Định giá doanh nghiệp mới

Người ta thường nói rằng việc định giá doanh nghiệp mang tính nghệ thuật hơn là khoa học. Nếu điều này là đúng, vậy thì việc định giá một doanh nghiệp mới thành lập chắc chắn thuộc về lĩnh vực của một nghệ sĩ.

Tuy nhiên, các doanh nhân cần phải định giá một doanh nghiệp mới nhằm huy động vốn, cũng như các nhà đầu tư cần thẩm định các khoản đầu tư nhằm đưa ra quyết định. Và vì chẳng có nhà doanh nghiệp hoặc nhà đầu tư nào vận dụng lối suy nghĩ cảm hứng nghệ sĩ của bán cầu não phải, một vài lời khuyên về việc sử dụng bán cầu não trái để định giá đúng một doanh nghiệp mới.

1. Bạn sẽ có giá trị đúng như thị trường xác định. Nếu các nhà đầu tư cho rằng việc doanh nghiệp của bạn đáng giá 1 triệu đô la, vậy thì đúng là như thế. Bạn có thể nghĩ rằng nó đáng giá hơn.

Thậm chí bạn có thể biết rõ là nó đáng giá hơn vì công ty của bạn có thể có tài sản với giá trị thanh khoản nhiều hơn 1 triệu đô la, hoặc các khoản phải thu nhiều hơn 1 triệu đô la, hoặc số vốn cổ phần nhiều hơn 1 triệu đô la. Nhưng nếu bạn không có khả năng huy động nhiều hơn 1 triệu đô la để khởi đầu doanh nghiệp, bạn sẽ phải chấp nhận giá trị thị trường.

Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đúng. Nếu bạn mượn tiền từ người thân hoặc bạn bè chứ không phải từ các nhà đầu tư chuyên nghiệp, có khả năng doanh nghiệp của bạn được định giá quá cao hoặc quá thấp (thường thì là quá cao). Thí dụ, nếu bạn thuyết phục bố bạn và bà dì giàu có mua cổ phần công ty với giá 20 đô la mỗi cổ phần, điều này không đồng nghĩa với việc trong tương lai các nhà đầu tư khác cũng sẽ trả đến 20 đô la mỗi cổ phần – ngay cả khi việc kinh doanh của bạn rất phát triển và thịnh vượng.

2. Tuy nhiên bạn cũng có thể cho thị trường biết giá trị của bạn. Mặc dù điều này nghe có vẻ mâu thuẫn với điều đã nói, bạn vẫn có thể cho thị trường biết cách đánh giá công ty của bạn. Hơn thế, nếu các nhà đầu tư cho rằng doanh nghiệp mới của bạn đáng giá 1 triệu đô la, thường thì đó là từ những điều bạn đã nói với họ. Rõ ràng, sẽ không có số liệu kinh doanh trong quá khứ để làm căn cứ định giá các doanh nghiệp mới. Do đó, sẽ tùy thuộc vào nhà doanh nghiệp đưa ra một quy trình định giá công ty dựa trên so sánh giá và các dự báo tài chính.

Giá trị tương đương: Tìm hiểu giá trị của các công ty tương tự trong lĩnh vực và khu vực hoạt động của bạn. Bạn cũng có thể vào các trang như BizBuySell và BizQuestto để thử xem các doanh nghiệp trong lĩnh vực của bạn đang được rao bán bao nhiêu. Nếu doanh nghiệp mới của bạn thuộc loại công nghệ cao hoặc tăng trưởng nhanh, các kế toán viên và luật sư là những nhà tư vấn tốt nhất giúp bạn định giá thị trường so với các công ty cùng loại. Theo kinh nghiệm bản thân, các luật sư thường có khuynh hướng định giá các doanh nghiệp mới quá thấp, còn các kế toán viên lại định giá quá cao, vì thế bạn nên tham khảo ý kiến cả hai trước khi đi đến quyết định.

Dự báo tài chính: Có thể dự báo doanh thu của một doanh nghiệp mới rất khó, bạn vẫn cần phải làm việc này để làm cơ sở cho việc định giá. Ví dụ, nếu bạn khởi lập một cửa hàng thức ăn cho vật nuôi, giá trị và các dự báo tài chính rõ ràng sẽ thấp hơn so với khi bạn khởi lập một công ty công nghệ sinh học.

3. Bạn sẽ chẳng có giá trị gì nếu không có lợi nhuận. Nếu bạn chưa thu được lợi nhuận, doanh nghiệp của bạn sẽ có giá rất thấp. Đó là vì nó sẽ không có tính thanh khoản so với một doanh nghiệp đang sinh lợi. Nhiều công ty và nhất là những công ty thua lỗ chẳng thể nào bán được vì không có người mua.

Điều này khiến việc định giá cho một doanh nghiệp mới thành lập càng khó khăn hơn. Do phải cần thời gian để có thể bắt đầu sinh lãi, việc định giá các doanh nghiệp mới chủ yếu chú trọng vào tương lai. Trước hết, cần xác định sẽ có lãi sau bao nhiêu năm. Doanh nghiệp mất nhiều thời gian để có lãi thường sẽ kém giá trị hơn doanh nghiệp tốn ít thời gian hơn. Kế tiếp, hãy xác định những công ty tương đương được định giá bao nhiêu khi chúng bắt đầu sinh lãi. Một công ty lúc sinh lãi đáng giá 5 triệu đô la sẽ chỉ được định giá bằng một phần của giá trị này khi ở giai đoạn khởi đầu, dựa trên các yếu tố như khả năng thành công, khoảng thời gian hoạt động và chất lượng của đội ngũ quản lý.

Rất dễ xảy ra tình trạng bạn định giá công ty với giá trị cao nhất có thể mà quên rằng sẽ đến một ngày bạn phải thỏa mãn kỳ vọng của các nhà đầu tư. Bạn cũng dễ bị ảnh hưởng bỡi quyết định thay đổi mô hình kinh doanh nhằm tăng cao hết mức giá trị công ty. Hãy cẩn thận đừng định giá doanh nghiệp mới của bạn quá cao với những giả định không chính xác; điều này sẽ chỉ mang lại phiền phức cho bạn nhất là khi nhà đầu tư nằm trong hội đồng quản trị và có quyền ra quyết định.

Cũng như các nghệ sĩ, các doanh nhân cần phải sáng tạo khi định giá doanh nghiệp mới thành lập của họ. Các cách định giá truyền thống dựa trên giá trị sổ sách và tỷ số P/E rất giống với việc tô màu các con số. Nếu bạn muốn doanh nghiệp mới của bạn thật sự đáng giá, hãy sử dụng cả hai bán cầu não phải và trái của bạn để định giá.