bạn, hàng xóm hay thậm chí là một nhà môi giới, không ai có thể đảm bảo được một cổ phiếu sẽ hành động như thế nào. Khi bạn đi đến quyết định đầu tư, điều hết sức quan trọng là bạn phải biết được lí do khiến bạn làm điều đó. Sau đó, tự mình nghiên cứu và phân tích chi tiết tất cả những gì thuộc về bất kì một công ty nào mà bạn đang xem xét việc đầu tư khoản tiền mồ hôi nước mắt của mình vào nó. Tin tưởng vào những mẩu tin nho nhỏ lý thú từ một ai đó không chỉ là nỗ lực tìm kiếm một lối thoát – một con đường trải lụa mà còn là một hình thức đánh bạc. Chắc chắn rằng cũng có lúc, với một vài sự may mắn tình cờ nào đó, những lời mách nước sốt dẻo này có thể đem lại kết quả như mong muốn. Song chúng sẽ chẳng bao giờ có thể tạo nên một nhà đầu tư sáng suốt với thông tin cập nhật – yếu tố không thể thiếu để thành công trên thị trường chứng khoán dài hạn.

3. Không căng thẳng trước sự lăn tăn của thị trường

Trong lời khuyên thứ nhất, chúng tôi đã giải thích tầm quan trọng của việc nhận thức được các khoản đầu tư của bạn đang không xuôi chèo mát mái như bạn mong muốn – nhưng hãy luôn nhớ đến việc phải chấp nhận những biến động ngắn hạn. Là một nhà đầu tư dài hạn, bạn không nên hoảng sợ khi các khoản đầu tư của mình đang phải trải qua một vài sự vận động ngắn hạn. Khi theo dõi hoạt động của các khoản đầu tư đó, hãy nhìn vào một bức tranh lớn hơn. Hãy nhớ luôn tự tin với chất lượng của các hình thức đầu tư mà bạn đã chọn hơn là cứ lo lắng về sự biến động không thể tránh khỏi trong ngắn hạn. Đồng thời, một nhà giao dịch chứng khoán năng động, tài ba sẽ luôn biết tận dụng những biến động từng ngày, thậm chí từng phút để kiếm lời. Nhưng không chỉ dừng lại ở đó, lợi nhuận của một nhà đầu tư dài hạn còn xuất phát từ một sự vận động hoàn toàn khác biệt của thị trường – sự vận động mà thị trường phải mất đến hàng tháng, thậm chí hàng năm mới có được. Do đó thay vì lo lắng với từng đợt sóng gợn của thị trường, hãy tập trung vào tự trau dồi bản thân, tự phát triển những kĩ năng đầu tư của bản thân đế sẵn sàng đón nhận những cơn sóng thần!

4. Không đánh giá quá cao chỉ số P/E

Các nhà đầu tư thường nâng chỉ số P/E lên tầm quan trọng quá cao, vượt xa ý nghĩa thực tế của nó. Bởi vì nó chỉ là một công cụ chủ chốt trong vô số những công cụ như thế, việc chỉ dựa vào chỉ số P/E để đưa ra các quyết định mua hoặc ban là quá mạo hiểm và rất thiếu khôn ngoan. Chỉ số P/E cần phải được đưa vào một hoàn cảnh cụ thể của nó, và nó phải được sử dụng đồng thời cùng với những quá trình phân tích khác nữa. Vì thế, một chỉ số P/E thấp không nhất thiết đồng nghĩa với một chứng chỉ quỹ đang bị đánh giá thấp hay ngược lại, một chỉ số P/E cao cũng không luôn luôn song hành với một công ty đang được định giá cao hơn thực tế.

5. Cưỡng lại sự mê hoặc của những "cổ phiếu tiền xu"

Một quan niệm sai lầm nhưng lại rất phổ biến hiện nay: Nhiều người cho rằng sẽ mất ít hơn khi mua một "cổ phiếu tiền xu" – cổ phiếu có giá thấp. Thế nhưng bất kể bạn mua một cổ phiếu 5 đô và nó lao xuống đáy trở thành tờ giấy lộn 0 đô hay một cổ phiếu 75 đô và cũng lao vực tương tự thì rút cục kết quả chung bạn có vẫn chỉ là sự mất trắng khoản đầu tư ban đầu. Một công ty 5 đô tệ hại, đơn giản, cũng có nhiều rủi ro mất giá như một công ty 75 đô tồi tệ. Trên thực tế, một cổ phiếu tiền xu thậm chí có thể rủi ro hơn nhiều so với một cổ phiếu đắt giá hơn bởi một công ty có giá cổ phiếu cao thường có nhiều luật lệ, quy định, nguyên tắc hơn.

6. Lựa chọn một chiến lược và gắn bó với nó

Những người khác nhau dùng các cách thức khác nhau để lựa chọn cổ phiếu và tiến đến mục tiêu đầu tư của mình. Có rất nhiều con đường để có thể thành công và không một ai có thể tự tin rằng chiến lược đầu tư của mình tốt hơn của người khác. Tuy nhiên, một khi bạn đã tìm ra phong cách của mình, hãy gắn bó với nó. Một nhà đầu tư lúng túng giữa hai chiến lược lựa chọn cổ phiếu khác nhau sẽ rất có khả năng phải nếm trải những khiếm khuyết lớn nhất, chứ không phải những ưu điểm nổi trội nhất, của cả hai chiến lược đó.

7. Tập trung vào tương lai

Giai đoạn khó khăn nhất của đầu tư là chúng ta nỗ lực đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt dựa trên những điều mà thực tế chúng chưa xảy ra. Đó là điều vô cùng quan trọng khi bạn phải luôn in sâu trong tâm trí mình: Mặc dù chúng ta sử dụng những thông số cũ để làm tín hiệu cho những gì sắp đến, nhưng chuyện gì xảy ra trong tương lai mới là yếu tố quan trọng nhất.

8. Các nhà đầu tư có cái nhìn dài hạn

Những khoản lợi nhuận ngắn hạn khổng lồ có thể là cám dỗ với những người mới tập tễnh bước vào thị trường. Thế nhưng, đi theo một chiến lược dài hạn và từ bỏ chủ trương "đi vào – rời bở, rời bỏ – đi vào" là một điều bắt buộc với một nhà đầu tư đúng nghĩa. Điều này không có nghĩa rằng những nhà đầu tư dài hạn không thể kiếm tiền từ những giao dịch năng động, linh hoạt trong ngắn hạn. Thế nhưng, như chúng tôi đã nói, đầu tư và mua bán giao dịch là hai cách thức hoàn toàn khác nhau dù với cùng mục đích là kiếm lời. Việc mua bán giao dịch bản thân nó chất chứa những rủi ro khác hẳn mà các nhà đầu tư mua-và-nắm-giữ không bao giờ được trải nghiệm.

Một cách thức đầu tư không nhất định phải luôn tốt hơn một cách thức nào khác – cả hai đều có những ưu điểm và khuyết điểm riêng. Việc tham gia vào các cuộc mua bán sôi động (active trading) sẽ là sai lầm chết người với những người không có khả năng xác định thời gian chính xác, không có nguồn tài chính vững, sự đào tạo nhất định và sự đam mê. Hầu hết mọi người không phù hợp với cách thức tham gia thị trường chứng khoán này.

9. Hãy mở lòng khi lựa chọn cổ phiếu

Rất nhiều cổ phiếu tuyệt vời gắn liền với những cái tên quen thuộc bạn nghe thấy trong cuộc sống thường nhật nhưng cũng có không ít những cơ hội đầu tư tiềm năng khác không hề đi kèm với cái tên thân quen nào. Hàng nghìn các cong ty nhỏ bé đang có tiềm năng trở thành những blue-chip lớn trong nay mai. Trên thực tế, lịch sử các sàn giao dịch chứng khoán cũng đã cho thấy: Các công ty nhỏ thường có lợi tức cao hơn nhiều các công ty lớn.

Kết luận

Trên đây là chín lời khuyên nhỏ cho các nhà đầu tư dài hạn. Sẽ luôn luôn có những ngoại lệ nhất định cho tất cả các quy tắc không thành văn của thị trường. Tùy thuộc hoàn cảnh cụ thể của bạn, bạn có thể sẽ không đồng tình với một vài điểm trên. Tuy nhiên, hi vọng rằng những nguyên tắc thông thường này sẽ đem lại lợi ích nhất định cho bạn và cung cấp cho bạn những cái nhìn sâu sắc hơn về đầu tư. Chúc bạn thành công.

1. Cổ phiếu không phải là giấy

Khi bạn mua cổ phiếu nghĩa là bạn đang nắm cổ phần của một công ty. Nói một cách chung nhất, công ty đó được sở hữu bởi rất nhiều cổ đông và mỗi một cổ phần thể hiện trị giá của tài sản và thu nhập.

2. Có rất nhiều loại cổ phiếu

Có hai cách phân chia phổ biến nhất để phân chia thị trường là theo quy mô của công ty (được đo bằng vốn thị trường), thành phần và loại hình phát triển. Các nhà đầu tư có thể so sánh cổ phiếu vốn lớn và cổ phiếu vốn nhỏ, cổ phiếu năng lượng và cổ phiếu công nghệ, hoặc sự tăng trưởng và giá trị cổ phiếu…

3. Giá cổ phiếu phụ thuộc vào thu nhập

Trong một giai đoạn ngắn, thái độ của thị trường sẽ dựa trên sự nhiệt tình hay e ngại, các tin đồn hay tin tức chính thống về cổ phiếu. Tuy nhiên, về dài hạn, giá cổ phiếu thực sự phụ thuộc vào thu nhập của doanh nghiệp cho dù giá cổ phiếu có thể sẽ tăng, giảm hay chững lại.

4. Cổ phiếu là cách tốt nhất để tái đầu tư và đứng ngoài lạm phát

Kể từ thế chiến thứ II, tỉ lệ lãi suất từ cổ phiếu là hơn 10% mỗi năm và cao hơn rất nhiều so với tỷ lệ lạm phát, và cao hơn lợi nhuận thu được từ trái phiếu, bất động sản hay các khoản đầu tư vào phương tiện đi lại. Và như thế, cổ phiếu là cách tốt nhất để dành dụm tiền cho những mục tiêu lâu dài như chuẩn bị cho thời kỳ nghỉ hưu hay dưỡng già.

5. Cổ phiếu riêng biệt không phải là thị trường

Cổ phiếu tốt có thể tăng giá ngay cả khi giá thị trường đồng loạt giảm, trong khi đó cổ phiếu không tốt có thể mất giá ngay cả khi thị trường đang bùng nổ.

6. Lịch sử tốt không có nghĩa là tương lai sẽ tốt

Giá cổ phiếu được dựa trên những dự đoán về thu nhập tương lai của doanh nghiệp. Một lịch sử "sạch sẽ" có thể sẽ có một tương lai tốt nhưng ngay cả các công ty khỏe mạnh cũng có thể gặp thất bại.

7. Bạn không thể nói một cổ phiếu đáng giá như thế nào nếu chỉ nhìn vào giá của nó

Bởi vì giá trị của cổ phiếu phụ thuộc vào thu nhập. Một cổ phiếu giá 100 đô la có thể được coi là rẻ nếu như thu nhập trong tương lai của công ty đó rất cao, còn một cổ phiếu giá 2 đô la có thể là quá đắt nếu như tiền đồ của công ty đó rất đen tối.

8. Các nhà đầu tư thường so sánh giá cổ phiếu với các nhân tố khác để đánh giá giá trị của nó

Để có được đánh giá xem một cổ phiếu nào đó có giá trị thực như thế nào, nó có bị đánh giá quá thấp hoặc quá cao so với thực tế không, các nhà đầu tư thường nhìn vào doanh thu, thu nhập, luồng tiền và các tiêu chí cơ bản khác của doanh nghiệp. Thông thường, họ hay so sánh sự tăng trưởng của các doanh nghiệp với nhau để đưa ra được nhận định phù hợp.

9. Danh mục đầu tư thông minh thường được đặt vào những cổ phiếu đã có giá trong một thời gian dài ở những lĩnh vực khác nhau

Như là một quy luật chung, cách khôn ngoan nhất là nắm cổ phiếu của một vài lĩnh vực khác nhau. Bằng cách này, nếu tình hình kinh tế của một lĩnh vực nào đó bị suy thoái thì sẽ có những lĩnh vực khác kéo lại.

10. Cách khôn ngoan là nắm cổ phiếu đã có uy tín lâu năm hơn là mua cổ phiếu của những công ty đang tăng trưởng mạnh và nhanh chóng

Giá cổ phiếu có thể tăng giảm rất nhanh chóng. Những biến động thường xảy ra ở những doanh nghiệp mới và ảnh hưởng rất nhiều tới giá cổ phiếu. Do đó, nếu đầu tư vào những doanh nghiệp đã ổn định sẽ an toàn hơn, đặc biệt là khi bạn không phải là người chơi cổ phiếu chuyên nghiệp toàn thời gian mà bạn còn có công việc riêng của mình. Có thể lơi là một chút là bạn đã mất rất nhiều tiền.

Chính vì vậy, kể từ khi ra đời đến nay, việc nắm bắt các kỹ thuật sử dụng trong phương pháp phân tích kỹ thuật luôn được các nhà đầu tư chuyên nghiệp đặc biệt quan tâm.

Cơ sở lý luận nền tảng của phương pháp phân tích kỹ thuật là giả cả chứng khoán (CK) được quyết định bởi cung và cầu về CK. Vì vậy, các công cụ áp dụng trong phân tích kỹ thuật chủ yếu là đánh giá các mặt nhất định của cung và cầu. Cụ thể các nhà phân tích kỹ thuật lập biểu đồ các chỉ số tài chính trong quá khứ như giá cả, khối lượng giao dịch CK, chỉ số chung của thị trường chứng khoán (TTCK)…

Trong phương pháp phân tích kỹ thuật, người ta phải công nhận các giả định sau đây:

- Giá trị thị trường của CK được quyết định bởi sự tác động hỗ tương giữa cung và cầu về CK đó.

- Cung và cầu được quyết định bởi một số yếu tố nhất định. Trong số đó có những yếu tố liên quan đến những thay đổi về kinh tế do các nhà phân tích căn bản đưa ra, xem đó là quan điểm và sự phỏng đoán cho hoạt động của thị trường.

Dưới đây là một số lý thuyết giao dịch chủ yếu trong phương pháp phân tích kỹ thuật:

1. Lý thuyết ý kiến đối nghịch

Quan điểm của lý thuyết này là nên đi ngược lại hành động của một nhóm nhà đầu tư cụ thể. Điển hình của lý thuyết này là lý thuyết "lô lẻ", theo đó giao dịch lô lẻ thường do các nhà đầu tư không chuyên với số vốn mua hạn chế thực hiện. Lý thuyết này cho rằng, các nhà đầu tư nhỏ thường hành động không mấy hiệu quả vì vậy nên đưa ra chiến lược đi ngược lại với những gì mà các nhà giao dịch lô lẻ đang làm. Hầu hết các nhà phân tích theo lý thuyết lô lẻ đều lập ra biểu đồ tỷ lệ giữa khối lượng lô lẻ mua vào trên khối lượng lô lẻ bán ra hàng tuần (gọi là chỉ số mua – bán lô lẻ). Đồng thời với tỷ lệ này, các nhà phân tích còn đưa vào chung một biểu đồ một số loại chỉ số của thị trường như là căn cứ về mức giá chung của thị trường. Chỉ số mua – bán lô lẻ cao thường dẫn đến dự đoán giá trên thị trường giảm và ngược lại nếu chỉ số này thấp thường được coi là có dấu hiệu dự đoán giá sẽ lên.

2. Thuyết bán khống khối lượng nhỏ

Theo tâm lý chung, nhà đầu tư sẽ thực hiện bán khống khi họ mong đợi giá CK sẽ giảm trong tương lai. Nhà đầu tư nhỏ chỉ có tâm lý bi quan khi giá CK bị sụt giảm trong khoảng thời gian dài tức là chỉ khi nào thị trường sắp sửa thay đổi theo chiều hướng khác.

3. Vị thế tiền mặt của quỹ hỗ tương (hay là đồng tiền thông minh)

Các quỹ hỗ tương thường nắm giữ một phần giá trị của danh mục đầu tư dưới dạng tiền mặt vì thứ nhất, quỹ luôn cấn tiền mặt để đảm bảo khả năng thanh toán cho các CK do những người chủ quỹ bán lại cho quỹ và thứ hai là tiền thu được từ hoạt động kinh doanh CK của quỹ có thể chưa được đầu tư kịp thời. Một quỹ hỗ tương có lượng tiền mặt cao có thể được coi là một chỉ dẫn đầu tư giá tăng cho nhà đầu tư, bởi vì khả năng mua vào tiềm tàng của nó rất cao và ngược lại một tỷ suất tiền mặt thấp nghĩa là các quỹ này đã mua vào rất nhiều nên khả năng mua vào tiếp là rất nhỏ mà khả năng bán ra rất cao như là chỉ dẫn đầu tư giá hạ cho nhà đầu tư.

Khi đó, các nhà phân tích kỹ thuật sẽ theo dõi tình trạng tiền mặt của các quỹ hỗ tương để thăm dò hoạt động và sẽ hành động trái ngược với các quỹ hỗ tương, tức khi quỹ có lượng tiền mặt cao các nhà phân tích kỹ thuật khuyến cáo nhà đầu tư bán CK ra để thu lợi nhuận vì lúc này nhu cầu mua CK của các quỹ là rất lớn và ngược lại.

4. Số dư có trên tài khoản môi giới

Số dư có là phần lãi của nhà đầu tư do việc bán chứng khoán (CK) mang lại, được để lại trong tài khoản của mình tại công ty môi giới để tái đấu tư. Các nhà phân tích kỹ thuật xem số dư này như là một khả năng mua tiềm tàng vì thế họ giải thích sự sụt giảm của số dư có cũng tương đương với việc đầu cơ giá hạ bởi vì khả năng mua vào của nhà đầu tư khi đó sẽ thấp. Nói cách khác, các nhà phân tích kỹ thuật xem việc xây dựng số dư có như là một sự tăng trưởng trong khả năng mua CK và là dấu hiệu để đầu cơ giá lên.

5. Các ý kiến tư vấn đầu tư

Các nhà phân tích kỹ thuật cho rằng, khi đa số các dịch vụ tư vấn đầu tư đều đồng loạt tư vấn các nhà đầu tư bán CK ra thì đó là dấu hiệu cho thấy thị trường đang tiến dần đến điểm đáy và bắt đầu có xu hướng lên giá. Vì vậy số người bán ra thường nhiều nhất khi đồ thị tiến gần đến điểm đáy của thị trường. Các nhà phân tích kỹ thuật thống kê và xem tỷ lệ các dịch vụ tư vấn bán ra (đầu cơ giá xuống) như là một chỉ số đo lường khuynh hướng biến động thị trường. Thường khi chỉ số này đạt tới một tỷ lệ khoảng 60%, tức là thị trường đang đi xuống khi đó nhà phân tích kỹ thuật là người theo quan điểm đối lập sẽ xem như đây là biểu hiện của thị trường sắp đi lên. Ngược lại, khi chỉ số này đạt mức 20% tức là thị trường đang đầu cơ giá lên thì nhà phân tích kỹ thuật xem như đây là biểu hiện của thị trường sắp đi xuống.

6. Tỷ lệ giữa quyền lựa chọn mua và quyền lựa chọn bán (Put/Call option)

Đây là công cụ tương đối mới của các nhà phân tích kỹ thuật theo quan điểm đối lập. Họ sử dụng các hợp đồng về quyền chọn bán (Call option: Cho phép người nắm giữ quyền được bán cổ phiếu với một giá cụ thể trong một khoảng thời gian xác định khi cổ phiếu có dấu hiệu giá xuống) và quyền chọn mua (Put option: Cho phép người nắm giữ quyền được mua cố phiếu với một giá cụ thể trong một khoảng thời gian xác định khi cổ phiếu có dấu hiệu giá lên).

Các nhà phân tích kỹ thuật lý giải rằng, khi tỷ số Put/Call option thấp, tức là thị trường đang có xu hướng sụt giá mà theo họ (với quan điểm đối lập) thì đây lại là biểu hiện của chỉ thị giá lên và ngược lại. Trên thị trường, các nhà phân tích kỹ thuật đang áp dụng quy tắc cho rằng, khi tỷ số Put/Call option lớn hơn 0,70 tức là thị trường đang đi lên (nhưng đối với họ lúc này thị trường sẽ có biểu hiện sắp đi xuống). Ngược lại, khi tỷ số Put/Call option bằng hoặc nhỏ hơn 0,70 tức là biểu hiện của giá xuống (nhưng đối với họ lúc này thị trường có biểu hiện sắp đi lên).

7. Số dư nợ trên tài khoản môi giới

Số dư nợ trong tài khoản thể hiện tình trạng nhà đầu tư vay mượn CK từ công ty môi giới. Số dư này được xem như là sự biểu thị cho thái độ của một nhóm nhà đầu tư hoạt động hiệu quả, dựa trên sự chênh lệch của giá CK. Vì vậy, một sự gia tăng về số dư nợ sẽ chỉ cho các nhà phân tích kỹ thuật thấy có một sự gia tăng về sức mua CK và cung là dấu hiệu của sự lên giá CK.

Trong thực tế, phương pháp phân tích kỹ thuật thường không được xem là phương pháp thay thế cho phương pháp phân tích cơ bản mà chúng được sử dụng kết hợp với nhau. Tuy nhiên, phân tích kỹ thuật có điểm ưu việt hơn phân tích cơ bản đó là việc phân tích dễ hơn, nhanh hơn và có thể cùng lúc thực hiện việc phân tích đồng thời với nhiều loại CK hơn.

Một thuận lợi khác của phương pháp phân tích kỹ thuật là không bị lệ thuộc vào các báo cáo tài chính (tức là dựa vào sự chính xác trong công việc của kế toán viên, kiểm toán viên khi lập và kiểm tra các báo cáo này, mà trong thực tế đã có nhiều sai sót xảy ra), vì hầu hết các dữ liệu được các nhà phân tích kỹ thuật sử dụng như là giá CK, khối lượng giao dịch và những thông tin về giao dịch khác đều có nguồn gốc từ TTCK.

Đại đa số các nhà đầu tư, hay đúng hơn là những người có tài khoản và tham gia giao dịch trên sàn không thu được đủ lợi nhuận cần thiết, thậm chí không kiếm được đủ thông tin thiết yếu về việc mua bán trên thị trường chứng khoán.

Câu hỏi đặt ra là: Tại sao?

Câu trả lời rất đơn giản: cảm giác và chiến lược. Những nhà đầu tư thành công là những người hành động không theo xúc cảm. Cái duy nhất họ có là chiến lược và họ chỉ đi theo những quy tắc trong chiến lược của họ mà thôi.
Trước tiên, hãy liệt kê ra những sai lầm cơ bản nhất của một nhà đầu tư:

1. Thiếu chiến lược
Có một chiến lược nhất định trong đầu tư chứng khoán là rất quan trọn. Tối thiểu, bạn phải tự biết được khi nào nên mua, khi nào phải bán, giá bán như thế nào và bạn nên giữ một cổ phiếu trong bao lâu. Khi đã có một chiến lược, hãy luôn đi theo những nguyên tắc đã đề ra trong chiến lược đó. Đừng thay đổi nó hàng ngày!

2. Chờ đợi thị trường
Nhiều nhà đầu tư mua một cổ phiếu nhưng không bán nó ra mà cứ chờ đợi cho đến khi nó quay trở lại mức giá mà anh ta đã mua nó. Đây là một trong những sai lầm lớn nhất của những nhà đầu tư ‘ma mới” bởi họ không nhận ra rằng họ có thể còn tốn kém nhiều tiền bạc và thời gian hơn nữa khi cố nắm giữ trong hi vọng một cổ phiếu đã hết thời.

3. Không chấp nhận mức lợi nhuận nào đó
Khi một mức lợi nhuận “hợp lý” xuất hiện, hãy nhanh chóng vượt qua lòng tham và bán cổ phiếu bạn đang nắm giữ để thu khoản lợi nhuận đó. Nhưng với hầu hết các nhà đầu tư nói riêng và mọi người nói chung, luôn đặt ra câu hỏi rất khó trả lời: Thế nào là “hợp lý”? Bạn không trả lời được câu hỏi đó…Và bạn thành kẻ thua cuộc.

4. Giao dịch quá mức
Rất nhiều nhà đầu tư, nhất là các nhà đầu tư “theo ngày” thường cảm thấy một nhu cầu bức xúc là phải luôn đứng trên sàn, theo dõi, tính toán, mua vào bán ra trong mọi phiên giao dịch và vào tất cả các ngày sàn giao dịch mở cửa.

Thông thường họ rất hay phá vỡ những nguyên tắc của mình và chỉ suy nghĩ làm sao để tung tất cả số vốn của họ ra thị trường. Thực tế, đôi khi, đứng sang một bên và nhìn ngắm thị trường mới là chiêu bài tối ưu.

5. Đầu tư khoản tiền mà bạn không thể để mất
Đừng bao giờ dùng đến những khoản tiền bạn thực sự không thế để mất. Ví dụ rất đơn giản cho loại này là số tiền bạn dành thanh toán các hóa đơn, các khoản thế chấp hay học phí của con bạn.
Lên sàn với những khoản tiền đó sẽ chỉ khiến bạn cảm thấy lo sợ, mất bình tĩnh. Kết quả là bạn mắc phải lỗi sơ đẳng nhất của một nhà đầu tư: Giao dịch theo cảm xúc!

6. “Yêu” cổ phiếu
Một số người “dính chặt” lấy một loại cổ phiếu với họ tin tưởng chắc chắn rằng đó là một cổ phiếu tốt. Thậm chí họ sẵn sàng chấp nhận mất hết tiền vốn của mình chứ nhất định không chịu bán ra “tình yêu” của họ.

7. Cách làm giàu nhanh chóng
Mọi người thường cho rằng thị trường chứng khoán chính là nơi họ có thể trở thành tỉ phú chỉ sau một đêm. Những người đó không nhận ra rằng giao dịch chứng khoán cũng chính là một nghệ thuật, một công việc chuyên nghiệp. Trước tiên, bạn sẽ phải học hành nghiêm túc về nó.

8. Không xác định điểm dừng thua lỗ (Stop-Loss)
Một Stop-loss là mức giá định trước của mỗi nhà đầu tư mà ở đó sự thua lỗ là có thể chấp nhận được đối với họ. Khi giá cổ phiếu sụt đến điểm này, hệ thống sẽ tự động bán ra cổ phiếu và nhà đầu tư rút lui khỏi thị trường.

Áp dụng những lời khuyên này vào thực tế không hề đơn giản như bạn nghĩ. Chỉ khi nào chúng trở thành thói quen thường xuyên của bạn, bạn mới có thể thật sự trở thành một nhà đầu tư chuyên nghiệp trên thị trường.