Tìm kiếm nguồn vốn

Sự thực về tài chính ở những công ty mới khởi nghiệp: Nắm được những lựa chọn mình có và nỗ lực làm việc để có được khoản tiền bạn cần cho kinh doanh.

Sự khác nhau giữa một công ty khởi nghiệp thành công và một công ty thất bại chủ yếu phụ thuộc vào vấn đề tiền bạc. Dù ý tưởng có hay đến đâu, lượng cầu từ phía khách hàng có cao đến đâu, các doanh nghiệp mới đều sẽ vấp ngã khi không có đủ nguồn lực tài chính.

Vấn đề tài chính có lẽ là lý do chính gây ra căng thẳng khi bạn mở một doanh nghiệp, nhưng cuộc chạy đua tìm kiếm những đồng đô la không phải lúc nào cũng là thử thách mà một số doanh nhân vẫn tưởng tượng ra. Sự đơn giản của quy trình này thậm chí còn có thể khiến bạn ngỡ ngàng. Kym A. Nelson, 37 tuổi, đã xin một khoản vay doanh nghiệp từ Tập đoàn National City Corp. chỉ qua điện thoại. Nelson, người sáng lập ra The Furry Beastro, một cửa hàng chuyên các phụ kiện cho vật nuôi, tắm rửa và làm bánh cho chó tại Chicago vào năm 2003 cho biết: “Thật là dễ dàng.”

Nelson đã gặp may. Kinh nghiệm quản lý của cô tại MTV Networks, điểm tính dụng thuộc loại xuất sắc và lối sống không nợ nần đã giúp chiếm được cảm tình của những người cho vay, nhưng hầu hết các doanh nghiệp mới không thể có được mức độ uy tín ấy. Những nhà đầu tư chuyên nghiệp, ví dụ như các nhà đầu tư mạo hiểm cũng như các thiên thần đầu tư đều hầu như là ngoài tầm với. Thay vào đó, nhiều doanh nhân dựa vào bạn bè và gia đình, khoản tiền tiết kiệm cá nhân và các thẻ tín dụng với những dòng tính dụng cao chót vót để làm nguồn vốn ban đầu chủ yếu cho mình. Giữa hai thái cực đó còn có những khả năng ít có tính truyền thống hơn, bao gồm những tập đoàn chuyên về phát triển kinh tế, các cuộc thi dự án kinh doanh, và những người cho vay quy mô nhỏ tư nhân và công cộng.

Cái nhìn đầu tiên

Trong một số trường hợp nhất định, ngay cả một khách hàng tiềm năng cũng có thể trở thành nguồn hỗ trợ tài chính. Axel Bichara, một cổ quyền lực tại Atlas Venture, một hãng đầu tư mạo hiểm ở giai đoạn đầu quốc tế tại an Waltham, Massachusetts, nói rằng một nhà phát triển phần mềm chẳng hạn có thể xây dựng cơ nghiệp từ một mối quan hệ sẵn có bằng cách đề nghị được phát triển một sản phẩm dành riêng cho doanh nghiệp mà mình có quan hệ. Khách hàng này có được một lợi thế cạnh tranh, và doanh nhân thì có được sự thử nghiệm trên thực tế cho tính khả thi của sản phẩm.

Mặc dù vậy, rất có khả năng là nơi đầu tiên bạn tìm kiếm nguồn lực tài chính chính là từ túi bạn—một tài khoản tiết kiệm, một khoản vay thế chấp nhà đất, các cổ phiếu và trái phiếu, hay tiền bán những đồ vật giá trị cao. Ngay cả một hợp đồng bảo hiểm nhân thọ trọn đời với giá trị tiền mặt cao cũng có thể trở thành nguồn tiền, vì một số hãng bảo hiểm sẽ cho vay tới 90% giá trị tiền mặt ghi trong hợp đồng. Tiếp đến là các thẻ tín dụng, một nguồn tiền giá cao, hữu ích nhất cho tiêu dùng ngắn hạn.

Gia đình và bạn bè là vô số những lựa chọn về nguồn vốn dễ tiếp cận của bạn. Cũng giống như khoản tiết kiệm cá nhân và thẻ tín dụng, nguồn vốn từ bè bạn có xu hướng trở thành những khoản đầu tư mà doanh nhân quản lý lỏng lẻo. Nhưng không giống như tiết kiệm và thẻ tín dụng, những khoản đầu tư với tư cách cá nhân không bao giờ có dấu hiệu hoàn trả có thể dễ dàng xóa sổ những mối quan hệ hàng chục năm.

Tiền từ bạn bè cũng gây ra một vấn đề cho những doanh nghiệp đang phát triển đã sẵn sàng cho cấp độ đầu tư hỗ trợ cao hơn. Lý do nằm ở vấn đề định giá. Khi một người bạn đầu tư 10 ngàn đô la vào doanh nghiệp của bạn và bạn hứa với họ 10 phần trăm cổ phần, điều đó có nghĩa là công ty có giá trị 100 ngàn đô la. Những nhà đầu tư chuyên nghiệp tham gia sau đó có thể đưa ra sự định giá chính xác hơn, thí dụ là 50 ngàn đô la, và bất chợt giá trị cổ phần của nhà đầu tư chỉ còn một nửa. David S. Rose, chủ tịch hãng New Rose Angels, một tập đoàn gồm các thiên thần đầu tư tại thành phố New York cho biết; “Cuối cùng thì người bạn sẽ cảm thấy như bị tước đoạt mất quyền lợi.”

Một phương pháp tiếp cận hay hơn theo Rose là coi tiền từ gia đình và bạn bè là khoản vay thay vì cổ phần. Khi doanh nghiệp của bạn thu hút được các nhà đầu tư chuyên nghiệp, hãy chuyển đổi giá trị khoản vay thành cổ phần ưu tiên được định giá bằng với mức đưa ra cho những nhà đầu tư mới, hoặc được giảm giá một chút. Nhưng hãy áp dụng phương pháp này thật cẩn trọng. Đối xử với những nhà đầu tư ban đầu như người cho vay có thể khiến họ có ấn tượng rằng họ sẽ được trả tiền ngay cả khi công ty thất bại. Nếu công ty thực sự thất bại, Rose nói: “gia đình và bạn bè cần phải hiểu rằng họ sẽ không được trả lại tiền. Khoản bồi hoàn của họ phụ thuộc vào thành công của công ty bạn.”

Kết giao

Khi Steve Grushcow, giám đốc điều hành, và David Ries, giám đốc phụ trách hoạt động, mở công ty dịch vụ bảo trì web của họ có tên Edit.com, họ đã cố ý tránh mượn tiền từ bạn bè và gia đình, hy vọng rằng thay vào đó sẽ thể hiện một thái độ nghiêm túc hơn để từ đó thu hút các nhà đầu tư chuyên nghiệp. Hai doanh nhân này đã dựa vào việc Grushcow được tuyển vào chương trình đào tạo thạc sĩ quản trị điều hành kinh doanh của Trường Kinh doanh Columbia và liên kết tới nguồn hỗ trợ đầu tư qua Quỹ Sáng kiến Doanh nhân Eugene M. Lang của trường dành cho sinh viên Columbia. Từ đó, họ đã tiếp tục cùng với một chiến dịch thiết lập mạng lưới không ngừng nghỉ để tiếp cận được những nhà đầu tư mạo hiểm. Quá trình đó mất khoảng một năm gặp gỡ và trình bày hầu như chỉ để thu về các lời khuyên và mẹo vặt—và cuối cùng là được được giới thiệu với một thiên thần đầu tư tỏ ra quan tâm, người đã quyết định hỗ trợ cho họ.

Vụ đầu tư này đã đưa Grushcow và Ries vào nhóm doanh nhân cao cấp. Theo Trung tâm Nghiên cứu Dự án kinh doanh, trong tổng số 24,7 triệu doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ, chỉ có 48 ngàn doanh nghiệp đã được nhận nguồn vốn từ các thiên thần đầu tư vào năm 2004, thu được tổng số 22,5 tỉ đô la.

Mặc dù có tỉ lệ chênh lệch như vậy, hầu hết các thiên thần đầu tư đề cho các doanh nghiệp cơ hội công bằng để ít nhất là tìm hiểu xem liệu họ có đủ tiêu chuẩn hay không. Hiệp hội Vốn đầu tư thiên thần (The Angel Capital Association) liệt kê các tập đoàn thiên thần đầu tư với những đường link đến trang web của họ nơi các doanh nhân có thể xem những yêu cầu để xin đầu tư và nộp dự án kinh doanh. Nhìn chung, các thiên thần đầu tư tìm kiếm các công ty có tiềm năng phát triển cao, ban giám đốc dày dạn kinh nghiệm và lợi thế thị trường riêng có, ví dụ như công nghệ độc quyền hay bằng sáng chế. Một số thiên thần đầu tư có thể tập trung vào một ngành nghề hay khu vực cụ thể nào đó; những người khác luôn cởi mở với bất kỳ một ý tưởng hay nào. Các khoản đầu tư vào khoảng 100 ngàn đến 1 triệu đô la. Một số thiên thần đầu tư chỉ nhìn vào những công ty mà họ được giới thiệu, vì thế hãy tiếp tục mở rộng mạng lưới kinh doanh của bạn.

Joyce A. Woodlen, 46 tuổi, nhận ra giá trị của các mối quan hệ khi cô cần tiền để mở công ty Re-Joyce Medical Billing tại Wilmington, Delaware, vào năm 2004. Cô đã định sá»­ dụng bất Ä‘á»™ng sản thÆ°Æ¡ng mại của mình nhÆ° vật thế chấp để vay ngân hàng PNC, nhÆ°ng ngân hàng này đã đặt vấn đề nghi vấn về mức Ä‘á»™ thÆ°Æ¡ng mại của toàn nha sau khi biết được rằng nó cÅ©ng có những người thuê để ở. Vì mối quan hệ lâu năm của Woodlen vá»›i ngân hàng, phụ trách doanh nghiệp phát triển cá»™ng đồng của PNC đã nhận trách nhiệm và sắp xếp má»™t chuyến thăm thá»±c địa mà sau này đã giải tỏa được mối lo ngại của ngân hàng. Woodlen nói: “Nếu không phải vì Jacinta, tôi không nghÄ© là mình sẽ được phê duyệt.”

Nếu những lần rút tiền từ máy ATM xác định mức độ quan hệ với ngân hàng của bạn, hãy bắt đầu cố gắng tạo ra nhiều giao tiếp trực tiếp hơn tại ngân hàng của bạn. Nhiều tháng trước khi mở doanh nghiệp, hãy thăm viếng giám đốc chi nhánh ngân hàng tại địa phương hay người phụ trách các khoản vay doanh nghiệp, và tự giới thiệu bản thân cùng dự án kinh doanh của bạn. Bản mô tả phải ngắn gọn, nhưng đảm bảo có nhắc đến sự thiết tha của bạn trong vấn đề thiết lập mối quan hệ ngân hàng thân thiện với doanh nghiệp nhỏ.

Mở rộng mạng lưới quan hệ của bạn cũng có thể mang lại câu trả lời cho nhu cầu tài chính đồng thời giúp bạn tinh chỉnh chiến lược kinh doanh của mình. Jan Norman, một chuyên gia về doanh nghiệp nhỏ và tác giả của cuốn What No One Ever Tells You About Financing Your Own Business (Điều chưa ai cho bạn biết về tìm kiếm nguồn tài chính cho doanh nghiệp của bạn), khuyên bạn liên hệ với những chủ doanh nghiệp trong cùng lĩnh vực để phán đoán thị trường nhằm tìm kiếm ý tưởng, đặc biệt là những công ty đủ lớn để không cảm thấy bạn là mối đe dọa trong  cạnh tranh. Nếu các đối thủ cạnh tranh địa phương lẩn tránh, hãy thử vươn ra những khu vực địa lý khác. Theo Norman, dù rằng điều này có thể sẽ không mang lại một khoản đầu tư, các doanh nhân thường thu được những mẹo vặt bổ ích, ví dụ như tên các đại lý cho thuê thiết bị hay nhà cung ứng có điều khoản ưu đãi cho những công ty non trẻ.
Những cơ hội vươn tới các chủ doanh nghiệp là tại các cuộc họp hiệp hội thương mại, các phòng thương mại địa phương, các tổ chức nghề nghiệp, các diễn đàn doanh nghiệp trẻ, các bữa sáng bàn chuyện kinh doanh và các bài giảng tại trường kinh doanh cho cộng đồng. Thomas C. Kinnear, giám đốc điều hành của Viện Zell Lurie chuyên nghiên cứu doanh nghiệp tại Đại học Michigan, Trường kinh doanh Ann Arbor’s Ross, cho biết: “Mỗi cộng đồng đều có mạng lưới riêng của nó. Bạn phải làm quen được với những người có biết người trong mạng lưới đó.”

Một phương pháp ít truyền thống hơn để tìm nguồn vốn cho doanh nghiệp có thể là những cuộc thi kế hoạch kinh doanh, thường do các tổ chức phát triển kinh tế thành phố và trường đại học tài trợ. Các công ty với những ý tưởng độc đáo và các bản kế hoạch kinh doanh vững chắc là những ứng cử viên xuất sắc nhất. Jay và Vicki Perdue, cả hai đều ở tuổi 51, chủ doanh nghiệp  Amarillo, hãng Pedal-Paddle Inc. tại Texas (tên ghép đại diện cho sản phẩm xe đạp trên mặt đất và mặt nước của công ty), đã thắng 75 ngàn đô la tại cuộc thi Thử thách Doanh nghiệp Amarillo 2004. Họ cho rằng cuộc thi đã giúp họ chỉnh sửa lại kế hoạch kinh doanh của mình sau lần nộp đầu tiên thất bại vào năm 2003. Vicki cho biết: “Chúng tôi đã nảy ra ý tưởng hay hơn về chi phí, làm thế nào để lập dự án hay hơn và thị trường của mình ở đâu.”

Mỗi nguồn vốn sẽ có những tiêu chí riêng của nó để phán xét một doanh nghiệp, nhưng David Terry, trợ lý giám đốc của Mạng lưới Doanh nghiệp của Đại học West Texas A&M tại Amarillo, nhà điều hành cuộc thi Thử thách Doanh nghiệp Amarillo cho tập đoàn phát triển kinh tế thành phố này, liệt kê một sô quy tắc xây dựng kế hoạch kinh doanh thành công, dù cho nhà đầu tư tiềm năng là ai. Kế hoạch của bạn cần phải mô tả rõ ràng:

•    Doanh nghiệp của bạn giải quyết một vấn đề như thế nào

•    Các đối thủ cạnh tranh giải quyết vấn đề đó như thế nào

•    Những khách hàng tiềm năng của bạn là ai

•    Công ty của bạn kiếm tiền như thế nào

•    Dự tính doanh thu và chi phí trong 3 đến 5 năm của bạn

Mục cuối cùng nhận được nhiều sự chú ý nhất từ những người cho vay và nhà đầu tư, vì thế bạn càng cung cấp được nhiều thông tin càng tốt. Đây thường là thách thức khó khăn nhất cho doanh nhân. Jerry Ezell, 33 tuổi, chủ hãng SFS Fabrication, một công ty bán buôn và chế tác đồ kim loại cung cấp cho các văn phòng tại Tulsa, Oklahoma cho biết: “Việc này rất tốn thời gian. Nếu bạn không phải là tiến sĩ chuyên ngành tài chính, hãy thuê một nhà tư vấn để thực hiện việc này đúng cách.”
Nguồn vốn chủ yếu

Với sự giúp đỡ từ một Trung tâm Phát triển doanh nghiệp nhỏ trực thuộc Cục Quản trị Doanh nghiệp nhỏ (SBA), Ezell đã tính toán chi tiết từng chi phí có thể xảy ra, đến cả lượng gas sử dụng để làm cỏ ngoài văn phòng. Khi tính toán xong, người cựu binh Chiến tranh Iraq này thấy rằng các chi phí thấp, có thể giúp anh trở thành ứng cử viên sáng giá cho một khoản vay SBA Community Express-một hình thức vay ngắn hạn đến 25 ngàn đô la dành cho phụ nữ, các dân tộc thiểu số và thành viên quân đội qua các ngân hàng và công ty tài chính tư nhân hay phi lợi nhuận.

Quá trình cho vay rất Ä‘Æ¡n giản. Theo Robert Tannenhauser, chủ tịch đồng thời là giám đốc Ä‘iều hành của Business Loan Express, má»™t tổ chức cho vay Æ°u đãi của SBA tại thành phố New York, các khoản vay của Community Express thường được phê duyệt chỉ trong vòng ba ngày. Vì những khoản vay này là không đảm bảo, vay bằng Ä‘iểm tính dụng, theo Tnnenhauser: “không có quá nhiều tài liệu hay phiền phức.”

Vay Community Express đồng hành với chương trình cho vay SBA Express, mở rộng cho tất cả các ứng cử viên đủ tiêu chuẩn. Ngoài tiền còn có một khóa học chớp nhoáng về quản lý tiền bạc trong doanh nghiệp nhỏ. Mỗi ứng viên phải làm việc với một trung tâm hỗ trợ kỹ thuật do SBA phê chuẩn, thường là một Trung tâm phát triểm doanh nghiệp nhỏ, trước và sau khi khoản vay được chấp thuận.

Nhưng bạn không nhất thiết phải vay của SBA mới được trung tâm phát triển trợ giúp. Trên thực tế, nhiều trung tâm như thế này chủ yếu giúp khách hàng tìm được những nguồn vốn hứa hẹn. Kelly Mizeur, giám đốc tài chính tại Trung tâm phát triển doanh nghiệp của phụ nữ tại Chicago, cho biết cô liên hệ với những thiên thần đầu tư trong cộng đồng của mình, những tổ chức cho vay phi lợi nhuận hoặc trực thuộc chính phủ, và các ngân hàng thân thiện với doanh nghiệp nhỏ để tìm được đối tác phù hợp cho khách hàng của cô, với chương trình hỗ trợ tài chính và đưa họ ra khỏi tình cảnh phải mò mẫm lối đi trong bóng tối. Mizeur nói: “Năm ngân hàng hàng đầu cho biết họ là tổ chức cho doanh nghiệp nhỏ vay rất toort, nhưng điều đó không có nghĩa là sự thực đúng như vậy.” Những ngân hàng bậc trung và ngân hàng cộng đồng không cạnh tranh để giành giật những khách hàng xếp hạng Fortune 500 là sự lựa chọn đúng đắn hơn, đặc biệt là những ngân hàng giao cho những nhân viên tài năng làm việc trong bộ phận cho vay doanh nghiệp nhỏ.

Ngoài các khoản vay ngắn hạn của SBA, các khoản vay và tài trợ của chính phủ ít hữu dụng đối với hầu hết các doanh nghiệp mới, nhưng vẫn đáng để xem xét. Chương trình nghiên cứu cải tiến doanh nghiệp nhỏ của chính phủ liên bang và Chương trình chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ nhằm vào những nhà cách mạng công nghệ cao. Nguồn vốn nhà nước và địa phương có thể tiếp cận qua các tổ chức phát triển kinh tế thường tập trung vào các nhà sản xuất định hướng xuất khẩu, những người sẽ tạo ra công ăn việc làm và mang lại nhiều thu nhập hơn cho cộng đồng. Nhưng cũng có những ngoại lệ: Nếu bạn may mắn kinh doanh tại North Dakota chẳng hạn, Ngân hàng nhà nước North Dakota cho vay qua Chương trình vay dành cho doanh nhân khởi nghiệp với rất ít quy định hạn chế.

Dù nguồn vốn có đến từ đâu, chúng cũng có thể là không đủ khi các hóa đơn chồng chất. Ezell nói: “Dù bạn nghĩ tổng chi phí của bạn sẽ là bao nhiêu, hãy thêm vào đó 20 đến 30 phần trăm để có thể chi trả cho mình.” Nhưng chỉ chi cho những gì tối cần thiết. Bruce Gjovig, giám đốc kiêm tư vấn doanh nghiệp tại Trung tâm Đổi mới Đại học North Dakota tại Grand Forks, khuyên rằng: “Sau tất cả, các doanh nhân phải biết nghệ thuật tự nỗ lực vươn lên. Hãy rải tiền của bạn xa hết mức có thể.”

Nguồn vốn thân thiện

Không có gì tốt cho bản thân mình như hỗ trợ tài chính từ gia đình và bạn bè cho doanh nghiệp còn non trẻ của bạn. Nhưng cảm giác tốt đẹp đó có thể tan biến nếu doanh nghiệp thất bại và các nhà đầu tư cảm thấy mình bị lừa dối. Làm thế nào để tránh ảnh hưởng của một doanh nghiệp làm ăn thất bát? Briar L. McNutt, một luận sư chuyên tư vấn doanh nghiệp và tài chính doanh nghiệp tại văn phòng Boston của hãng Eckert Seamans Cherin & Mellott LLC, khuyên rằng bạn nên đối xử bới những người góp vốn này giống như những nhà đầu tư chuyên nghiệp. Đảm bảo rằng tất cả những người liên quan hiểu rõ nguy cơ rủi ro về tài chính bằng những lời khuyên của McNutt sau đây:

•    Lập một dự án doanh nghiệp nhỏ liệt kê các tài sản, khoản vay, đối thủ cạnh tranh và nguy cơ rủi ro của doanh nghiệp bạn.

•    Công khai rõ ràng rằng nhà đầu tư có thể không được trả lợi nhuận đầu tư hoặc mất toàn bộ khoản tiền đầu tư, rằng không có thị trường cho cổ phần họ được nhận để đổi lấy khoản tiền đầu tư và rằng cổ phần trong doanh nghiệp không thể đem bán.

•    Lựa chọn những nhà đầu tư có hiểu biết chung về doanh nghiệp-họ dễ có khả năng hiểu nguy cơ rủi ro liên quan đến nó hơn.

•    Ký thỏa thuận với từng nhà đầu tư chứng nhân về những điều công khai đã nêu trên.

•    Giữ những giấy tờ đã ký ở nơi an toàn. Giao bản sao cho nhà đầu tư. Một chút công việc giấy tờ có thể giúp bạn rất nhiều trong việc kiểm soát thiệt hại từ thất bại của doanh nghiệp và đảm bảo tất cả mọi người đều tuân theo những điều khoản đã nói.

Họ đã làm thế nào

Nếu bạn cần có thêm sự khích lệ để tìm kiếm nguồn tài chính phục vụ việc khởi nghiệp, hãy xem những ví dụ sau đây từ cuốn What No One Ever Tells You About Financing Your Own Business của Jan Norman:

•    Diane Fallon đã mở công ty phát hành sách tại Irvine, California có tên Dickens Press, bằng cách đăng một quảng cáo tìm nhà đầu tư trên tờ Publishers Weekly, một tạp chí thương mại của ngành.

•    Amy Frey đã mở doanh nghiệp xuất nhập khẩu có tên ATC International Inc. tại Silver Spring, Maryland, với khoản tiền bồi thường sau tai nạn giao thông.

•    Alice Cunningham đã bán một nhà có ba căn hộ thuộc sở hữu của cô tại Berkeley, California, để tạo vốn cho công ty Olympic Hot Tub Co., một nhà bán lẻ bồn tắm nóng tại Seattle.

•    Danny Archibald đã bán chiếc đồng hồ Rolex, những dụng cụ Ä‘iện, đàn ghita và tác phẩm nghệ thuật của mình trên eBay để tạo vốn khởi nghiệp cho Archibald’s Inc., má»™t công ty bán ô tô đắt tiền đã qua sá»­ dụng tại Kennewick, Washington.

•    John Powers đã chiến thắng trong một cuộc thi dự án kinh doanh quốc gia do tạp chí DiversityInc, hãng Ford Motor Co. và SCORE tài trợ. Anh đã sử dụng khoản tiền thưởng 50 ngàn đô la để mở Trung tâm ReCONNstruction, một công ty chuyên bán lại vật liệu xây dựng thừa hoặc đã qua sử dụng tại New Britain, Connecticut.