Quá khó để bảo vệ Thương hiệu trên mạng Internet ?

Liên tục trong những ngày qua, hiện tượng má»™t loạt tên miền của các báo và ngân hàng bị đầu cÆ¡ nhÆ° má»™t hồi chuông báo Ä‘á»™ng đối vá»›i các doanh nghiệp Việt Nam, cÅ©ng nhÆ° vá»›i các tổ chức, cá nhân về tầm quan trọng của việc bảo vệ thÆ°Æ¡ng hiệu mình trên Internet. Những tưởng sẽ có những Ä‘á»™ng thái tích cá»±c từ phía các doanh nghiệp để sở hữu ngay tên miền cấp cao .VN; nhÆ°ng rồi sá»± thờ Æ¡ của các DN cá»™ng hưởng vá»›i sá»± thức thời của của những kẻ đầu cÆ¡ lại khiến câu chuyện về những tên miền “trôi nổi” tiếp tục được nhắc tá»›i.

Cách Ä‘ây chÆ°a đầy 5 năm, Cà phê Trung Nguyên được biết đến nhÆ° má»™t công ty Ä‘i đầu về chiến lược tạo dá»±ng thÆ°Æ¡ng hiệu và những phÆ°Æ¡ng thức bảo vệ, khuếch trÆ°Æ¡ng thÆ°Æ¡ng hiệu của mình. Trung Nguyên chú trọng phát triển thÆ°Æ¡ng hiệu riêng cả ở thị trường trong nÆ°á»›c và quốc tế, trên các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông đại chúng và mạng Internet. Tuy vậy, bài học về tên miền trungnguyen.com vẫn được nhắc đến nhiều nhÆ° má»™t ví dụ Ä‘iển hình về sá»± thờ Æ¡ của các doanh nghiệp Việt Nam vá»›i việc đăng ký tên miền Internet. Năm 2001, khi tên miền trungnguyen.com bị má»™t cá nhân nhanh chân đăng ký; Công ty TNHH Trung Nguyên Ä‘ã không thể giải quyết được tranh chấp để lấy lại tên miền mang thÆ°Æ¡ng hiệu của mình, và mãi 2 năm sau, Trung Nguyên má»›i chính thức đăng ký cho mình tên miền cấp 3: trungnguyen.com.vn. Ngày 15/8/2006, ngay trong ngày đầu tiên Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) chính thức xét duyệt và cấp phát tá»± do tên miền cấp 2 . VN, tên miền trungnguyen.vn được công bố Ä‘ã có chủ thể đăng ký. Điều Ä‘áng nói là tên miền này được đăng ký bởi Công ty cổ phần Kiến Cường , má»™t Ä‘Æ¡n vị Ä‘ã nhanh chân đăng ký để sở hữu hàng loạt các tên miền mang thÆ°Æ¡ng hiệu nổi tiếng khác. Người ta tá»± hỏi liệu sẽ cần bao nhiêu lần “ngã giᔠđể Trung Nguyên tìm lại được hình ảnh và thÆ°Æ¡ng hiệu của chính mình trên mạng Internet; và chuyện gì sẽ xảy ra nếu ngay ngày hôm sau, công ty Kiến Cường dùng tên miền trungnguyen.vn làm địa chỉ Internet dẫn đến trang web có quảng bá thông tin về má»™t sản phẩm cà phê thứ cấp khác mà không phải là Cà phê Trung Nguyên ?!?

Bài toán về giá trị thÆ°Æ¡ng hiệu

Trungnguyen.vn chỉ là má»™t trong số rất nhiều những tên miền tiếp tục bị đầu cÆ¡ sau ngày 14/8. Lilama.vn; petrolimex.vn; vinaconex.vn; dongtam.vn là những tên miền được chú ý nhiều khi mà chúng chính là những địa chỉ định danh và thể hiện thÆ°Æ¡ng hiệu trên Internet của các tập Ä‘òan và công ty lá»›n. Làm má»™t phép tính nhỏ; nếu giả sá»­ tổng giá trị tài sản của Tổng công ty xuất nhập khẩu Xây dá»±ng Việt Nam (Vinaconex) khoảng 1 triệu USD, tức là ở mức khiêm tốn hÆ¡n rất nhiều so vá»›i thá»±c tế, thì chi phí chÆ°a đầy 100 USD để công ty này đăng ký tên miền vinaconex.vn chỉ chiếm tá»· lệ 0.01%. Tuy vậy, qua 2 giai Ä‘oạn xét duyệt Æ°u tiên, vinaconex.vn vẫn bỏ ngỏ, và hệ quả tất yếu là chỉ trong vòng chÆ°a đầy 24 giờ sau thời Ä‘iểm VNNIC cấp phát tên miền tá»± do theo nguyên tắc “đăng ký trÆ°á»›c, cấp trÆ°á»›c”, tên miền vinaconex.vn Ä‘ã bị đăng ký bởi má»™t công ty TNHH “nhanh chân”.

Ông Lee Johnson, chủ tịch tập Ä‘oàn CNTT Hi-Tek, Inc. (www.VN), Hoa Kỳ phát biểu.
“Cuá»™c chiếm hữu đất Ä‘ai lá»›n nhất trong lịch sá»­ Ä‘ang diá»…n ra hàng ngày. NhÆ°ng Ä‘ây không phải là đất Ä‘ai thật mà là đất của má»™t nền kinh tế má»›i – tên miền
(Internet Domain Name) hay địa chỉ web site- Ä‘ã trở thành hàng hóa có giá trị má»›i trên
thế giá»›i”. Việc các công ty tại Việt Nam chủ quan không đăng ký tên miền và bảo vệ thÆ°Æ¡ng hiệu của mình trên mạng Internet là má»™t Ä‘iều đặc biệt nguy hại, gây ảnh hưởng lá»›n đến danh tiếng cÅ©ng nhÆ° hoạt Ä‘á»™ng chung của công ty. Đó là chÆ°a kể đến nguy cÆ¡ họ phải bỏ ra má»™t khỏan tiền không nhỏ để tìm lại quyền sở hữu đối vá»›i những tên miền giá trị của chính mình.”

Theo ông Lee, mức chi phí tối thiểu để má»™t công ty có thể nhờ đến sá»± can thiệp của tổ chức giải quyết tranh chấp quốc tế WIPO (World Intellectual Property Organization) là 2.500 USD. Vá»›i mức chi phí cÆ¡ bản này, DN sẽ còn phải tốn mất rất nhiều thời gian, công sức cÅ©ng nhÆ° những khoản chi khác để theo Ä‘uổi quá trình khiếu nại; mà khả năng để lấy lại tên miền mang thÆ°Æ¡ng hiệu của mình cÅ©ng không hề chắc chắn. Mặc dù vậy, ngay cả những Ä‘iều này cÅ©ng là vô nghÄ©a khi nguyên tắc cấp phát của VNNIC ở giai Ä‘oạn tiếp theo Ä‘ã rất rõ ràng: “ai đăng ký trÆ°á»›c – cấp phát trÆ°á»›c”.
Chỉ cần chậm chân 1 giây thì các doanh nghiệp Ä‘ã để tên miền mang thÆ°Æ¡ng hiệu mình rÆ¡i vào tay chủ thể khác, mà có thể Ä‘ó lại là chính đối thủ cạnh tranh của mình. Không có cÆ¡ sở để khiếu nại, các doanh nghiệp, công ty hay tập Ä‘òan lá»›n chỉ còn cách thỏa hiệp, thống nhất má»™t mức giá nhất định vá»›i kẻ đầu cÆ¡ để mua lại tên miền.

Chuyện còn phải nói mãi

Khi các doanh nghiệp phải Ä‘i mua lại tên miền, vô hình chung họ trở thành những khách hàng béo bở của những kẻ đầu cÆ¡. Hiểu được tâm lý của người đại diện các công ty, và nắm trong tay giá trị thÆ°Æ¡ng hiệu của công ty Ä‘ó, kẻ đầu cÆ¡ có thể phát ra những mức giá “không tưởng”. Tuy vậy, áp lá»±c về uy tín, về thÆ°Æ¡ng hiệu tác Ä‘á»™ng lên các công ty là rất lá»›n. Tá»›i lúc này, họ má»›i nhận ra sá»± cần thiết phải bảo vệ thÆ°Æ¡ng hiệu của mình quan trọng đến mức nào; chi phí hàng trăm, hàng nghìn hay thậm chí hàng vạn USD sẽ không còn là vấn đề; các tổng công ty hay tập Ä‘oàn lá»›n sẽ chỉ quan tâm đến việc để làm sao lấy lại tên miền định danh thÆ°Æ¡ng hiệu của mình, tránh việc bị các đối thủ khác sá»­ dụng các tên miền này để truyền bá những thông tin bất lợi cho tổ chức trên mạng Internet. Vô tình họ Ä‘ã Ä‘áp ứng tốt mục Ä‘ích trục lợi cho những kẻ đầu cÆ¡, và chi phí mà các công ty này phải bỏ ra là cái giá quá đắt phải trả cho sá»± thờ Æ¡ và chậm chân mà Ä‘áng ra họ có thể khắc phục ngay từ đầu.
Trên thế giá»›i, nhiều tên miền có trị giá hàng triệu USD nhÆ° Business.com được định giá 7,5 triệu USD, beer.com – 7 triệu USD, Korea.com – 5 triệu USD; công ty máy tính Compag phải mua lại tên miền Atlavista.com vá»›i giá 3.35 triệu USD. Chắc rằng, khó có má»™t công ty nào ở Việt Nam có thể chi ra những khoản tiền khổng lồ nhÆ° vậy để mua lại má»™t tên miền mang thÆ°Æ¡ng hiệu của mình trên Internet. Song dường nhÆ° sá»± thiếu “mặn mà” về vấn đề bảo vệ thÆ°Æ¡ng hiệu, cùng vá»›i nhận thức chÆ°a đầy đủ về xu thế há»™i nhập toàn cầu của các doanh nghiệp Việt Nam sẽ còn tiếp tục tạo nên những câu chuyện “biết rồi khổ lắm nói mãi” nhÆ°ng lại chính là những hồi chuông báo Ä‘á»™ng, cảnh tỉnh cho bất kỳ công ty, doanh nghiệp nào về giá trị của uy tín và thời cÆ¡.