Chớ coi thường!

Hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của các DN sẽ vô cùng thuận lợi nếu nhÆ° việc bán hàng được thá»±c hiện theo nguyên tắc "tiền trao, cháo múc". Song, thá»±c tiá»…n phần lá»›n các giao dịch mua, bán hàng hóa đều thá»±c hiện theo nguyên tắc trả chậm. Vì vậy, nợ phải thu là chỉ tiêu không thể tránh khỏi trong bất cứ DN nào.

Có đến "nghìn lẻ má»™t" nguyên nhân làm phát sinh "nợ phải thu". Chẳng hạn, trong ngành xây dá»±ng hoặc má»™t số ngành mà việc thanh toán tiền hàng liên quan đến vốn từ ngân sách nhà nÆ°á»›c thì việc chấp nhận nợ phải thu là Ä‘iều tất yếu. Bởi lẽ, để thanh toán được tiền hàng, tiền cung ứng dịch vụ hoặc giá trị công trình… người bán gặp phải cả "má»™t núi" thủ tục nhiêu khê, phiền hà và phải "chiều lòng" hàng chục người có quyền quyết định cho thanh toán. Vì vậy, tình trạng nợ nần dây dÆ°a giữa các DN nhà nÆ°á»›c ở nÆ°á»›c ta Ä‘ã trở thành má»™t "mê hồn trận".

Nhà nÆ°á»›c Ä‘ã phải thành lập cả má»™t Ban thanh toán công nợ trung uÆ¡ng hoạt Ä‘á»™ng trong hàng chục năm. Cứ má»—i lần rà soát là có má»™t văn bản khoanh nợ, giãn nợ và xóa nợ cho các DN nhà nÆ°á»›c. Thậm chí, tình trạng nợ phải thu ở các DN trong ngành xây dá»±ng Ä‘ã đến mức báo Ä‘á»™ng đỏ. Điều này dẫn đến phản ứng dây chuyền là má»™t số DN Ä‘ang cận kề bờ vá»±c phá sản vì nhận thầu thi công những công trình không được bố trí nguồn vốn hoặc tạm dừng thanh toán vì má»™t lý do nào Ä‘ó.

Nợ phải trả của DN này chính là nợ phải thu của DN kia. Vì vậy, trong các báo cáo tài chính của DN, chỉ tiêu nợ phải thu không thá»±c sá»± được quan tâm. Ngược lại, má»™t trong những chỉ tiêu bắt buá»™c phải công khai trong báo cáo tài chính là nợ phải trả. Vá»›i những DN làm ăn chân chính, sòng phẳng và minh bạch, số nợ phải trả Ä‘ã ghi nhận sẽ bắt buá»™c phải trả. NhÆ°ng, nợ phải thu Ä‘ã ghi nhận thì chÆ°a hẳn Ä‘ã thu được. Đó là má»™t nghịch lý Ä‘ang tồn tại.

Bản chất của nợ phải thu là má»™t khoản tín dụng thÆ°Æ¡ng mại. Song rất ít khoản nợ phải thu có đầy đủ các bằng chứng pháp lý để có thể kiện ra tòa khi không thể Ä‘òi được. HÆ¡n nữa, má»™t bá»™ phận doanh nhân ở nÆ°á»›c ta thường bá»™i tín. Không ai có thể nghÄ©, TGĐ má»™t Cty lá»›n, quản lý má»™t dá»± án đầu tÆ° tá»›i 50 tá»· đồng mà cố tình "quỵt" của má»™t Cty tÆ° vấn… 4 triệu đồng phí tÆ° vấn mặc dù hợp đồng tÆ° vấn Ä‘ã ký kết và Ä‘ã thá»±c hiện. Do Ä‘ó, vá»›i các DN VN, số nợ phải thu càng tăng tức là nguy cÆ¡ mất vốn càng tăng, con đường dẫn đến phá sản càng ngắn.

Vì vậy, trÆ°á»›c hết, các chủ DN cần hết sức tỉnh táo, đừng dá»… dãi vá»›i việc bán hàng cho nợ. Không nên sá»­ dụng việc bán chịu hoặc kéo dài thời gian trả chậm là vÅ© khí cạnh tranh. Bởi lẽ, mục tiêu của việc chiếm lÄ©nh thị trường không phải chỉ là chiếm lÄ©nh thị trường mà phải là thu được lợi nhuận trong kinh doanh.

Thứ hai, phải tổ chức tốt công tác kế toán để chủ DN luôn luôn có đầy đủ, chính xác thông tin về nợ phải thu. Thật ngạc nhiên khi có những GĐ biết rằng nợ phải thu của DN mình còn nhiều tá»· đồng nhÆ°ng lại không thể có thông tin chi tiết là phải thu của những đối tượng nào. Nguyên nhân chính là việc theo dõi các đối tượng phải thu Ä‘ã không được thá»±c hiện thường xuyên, liên tục. Nghiêm trọng hÆ¡n, có những kế toán trưởng Ä‘ã bù trừ giữa số tiền ứng trÆ°á»›c của khách hàng – má»™t khoản phải trả – vá»›i số nợ phải thu và làm biến mất số thá»±c tế phải thu của DN.

Thứ ba, khi bắt buá»™c phải chấp nhận phát sinh nợ phải thu, cần đặc biệt quan tâm đến các chứng từ pháp lý cần thiết để sá»­ dụng khi cần thiết nhÆ° Biên bản đối chiếu nợ.

Thứ tÆ°, Nhà nÆ°á»›c cần nhanh chóng ban hành và Ä‘Æ°a thÆ°Æ¡ng phiếu vào sá»­ dụng. Khi mua hàng trả chậm, người mua phải phát hành cho người bán má»™t thÆ°Æ¡ng phiếu, trong Ä‘ó ghi rõ số tiền nợ và thời hạn trả. Đó được coi là má»™t bằng chứng pháp lý để thá»±c hiện việc thu nợ. Đồng thời, cần nghiên cứu, cải tiến việc thanh toán các khoản tiền từ ngân sách nhà nÆ°á»›c để tháo gỡ những khó khăn cho DN trong việc thanh toán các khoản có liên quan đến ngân sách nhà nÆ°á»›c hiện nay.
 
Luật gia VÅ© Xuân Tiền – GĐ Cty tÆ° vấn VFAM VN