Chiêu thì độc nhưng không ít lần chính các tác giả này đã phải lãnh quả đắng.

Từ chặn 2 đầu

Trong giai đoạn nửa đầu tháng 8, khi VN Index giảm về khu vực 380-400 điểm, thanh khoản xuống thấp trầm trọng, đã xuất hiện phương pháp “chặn 2 đầu” như sau: NĐT sẽ mua vào một CP nào đó đầu phiên với giá tham chiếu, đồng thời “mượn” sẵn một lượng CP đó từ nhân viên môi giới hoặc CTCK.

Nếu đến cuối phiên, giá CP vẫn giữ tham chiếu hoặc không biến động gì mạnh, NĐT sẽ án binh bất động. Trường hợp giá CP tăng mạnh 5-7%, ngay lập tức NĐT sẽ sử dụng số CP mượn để bán ra (bán khống).

Trường hợp nhận thấy giá CP có thể giảm sàn, NĐT sẽ dùng số CP mượn để bán ra lập tức nhằm “sửa lỗi” của mình. Số CP mua đầu phiên sẽ được dùng để trả cho CTCK hay nhân viên môi giới vào ngày T+4.

Thoạt nhìn, đây là phương pháp rất “ưu việt” khi CP dù tăng hay giảm, NĐT vẫn từ hòa vốn cho đến có lãi. Nhưng muốn đạt được sự “ưu việt” phải thỏa mãn điều kiện CP phải biến động mạnh trong phiên và phải mượn được CP.

Tại thời điểm phương pháp này ra đời, một trong những CP được áp dụng nhiều nhất là SHN (CTCP Đầu tư Tổng hợp Hà Nội) vì đây là mục tiêu ưa thích của dân lướt sóng và có khá nhiều nguồn hàng.

Tuy nhiên, khi số lượng người sử dụng tăng lên thì khả năng mua đáy bán đỉnh sẽ khó xảy ra, lúc đó chênh lệch giữa giá mua-bán sẽ thu hẹp và nếu không tính toán cẩn thận NĐT sẽ lỗ bởi phí giao dịch cũng như trả lãi cho việc vay mượn CP.

Nhìn chung phương pháp “chặn 2 đầu” vừa có lợi nhuận hoặc giảm thiệt hại thua lỗ, mặt khác NĐT gia tăng giao dịch cũng giúp cho CTCK thu thêm được một khoản phí nhất định.

Đến ôm 2 mâm

Do các cơ quan quản lý “siết” chặt việc CTCK đứng ra tổ chức bán khống, vì vậy một số CTCK đã giao cho nhân viên nguồn hàng để tự thương lượng với khách hàng hoặc chính các môi giới đứng ra tổ chức bán khống. Và cũng từ đây, hàng loạt “tai ương” đã xảy ra với bên “nhà cái”.

Giai đoạn cuối tháng 6, rộ lên tin đồn về việc một số môi giới tự do sau khi ký hợp đồng bán khống với NĐT tại một mức giá nhất định, thay vì đem CP của mình đang có bán đối ứng lại quyết định “ôm” hàng.

“Máu” hơn nữa, các nhân viên này quyết định sử dụng đòn bẩy tài chính để mua thêm chính những CP đó. Với cách làm này nếu CP tăng giá, nhóm môi giới nói trên sẽ ăn “2 mâm”, đồng thời CP tăng cũng giúp cho khoản đầu tư có sử dụng đòn bẩy sinh lời đáng kể.

Tuy nhiên, thị trường tiếp tục giảm đã khiến các môi giới vừa phải chung tiền cho NĐT, đồng thời lỗ cho cả khoản đầu tư cá nhân của mình.

Phức tạp hơn cả là trường hợp tại một CTCK cho triển khai nghiệp vụ quyền chọn (option) chui. Thông thường, sau khi ký hợp đồng quyền chọn mua cho NĐT, nhân viên môi giới tại đây mới tiến hành mua vào một lượng CP nhất định để “dằn túi”, phòng trường hợp NĐT yêu cầu CTCK giao hàng.

Nhưng theo tìm hiểu của ĐTTC, vì không muốn để một lượng lớn CP “nằm im” mà không sinh lời, CTCK này lại đem cho các khách hàng mượn để bán khống. Trường hợp sau khi số CP này được bán khống, giá CP lại tăng, bên bán khống thua lỗ.

NĐT mua quyền chọn mua (option) có lãi, vì giá thị trường cao hơn giá mua quyền chọn ban đầu. Ở đây, nhà cái (tức CTCK hoặc môi giới) vẫn có lãi bởi những khoản phí cũng như lãi suất cho vay. Trường hợp này, 2 bên lợi và 1 bên thiệt.

Nhưng trong trường hợp giá CP giảm và giảm mạnh, rủi ro rất lớn cho bên nhà cái sẽ xảy ra. Thông thường, khi ký hợp đồng option mua, NĐT sẽ “thế chân từ 10-15% cho “nhà cái”, vì vậy khi CP giảm từ 10-15%, NĐT coi như “cháy tài khoản” và phía “nhà cái” sẽ cùng lúc bán ra số CP mình đã mua vào.

Nhưng điều ngặt nghèo ở đây, là do đã “lỡ” cho một nhóm NĐT khác mượn hàng để bán khống và chưa đến lúc phải mua trả lại, nên khi CP giảm hơn 15% sẽ tăng thành 20-25%, nhà cái sẽ phải chịu lỗ thêm 5-10%.

Thông qua những sự việc trên đây, điều cần nói đến không phải là chuyện thắng hay thua giữa nhà cái và khách hàng, quan trọng hơn chính là bán khống đã “bén rễ” trong các chiến thuật, phương pháp đầu tư hiện nay.

Việc hạn chế của các cơ quan quản lý đối với hoạt động bán khống sẽ không đơn giản và thiết nghĩ đã đến lúc phải tính đến phương án triển khai, bởi lẽ đây là nghiệp vụ không thể thiếu tại nhiều TTCK thế giới.

Bản thân các NĐT lẫn các CTCK đã tìm ra được những cách thức để vận dụng cũng như đã phải chịu thua lỗ vì bán khống chứng tỏ rằng họ không quá bỡ ngỡ khi tiếp cận.

(Theo Sài gòn đầu tư tài chính)

Thận trọng vẫn là nguyên tắc giao dịch với nhiều nhà đầu tư hiện nay. Giao dịch chứng khoán giảm dần qua các phiên khiến tâm lý nhà đầu tư vốn đã thận trọng, lại càng dè dặt tham gia thị trường thời điểm này. Chứng khoán kéo dài chuỗi ngày giao dịch đìu hiu và các chỉ số biến động trong biên độ hẹp.

Áp lực bán gia tăng mạnh cuối phiên hôm nay khiến khả năng phục hồi của Vn-Index càng khó khăn hơn. Kết thúc phiên 13/5, Vn-Index tiếp tục giảm, với số điểm bị trừ (2,47 điểm) cao hơn hẳn hôm qua, chốt tại 479,67 điểm. 486 trở thành ngưỡng kháng cự mạnh với chỉ số sàn TP HCM, bởi sau khi đạt mốc này vào ngày 4/5, Vn-Index giảm nhiều hơn tăng.

Ngoài sự đi xuống về điểm số, giao dịch sàn TP HCM sụt giảm đáng kể so với 2 ngày qua, sáng nay chỉ đạt 18,2 triệu chứng khoán, tương đương 403,7 tỷ đồng. Ở các blue-chip vốn được coi là thanh khoản khá trên thị trường, giao dịch cũng không sôi động như trước. EIB giao dịch cao nhất HOSE cũng chỉ có một triệu, kế đến là SSI ghi nhận mức chuyển nhượng 0,87 triệu, trong khi STB dừng lại với 0,58 triệu cổ phiếu sang tay.

Giao dịch chứng khoán tiếp tục xuống thấp, sức mua yếu. Ảnh: B.H.

Vn-Index mất điểm trong bối cảnh hàng loạt chứng khoán mất điểm, trong đó có một số cổ phiếu dẫn dắt. MSN, SJS giảm kịch sàn vào gần cuối phiên, VIC, VNM cùng bị trừ 2 điểm, ITA, KDC, KBC mất 0,1-0,2 điểm. Vẫn có một số blue-chip ngược với xu hướng giảm chung, tuy nhiên mức tăng của BVH, DPM, HAG, HPG, PVF khá nhẹ nhàng, trong khi nhiều trụ cột khác đứng giá nên chưa hội đủ lực để giúp Vn-Index lội ngược dòng.

Mức giảm 0,33 điểm đưa HNX-Index về chẵn 82 điểm trong phiên cuối tuần. Giao dịch giảm nhẹ so với hôm qua, đạt 19 triệu chứng khoán, tương ứng 253 tỷ đồng. Số mã giảm nhiều hơn hẳn cổ phiếu tăng, trong hơn 170 mã mất điểm sáng nay, khoảng 30 cổ phiếu giảm sàn. PVG, THV, VND giao dịch cao nhất HNX, 1,19-2,43 triệu.

UPCoM-Index mất 0,32 điểm, xuống 34,48 điểm, ghi nhận 121.595 cổ phiếu, trị giá 1,1 tỷ đồng, lúc 11h15.

(Nguồn VnExpress)

Theo một lãnh đạo Bộ Tài chính, TTCK suy giảm sâu là một trong những lý do chính để Bộ đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân đối với đầu tư chứng khoán năm 2011. Phương án này đang được Bộ hoàn chỉnh trước khi trình Chính phủ thông qua và Quốc hội sẽ quyết có miễn thuế hay không.

Lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết, Bộ đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cho 3 đối tượng: người có thu nhập dưới 5 triệu đồng/tháng và không nuôi người phụ thuộc; cá nhân có thu nhập dưới 6,6 triệu đồng/tháng và nuôi một người phụ thuộc; người có thu nhập dưới 8,2 triệu đồng/tháng và nuôi 2 người phụ thuộc. Ngoài ra, Bộ đề nghị miễn thuế suất 5% đối với cổ tức và miễn thuế 0,1% trên giá trị chuyển nhượng chứng khoán.

Phương án miễn thuế trên cùng với việc giãn thuế thu nhập DN cho các DN vừa và nhỏ, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn, đã được Chính phủ thông qua trong phiên họp cuối tháng 3. Tuy nhiên, trong thẩm quyền của mình, Chính phủ chỉ có thể quyết ngay phương án giãn thuế thu nhập DN áp dụng cho các DN vừa và nhỏ, còn quyết định miễn thuế TNCN thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Bởi vậy, Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính hoàn chỉnh phương án chi tiết để trình Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội thẩm tra. Nếu được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua thì đề xuất miễn thuế TNCN sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp diễn ra vào tháng 7 tới. Bộ Tài chính đang phối hợp với các bộ, ngành hữu quan hoàn chỉnh phương án miễn thuế TNCN cho các đối tượng chịu thuế trong năm 2011.

Về lý do Bộ Tài chính đề xuất miễn thuế TNCN đối với đầu tư chứng khoán, ông Tuấn cho biết, từ đầu năm 2011 đến nay, TTCK liên tục suy giảm. Hết quý I/2011, VN-Index giảm hơn 10%, khiến nhiều NĐT, đặc biệt là các CTCK thua lỗ kéo dài. Do khó kiếm lời trên TTCK nên NĐT tham gia giao dịch không nhiều. Do đó, khoản thu từ thuế TNCN đối với đầu tư chứng khoán là khá nhỏ. Thêm vào đó, trong bối cảnh DN kinh doanh khó khăn, TTCK suy giảm như hiện tại, thì khoản thu nhập từ cổ tức bị áp mức thuế 5% là chưa hợp lý, bởi thực tế nhiều DN thực hiện mức chi trả cổ tức khá thấp, khoảng trên dưới 10%. Trong khi đó, lãi tiền gửi tiết kiệm không bị chịu thuế thì thu nhập từ cổ tức bị đánh thuế là thiếu công bằng cho hoạt động đầu tư chứng khoán, không khuyến khích NĐT tham gia thị trường.

Đề xuất miễn thuế TNCN đối với đầu tư chứng khoán theo Bộ Tài chính là biện pháp thiết thực hỗ trợ TTCK trong bối cảnh thị trường suy giảm sâu như hiện nay. Việc miễn thuế không ảnh hưởng nhiều đến kế hoạch thu ngân sách năm 2011, bởi theo dự toán, số thu từ thuế TNCN trong năm nay chỉ khoảng 29.000 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với tổng thu ngân sách, trong đó thu từ đầu tư chứng khoán không đáng kể. Điều quan trọng là nếu Quốc hội thông qua đề xuất miễn thuế TNCN cho một số đối tượng sẽ không ảnh hưởng đến kế hoạch thu ngân sách mà Quốc hội giao Chính phủ thực hiện năm 2011. Cái mất của ngân sách là nhỏ, nhưng cái được cho TTCK là đáng kể, bởi sẽ tác động tích cực đến tâm lý NĐT, kéo họ quay lại thị trường, để dưỡng nguồn thu lớn hơn, dài hạn hơn trong những năm tới.

Theo ông Tuấn, phương án miễn thuế TNCN chi tiết dự kiến sẽ được trình Chính phủ xem xét trong phiên họp thường kỳ tháng 5/2011. Nếu được thông qua, Bộ Tài chính sẽ làm việc với các ủy ban của Quốc hội để tiến hành công tác thẩm tra phương án miễn thuế. Nếu được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua thì phương án này sẽ được đưa ra thảo luận và biểu quyết tại kỳ họp tháng 7 tới của Quốc hội.

Theo một lãnh đạo Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội, Ủy ban đang chờ đề xuất chi tiết của Chính phủ về miễn thuế TNCN cho một số đối tượng. Giải đáp mối quan tâm của nhiều NĐT trên TTCK về khả năng Quốc hội thông qua phương án miễn thuế TNCN đối với đầu tư chứng khoán trong năm nay, vị lãnh đạo này cho biết, vấn đề mấu chốt nằm ở giải trình của Bộ Tài chính. Nếu phương án miễn thuế mà Bộ Tài chính đề xuất kèm theo thuyết trình thực sự khoa học, thuyết phục, giúp đại biểu Quốc hội nhận diện được đây là vấn đề bức xúc, đặc biệt là các nội dung miễn thuế không ảnh hưởng đáng kể đến nguồn thu ngân sách, nhưng lại hỗ trợ tích cực cho TTCK trong bối cảnh ảm đạm kéo dài, thì đại biểu Quốc hội sẽ ủng hộ phương án miễn thuế vì lợi ích chung của thị trường, rộng hơn là nền kinh tế.

(Nguồn:  ĐTCK)

Khi đồng vốn của doanh nghiệp ngày càng được xã hội hóa, áp lực của công chúng cổ đông đối với thành tích của doanh nghiệp ngày càng tăng. Và đối với phần lớn cổ đông đại chúng thì thành tích hoạt động của doanh nghiệp cuối cùng được đo lường bằng mức cổ tức được chia cho mỗi cổ phần (EPS – Earning per share) hoặc là sự tăng giá của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.

Nhưng vì sợ tăng giá của cổ phiếu cũng phần lớn dựa trên EPS nên suy cho cùng điều mà cổ đông đại chúng mong muốn đối với kết quả hoạt động hàng năm của doanh nghiệp là một tỉ lệ chia cố tức cao. Xu hướng chia cổ tức cao của nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian gần đây cho thấy họ đã bị cuốn theo chiều gió đòi hỏi của công chúng với một mục tiêu kép, vừa quảng cáo hiệu quả của doanh nghiệp, vừa nâng giá cổ phiếu.

Chia cổ tức cao là một điều tốt, chúng tỏ doanh nghiệp đang làm ra tiền, nhưng không phải là điều tốt nhất. Doanh nghiệp Việt Nam, trước làn sóng cạnh tranh của hội nhập, cần có một tầm nhìn và một chiến lược dài hạn hơn. Từ một xuất phát điểm thấp, họ có thuận lợi là có thể phát triển nhanh hơn trong giai đoạn đầu. Sự tăng trưởng nhanh chóng của nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực sản xuất kinh doanh như ngân hàng, công nghệ thông tin, công nghiệp năng (cement, sắt thép), phân phối, dịch vụ… với tốc độ phát triển hai chữ số mỗi năm minh chứng điều này. Tuy nhiên, xét về đồng vốn, quy mô hoạt động, thị phần của sản phẩm, danh tiếng thương hiệu, họ vẫn còn quá bé nhỏ so với những chàng Goliath trong khu vực Đông Á và Đông Nam Á (Trung Quốc, ASEAN), và không thể so sánh với những ông khổng lồ đa quốc gia ở những nước công nghiệp phát triển.Những chàng David của Việt Nam cần phải mạnh mẽ hơn, được tích lũy trang bị tốt hơn về các mặt khi ra đấu trường quốc tế. Để làm được điều này, chính sách phân chia lợi nhuận của doanh nghiệp cần thay đổi tích lũy để tái đầu tư mở rộng sản xuất và thị trường cho sản phẩm phải là một sợ lựa chọn ưu tiên hơn thay vì chia cổ tức với một tỷ lệ cao.

Đây không phải là một sự chọn lựa dễ dàng. Đó là cuộc đấu tranh quyết liệt trong nội bộ cổ đông giữa lợi ích của người muốn bán trứng và người muốn nuôi gà và không phải lúc nào những người có tầm nhìn xa đều thắng. Đầu tư cho tương lai là một quyết định khó khăn vì đau tư cho tương lai đòi hỏi không nhũng sự chấp nhận hy sinh lợi ích hiện tại mà còn phải có một niềm tin vào sự thành công lớn hơn trong tương lai, một niềm tin chắn chắn rằng đó không phải là một việc thả mồi bắt bóng. Sự lựa chọn hướng về tương lai của các doanh nghiệp là kết quả của một sự đồng thuận xã hội, không chỉ là vấn đề của một doanh nghiệp. Nếu các doanh nghiệp cùng nhau hướng về đầu tư cho tương lai, đó là vì toàn thể cộng đồng muốn như thế. Khi đó, đa số các cổ đông sẽ biểu quyết cho một chiến lược tích lũy dài hạn thay vì biểu quyết cho việc phân chia cố tức theo một tỷ lệ cao. Nền văn hóa ăn xổi ở thì sẽ chấm dứt để nhường chỗ cho một nền văn hóa mới được hình thành. Đó là nền văn hóa hướng về tương lai, với một sự tự tin mãnh liệt rằng Việt Nam cũng sữ xây dựng được những doanh nghiệp hùng mạnh như những nước công nghiệp phát triển khác và trở thành cường quốc kinh tế như họ, bằng cách tích lũy tái đầu tư ngay từ lúc này…

EPS là một yếu tố quan trọng nhưng không phải là tất cả. Giá trị cố phiếu (P) còn được hình thành bởi nhiều yếu tố khác, có những yếu tố phi vật chất. Khi lợi nhuận được tích luỹ thay vì mang đi chia, phần giá trị tăng thêm cho cổ phiếu vẫn còn đó. Quan trọng hơn, phần tích luỹ đó lại có thể sinh sôi, không chỉ dưới dạng tài sản vật chất mà còn phi vật chất. Việc cải tiến quy định công nghệ sẽ nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá thành và mở rộng thị phần cho sản phẩm. Nhiều người tiêu dùng hơn, trong nước cũng như ngoài nước, sẽ nhận biết sản phẩm của doanh nghiệp. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp gia tăng và giá trị thương hiệu của doanh nghiệp cũng gia tăng. Những điều đó, vào tay của những nhà tài chính chuyên nghiệp, đều có thể tính bằng tiền. Cuối cùng, ai cũng sẽ nhận ra rằng, một đồng tiền tích lũy cho tái đầu tư sẽ có hiệu quả làm tăng giá cổ phiếu cao gấp nhiều lần đồng tiền được mang ra chia. Chắc chắn cô bán sữa Perrette trong truyện ngụ ngôn của La Fontaine sẽ không thực hiện được giấc mơ làm giàu trong mơ của cô nếu cô chỉ nghĩ đến việc mua trứng để ăn thay vì để ấp ra một bầy gà xinh đẹp.

Khi phân tích chỉ số P/E của các doanh nghiệp Nhật Bản vào thập niên 1980, kinh tế gia người Mỹ Lester Thurow ngạc nhiên khi nhận thấy rằng giá cổ phiếu (P) của doanh nghiệp Nhật rất cao trong khi mức cổ tức lại rất thấp, gần như bằng không. Ông gọi nghịch lý này là một (vạn lý trường thành cua nền kinh tế Nhật và nhận ra rằng nó rất có hiệu quả nhằm ngăn chặn sự xâm nhập vào doanh nghiệp Nhật của đồng vốn Tây phương vốn luôn luôn chạy vào nơi có lãi suất cao. Nhưng ông lại thấy rằng đây là một ưu điểm đặc biệt. Các doanh nghiệp Nhật đã sử dụng gần như toàn bộ lợi nhuận của doanh nghiệp để tái đầu tư nhằm làm tăng năng lực cạnh tranh toàn cầu của họ và thực hiện một chính sách chinh phục thị trường đáng sợ. Nền văn hóa tối đa hóa thị phần của doanh nghiệp Nhật đã có thời kỳ vượt trội nền văn hóa tối đa hóa lợi nhuận của Mỹ và Tây phương. Kinh nghiệm của doanh nghiệp Nhật có thể là một bài học đáng suy nghĩ cho những doanh nghiệp Việt Nam trước cửa biển hội nhập, khi chuẩn bị tham gia cuộc đánh bắt lớn trong một đại dương đầy sóng dữ của cạnh tranh.

"Thợ săn" cao tay

Lý do đơn giản thường chiến thắng và thu lợi từ những cổ phiếu mình đầu tư nhanh và gọn tới mức ngoạn mục. Có lẽ chính sự quan tâm của các tay chơi chứng khoán đã khiến thái độ của các "thợ săn" dè dặt và cảnh giác hơn khi nói về những "kỹ xảo" trên thị trường chứng khoán thông qua bảng giao dịch điện tử.

Theo kinh nghiệm của giới đầu tư chứng khoán, bất cứ nhà đầu tư nào chăm chỉ "đi chợ", tức là tới theo dõi biến động giá cổ phiếu ở trung tâm giao dịch vào mỗi ngày là có thể biết được một số kinh nghiệm đọc bảng điện tử. Từ đó không bị "lừa" bởi các cao thủ trong "làng" chứng khoán. Đó là những thủ thuật lợi dụng kẽ hở của việc chưa thể khớp lệnh liên tục ở các trung tâm chứng khoán để kiếm lợi từ cổ phiếu, từ sự non nớt của những "tay mơ"- những người mới tham gia thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, những kỹ xảo này thường tập trung vào loại cổ phiếu blue chip. Giải thích điều này, xu hướng "thợ săn"- những người chơi chứng khoán bán chuyên nghiệp tập trung vào những loại này là bởi giá trị cổ phiếu và mức giao động của nó lớn hơn. Tỷ lệ thu lời đối với quá trình đầu tư ngắn hạn của các "thợ săn" cao hơn.

Hơn nữa, tại thị trường chứng khoán còn ở mức sơ khai thì loại cổ phiếu blue chip thường dẫn dắt thị trường. Chính với những phân tích và nhu cầu của các "thợ săn" mà đã tự tìm cho mình một "thú vui" là chiến thắng họ bằng kiếm lời nhanh hơn và nhiều hơn dựa trên những "chiêu thức" mà các thợ săn đưa ra.

Tuy không đồng ý nhưng cũng không phủ nhận, vẫn không bác bỏ một số lời bàn tán về việc bác chỉ bỏ tiền mua 10 cổ phiếu đã khiến giá loại cổ phiếu này tăng ở mức kịch trần vào phiên giao dịch thứ 2 trong ngày. Đây là một số tiền nhỏ nhưng tác dụng tạo tâm lý cho cả thị trường.

Kinh nghiệm cho những "tay mơ"

Thị trường chứng khoán trong tương lai sẽ loại bỏ những tay chơi nghiệp dư và thay vào đó là các chuyên gia.

Quá trình đào thải này vừa chứng tỏ sự hoàn thiện của thị trường chứng khoán cũng như việc thực hiện khớp lệnh liên tục trong thời gian vừa qua chứng tỏ khả năng của các thợ săn. Vì vậy, đối với "tay mơ", ngoài việc tìm hiểu thông tin kỹ của từng loại cổ phiếu thì cần phải học thêm những kỹ xảo để "đi chợ".

Hiện có 7 kỹ xảo thường được sử dụng

1. Việc bán cổ phiếu với giá sàn để tạo tâm lý hoảng loạn. Đây là cái bẫy hiệu quả nhất đối với những "tay mơ". Các "đại gia" muốn mua cổ phiếu giá rẻ nên đã chủ động bán ào ạt với giá sàn ở một tài khoản. Thấy vậy, nhiều "tay mơ" nghĩ là cổ phiếu đó hay công ty đó có tin xấu và bán đổ bán tháo theo giá sàn. Trong khi đó, "đại gia" lại dùng tài khoản nào đó mua lại cổ phiếu của mình với giá rẻ.

2. Mua giá trần tạo tâm lý hưng phấn. Đại gia muốn bán được giá cổ phiếu đang có nên chủ động mua ào ạt giá trần ở một tài khoản. Nhiều người nghĩ chắc là có tin tốt nên người ta mới dám mua như thế và đặt mua theo giá trần. Khi đó đại gia dùng tài khoản khác bán dần ra cổ phiếu đó ở giá thấp, số lượng lớn hơn số lượng mua vào ở tài khoản trước. Ví dụ mua 30k ở tài khoản A, bán 50k ở tài khoản B. Vì vậy, bán được 20k giá tốt.

Vài hôm sau đại gia ngừng "diễn", giá cổ phiếu đứng và xuống khiến cho ai mua theo thì bị thiệt thòi. Tuy nhiên có những phiên có 2 hiện tượng trên nhưng bản chất không phải là kỹ xảo mà do tác động của thông tin thật. Để phân biệt khi nào là kỹ xảo khi nào là thật phải có bản lĩnh. Vì thế nhiều "tay mơ" đánh ngắn hạn bị thua liểng xiểng vì các kỹ xảo trên. 2 kỹ xảo trên là con dao 2 lưỡi và khi có một đại gia khác chơi lại mua ngay giá trần (thì kỹ xảo 2 bị hóa giải).

3. Bán chặn giá trên. "Đòn" này cũng là để mua rẻ nhưng nhẹ hơn "đòn thứ nhất". Theo đó, "đại gia" muốn mua rẻ nhưng biết dùng đòn thứ nhất lúc này là vô lý nên bán ra số lượng rất lớn ngay từ đầu giờ ở giá tham chiếu chẳng hạn. Trong khi đó bên mua đại gia chỉ đặt số lượng vừa phải giá dưới tham chiếu. Thế là ai muốn bán phải tranh bán dưới giá tham chiếu và vào "rọ" của đại gia.

4. Mua chặn giá dưới bằng cách ngay từ đầu giờ "đại gia" đặt mua số lượng lớn ở giá tham chiếu và đặt bản số lượng nhỏ ở giá cao hơn tham chiếu. Thấy cũng ít quá, nhiều người đặt mua giá cao để mua bằng được và cũng vào "rọ" của đại gia. Tuy vậy, nếu có đại gia nào chơi lại thì việc làm này cũng mất tác dụng.

5. Mua theo kiểu rải đinh. "kỹ xảo" này để bịt mắt "đối thủ". Tâm lý người mua đều muốn mua giá tốt chứ không muốn mua trần. Đặt 3 lệnh ở 3 mức giá cao nhất, mỗi lệnh chỉ mua một lô, ví dụ một lô 24; 1 lô 24.1 và một lô 24.3. Khi đó toàn bộ các lệnh mua bị che hết vì bảng điện tử chỉ cho phép hiện 3 mức giá mua cao nhất. Sau khi lệnh mua bị che là cuộc đấu trí giữa các "thợ săn". Điều thú vị là có khi phần thắng lại thuộc về người không chủ động rải đinh.

6. "Rải đinh" bán. Ngược lại với "rải đinh" mua, đặt bán ở 3 mức giá sàn thấp nhất, ví dụ bán 1 lô 32.2, 1 lô 32.3, 1 lô 32.4. Các "thợ săn" đều dùng mẹo này để bán được giá tốt chứ không muốn bán giá sàn. Tuy nhiên, khi có ai đó tức khí mà mua ngay giá trần và bán ngay giá sàn thì kỹ xảo thứ năm và thứ sáu mất tác dụng.

7. "Rải đinh" để khớp mua giá thấp. Khi thị trường không nóng thì kỹ xảo này rất có tác dụng. Kỹ xảo này có đặc điểm là không nên đặt mua tất cả ở một mức giá mà rải ra ở vài mức giá. Đây là sự lợi dụng nguyên tắc so sánh các số lệnh để khớp lệnh ở mức giá gần nhất. Ví dụ bên bán có 5k giá sàn 24.9, nếu bên mua đặt 2k giá trần 27.5, lúc đó sẽ khớp giá tham chiếu 26.2. Song đặt mua 1,5k giá trần 27.5, 0,2k giá 27.4, 0,2k giá 27.3 và 0,1k giá sàn 24.9 thì sẽ mua được giá sàn. Kỹ xảo này còn một cách nữa là đặt mua từ nhiều mức giá để nhỡ ra bên bán có mức giá đó là dính đinh mua. Nhiều lần khớp lệnh giá 37.2 chẳng hạn là dư bán 36.7, nếu có đinh 36.7 bên mua thì người mua rẻ được 500đ.

1. Bán cổ phiếu đang thua lỗ và giữ lại cổ phiếu có lãi!

Các nhà đầu tư thường bán đi các cổ phiểu đã được lựa chọn đúng đắn và đáng có lại để thu về lợi nhuận trong khi cứ tiếp tục nắm giữ các cổ phiếu đang giảm giá với hy vọng vào một đợt phục hồi. Nếu không thể biết được khi nào đợt hồi phục mới diễn ra, tốt nhất là nên bán đi cổ phiếu đó; nếu không, trong trường hợp xấu nhất bạn sẽ thấy có phiếu sẽ giảm đến mức giá trị không còn là bao. Tất nhiên việc nắm giữ những cổ phiếu tốt và bán đi những cố phiếu không chất lượng là một ý tưởng tuyệt vời song việc thực hiện nó lại không hề dễ dàng. Những thông tin sau đây có thể giúp bạn thực hiện việc đó dễ dàng hơn.

2. Nắm giữ cổ phiếu đang có lãi

Theo lý thuyết thì hầu hết những thành công của nhà đầu tư là nhờ một số ít các cổ phiểu trong danh mục lại có thể đem lại lợi nhuận lớn. Nếu bạn đặt ra một mục tiêu sẽ bán cổ phiếu sau khi đã tăng đến một mức nhất đinh – ví dụ tăng gấp 3 lần – bạn có thể không bao giờ tận dụng hết được một cổ phiếu đang tăng giá. Chưa có ai trong lịch sư có thể có mức lãi gấp 10 lần so với giá đầu tư ban đầu theo phương pháp "bán sau khi tăng gấp 3". Đừng bao giờ đánh giá thấp những cổ phiếu đang tăng giá bằng cách tuân theo những quy tắc cá nhân quá cứng nhắc. Nếu bạn không hiểu được tiềm năng của món đầu tư của mình, những luật lệ do chính bạn đề ra sẽ mang tính tùy tiện và hạn chế.

3. Bán đi cổ phiếu đang thua lỗ

Không có đảm bảo nào về khả năng phục hồi sau một giảm sâu. Bên cạnh sự quan trọng của việc không nên đánh giá thấp các cổ phiếu có lãi, ta cũng cần có cái nhìn thực tế những món đầu tư thua lỗ. Nhận ra những cổ phiếu đang thua lỗ thường rất khó khăn bởi việc đó cũng đồng nghĩa với việc công nhận sai lầm của bạn. Tuy nhiên sự trung thực trong việc xác nhận một cổ phiếu đang không đạt những gì bạn mong đợi là rất quan trọng. Đừng ngần ngại gạt sang một bên sự sĩ diện cá nhân và tiếp tục có những quyết định sáng suốt hơn trước khi khoản thua lỗ của mình ngày càng lớn hơn.

Trong cả hai trường hợp, diểm mấu chốt là việc đánh giá tiềm năng của doanh nghiệp thông qua những nghiên cứu của ạn. Trong mỗi trường hợp bạn vẫn phải quyết định xem mức giá hiện tại có phù hợp với những tiềm năng trong tương lai hay không. Hãy nhớ không để sự sợ hãi của bạn làm vơi đi thành quả thu được hay làm tăng những thiệt hại.

a. Không dựa theo những lời mách nước

Bất kể những lời mách nước này là từ người thân hay những nhân viên môi giới, không ai có thể đảm bảo cổ phiếu sẽ diễn biến như thế nào. Khi bạn quyết định đầu tư, bạn cần biết rõ lý do tại sao bạn có quyết định như vậy bằng việc tự nghiên cứu và phân tích bất kể công ty nào bạn muốn đầu tư vào bằng những đồng tiền khó khăn lắm bán mới kiếm được. Quyết định đầu tư dựa trên những thông tin do người khác đựa ra sẽ không khác gì việc đánh bạc. Tất nhiên, với một sự may mắn nhất định, lời mách nước có thể là đúng. Nhưng đó sẽ khong bao giờ khiến bạn trở thành một nhà đầu tư có thông tin đây đủ, mà đây lại chính là điều bạn cần để trở thành một nhà đầu tư thành công trong dài hạn.

b. Không quan tâm đến những thay đổi nhỏ

Trong bí quyết số 1 chúng ta đã xem xét sự quan trong của việc nhận thấy một cổ phiếu đang không được như ý, tuy vậy bạn cũng cần sẵn sàng đón nhận những biến động trong ngắn hạn. Là một nhà đầu tư dài hạn, bạn không nên sợ hãi khi những khoản đầu tư của bạn có những biến động trong ngắn hạn. Khi theo dõi những hoạt động đầu tư của mình, bạn cần nhìn nhận trên một bức tranh toàn cảnh. Cần phải tự tin về chất lượng những khoản đầu tư của mình thay vì sốt săng với những thay đổi mang tính ngắn hạn. Cũng không nên quá chú trọng vào sự khác biệt nhỏ giữa lệnh mua giá bất kỳ tốt nhất (ATO, ATC) và lệnh mua ở một mức giá xác định (LO) khi quyết định đầu tư.

Tất nhiên, những tay trade chuyên nghiệp sẽ sử dụng những thay đổi trong từng ngày để có thể kiếm lời. Nhưng lợi nhuận của một nhà đầu tư dài hạn lại đến theo một cách hoàn toàn khác. Thành quả này đến sau nhiều năm. Vì vậy hãy tập trung vào việc xây dựng một triết lý đầu tư chung cho chính bạn thông qua việc tự học và trau dồi kiến thức.

4. Đừng quá coi trọng tỷ lệ P/E

Các nhà đầu tư thường quá coi trong tỷ lệ P/E. Việc chỉ sử dụng tỷ lệ này để đưa ra quyết định đầu tư là hết sức nguy hiểm. Tỷ lệ P/E phải được nhìn nhận trong một ngữ cảnh cụ thể và phải được sử dụng trong mối liên hệ với các quá trình phân tích khác. Vì vậy, một tỷ lệ P/E thấp không có nghĩa là cố phiếu đang bị đánh giá thấp hơn giá trị thực cũng như tỷ lệ P/E cao không có nghĩa là một công ty đang được định giá quá cao.

5. Không quá sa đà vào các cổ phiếu giá rẻ

Có một quan niệm sai lầm rằng nếu mua cổ phiếu giá thấp hơn sẽ ít bị thua lỗ hơn. Tuy vậy bất kể bạn mua môt cổ phiếu giá 15 ngàn rồi nó giảm về 0 hay một cổ phiếu 250 ngàn cũng giảm tương tự thì theo cả hai cách bạn đều mất đi 100% số tiền đầu tư. Một cổ phiếu không tốt với giá 15 ngàn có nguy cơ giảm giá không khác gì một cổ phiếu 250 ngàn cả. Trong thực tế, cổ phiếu giá rẻ thường rủi ro hơn so với cổ phiếu giá cao bởi sẽ có những quy định chặt chẽ hơn ở những cổ phiếu giá cao này.

6. Hãy chọn một chiến lược đầu tư và gắn bó với nó

Mỗi người có một phương pháp khác nhau trong lựa chọn cổ phiếu để đạt được mục đích đầu tư của mình. Có nhiều cách để thành công và không có một chiến lược nào hoàn toàn tốt hơn các chiến lược còn lại. Tuy nhiên, một khi bạn đã xác định được chiến lược của riêng mình, hãy gắn bó với chiến lược đó. Một nhà đầu tư bối rối giữa các chiến lược lựa chọn cổ phiếu khác nhau thường có được những điều tệ nhất chứ không phải tốt nhất từ các chiến lược này.

7. Tập trung vào tương lai

Cái khó của đầu tư nằm ở chỗ chúng ta cố gắng đựa ra những quyết định dựa trên những điều chưa xảy ra. Cần luôn ghi nớ rằng cho dù ta có sử dụng những dữ liệu đã qua như một chỉ bảo cho những gì sẽ xảy ra thì những gì thực sự sẽ xay ra mới là điều quan trọng.

Làm sao cổ phiếu này có thể tăng hơn nữa?. Bạn đã không mua cổ phiếu của 1 công ty mới thành lập. Nhưng bạn hãy kiểm tra những chỉ sổ cơ bản và nhận ra rằng cổ phiếu của công ty đó vẫn còn rất rẻ và đã mua cổ phiếu này để rồi sau đó lại gấp nhiều lần. Điều cốt yếu ở đây là quyết định đưa ra cần dựa trên những gì có thể xảy ra trong tương lai chứ không phải những gì đã diễn ra trong quá khứ.

8. Đầu tư có nghĩa là có cái nhìn dài hạn

Lợi nhuận khổng lồ trong ngắn hạn thường đánh lừa những người mới tham gia thị trường. Nhưng việc chấp nhập một tầm nhìn dài hạn và không chấp nhận tư tường "vào, ra rồi kiếm một đống tiền" là điều bắt buộc đối với bất kể nhà đầu tư nào. Điều này không có nghĩa là không thể kiếm tiền bằng các trade thường xuyên trong ngắn hạn. Nhưng như đã đề cập, đầu tư và đầu cơ là hai cách hoàn toàn khác nhau để có được lợi nhuận từ TTCK. Đầu cơ hàm chứa những rủi ro rất khác so với đầu tư theo phương pháp "Mua và giữ". Nhà đầu cơ cũng cần có những kỹ năng đặc biệt.

Không nhất thiết một trường phái đầu tư nào phải tốt hơn trường phái còn lại. Cả hai đều có những ưu nhược điểm của mình. Tuy nhiên trade có thể không thích hợp với ai đó không có thời gian, nguồn tài chính, nền tảng giáo dục và mng muốn phù hợp. Hầu hết mọi người đều không phù hợp với trường phái trade này.

9. Có cách nhìn ‘thoáng’ khi lựa chọn công ty

Rất nhiều công ty tốt mang tên gia đình. Hàng ngàn công ty nhỏ có khả năng trở thành các blue-chip trong nay mai. Thực tế giai đoạn 1926-2001 đã chững minh những công ty nhỏ thường đem lại lợi nhuận cao hơn đầu tư vào các công ty lớn. Các công ty nhỏ cho lợi nhuận trung bình 12.27% trong các công ty trong danh sách S&P 500 chỉ có mức lợi nhuận 10.53%.

Tuy nhiên điều này không nhằm mục đích khuyên bạn đầu tư toàn bộ danh mục của mình với các cổ phiếu nhỏ. Điều chúng tôi muốn nhất mạnh là bạn cần hiểu rằng có rất nhiều công ty tốt không nằm trong danh sách của các cty được tính trong chỉ số Dow Jones hay các chỉ số chứng khoán được đại diện bởi các doanh nghiệp tiêu biểu tại các nước. Bỏ qua những công ty kém nổi tiếng đôi khi đồng nghĩa với việc bỏ qua những cơ hội thu lợi nhuận rất lớn.

10. Thuế là quan trọng những không quá quan trọng

Tại thị trường CK việt Nam cho đến nay các nhà đầu tư vẫn chưa phải chịu thuế trên lợi nhuận thu được từ giao dịch chứng khoán. Tuy nhiên sớm muộn thì loại hình thuế này cũng sẽ được áp dụng.

Nghĩ rằng thuế là quan trọng hơn tất cả là một chiến lược hết sức nguy hiểm bởi nó có thể khiến nhà đầu tư đưa ra những quyết định không mấy sáng suốt. Cho dù là một yếu tố quan trong nhưng nó không phải là yếu tố quan trọng hàng đầu. Yếu tố quan trọng nhất trong quyết định đầu tư là phải đảm bảo an toàn rồi gia tăng số tiền đầu tư của bạn.

Kết luận:

Trong bài viết này chúng tôi đã đề cập đến 10 bí quyết dành cho nhà đầu tư dài hạn. Ngay từ đầu chúng tôi đã nói rằng luôn có ngoại lệ cho tất cả các quy luật song không thể cường điệu hóa yêu tố này. Tùy thuộc vào tính hình thưc tế mà bạn có thể không đồng ý với những điều đã được đề cập ở đây. Tuy nhiên chúng tôi hy vọng rằng những nguyên tắc mà chúng tôi vừa đề cập sẽ có ích cho bạn và có thể cho bạn một cái nhìn sâu sắc hơn về công việc đầu tư của mình.

Tìm cổ phiếu như thế nào?

Bước 1: Hãy tìm hiểu những báo cáo tài chính công khai của các doanh nghiệp mà có những thông tin liên quan đến chứng khoán.

Bước 2: Hãy phân tích những bản báo cáo hàng quý của công ty đó trong vòng hai hoặc ba năm trở lại đây, và đặc biệt chú ý đến xu hướng lợi nhuận tính theo cổ phiếu và doanh thu của công ty.

Bước 3: Hãy tìm cho mình một công ty có xu thế tăng trưởng ổn định nhất về lợi nhuận tính trên cổ phiếu.

Bước 4: Hãy tính tỉ lệ giá cả – lợi nhuận (tỉ lệ PE) của công ty đó, vì đây là một thước đo giá trị của cổ phiếu. (Tính tỉ lệ này bằng cách chia giá cổ phiếu cho lợi nhuận hàng năm tính theo cổ phiếu.)

Bước 5: Hãy so sánh tỉ lệ PE đó với các quy chuẩn của ngành và với tỉ lệ của chỉ số S&P 500. Tỉ lệ này càng thấp thì giá cổ phiếu càng rẻ so với lợi nhuận.

Bước 6: Hãy chú ý đến cả các món nợ của công ty đó. Vì vậy phải kiểm tra bảng cân đối kế toán của công ty và tìm đến phần thông tin về các món nợ dài hạn.

Bước 7: Ngoài ra cũng cần phải chú ý đến bảng lưu chuyển tiền tệ trong các báo cáo tài chính đó để xem tiền được lưu chuyển như thế nào trong hoạt động kinh doanh của công ty. Bởi vì chắc hẳn rằng bạn sẽ muốn nhìn thấy một bảng lưu chuyển tiền tệ có lãi chứ không phải là thua lỗ.

Mua cổ phiếu như thế nào?

Bước 1: Hãy trang bị cho bản thân đầy đủ những kiến thức về loại cổ phiếu trước khi bạn quyết định mua.

Bước 2: Hãy quyết định xem mình cần những gì từ người môi giới chứng khoán. Liệu mình có cần phải gặp trực tiếp người đó không? Liệu chỉ liên lạc với người đó qua điện thoại thôi có được không? Có phải giá cả là mối quan tâm duy nhất của bạn không? Có phải bạn chỉ muốn mua hoặc bán cổ phiếu hay là bạn còn muốn đầu tư cả vào những loại khác như quỹ tương hỗ, trái phiếu hay thậm chí cả cổ phiếu của nước ngoài.

Bước 3: Hãy chọn một nhà môi giới hoặc một công ty môi giới để thay bạn mua những cổ phiếu bạn muốn. Bạn có cần thật nhiều lời khuyên hay không? Nếu câu trả lời là có thì hãy tìm đến một hãng môi giới với dịch vụ trọn gói. Các nhà môi giới càng rẻ tiền sẽ càng cung cấp cho bạn ít lời khuyên mà bạn muốn. Nếu bạn khá tự tin vào khả năng của mình rồi và muốn mua các cổ phiếu giá rẻ? Vậy thì hãy thử tìm đến những lời khuyên và môi giới trên mạng Internet xem sao.

Bước 4: Hãy liên lạc với người môi giới hoặc công ty môi giới chứng khoán để xin một lá đơn, và yêu cầu mở một tài khoản giao dịch chứng khoán.

Bước 5: Khi tài khoản đã được mở bạn có thể bắt đầu ngay việc mua hay bán cổ phiếu của mình.

Bước 6: Hãy rà soát lại các bản báo cáo bạn nhận được và đánh giá lại những gì đang diễn ra trên danh mục đầu tư của mình để xem bạn có đang đi đúng hướng để đạt được những mục tiêu trong đầu tư của bạn không?

Các mẹo vặt và vài lời nhắc nhở:
Hãy hỏi bạn bè và đồng nghiệp để tìm cho mình được người môi giới chứng khoán hay công ty môi giới tốt và có uy tín. Nếu bạn không có được những lời khuyên từ một cá nhân nào, thì hãy tìm trên báo chí về tài chính để có những thông tin bạn cần.

Đầu tư chứng khoán không phải là một trò chơi, nó đòi hỏi bạn phải có những kiến thức thực sự và phải có trí thông minh nhất định. Phải nhớ là bạn luôn theo dõi chặt chẽ mọi diễn biến trên thị trường và đưa ra những quyết định sáng suốt kịp thời để bảo vệ chính bản thân mình.

Quy trình giao dịch chứng khoán niêm yết tại TTGDCK gồm các bước sau:

Bước 1: Nhà đầu tư đến mở tài khoản giao dịch chứng khoán tại một CTCK. Hiện nay, các CTCK hầu như không đòi hỏi điều kiện gì về tài chính khi mở tài khoản giao dịch chứng khoán.

Bước 2: Nhà đầu tư đặt lệnh tại CTCK. Có nhiều cách để đặt lệnh, có thể đến trực tiếp CTCK để viết phiếu lệnh hoặc đặt lệnh thông qua điện thoại hoặc thông qua Internet (tuy nhiên sau đó nhà đầu tư vẫn phải ký vào phiếu lệnh để lưu chứng từ gốc).

Bước 3: CTCK sẽ chuyển lệnh mua hoặc bán chứng khoán cho đại diện của công ty tại TTGDCK (còn gọi là đại diện sàn). Người đại diện này sẽ nhập lệnh vào hệ thống của TTGDCK.

Bước 4: TTGDCK thực hiện khớp lệnh và thông báo kết quả giao dịch cho CTCK.

Bước 5: CTCK thông báo kết quả giao dịch cho nhà đầu tư ngay sau khi khớp lệnh.

Bước 6: Nhà đầu tư nhận được chứng khoán (nếu là người mua) hoặc tiền (nếu là người bán) trên tài khoản của mình tại CTCK sau 3 ngày làm việc (T+3) kể từ ngày mua bán.

Nguyên tắc khớp lệnh

Phương thức giao dịch khớp lệnh thực hiện trên nguyên tắc:

1. Ưu tiên về giá: Lệnh mua có mức giá cao hơn được thực hiện trước; lệnh bán có mức giá thấp hơn được thực hiện trước.

2. Ưu tiên về thời gian: Trường hợp các lệnh mua, bán có cùng mức giá thì lệnh giao dịch nhập trước vào hệ thống giao dịch được ưu tiên thực hiện trước.

3. Mức giá khớp lệnh là mức giá thực hiện đạt được khối lượng giao dịch lớn nhất; nếu có nhiều mức giá thỏa mãn khối lượng giao dịch lớn nhất thì mức giá trùng hoặc gần với giá thực hiện của lần khớp lệnh gần nhất sẽ được chọn; nếu vẫn còn nhiều mức giá thỏa mãn thì mức giá cao hơn sẽ được chọn

Tuy nhiên nếu như những nhà kinh doanh chứng khoán không biết nghi ngờ thì những yếu tố trên cũng sẽ chỉ là đống phế thải trong tay họ. Họ sẽ không hơn gì một người có vấn đề về tâm thần hay một kẻ thích tự hủy diệt.

Không may là rất nhiều nhà đầu tư vẫn chìm đắm trong câu chuyện thần thoại: Chỉ cần có một hệ thống tốt là họ có thể trở thành một nhà đầu tư xuất sắc.

Các yếu tố hết sức quan trọng để thành công trong đầu tư được đưa ra dưới đây đều xuất phát từ khía cạnh tâm lý và cách cư xử.

Kinh nghiệm đã dạy cho các nhà kinh doanh chứng khoán chuyên nghiệp một bài học để đời: Những yếu tố giữ vai trò quan trọng để có được thành công trong đầu tư chứng khoán

1. Sự thờ ơ
Để có thể thu lời từ khoản đầu tư của mình, bạn nhất thiết phải trở nên thờ ơ tuyệt đối với công việc kinh doanh chứng khoán của mình. Bởi đôi khi, người khác sẽ len lỏi trên con đường thành công của họ bằng cách ném những chướng ngại vật ‘xúc cảm” sang con đường của bạn.

Những chướng ngại vật “xúc cảm” sẽ bao trùm lên khả năng phán đoán của bạn. Và hầu như chắc chắn, nó sẽ là tảng đá khổng lồ chen ngang giữa bạn và thành công của bạn.

Cũng giống như một bác sĩ phẫu thuật đối với bệnh nhân, một nhà đầu tư không được có liên hệ xúc cảm với những giao dịch của mình, hay nói đúng hơn, đó là sự gắn bó đến mức ám ảnh với ý nghĩ phải thành công. Hãy luôn giữ cho bạn đừng quá quan tâm đến những phi vụ giao dịch của bạn…Làm được như vậy, bạn đang đến gần hơn với thành công.

2. Sự bền bỉ
Rất hiển nhiên, kẻ thường lẩn trốn không bao giờ có thể trở thành một nhà đầu tư thành đạt bởi những người đó chẳng bao giờ có thể tham gia vào các sàn đấu chứng khoán nơi luôn luôn ngập tràn những biến động lớn. Một nhà đầu tư thật sự thành công là người luôn trong tư thế sẵn sàng quay trở lại sàn đấu sau một thất bại hay sau cả một chuỗi thất bại.

3. Đầu óc thực tế
Các nhà đầu tư phải luôn giữ vững được thái độ thực tế để có thể đi đến thành công trong một môi trường thường xuyên biến động theo kì vọng. Thế nhưng điều ngược lại có vẻ thường xảy ra hơn. Phần đông nhà đầu tư trên thị trường rất hay có những kì vọng phi thực tế về lợi nhuận họ sẽ đạt được.

Những giấc mơ làm giàu hay được nắm giữ những cổ phiếu hoặc tài sản mà bạn tin tưởng về lợi nhuận khổng lồ trong tương lai sẽ chỉ khiến bạn tự hủy diệt mình. Chúng sẽ chỉ đưa bạn rời xa khỏi những mục tiêu thực tế của bạn mà thôi.

Vấn đề là ở chỗ: hãy tỉnh táo đầu tư vào những con cá nhỏ nhưng chắc chắn mắc câu. Ngóng chờ những con cá mập với khoản lợi nhuận khổng lồ nhưng chẳng bao giờ xuất hiện không phải là minh chứng cho khả năng liều lĩnh của bạn. Đó chỉ là sự bắt đầu cho chí ít 100 “cơ hội” đem bạn đến với…thất bại!

1.Biến động là gì?
Sự biến động đó là một thước đo thống kê cho thấy khuynh hướng của một thị trường hoặc một chứng khoán sẽ tăng giá hay rớt giá mạnh trong một khoảng thời gian ngắn nào đó. Sự biến động thông thường được đo bằng độ lệch chuẩn của tỷ suất sinh lợi. Độ lệch chuẩn trong thống kê là khái niệm cho biết mức độ dao động của tỷ suất sinh lợi sai khác với tỷ suất sinh lợi mà chúng ta mong đợi.

Lấy ví dụ như chỉ số S&P500 có độ lệch chuẩn khoảng 15%, trong khi đó các khoản đầu tư được bảo đảm khác như tài khoản tiền gửi vào ngân hàng có độ lệch chuẩn bằng 0, bởi vì tỷ suất sinh lợi nhuận được từ tìên gửi ngân hàng không thay đổi trong suốt thời gian đầu tư.

Những thị trường có nhiều biến động là những thị trường mà giá cả dao động trong phạm vi rất lớn, khối lượng giao dịch nhiều. Chúng ta biết rằng giá cả được hình thành từ sự cân bằng giữa cung và cầu trên thị trường. Một sự mất cân bằng cung cầu sẽ dẫn đến hiện tượng giá thay đổi. Giá thấp trong trường hợp quá nhiều người bán mà rất ít người mua và ngược lại.

Một số người cho rằng nguyên nhân gây ra sự biến động cho thị trường chính là từ những thứ như tin tức doanh nghiệp, sự đề cao một doanh nghiệp nào đó từ một chuyên gia phân tích tài chính hàng đầu, hoặc là các vụ phát hành lần đầu ra công chúng IPO, các kết quả lợi nhuận được công bố không như mong đợi cũng là một nguyên nhân gây ra tính biến động thị trường. Một số khác đổ lỗi cho những nhà đầu cơ, những nhà đầu tư có tổ chức là những người đã gây ra tính biến động thị trường.

Thế nhưng giải thích hợp lý nhất có lẽ chính là những nguyên nhân tâm lý gây ra phản ứng của nhà đầu tư. Đó mới chính là nguyên nhân tạo nên tính biến động nhiều nhất cho thị trường. Cách tiếp cận dựa trên những giải thích về tài chính hành vi dường như đã “tấn công” mạnh mẽ vào cái gọi là lý thuyết thị trường hiệu quả.

Theo lý thuyết thị trường hiệu quả, tức giá cả thị trường luôn phản ánh chính xác mọi thông tin có liên quan. Không một nhà đầu tư nào có khả năng tìm kiếm lợi nhuận cao hơn người khác, nhà đầu tư luôn khôn ngoan và hành động giống nhau. Thế nhưng tài chính hành vi cho thấy kết quả những biến động giá quan trọng nhất xuất phát từ sự thay đổi trong suy nghĩ theo một hướng nào đó của công chúng đầu tư.

Rõ ràng thì chẳng bao giờ chúng ta có thể tìm thấy sự nhất trí về những nguyên nhân gây ra tính biến động thị trường. Tuy nhiên vì dù bạn muốn hay không, thị trường vẫn biến động, vì thế chúng ta- những nhà đầu tư phải tìm cách để có thể sống chung với biến động?

2.Đầu tư dài hạn
Một cách để tồn tại trong một thị trường biến động là việc hãy phớt lờ sự biến động đi, nghĩa là bạn đầu tư hướng đến mục tiêu trong dài hạn, không quan tâm đến những dao động trong ngắn hạn.

Đôi khi chiến lược này cũng khó thực hiện, nhất khi sự biến động của thị trường cho danh mục đầu tư của bạn cơ hội lấy được tỷ suất sinh lợi 50% trong thị trường đi xuống, nhiều hơn mức mà nhiều người có thể làm được. Lòng tham của con người sẽ khó lòng giúp bạn giữ vững vị thế của nhà đầu tư dài hạn.

Đầu tư dài hạn đòi hỏi bạn phải có những nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi đầu tư bởi vì trong dài hạn các thị trường luôn được điều khiển bởi các yếu tố tài chính doanh nghiệp cơ bản.

Nếu bạn tìm thấy một doanh nghiệp với bảng cân đối kế toán rất khỏe mạnh và doanh nghiệp đó có thu nhập bền vững, những dao động trong ngắn hạn sẽ không ảnh hưởng đến giá trị trong dài hạn của công ty.

Sự thật thì đôi khi bạn có thể lợi dụng các khoảng thời gian biến động mà giá cổ phiếu của một công ty tốt đang bị đánh giá thấp để mua vào và nắm giữ cho dài hạn.

Tranh luận quan trọng đằng sau chiến lược mua và nắm giữ chính là nhà đầu tư có thể đã bỏ lỡ mất cơ hội để bán cổ phiếu đi, tạo ra một tỷ suất sinh lợi ấn tượng trong một vài ngày thị trường giao dịch tốt nhất trong năm. Có những câu đại loại thế này: “Nếu bạn đã bỏ lỡ 20 ngày tốt nhất trong năm có thể làm cho tỷ suất sinh lợi của bạn đã giảm đi hơn một nửa”.

Một mặt, điều này là đúng, nhưng chúng ta cũng cần nhìn thấy rằng ngược lại, việc bỏ lỡ 20 ngày tệ nhất trong năm đã làm gia tăng tỷ suất sinh lợi cho danh mục đầu tư của bạn tương tự như thế. Thế nhưng trong một vài trường hợp thì bạn khó lòng mà giữ vững chiến lược mua và nắm giữ, đôi khi bạn vẫn thực hiện giao dịch trong những khoảng thời gian biến động.

3.Những điều bạn cần phải biết
Các nhà đầu tư, đặc biệt là những người sử dụng giao dịch trực tuyến nên biết rằng trong suốt những khoảng thời gian thị trường biến động, nhiều doanh nghiệp sẽ bổ sung thêm những dịch vụ thay thế để có thể làm giảm mức rủi ro của doanh nghiệp so với rủi ro tăng thêm do tính biến động của thị trường xuống. Ví dụ, trong quá khứ, một vài nhà tạo lập thị trường đã tạm thời dừng các lệnh giao dịch trực tuyến và thực hiện các lệnh theo cách thủ công ban đầu.

Hệ thống CNTT hỗ trợ kinh doanh chứng khoán: Đôi khi nhà đầu tư sẽ gặp khó khăn khi thực hiện giao dịch bởi vì khả năng giới hạn của hệ thống phục vụ cho nhà đầu tư. Chúng ta vẫn nhớ đã từng có 2 lần sàn giao dịch TPHCM ngừng giao dịch vì sự cố kỹ thuật.

Do vậy, hạ tầng cơ sở phục vụ cho nhà đầu tư rất quan trọng, đặc biệt là nhà đầu tư thực hiện giao dịch trực tuyến. Là nhà đầu tư, nếu giao dịch trực tuyến bạn hãy cẩn thẩn với những thời điểm sự truy cập internet quá nhiều và bạn không tài nào đăng nhập tài khoản của mình vì nghẽn mạng.

Do vậy, đó là lý do nhiều công ty chứng khoán vẫn cung cấp các dịch vụ phục vụ nhà đầu tư như giao dịch qua điện thoại, giao dịch qua fax, giao dịch trực tiếp bên cạnh giao dịch online.

Sự sai lệch trong giá niêm yết: Có thể có những sự sai lệch rất lớn giữa giá niêm yết nhà đầu tư nhận đuợc và mức giá mà nhà đầu tư thật sự giao dịch. Hãy nhớ rằng, trong một thị trường đầy biến động, thậm chí ngay cả khi giá chứng khoán vừa được niêm yết thì nó cũng có thể sẽ khác xa với những gì đang xảy ra trên thị trường ngay sau đó.

Thêm vào đó, số lượng cổ phiếu dư mua, dư bán thể hiện trên các bảng điện tử có thể cũng sẽ thay đổi một chóng, do vậy chúng ành hưởng đến mức giá niêm yết mà nhà đầu tư nhìn thấy là điều dễ hiểu.

4.Những điều cần quan tâm khác
Các lệnh mà bạn chọn cũng rất quan trọng khi thị trường không di chuyển theo hướng bình thường. Một lệnh thị trường sẽ luôn luôn là một người bạn đồng hành tốt, nhưng trong các thị trường trước đây, bạn có thể sẽ rất ngạc nhiên trước mức giá mà bạn mua bởi vì so với giá được niêm yết thì giá bạn được mua khác xa đáng kể đấy.

Trong một thị trường biến động, lệnh giới hạn có thể là một người bạn của nhà đầu tư. Lệnh giới hạn mà nhà đầu tư sẽ yêu cầu nhà môi giới thực hiện (mua hoặc bán) một lượng cổ phiếu đã được xác định trước tại một mức giá xác định hoặc là tại một mức tốt hơn mức giá xác định.

Thường thì lệnh giới hạn có chí phí cao hơn một chút so với lệnh thị trường nhưng nó luôn là một người bạn tốt cho các nhà đầu tư bởi vì mức giá mà bạn muốn mua hay bán đã được xác định trước, nhưng nên nhớ là lệnh giới hạn cũng không bao giờ là một sự đảm bảo cho bạn một sự đầu tư thắng lợi.

1- Đừng chú ý đến cổ tức ngay, hãy xem Công ty đó ở trong ngành nào trước
Chính vấn đề tưởng trừng không liên quan trực tiếp đến giá cổ phiếu này lại là một trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định cổ phiếu đó có tăng giá nhiều hày không trong tương lai. Nếu một Công ty chuyên tư vấn du học niêm yết trên thị trường chứng khoán, gá của nó đương nhiên khó có thể cao được bởi đa số các Công ty du học là các Công ty loại OMS tức chỉ hoạt động quy mô nhỏ, phụ thuộc vào tài năng và sự chăm chỉ của một hay vài người, giống như cây bonsai, khó có thể lớn lên và nhân rộng được quy mô.

Trong khi đó, nếu các Công ty trong ngành tài chính, các Ngân hàng, Công ty xây dựng, bất động sản (đúng nghĩa chứ không phải là “cò nhà”), Công ty hàng tiêu dùng nhanh, Công ty truyền thông… thì khả năng mở rộng quy mô hoạt động, tăng cường kinh doanh là rất lớn.

2- Có hay không khả năng mở rộng kinh doanh?
Vấn đề này chính là vấn đề phải xem xét tiếp theo. Nếu một Công ty có khả năng mở rộng liên tục quy mô sán xuất kinh doanh của mình thì giá của chúng sẽ tăng, đó là điều đương nhiên. Dẫn chứng sắc nét có thể đưa ra ngay là giả định có 2 Công ty cùng có cụm từ thủy điện trên tên giao dịch như "Công ty Thủy điện ABC" và "Công ty Đầu tư Thủy điện XYZ" thì giá của Công ty thứ hai đương nhiên sẽ cao, còn Công ty thứ nhất sẽ khó lòng lên đến đầu 4x, trong khi đó, nếu Công ty thứ hai có thể lên đến trên 10x, thậm chí 20x là bình thưởng. Giá chênh như vậy là dễ hiểu bởi Công ty thứ nhất chỉ có 1 nhà máy thủy điện duy nhất. Nhà máy này xây một lần rồi thôi, không có khả năng mở rộng sản xuất, không đắp cao đập lên được, không lắp thêm máy, không tăng công suất phát điện được, nhà đầu tư chí có thể trông vào cố tức mà thôi.

Trong khi đó, ở Công ty thứ hai, vốn điêu lệ ban đầu có thể chỉ là 50 tỷ, song Công ty lại có khả năng tham gia đầu tư vào rất nhiều: 10, 100 và hơn nữa các Nhà máy thủy điện nên vốn đầu tư có thể tăng tương ứng và quyền lợi của nhà đầu tư tăng theo đà đó.

3- Nhìn vào cả quá trình thay vì chỉ vào một thời điểm
Lịch sử một Công ty nói lên nhiều điều. Trước hết nếu Công ty đó có cả một lịch sử rất dài nhưng các "chỉ số cơ thể" hiện đều nhàng nhàng thì khó có đột biến đáng mừng cho nhà đầu ra bởi thời gian đã chứng minh Công ty đó không có gì xuất sắc. Nếu 5 năm trước, các chỉ số tài chính của Công ty tốt, song vào thời điểm nhà đầu tư xem xét, chỉ số đó đang tụt dần thì hãy cẩn thận: dù chí số đó, vào thời điểm đó đã tốt song có gì đám bảo nó sẽ không tụt dốc tiếp?

4- Nhìn vào đội ngũ, hơn là chỉ nhìn vào chỉ số tài chính
Lịch sử các Công ty hay ngân hàng Việt Nam đã chứng minh là vấn đề đội ngũ nói chung và đội ngũ quản lý là vô cùng quan trọng với một Công ty. Nếu các nhân tố nói trên căn bản tốt, có đội ngũ tốt, Công ty đó sẽ ăn nên làm ra và trong trường hợp đó, lợi nhuận của nhà đầu tư sẽ cao hơn nhiều. Thậm chí lịch sử đã chứng minh nếu một doanh nghiệp đang kém nhưng xuất hiện một đội ngũ tất thì doanh nghiệp đó vẫn có thể lội ngược dòng.

5- Hãy lưu ý đến các cổ đông là pháp nhân
Các cổ đông pháp nhân có vai trò khá quan trọng với cổ phiếu của một Công ty. Nếu trong số cổ đông đó, có nhiều ngân hàng, Công ty tài chính, các Công ty có tên tuổi, đó chắc chắn là một điểm căn cứ để "lên điểm” của cổ phiếu đó. Điểm của Công ty càng lên nếu đó là các Công ty hay ngân hàng nước ngoài, Công ty cổ phần, ngân hàng thương mại cổ phần.

6- Chú ý đến động thái của các quỹ đầu tư
Ở Việt Nam hiện tại, còn quá ít các quỹ đầu tư song nhà đầu tư cũng nên chú ý đến động thải của các quỹ này. Các quỹ thường có "giác quan" rất nhạy nên họ sẽ quyết định đầu tư vào những nơi nào có triển vọng nhất. Tuy nhiên, ngược lại, cũng có nhiều Công ty tốt song không muốn bán cho các quỹ này bởi nhiều quỹ chỉ muốn gặt hái lợi nhuận đơn thuần và thường đầu tư theo kiểu ngắn hạn, nếu có lời là có thể bán ngay.

7- Cần có thông tin rõ ràng
Tất nhiên, đây là một việc quan trọng khi xem xét đầu tư vào cổ phiếu của một Công ty nào đó. Không nên mua cổ phiếu khi không có đầy đủ thông tin cần thiết về Công ty đó. Hệ thống thông tin và các quy định về công bố thông tin của các Công ty khi phát hành cổ phiếu ở nước ta còn rất sơ sài. Với Công ty lên sàn niêm yết, mọi việc đơn giản hơn vì ít nhất Công ty đó phải có cáo bạch. Đối với Công ty mới có cổ phiếu OTC, bạn cũng nên đòi người bán phải cung cấp thông tin như báo cáo tài chính hàng năm, báo cáo kiểm toán.

8- Chú ý đến các chỉ số tài chính và P/E của Công ty
Có nhiều cách tính chỉ số P/E, nhà đầu tư có thể tham khảo trên các cuốn sách về chứng khoán được bán rất nhiều ở các hiệu sách khắp cả nước. Nhưng quan trọng hơn, chỉ số thế nào thì mua, chỉ số nào thì không mua?

Theo các chuyên gia chứng khoán, nếu P/E của một Công ty ở mức dưới 12, bạn có thể mua cổ phiếu đó mà không cần cân nhắc gì nhiều. Nếu P/E ở mức 12 – 18 nên cân nhắc và hỏi ý kiến chuyên gia xem có nên đâfu tư hay không. Còn nếu P/E ở mức trên 18, thường chỉ nên bán.

Đây là các cột mốc song chi có tính tương đối và luôn phải xem xét đến các nhân tố tương lai (nhất là các quyền lợi sắp phát sinh, yếu tố ngành nghề… để "tính lại" P/E trong tương lai gần là bao nhiêu rồi mới nên kết luận là mua hay bán.

9- Không thể thiếu các “nhân tố vô hình”
Một điều các chuyên gia của chúng ta thường không nhắc đền nhiều nhưng lại là câu hỏi mà các nhà đầu tư khôn ngoan bao giờ cũng hỏi khi tìm hiểu về một cổ phiếu, đó là các giá trị mô hình của doanh nghiệp đã được tính đến chưa và nếu tính thì giá là bao nhiêu. Giá đó là đắt hay rẻ? Giá trị mô hình này có thể là lợi thế thương mại.

Nhìn chung, khi nhìn nhận một cổ phiếu phải xét đến rất nhiều nhân tố. Đó chính là điểm khởi phát cho những thành công khi nhà đầu tư bước chân vào thị trường cổ phiếu. Chúng tôi sẽ còn một số bài viết sâu hơn cho bạn đọc về những vấn đề này trong các số báo tới.

Đầu tư thuận xu thế: Mua cao để bán cao hơn

Lý thuyết đầu tư thuận xu thế dựa trên những nghiên cứu và trải nghiệm thực tế của các quỹ đầu tư. Jegadeesh và Titman (1993) là những người đầu tiên thực hiện nghiên cứu về vấn đề này.

Họ đã kết luận rằng, chiến lược mua những cổ phiếu đã tăng giá trong ngắn hạn, có tỷ suất sinh lợi rất cao trong khoảng 3 – 12 tháng trước đây, gọi là các "winner", thì sẽ tiếp tục tạo ra tỷ suất lợi nhuận cao trong 3 – 12 tháng tiếp đó, và đặc biệt là nếu cổ phiếu nào đã tạo lợi nhuận cao cho nhà đầu tư trong 6 tháng trước thì sẽ tiếp tục tạo ra tỷ suất sinh lợi cao trong 6 tháng

sau đó.

Hàng trăm nghiên cứu trên 30 thị trường, đăng trên các tạp chí hàng đầu như Journal of Finance, Journal of Financial Economics thừa nhận điều này. Ngạc nhiên hơn, nhiều quỹ đầu tư đã thực hiện chiến lược này (mua cổ phiếu đang biểu hiện tốt, bán khống cổ phiếu đang biểu hiện kém), gọi là các quỹ theo xu thế (momentum fund), ra đời từ thập niên 80 của thế kỷ trước vẫn đang sống khỏe!

Nhiều người hỏi, đó là chuyện của Mỹ, vậy còn ở Việt Nam?

Câu trả lời là điều này hoàn toàn có thể xảy ra vì tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam có tính thuận xu thế: do giới hạn biên độ dao động giá nên giá tăng chưa hết xu thế của nó trong một ngày thì sẽ có xu hướng tiếp tục tăng; ngoài ra, do không được phép bán khống nên nhà đầu tư có xu hướng níu kéo xu thế tăng mãi.

Tuy nhiên, liệu đợt tăng giá trong một vài ngày đã đủ để thị trường nhận ra là nên đi theo chiến lược thuận xu thế để mua?

Câu trả lời là chưa. Vì số ngày tăng giá thường quá ít, do đó nhà đầu tư chớ nên "bắt chước không đúng cách" chiến lược này. Tốt nhất là chờ thêm một khoảng thời gian và xác định cổ phiếu nào đã liên tục biểu hiện tốt gần đây.

Đầu tư nghịch xu thế: Chờ giá thật rẻ mới mua

Khi giá cổ phiếu đang giảm quá mức thì tâm lý chung của các nhà đầu tư là cổ phiếu loại này sẽ tiếp tục giảm, nên tránh xa.Tuy nhiên, theo quan điểm của các nhà phân tích nghịch thị trường (contrarian analyst), những người đi ngược thị trường thật ra là đi trước thị trường để tìm kiếm lợi nhuận. Khoản tiền đầu tư thấp nhưng lợi nhuận mang lại có thể rất cao.

Ở nước ngoài, ít người theo đuổi chiến lược nghịch xu thế hơn là chiến lược thuận xu thế. Tại sao chiến lược này nghe tốt vậy (đầu tư ít, lời nhiều) mà lại có ít người tham gia?

Câu trả lời là để trở thành "anh hùng" đi ngược xu thế thành công không phải là dễ dàng. Khó khăn trước tiên mà họ phải đối diện là sức ép từ đám đông. Ngày qua ngày, họ luôn nhận được thông tin trái ngược với những gì mà họ nghĩ và mong chờ từ những nhà đầu tư bình thường đến những chuyên gia phân tích. Nếu không có một thần kinh vững vàng, khả năng chịu đựng cao thì khó có thể trở thành một contrarian được.

Bên cạnh đó, họ còn phải có sự nhẫn nại để chờ đợi cổ phiếu hồi phục, có khi kéo dài 2 – 3 năm (điều này hoàn toàn có thật ở một thị trường phát triển, có cổ phiếu liên tục mấy năm không tăng giá và bị lãng quên).

Yếu tố quan trọng để trở thành người đi ngược xu thế thành công là xác định đúng cổ phiếu đang quá rẻ và sẽ khởi sắc lại, đồng thời chọn được thời điểm mua bán thích hợp. Để làm được điều đó, nhà đầu tư phải kết hợp nhuần nhuyễn cả hai kỹ năng: phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản.

Một yếu tố không thể không nhắc đến là khả năng tài chính của nhà đầu tư. Đầu tư vào cổ phiếu loại này đòi hỏi phải có sự đa dạng hóa bằng cách mua nhiều loại cổ phiếu khác nhau để giảm bớt rủi ro và có thể phải bị đọng vốn trong một thời gian khá dài. Những yêu cầu vừa nêu trên giải thích tại sao đầu tư nghịch xu thế không phổ biến như những cách đầu tư khác.

Theo David Dreman (1998), khi đầu tư nghịch xu thế, các quy tắc lựa chọn là: các cổ phiếu có 1 trong 4 tỷ số phân tích cơ bản là P/E, P/BV (thị giá trên giá trị sổ sách), P/CF (thị giá trên dòng tiền rỗi – số tiền còn lại của công ty khi thanh toán hết các chi phí) và P/Div (thị giá trên cổ tức) thấp nhất ngành.

Một số nghiên cứu của Anthony Gallea thì cho rằng, cổ phiếu nào thỏa mãn hai điều kiện cơ bản sau thì gần như chắc chắn đây sẽ là một cơ hội đầu tư tuyệt vời:

- Thứ nhất, giá cổ phiếu đã giảm hơn 50% so với giá cao nhất trong vòng 12 tháng (điều này có vẻ không phù hợp đối với thị trường đang phát triển khi mà độ biến động rất lớn, do đó có thể tỷ lệ này nên là 60 hay 70% chăng?).

- Thứ hai, người trong nội bộ công ty mua vào cổ phiếu và không bán ra.

Ngoài ra, Anthony Gallea đưa thêm một số yếu tố mang tính kỹ thuật để tham khảo như:

- Giá cổ phiếu bất ngờ giảm mạnh với khối lượng giao dịch tăng cao (điều này chưa được kiểm định ở Việt Nam xem có đúng không).

- Giá cổ phiếu đang trong giai đoạn không có xu hướng rõ ràng, giằng co giữa lên và xuống. Lúc này chính là lúc cổ phiếu đang chuẩn bị bước vào giai đoạn phục hồi (điều này tương ứng với lý thuyết phân tích kỹ thuật về khu vực giằng co giá – congestion area).

- P/E hiện tại thấp hơn 40% so với P/E cao nhất trong 5 năm qua.

- P/BV thấp hơn 1.

Mua rồi thì khi nào nên bán? Một số gợi ý như sau:

- Khi các tỷ số nêu trên bắt đầu bằng với tỷ số của thị trường.

- Sau 2,5 – 3 năm nắm giữ cổ phiếu mà không có kết qủa.

- Khi có thông tin ảnh hưởng nghiêm trọng đến triển vọng của công ty.

- Khi giá cổ phiếu tăng 50% so với lúc mua.

Đã đến lúc, nhà đầu tư nên hiểu biết sâu hơn về thị trường và có một chiến lược đầu tư nhất định. Loạt bài viết này sẽ góp phần giúp nhà đầu tư nắm bắt những trường phái và chiến lược đầu tư cơ bản, từ đó có thể chọn ra một trường phái và một chiến lược đầu tư thích hợp cho mình.

Trường phái đầu tư: cách nhìn nhận thị trường khác nhau
Theo giáo sư Damodaran, tác giả hàng đầu về đầu tư và định giá trên thế giới, để thành công, hay chính xác hơn để đạt kết quả đầu tư vượt trội so với những nhà đầu tư trung bình khác, nhà đầu tư phải xác định cho mình một quan điểm đầu tư nhất định.

Trường phái hay quan điểm đầu tư (investment philosophy) là cách suy nghĩ nhất quán và có hệ thống về thị trường, về nguồn gốc của thị giá, về hành vi của các nhà đầu tư, về mọi vấn đề liên quan đến thị trường, và quan trọng nhất là những kiểu "lỗi" của thị trường. Mỗi quan điểm đầu tư sẽ nhìn thấy những kiểu "lỗi" khác nhau và khai thác những lỗi này để tạo ra lợi nhuận.

Cùng trên một thị trường nhưng nhà đầu tư với phương thức hay quan điểm đầu tư khác nhau sẽ có cảm nhận khác nhau và vì thế sẽ hành động hoàn toàn khác nhau tại cùng một thời điểm.

Tại sao phải có một quan điểm đầu tư nhất định?
Nếu thiếu một quan điểm đầu tư nhất quán, nhà đầu tư dễ nằm trong tình thế luôn luôn thay đổi chiến lược đầu tư để tìm kiếm một chiến lược đầu tư tốt nhất. Vừa mới áp dụng chiến lược này nhưng chưa thấy thành công thì lại có khuynh hướng bỏ qua để áp dụng chiến lược đầu tư khác. Khi làm như vậy, nhà đầu tư sẽ rơi vào một trong 3 trường hợp.

Trường hợp xấu nhất, họ thường xuyên không thành công với những sự thay đổi. Trong số những chiến lược mà họ "thử" và "sai" có thể có chiến lược thích hợp với người khác, nhưng không thích hợp với họ, hoặc có những chiến lược cần có thời gian cần thiết để sinh lợi. Việc vội vã thay đổi chiến lược đầu tư, đôi khi sẽ cuốn một nhà đầu tư không may mắn vào chuỗi thua lỗ nối tiếp nhau.

Trường hợp khả quan hơn, nhà đầu tư có thể thắng nhiều hơn thua. Tuy thế, kết quả đầu tư của họ chắc chắn không cao bằng nhà đầu tư với một chiến lược đầu tư cố định, vì việc liên tục thay đổi chiến lược dẫn đến sự thay đổi danh mục, làm tăng chi phí giao dịch, tăng khoản thuế phải nộp (Việt Nam sẽ áp dụng thuế trong tương lai gần)… sẽ làm giảm hiệu quả đầu tư.

Trường hợp khả quan nhất, nhà đầu tư luôn thắng khi áp dụng các chiến lược đầu tư khác nhau, mặc dù họ cũng không biết rõ tại sao họ thắng. Nhưng đó chỉ là may mắn tạm thời, nếu kéo dài "cuộc chơi", chắc chắn họ cũng sẽ rơi vào 1 trong 2 trường hợp trên.

Nói một cách khác, việc không có một quan điểm đầu tư, một sự suy nghĩ logic và nhất quán về thị trường, vì thế phải thay đổi từ chiến lược đầu tư này sang chiến lược đầu tư khác, nhà đầu tư đã phó thác việc đầu tư của mình cho sự may rủi, thử và sai. Trong khi đó, với một hay hai phương thức đầu tư nhất quán, với sự tin tưởng cao và nhất quán vào quan điểm, nhận định của mình, nhà đầu tư có thể tự nắm lấy "vận hội" của chính mình.

Các phương thức đầu tư cơ bản
Thứ nhất, phương thức đầu tư giá trị (value investing philosophy): phương thức đầu tư này cho rằng, thị trường không hoàn toàn hiệu quả, và vì thế thị giá của cổ phiếu đôi khi sẽ không thể hiện đúng giá trị nội tại của nó. Nhà đầu tư theo phương thức đầu tư giá trị sẽ mua những cổ phiếu undervalued, tức là những cổ phiếu có giá trị nội tại cao hơn thị giá, hoặc có chỉ số P/E thấp hơn so với những cổ phiếu tương tự.

Nhà đầu tư áp dụng phương thức đầu tư giá trị thường áp dụng một trong những chiến lược đầu tư sau: chiến lược đầu tư giá trị nội tại (intrinsic value investing); chiến lược đầu tư giá trị tương quan (relative value investing); chiến lược đầu tư giá trị – đối nghịch (contrarian value investing); chiến lược đầu tư giá trị của nhà đầu tư chủ động (activist value investing).

Thứ hai, phương thức đầu tư tăng trưởng (growth investing philosophy): quan điểm đầu tư tăng trưởng cũng tương tự như quan điểm đầu tư giá trị, tức là đầu tư những cổ phiếu có giá trị nội tại cao hơn thị giá.

Điều khác nhau là phương thức đầu tư tăng trưởng, thay vì chọn những cổ phiếu có P/E thấp, lại tập trung vào cổ phiếu có P/E cao hơn so với những cổ phiếu tương tự, với kỳ vọng rằng, tốc độ tăng trưởng mạnh của cổ phiếu sẽ giúp đưa giá trị nội tại, tức là giá trị hiện tại của các dòng tiền thu được trong tương lai, cao hơn giá mua cổ phiếu lúc này.

Một số chiến lược trong phương thức đầu tư này là: chiến lược đầu tư tăng trưởng thụ động (passive growth investing); chiến lược đầu tư tăng trưởng – công ty vốn hoá nhỏ (Small Cap Investing); chiến lược đầu tư tăng trưởng của nhà đầu tư chủ động (activist growth investing).

Thứ ba, đầu tư trường phái kỹ thuật (technical analysis investing philosophy): quan điểm đầu tư này cho rằng, hoặc là giá trị nội tại không tồn tại, hoặc nếu tồn tại thì phải bằng với thị giá và thị giá sẽ diễn tả tâm lý của con người, và vì thế có khả năng lặp lại.

Các nhà đầu tư theo phương thức này dùng một trong những chiến lược sau để dự đoán thị giá và ra quyết định đầu tư: chiến lược phân tích kỹ thuật (technical analysis and charting); chiến lược dùng sóng Elliot – số Fibonacci (Elliot wave and Fibonacci series); chiến lược đi theo xu hướng (trend following).

Thứ tư, phương thức đầu tư theo thông tin (information investing philosophy): những nhà đầu tư theo phương thức này cũng không quan tâm đến giá trị nội tại mà chỉ quan tâm đến thị giá. Họ ra quyết định đầu tư dựa vào những thông tin quan trọng, những thông tin có thể làm thay đổi thị giá, với 2 chiến lược là: chiến lược đầu tư thông tin – thông tin phản ứng chậm (slow learning market); chiến lược đầu tư thông tin – phản ứng thái quá (overreacting market).

Thứ năm, phương thức đầu tư cơ lợi (arbitrage investing philosophy): đây là quan điểm đầu tư không rủi ro, tức là cùng lúc sẽ mua vào và bán ra cùng một cổ phiếu hay cổ phiếu tương tự. Ví dụ, nhờ vào việc thiếu thông tin của cổ phiếu dạng OTC, cùng một lúc nhà đầu tư có thể đặt lệnh mua cổ phiếu A với giá 40 và đặt lệnh bán cổ phiếu đó với giá 41 và kiếm được lợi nhuận, tuy nhỏ nhưng không rủi ro.

Thứ sáu, phương thức đầu tư theo chỉ số (index investing philosophy): phương thức này cho rằng, thị trường là hiệu quả, và vì thế không nên chọn những cổ phiếu "tốt" hơn thị trường. Cách đầu tư hiệu quả nhất là chọn một danh mục đầu tư có cổ phiếu thể hiện được chỉ số của thị trường. Danh mục đầu tư sẽ lên xuống tương tự như chỉ số index.

II.Chức năng của TTCK
1. Huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế:
Khi các nhà đầu tư mua chứng khoán do các công ty phát hành, số tiền nhàn rỗi của họ được đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh và qua đó góp phần mở rộng sản xuất xã hội. Thông qua TTCK, Chính phủ và chính quyền ở các địa phương cũng huy động được các nguồn vốn cho mục đích sử dụng và đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, kinh tế, kỹ thuật, phục vụ các nhu cầu chung của xã hội.

2. Cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng
TTCK đem đến cho công chúng một môi trường đầu tư lành mạnh với các cơ hội lựa chọn phong phú. Các loại chứng khoán trên thị trường rất khác nhau về tính chất, thời hạn và mức độ rủi ro, cho phép các nhà đầu tư có thể lựa chọn loại hàng hoá phù hợp với khả năng, mục tiêu và sở thích của mình.

3. Tạo tính thanh khoản cho các chứng khoán
Nhờ có TTCK các nhà đầu tư có thể chuyển đổi các chứng khoán họ sở hữu thành tiền mặt hoặc các loại chứng khoán khác khi họ có nhu cầu. Khả năng thanh khoản là một trong những đặc tính có vẻ rất hấp dẫn của chứng khoán đối với người đầu tư. Đây là yếu tố cho thấy khả năng linh hoạt, an toàn của vốn đầu tư. TTCK hoạt động càng năng động và có hiệu quả thì tính thanh khoản của các chứng khoán giao dịch trên thị trường càng cao.

4. Đánh giá hoạt động của doanh nghiệp
Thông qua chứng khoán, hoạt động của các doanh nghiệp được phản ánh một cách tổng hợp và chính xác, giúp cho việc đánh giá và so sánh hoạt động của doanh nghiệp được nhanh chóng và thuận tiện, từ đó cũng tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh nhằm mục đích nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, kích thích áp dụng công nghệ mới, từng bước cải tiến sản phẩm.

5. Tạo môi trường giúp Chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô
Các chỉ báo của TTCK phản ánh động thái của nền kinh tế một cách nhạy bén và chính xác. Giá các chứng khoán tăng lên cho thấy quy mô đầu tư đang dần mở rộng, nền kinh tế tăng trưởng; ngược lại giá chứng khoán giảm sẽ cho thấy các dấu hiệu tiêu cực của nền kinh tế. Bởi thế, TTCK có thể được xem như là phong vũ biểu của nền kinh tế và là một công cụ quan trọng giúp Chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô.
 
Thông qua TTCK, Chính phủ có thể mua và bán trái phiếu Chính phủ để tạo ra nguồn thu bù đắp thâm hụt ngân sách và quản lý lạm phát. Ngoài ra, Chính phủ cũng có thể sử dụng một số chính sách, biện pháp tác động vào TTCK nhằm mục tiêu định hướng đầu tư đảm bảo cho sự phát triển cân đối của nền kinh tế.

III. Cơ cấu TTCK: xét về sự lưu thông của chứng khoán trên thị trường, TTCK có hai loại:

1. Thị trường sơ cấp:
Là thị trường mua bán các chứng khoán mới phát hành. Trên thị trường này, vốn từ nhà đầu tư sẽ được chuyển sang nhà phát hành thông qua việc nhà đầu tư mua các chứng khoán mới phát hành.

2. Thị trường thứ cấp:
Là nơi giao dịch các chứng khoán đã được phát hành trên thị trường sơ cấp.Thị trường thứ cấp đảm bảo tính thanh khoản cho các chứng khoán đã phát hành.

IV. Các nguyên tắc hoạt động của TTCK:

1. Nguyên tắc cạnh tranh:
Theo nguyên tắc này, giá cả trên TTCK phản ánh quan hệ cung cầu về chứng khoán và thể hiện mức tương quan cạnh tranh giữa các công ty. Trên thị trường sơ cấp, các nhà phát hành cạnh tranh với nhau để bán chứng khoán của mình cho các nhà đầu tư, các nhà đầu tư được tự do lựa chọn các chứng khoán theo các mục tiêu và sở thích của mình.
Trên thị trường thứ cấp, các nhà đầu tư cũng cạnh tranh tự do để tìm kiếm cho mình một lợi nhuận cao nhất, và giá cả được hình thành theo phương thức đấu giá.

2. Nguyên tắc công bằng:
Công bằng có nghĩa là mọi người tham gia thị trường đều phải tuân thủ những qui định chung, được bình đẳng trong việc chia sẻ mọi thông tin và trong việc gánh chịu các hình thức xử phạt nếu vi phạm vào những qui định đó.

3. Nguyên tắc công khai:
Chứng khoán là loại hàng hoá trừu tượng nên TTCK phải được xây dựng trên cơ sở hệ thống công bố thông tin một cách tốt nhất. Theo luật định, các tổ chức phát hành có nghĩa vụ phải cung cấp thông tin đầy đủ theo chế độ thường xuyên và đột xuất thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, Sở giao dịch, các công ty chứng khoán và các tổ chức có liên quan.

4. Nguyên tắc trung gian:
Nguyên tắc này có nghĩa là các giao dịch chứng khoán được thực hiện thông qua tổ chức trung gian là các công ty chứng khoán. Trên thị trường sơ cấp, các nhà đầu tư không mua trực tiếp của nhà phát hành mà giao dịch mua với các nhà bảo lãnh phát hành.

Trên thị trường thứ cấp, thông qua các nghiệp vụ môi giới, kinh doanh, các công ty chứng khoán mua, bán chứng khoán giúp các khách hàng, hoặc kết nối các khách hàng với nhau qua việc thực hiện các giao dịch mua bán chứng khoán trên tài khoản của mình.

5. Nguyên tắc tập trung:
Các giao dịch chứng khoán chỉ diễn ra trên sở giao dịch và trên thị trường OTC dưới sự kiểm tra giám sát của cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tự quản.

V. Các thành phần tham gia TTCK

1. Nhà phát hành:
Là các tổ chức thực hiện huy động vốn thông qua TTCK dưới hình thức phát hành các chứng khoán.

2. Nhà đầu tư:
Là những người thực sự mua và bán chứng khoán trên TTCK. Nhà đầu tư có thể được chia thành 2 loại:
- Nhà đầu tư cá nhân: là những người có vốn nhàn rỗi tạm thời, tham gia mua bán trên TTCK với mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
- Nhà đầu tư có tổ chức: là các định chế đầu tư thường xuyên mua bán chứng khoán với số lượng lớn trên thị trường.
Các định chế này có thể tồn tại dưới các hình thức sau: công ty đầu tư, công ty bảo hiểm, Quỹ lương hưu, công ty tài chính, ngân hàng thương mại và các công ty chứng khoán.

3. Các công ty chứng khoán:
Là những công ty tham gia hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán, có thể đảm nhận một hoặc nhiều trong số các nghiệp vụ chính là môi giới, quản lý quỹ đầu tư, bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư chứng khoán và tự kinh doanh.

4. Các tổ chức có liên quan đến TTCK:
- Uỷ ban chứng khoán Nhà nước: là cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với TTCK ở Việt nam.
- Sở giao dịch chứng khoán: là cơ quan thực hiện vận hành thị trường và ban hành những quyết định điều chỉnh các hoạt động giao dịch chứng khoán trên Sở phù hợp với các quy định của luật pháp và UBCK.
- Công ty dịch vụ máy tính chứng khoán: là tổ chức phụ trợ, phục vụ các giao dịch chứng khoán.
- Công ty đánh giá hệ số tín nhiệm: là công ty chuyên cung cấp dịch vụ đánh giá năng lực thanh toán các khoản vốn gốc và lãi đúng thời hạn và theo những điều khoản đã cam kết của công ty phát hành đối với một đợt phát hành cụ thể.